Adhyaya 277
Veda-vidhana & VamshaAdhyaya 27741 Verses

Adhyaya 277

Description of the Royal Dynasties (राजवंशवर्णनम्) — Chapter Colophon and Transition

ਇਹ ਭਾਗ ਰਸਮੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਪਾਠ-ਸੇਤੂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ “ਰਾਜਵੰਸ਼ਵਰਨਨਮ੍” ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦਰਸਾ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਅਗਲੇ ਵੰਸ਼ਾਨੁਕ੍ਰਮ-ਪ੍ਰਕਰਣ ਵੱਲ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਠ-ਭੇਦ ਟਿੱਪਣੀ ਵੀ ਸੰਭਾਲੀ ਗਈ ਹੈ—ਕੁਝ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਲਪਕ ਪਾਠ “ਦਧਿਵਾਮਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ” ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਸਤਲਿਖਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਸਾਰ-ਧਾਰਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੂਚੀਆਂ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਸੂਚਕ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜਧਰਮ, ਵੰਸ਼-ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਲੋਫਨ ਦਾ ਇਹ ਮੋੜ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਿਕ ਵੰਸ਼ਕਥਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ/ਕੁਰੂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे राजवंशवर्णनं नाम षट्सप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः दधिवामनोभूदिति ख , छ , ञ , च अथ सप्तसप्रत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः पुरुवंशवर्णनं अग्निर् उवाच पुरोर्जनमेजयो ऽभूत्प्राचीन्नन्तस्तु तत्सुतः प्राचीन्नन्तान्मनस्त्युस्तु तस्माद्वीतमयो नृपः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ “ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (ਕੁਝ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ—“ਦਧਿਵਾਮਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ” ਇਹ ਪਾਠ ਖ, ਛ, ਞ, ਚ ਹਸਤਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।) ਹੁਣ “ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਅਠੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪੁਰੂ ਤੋਂ ਜਨਮੇਜਯ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨੰਤ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨੰਤ ਤੋਂ ਮਨਸਤ੍ਯੁ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਵੀਤਮਯ ਜਨਮਿਆ।

Verse 2

शुन्धुर्वीतमयाच्चाभूच्छुन्धोर्बहुविधः सुतः बहुविधाच्च संयातिरहोवादी च तत्सुतः

ਵੀਤਮਯ ਤੋਂ ਸ਼ੁੰਧੁ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਧੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਵਿਧ ਸੀ। ਬਹੁਵਿਧ ਤੋਂ ਸੰਯਾਤੀ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਹੋਵਾਦੀ ਸੀ।

Verse 3

तस्य पुत्रो ऽथ भद्राशोअ भद्राश्वस्य दशात्मजाः ऋचेयुश् च कृषेयुश् च सन्नतेयुस् तथात्मजः

ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ ਹੋਇਆ। ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—਋ਚੇਯੁ, ਕ੍ਰਿਸ਼ੇਯੁ ਅਤੇ ਸਨ੍ਨਤੇਯੁ ਆਦਿ।

Verse 4

घृतेयुश् च चितेयुश् च स्थण्डिलेयुश् च सत्तमः धर्मेयुः सन्नतेयुश् च कृचेयुर्मतिनारकः

ਹੇ ਸੱਤਮ! (ਇੱਥੇ ਵਰਣਿਤ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ)—ਘ੍ਰਤੇਯੁ, ਚਿਤੇਯੁ ਅਤੇ ਸਥੰਡਿਲੇਯੁ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮੇਯੁ ਅਤੇ ਸਨ੍ਨਤੇਯੁ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਚੇਯੁ—ਇਹ ‘ਮਤਿਨਾਰਕ’ ਨਾਮ ਦੇ ਨਰਕ-ਭੇਦ ਹਨ।

Verse 5

तंसुरोघः प्रतिरथः पुरस्तो मतिनारजाः आसीत्पतिरथात्कण्वः कण्वान्मेधातिथिस्त्वभूत्

ਤੰਸੁਰੋਘ, ਪ੍ਰਤਿਰਥ, ਪੁਰਸਤ ਅਤੇ ਮਤਿਨਾਰ—ਇਹ (ਉਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ) ਹੋਏ। ਪਤਿਰਥ ਤੋਂ ਕਣਵ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਕਣਵ ਤੋਂ ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਜਨਮਿਆ।

Verse 6

तंसुरोघाच्च चत्वारो दुष्मन्तो ऽथ प्रवीरकः सुमन्तश्चानयो वीरो दुष्मन्ताद्भरतो ऽभवत्

