Adhyaya 273
Somavaṁśa-varṇanam (Description of the Lunar Dynasty)
ਭਗਵਾਨ ਅਗਨੀ ਸੋਮਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ਕ ਪਾਠ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦਿ-ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਤੱਕ। ਸੋਮ ਦਾ ਰਾਜਸੂਯ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਉਸ ਦੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਮ-ਵਿਕਾਰ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮ ਡੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਕਾਮਪੀੜਤ ਦੇਵ-ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਮਰਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਮ ਆਪ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ ਦਾ ਅਪਹਰਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤਾਰਕਾਮਯ ਮਹਾਯੁੱਧ ਛਿੜਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਸਤਕਸ਼ੇਪ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ਸੋਮ ਤੋਂ ਤੇਜਸਵੀ ਬੁਧ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਬੁਧ ਤੋਂ ਪੁਰੂਰਵਾ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਕਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ; ਆਯੁ ਤੋਂ ਨਹੁਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੀ। ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਤੋਂ ਯਦੁ, ਤੁਰਵਸੁ, ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੂਰੁ—ਮੁੱਖ ਵੰਸ਼-ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਧਾਰਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਯਦੁ ਅਤੇ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਵੰਸ਼-ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਆਧਾਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਰਾਜਧਰਮ, ਨੈਤਿਕ ਕਾਰਣ-ਫਲ ਅਤੇ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे सुर्यवंशकीर्तनं नाम द्विसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सकर्माभूदिति ख , छ , च अथ त्रिसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सोमवंशवर्णनं अग्निर् उवाच सोमवंशं प्रवक्ष्यामि पठितं पापनाशनम् विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः नीलाञ्जको रधुः क्रोष्टुः शतजिच्च सहस्रजित्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਸੂਰਯਵੰਸ਼-ਕੀਰਤਨ’ ਨਾਮਕ ੨੭੨ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ (ਕੁਝ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸਕਰਮਾਭੂਤ’ ਭੇਦ) ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ੨੭੩ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ‘ਸੋਮਵੰਸ਼-ਵਰਣਨ’ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮੈਂ ਸੋਮਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤ੍ਰਿ (ਅਤ੍ਰਿਤ) ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਨੀਲਾਂਜਕ, ਰਧੁ, ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ, ਸ਼ਤਜਿਤ ਅਤੇ ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ ਹੋਏ।
Verse 2
सोमश् चक्रे राजसूयं त्रैलोक्यं दक्षिणान्ददौ समाप्ते ऽवभृथे सोमं तद्रूपालोकनेच्छवः शतजिद्धैहयो रेणुहयो हय इति त्रयः
ਸੋਮ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਖਿਣਾ ਵਜੋਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸਨਾਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਹੈਹਯ ਸ਼ਤਜਿਤ, ਰੇਣੁਹਯ ਅਤੇ ਹਯ—ਇਹ ਤਿੰਨੇ।
Verse 3
कामवाणाभितप्ताङ्ग्यो नरदेव्यः सिषेविरे लक्ष्मीर् नरायणं त्यक्त्वा सिनीवाली च कर्दमम
ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਤਪਤ ਹੋਈਆਂ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਰ-ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ/ਸੰਗ ਵਿੱਚ ਗਈਆਂ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਰਦਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਵੀ ਕਰਦਮ ਕੋਲ ਗਈ।
Verse 4
द्युतिं विभावसुन्त्यक्त्वा पुष्टिर्धातारमव्ययम् प्रभा प्रभाकरन्त्यक्त्वा हविष्मन्तं कुहूः स्वयम्