ਤੰਸੁਰੋਘ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਦੁਸ਼ਮੰਤ, ਪ੍ਰਵੀਰਕ ਅਤੇ ਸੁਮੰਤ; ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮੰਤ ਤੋਂ ਵੀਰ ਭਰਤ ਜਨਮਿਆ।

Verse 7

शकुन्तलायान्तु बली यस्य नाम्ना तु भारताः सुतेषु मातृकोपेन नष्टेषु भरतस्य च

ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ‘ਭਾਰਤ’ ਕਹਲਾਏ; ਅਤੇ ਭਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ (ਸ਼ਾਪ) ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ—ਇਹ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ।

Verse 8

ततो मरुद्भिरानीय पुत्रः स तु वृहस्पतेः संक्रामितो भरद्वाजः क्रतुभिर्वितथो ऽभवत्

ਫਿਰ ਮਰੁਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੂਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਰਦਵਾਜ ‘ਵਿਤਥ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 9

स चापि वितथः पुत्रान् जनयामास पञ्च वै शग्भुर्वीतमयाश्चाभूच्छम्भोर्बहुविध इति ख , ज , च सुहोत्रञ्च सुहोतारङ्गयङ्गर्भन्तथैव च

ਉਸ ਵਿਤਥ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ—ਸ਼ਗਭੁਰਵੀਤਮਯ; (ਖ, ਜ, ਚ ਪਾਠਾਂ ਅਨੁਸਾਰ) ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਬਹੁਵਿਧ; ਅਤੇ ਸੁਹੋਤ੍ਰ, ਸੁਹੋਤਾਰ, ਗਯ, ਗਰਭ।

Verse 10

कपिलश् च महात्मानं सुकेतुञ्च सुतद्वयम् कौशिकञ्च गृत्सपतिं तथा गृत्सपतेः सुताः

ਅਤੇ ਕਪਿਲ, ਮਹਾਤਮਾ, ਸੁਕੇਤੁ—ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ; ਕੌਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਤਸਪਤੀ; ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਤਸਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ (ਇੱਥੇ) ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।

Verse 11

ब्रह्माणाः क्षत्रिया वैश्याः काशे दीर्घतमाःसुताः ततो धन्वन्तरिश्चासीत्तत्सुतो ऽभूच्च केतुमान्

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੀਰਘਤਮਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਧਨਵੰਤਰੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੇਤੁਮਾਨ ਸੀ।

Verse 12

केतुमतो हेमरथो दिवोदास इतिश्रुतः प्रतर्दनो दिवोदासाद्भर्गवत्सौ प्रतर्दनात्

ਕੇਤੁਮਾਨ ਤੋਂ ਹੇਮਰਥ ਹੋਇਆ; ਹੇਮਰਥ ਤੋਂ ਦਿਵੋਦਾਸ—ਇਉਂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਵੋਦਾਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤર્દਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤર્દਨ ਤੋਂ ਦੋ ਭਾਰਗਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

Verse 13

वत्सादनर्क आसीच्च अनर्कात् क्षेमको ऽभवत् क्षेमकद्वर्षकेतुश् च वर्षकेतोर्विभुः स्मृतः

ਵਤ্স ਤੋਂ ਅਨਰਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਅਨਰਕ ਤੋਂ ਖੇਮਕ ਹੋਇਆ। ਖੇਮਕ ਤੋਂ ਵਰ্ষਕੇਤੁ ਅਤੇ ਵਰ্ষਕੇਤੁ ਤੋਂ ਵਿਭੂ—ਇਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

विभोरानर्तः पुत्रो ऽभूद्विभोश् च सुकुमारकः सुकुमारात्सत्यकेतुर्वत्सभूमिस्तु वत्सकात्

ਵਿਭੂ ਤੋਂ ਆਨਰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਵਿਭੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਕੁਮਾਰਕ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਸੁਕੁਮਾਰਕ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਕੇਤੁ ਅਤੇ ਵਤ੍ਸਕ ਤੋਂ ਵਤ੍ਸਭੂਮੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

Verse 15

सुहोत्रस्य वृहत्पुत्रो वृहतस्तनयास्त्रयः अजमीढो द्विमीढश् च पुरुमीढश् च वीर्यवान्

ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਹਤ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ। ਵ੍ਰਿਹਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ—ਅਜਮੀਢ, ਦ੍ਵਿਮੀਢ ਅਤੇ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ ਪੁਰੁਮੀਢ—ਸਨ।