‘ਦ੍ਯੁਤੀ’ ਨਾਮ ਛੱਡ ਕੇ ‘ਵਿਭਾਵਸੁ’ (ਅਗਨੀ) ਨਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ‘ਪੁਸ਼ਟੀ’ ਅਵ੍ਯਯ ਧਾਤਾ ਦੇਵ ਨਾਲ (ਸੰਬੰਧਿਤ) ਹੋਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਪ੍ਰਭਾ’ ਨਾਮ ਛੱਡ ਕੇ ‘ਪ੍ਰਭਾਕਰ’ ਨਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਕੁਹੂ ਆਪ ਹਵਿਸ਼ਮੰਤ ਨਾਲ (ਸੰਬੰਧਿਤ) ਹੋਈ।
Verse 5
कीर्तिर्जयन्तम्भर्तारं वसुर्मारीचकश्ययम् धृतिस्त्यक्त्वा पतिं नन्दीं सोममेवाभजत्तदा
ਕੀਰਤੀ ਦਾ ਪਤੀ ਜਯੰਤ ਸੀ; ਵਸੂ ਦਾ (ਪਤੀ) ਮਾਰੀਚਕਸ਼੍ਯਯ ਸੀ। ਧ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੇਵਲ ਸੋਮ ਦੀ ਹੀ ਭਗਤੀ/ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
Verse 6
स्वकीया इव सोमो ऽपि कामयामास तास्तदा एवं कृतापचारस्य तासां भर्तृगणस्तदा
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੋਮ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਸਮਝ ਕੇ ਚਾਹਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਪਤੀ-ਸਮੂਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ।
Verse 7
न शशाकापचाराय शापैः शस्त्रादिभिः पुनः सप्तलोकैकनाथत्वमवाप्तस्तपसा ह्य् उत
ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ—ਨਾ ਸ਼ਾਪਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ—ਕਿਉਂਕਿ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਨਾਥ ਦਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
Verse 8
विवभ्राम मतिस्तस्य विनयादनया हता वृहस्पतेः स वै भार्यां तारां नाम यशस्विनीम्
ਉਸ ਦੀ ਮਤਿ ਡੋਲ ਗਈ; ਅਨੁਚਿਤ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਿਨਯ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਪਤਨੀ ‘ਤਾਰਾ’ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ।
Verse 9
जहार तरसा सोमो ह्य् अवमन्याङ्गिरःसुतम् ततस्तद्युद्धमभवत् प्रख्यातं तारकामयम्
ਸੋਮ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ-ਪੁੱਤਰ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਦੀ ਅਵਮਾਨਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ‘ਤਾਰਕਾਮਯ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੁੱਧ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
Verse 10
न शशाकापकारायेति ञ देवानां दानवानाञ्च लोकक्षयकरं महत् ब्रह्मा निवार्योशनसन्तारामङ्गिरसे ददौ
ਉਹ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਕਤੀ—ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਲੋਕ-ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ—ਨੁਕਸਾਨ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਟਾਲ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ਼ਨਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ‘ਤਾਰਕ’ ਰੱਖਿਆ-ਉਪਾਅ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।
Verse 11
तामन्तःप्रसवां दृष्ट्वा गर्भं त्यजाब्रवीद्गुरुः गर्भस्त्यक्तः प्रदीप्तो ऽथ प्राहाहं सोमसन्भवः
ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਸਵ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਗਰਭ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ।” ਗਰਭ ਨਿਕਲਦੇ ਹੀ ਉਹ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਹਕ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ—“ਮੈਂ ਸੋਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹਾਂ।”
Verse 12
एवं सोमाद्बुधः पुत्त्रः पुत्त्रस्तस्य पुरूरवाः स्वर्गन्त्यक्त्वोर्वशी सा तं वरयामास चाप्सराः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਮ ਤੋਂ ਬੁੱਧ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂਰਵਾ ਹੋਇਆ। ਸਵਰਗ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਪਸਰਾ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਵਰ ਲਿਆ।
Verse 13
तया सहाचरद्राजा दशवर्षाणि पञ्च च पञ्च षट् सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ महामुने
ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ! ਰਾਜਾ ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਰਿਹਾ—ਦਸ, ਪੰਜ, ਪੰਜ, ਛੇ, ਸੱਤ, ਅੱਠ, ਦਸ ਅਤੇ ਅੱਠ।
Verse 14