Verse 16

अजमीढस्य केशिन्यां जज्ञे जह्नुः प्रतापवान् जह्नोरभूदजकाश्वो बलाकाश्वस्तदात्मजः

ਅਜਮੀਢ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ ਜਹਨੂ ਜਨਮਿਆ। ਜਹਨੂ ਤੋਂ ਅਜਕਾਸ਼ਵ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲਾਕਾਸ਼ਵ ਸੀ।

Verse 17

वलाकाश्वस्य कुशिकः कुशिकात् गाधिरिन्द्रकः गाधेः सत्यवती कन्या विश्वामित्रः सूतोत्तमः

ਵਲਾਕਾਸ਼ਵ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਿਕ ਜਨਮਿਆ; ਕੁਸ਼ਿਕ ਤੋਂ ਗਾਧੀ (ਇੰਦਰਕ) ਹੋਇਆ। ਗਾਧੀ ਦੀ ਧੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹੋਇਆ।

Verse 18

देवरातः कतिमुखा विश्वामित्रस्य ते सुताः शुनःशेफो ऽष्टकश्चान्यो ह्य् अजमीढात् सुतो ऽभवत्

ਦੇਵਰਾਤ ਅਤੇ ਕਤਿਮੁਖਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਸ਼ੁਨಃਸ਼ੇਫ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅਸ਼ਟਕ ਵੀ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਅਜਮੀਢ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਗਏ।

Verse 19

नीलिन्यां शान्तिरपरः पुरुजातिः सुशान्तितः काशदीर्घतमा इति ज सुत इति ख , छ , ज , च प्रभाववानिति ख पुरुजातेस्तु वाह्याश्वो वाह्याश्च्वात् पञ्च पार्थिवाः

ਨੀਲਿਨੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਜਨਮਿਆ; ਪੁਰੁਜਾਤੀ ਤੋਂ ਸੁਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਕਾਸ਼ਦੀਰਘਤਮਾ’, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸੁਤ’, ਅਤੇ ਕਿਤੇ ‘ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਨ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਰੁਜਾਤੀ ਤੋਂ ਵਾਹ੍ਯਾਸ਼ਵ ਅਤੇ ਵਾਹ੍ਯਾਸ਼ਵ ਤੋਂ ਪੰਜ ਰਾਜੇ ਹੋਏ।

Verse 20

मुकुलः सृञ्जयश् चैव राजा वृहदिषुस् तथा यवीनरश् च कृमिलः पाञ्चाला इति विश्रुताः

ਮੁਕੁਲ, ਸ੍ਰਿੰਜਯ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵ੍ਰਿਹਦਿਸ਼ੁ; ਨਾਲ ਹੀ ਯਵੀਨਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਮਿਲ—ਇਹ ਪਾਂਚਾਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

Verse 21

मुकुलस्य तु मौकुल्याः क्षेत्रोपेता द्विजातयः चञ्चाश्वो मुकुलाज्जज्ञे चञ्चाश्वान्मिथुनं ह्य् अभुत्

ਮੁਕੁਲ ਤੋਂ ਮੌਕੁਲ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਦਵਿਜ। ਮੁਕੁਲ ਤੋਂ ਚੰਚਾਸ਼ਵ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਚੰਚਾਸ਼ਵ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਕ ਮਿਥੁਨ (ਪੁੱਤਰ‑ਧੀ) ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 22

दिवोदासो ह्य् अहल्या च अहल्यायां शरद्वतात् शतानन्दः शतानन्दात् सत्यधृन्मिथुनन्ततः

ਦਿਵੋਦਾਸ ਅਤੇ ਅਹਲਿਆ—ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਸ਼ਰਦਵਤ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਜਨਮਿਆ। ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਧ੍ਰ ਜਨਮਿਆ; ਅੱਗੇ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ।

Verse 23

कृपः कृपी किवोदासान्मैत्रेयः सोमपस्ततः सृञ्जयात् पञ्चधनुषः सोमदत्तश् च तत्सुतः

ਕਿਵੋਦਾਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪੀ ਜਨਮੇ; ਫਿਰ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਮਪ। ਸ੍ਰਿੰਜਯ ਤੋਂ ਪੰਚਧਨੁਸ਼ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਦੱਤ ਸੀ।

Verse 24

सहदेवः सोमदत्तात् सहदेवात्तु सोमकः आसीच्च सोमकाज्जन्तुर्जन्तोश् च पृषतः सुतः

ਸੋਮਦੱਤ ਤੋਂ ਸਹਦੇਵ ਹੋਇਆ; ਸਹਦੇਵ ਤੋਂ ਸੋਮਕ ਜਨਮਿਆ। ਸੋਮਕ ਤੋਂ ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਜੰਤੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪૃਸ਼ਤ ਜਨਮਿਆ।

Verse 25

पृषताद्द्रुपदस्तस्माद्धृष्टद्युम्नो ऽथ तत्सुतः धृष्ठकेतुश् च धूमिन्यामृक्षो ऽभूदजमीढतः

ਪૃਸ਼ਤ ਤੋਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਜਨਮਿਆ; ਦ੍ਰੁਪਦ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ। ਅਤੇ ਅਜਮੀਢ ਤੋਂ ਧੂਮਿਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਰਿਕ੍ਸ਼ ਜਨਮਿਆ।

Verse 26

ऋक्षात्सम्वरणो जज्ञे कुरुः सम्वरणात्ततः यः प्रयागादपाक्रम्य कुरुक्षेत्रञ्चकार ह

਋ਕ੍ਸ਼ ਤੋਂ ਸੰਵਰਣ ਜੰਮਿਆ; ਅਤੇ ਸੰਵਰਣ ਤੋਂ ਫਿਰ ਕੁਰੂ ਜੰਮਿਆ। ਉਹ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 27

कुरोः सुधन्वा सुधनुः परिक्षिच्चारिमेजयः सुधन्वनः सुहोत्रो ऽभूत् सुहोत्राच्च्यवनो ह्य् अभूत्

ਕੁਰੂ ਤੋਂ ਸੁਧਨ੍ਵਾ, ਸੁਧਨ੍ਵਾ ਤੋਂ ਸੁਧਨੁ; ਸੁਧਨੁ ਤੋਂ ਪਰિક્ષਿਤ, ਅਤੇ ਪਰિક્ષਿਤ ਤੋਂ ਆਰਿਮੇਜਯ ਜੰਮਿਆ। ਆਰਿਮੇਜਯ ਤੋਂ ਸੁਧਨ੍ਵਨ, ਸੁਧਨ੍ਵਨ ਤੋਂ ਸੁਹੋਤ੍ਰ; ਅਤੇ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਚ੍ਯਵਨ ਜੰਮਿਆ।

Verse 28

वशिष्ठपरिचाराभ्यां सप्तासन् गिरिकासुताः वृहद्रथः कुशो वीरो यदुः प्रत्यग्रहो बलः

ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਦੋ ਪਰਿਚਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਗਿਰਿਕਾ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਵ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ, ਕੁਸ਼, ਵੀਰ, ਯਦੁ, ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਬਲ ਆਦਿ।

Verse 29

मत्स्यकाली कुशाग्रो ऽतो ह्य् आसीद्राज्ञो वृहद्रथात् कुशाग्राद्वृषभो जज्ञे तस्य सत्यहितः सुतः

ਰਾਜਾ ਵ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਮਤ੍ਸ੍ਯਕਾਲੀ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਹਿਤ ਸੀ।

Verse 30

सुधन्वा तत्सुतश्चोर्ज ऊर्जादासीच्च सम्भवः यवीनचश्चेति ख, छ , ञ , च सम्भवाच्च जरासन्धः सहदेवश् च तत्सुतः

ਸੁਧਨ੍ਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਊਰਜ ਸੀ। ਊਰਜ ਤੋਂ ਸੰਭਵ ਅਤੇ (ਇੱਕ ਹੋਰ) ਯਵੀਨਚ—ਇਉਂ ਵੰਸ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਭਵ ਤੋਂ ਜਰਾਸੰਧ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ ਸੀ।

Verse 31

सहदेवादुदापिश् च उदापेः श्रुतकर्मकः परिक्षितस्य दायादो धार्मिको जनमेजयः

ਸਹਦੇਵ ਤੋਂ ਉਦਾਪੀ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਉਦਾਪੀ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੁਤਕਰਮਕ। ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦਾ ਧਰਮੀ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਜਨਮੇਜਯ ਸੀ।

Verse 32

जनमेजयात्त्रसदस्युर्जह्नोस्तु सुरथः सुतः श्रुतसेनोग्रसेनौ च भीमसेनश् च नामतः

ਜਨਮੇਜਯ ਤੋਂ ਤ੍ਰਸਦਸ੍ਯੁ ਜੰਮਿਆ; ਅਤੇ ਜਹਨੂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰਥ ਹੋਇਆ। ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼੍ਰੁਤਸੇਨ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨਾਮ ਵੀ ਸਨ।