एको ऽग्निरभवत् पूर्वं तेन त्रेता प्रवर्तिता पुरूरवा योगशीलो गान्धर्वलोकमीयिवान्
ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਅੱਗ ਸੀ; ਉਸੇ ਨਾਲ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਨ ਹੋਇਆ। ਯੋਗ-ਨਿਸ਼ਠ ਪੁਰੂਰਵਾ ਗੰਧਰਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
Verse 15
आयुर्दृढायुरश्वायुर्धनायुर्धृतिमान् वसुः दिविजातः शतायुश् च सुषुवे चोर्वशी नृपान्
ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—ਆਯੁ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਯੁ, ਅਸ਼ਵਾਯੁ, ਧਨਾਯੁ, ਧ੍ਰਿਤਿਮਾਨ, ਵਸੁ, ਦਿਵਿਜਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਯੁ।
Verse 16
आयुषो नहुषः पुत्रो वृद्धशर्मा रजिस् तथा दर्भो विपाप्मा पञ्चाग्न्यं रजेः पुत्रशतं ह्य् अभूत्
ਆਯੁ ਤੋਂ ਨਹੁਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿੱਧਸ਼ਰਮਾ, ਰਜਿ, ਦਰਭ, ਵਿਪਾਪਮਾ ਅਤੇ ਪੰਚਾਗ੍ਨ੍ਯ ਸਨ। ਅਤੇ ਰਜਿ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
Verse 17
राजेया इति विख्याता विष्णुदत्तवरो रजिः देवासुरे रणे दैत्यानबधीत्सुरयाचितः
ਰਜਿ ‘ਰਾਜੇਯਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਦੱਤ ਵਰ ਨਾਲ ਅਨੁਗ੍ਰਹਿਤ ਸੀ। ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ।
Verse 18
गतायेन्द्राय पुत्रत्वं दत्वा राज्यं दिवङ्गतः रजेः पुत्रैर् हृतं राज्यं शक्रस्याथ सुदुर्मनाः
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ-ਭਾਵ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਜਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦਾ ਰਾਜ ਛੀਨ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 19
ग्रहशान्त्यादिविधिना गुरुरिन्द्राय तद्ददौ मोहयित्वा रजिसुतानासंस्ते निजधर्मगाः
ਗ੍ਰਹ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿ ਵਿਧੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਹ (ਅਧਿਕਾਰ/ਰਾਜ) ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਰਜਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ (ਨਿਵ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ), ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।
Verse 20
नहुषस्य सुताः सप्त यतिर्ययातिरुत्तमः उद्भवः पञ्चकश् चैव शर्यातिमेघपालकौ
ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਯਤੀ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਯਾਤੀ, ਉਦਭਵ, ਪੰਚਕ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਿਆਤੀ, ਮੇਘ, ਪਾਲਕ।
Verse 21
पञ्चाग्न्या इति ज पञ्चाग्न्यमिति ञ यतिः कुमारभावे ऽपि विष्णुं ध्यात्वा हरिं गतः देवयानी शक्रकन्या ययातेः पत्न्य् अभूत् तदा
ਜ-ਪਾਠ ਵਿੱਚ ‘ਪੰਚਾਗਨ੍ਯਾ’ ਅਤੇ ਞ-ਪਾਠ ਵਿੱਚ ‘ਪੰਚਾਗਨ੍ਯਮ੍’ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਤੀ ਨੇ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।
Verse 22
वृषपर्वजा शर्मिष्ठा ययातेः पञ्च तत्सुताः यदुञ्च तुर्वसुञ्चैव देवयानी व्यजायत
ਵ੍ਰਿਸ਼ਪರ್ವ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ; ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਵੀ ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
Verse 23
द्रुह्यञ्चानूञ्च पूरुञ्च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी यदुः पूरुश्चाभवतान्तेषां वंशविवर्धनौ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਪರ್ವ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਦੁ ਤੇ ਪੂਰੁ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸਤਾਰਕ ਬਣੇ।
Frequently Asked Questions
The pivot is Soma’s transgression—abducting Tārā—which triggers the Tārakāmaya war and leads to the birth of Budha, after which the text resumes structured dynastic transmission through Purūravas, Nahuṣa, and Yayāti.
Soma’s rājasūya signals legitimate sovereignty, yet unchecked desire produces social and cosmic conflict (the Tārakāmaya war), showing that kingship and power remain accountable to dharma, with Brahmā restoring order.