Verse 33

जनमेजयस्य पुत्रौ तु सुरथो महिमांस् तथा सुरथाद्विदूरथो ऽभूदृक्ष आसीद्विदूरथात्

ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਸੁਰਥ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ। ਸੁਰਥ ਤੋਂ ਵਿਦੂਰਥ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿਦੂਰਥ ਤੋਂ ਰਿਕਸ਼ ਹੋਇਆ।

Verse 34

ऋक्षस्य तु द्वितीयस्य भीमसेनो ऽभवत्सुतः प्रतीपो भीमसेनात्तु प्रतीपस्य तु शान्तनुः

ਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜੀ/ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਭੀਮਸੇਨ ਜੰਮਿਆ। ਭੀਮਸੇਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਪ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਹੋਇਆ।

Verse 35

देवापिर्वाह्लिकश् चैव सोमदत्तस्तु शान्तनोः वाह्लिकात्सोमदत्तो ऽभुद्भूरिर्भूरिस्रवाः शलः

ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਤੋਂ ਦੇਵਾਪਿ, ਬਾਹਲਿਕ ਅਤੇ ਸੋਮਦੱਤ ਜੰਮੇ। ਬਾਹਲਿਕ ਤੋਂ ਸੋਮਦੱਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਭੂਰੀ, ਭੂਰੀਸ਼੍ਰਵਾ ਤੇ ਸ਼ਲ ਹੋਏ।

Verse 36

गङ्गायां शान्तनोर्भीष्मः काल्यायां विचित्रवीर्यकः कृष्णद्वैपायनश् चैव क्षेत्रे वैचित्रवीर्यके

ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਘਰ ਭੀਸ਼ਮ ਜੰਮੇ; ਕਾਲਿਆ ਤੋਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਜੰਮਿਆ। ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ-ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਵੀ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੀਜਦਾਤਾ ਬਣੇ।

Verse 37

धृतरष्ट्रञ्च पाण्डुञ्च विदुरञ्चाप्यजीजनत् पाण्डोर्युधिष्ठिरः कुन्त्यां भीमश् चैवार्जुनस्त्रयः

ਉਸ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਘਰ ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ—ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਜੰਮੇ।

Verse 38

नकुलः सहदेवश् च पाण्डोर्माद्य्राञ्च दैवतः अर्जुनस्य च सौभद्रः परिक्षिदभिमन्युतः

ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਘਰ ਮਾਦਰੀ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ (ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ) ਦੁਆਰਾ ਜੰਮੇ। ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਘਰ ਸੁਭਦਰਾ ਤੋਂ ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਰীক্ষਿਤ ਜੰਮਿਆ।

Verse 39

द्रौपदी पाण्डवानाञ्च प्रिया तस्यां युधिष्ठिरात् प्रतिविन्ध्यो भीमसेनाच्छ्रुतकीर्तिर्धनञ्जयात्

ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਵਿੰਧ੍ਯ, ਭੀਮਸੇਨ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰਤੀ, ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਤੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ।

Verse 40

सहदेवाच्छ्रुतकर्मा शतानीकस्तु नाकुलिः भीमसेनाद्धिडिम्बायामन्य आसीद् घटीत्कचः

ਸਹਦੇਵ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੁਤਕਰਮਾ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਨਕੁਲ ਤੋਂ ਸ਼ਤਾਨੀਕ (ਨਾਕੁਲੀ) ਜੰਮਿਆ। ਭੀਮਸੇਨ ਤੋਂ ਹਿਡਿੰਬਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਘਟੋਤਕਚ ਵੀ ਹੋਇਆ।

Verse 41

एते भूता भविष्याश् च नृपाः संख्या न विद्यते अत्र पाठः पतितः धनञ्जयात् क उत्पन्न इति विशेषाप्राप्तेः गताः कालेन कालो हि हरिस्तं पूजयेद्द्विज होममग्नौसमुद्दिश्य कुरु सर्वप्रदं यतः

ਇਹ ਭੂਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਜੇ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਧਨੰਜਯ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਠ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ “ਉਹ ਕਿਸ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ?” ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੇਰਵਾ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਨੂੰ ਕਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਲ ਹੀ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਵਿਜ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਮ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

A recensional variant is recorded (pāṭhabheda), where some manuscripts read “Dadhivāmana came into being,” showing how the Agni Purana circulated with minor lineage/wording differences.

By framing genealogy under kāla and dharma, it reminds the reader that worldly continuity is time-bound, encouraging devotion and disciplined action while studying the structures of righteous kingship.