Adhyaya 270
Vedaśākhā-dikīrtana (Enumeration of the Vedic Branches) and Purāṇa-Vaṃśa (Lineages of Transmission)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਰਬ-ਹਿਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਵੇਦਾਧਿਐਨ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼-ਸਾਧਕ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਫਲਦਾਇਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੇਦ-ਵਿਧਾਨ ਅਧੀਨ ਮੰਤਰ-ਗਿਣਤੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਿਗ ਅਤੇ ਯਜੁਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾ-ਵਿਭਾਗ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਮਵਾਲੀਆਂ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ/ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਮਵੇਦ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਾਨ-ਭੇਦਾਂ ਦੀ ਵਰਗੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰਯ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਥਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਵੰਸ਼-ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਨਿਮਿੱਤ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਖਾ-ਭੇਦ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਵੇਦ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ (ਸੂਤ) ਤੱਕ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ-ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰਾਣ-ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਦੀ ਲੜੀ ਦੱਸ ਕੇ ਅਗਨੇਯ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਸਾਰ, ਭਕਤੀ-ਤੱਤਵਯੁਕਤ, ਲੋਕਿਕ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे विष्णुपञ्जरं नामोनसप्रत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः वेदशाखदिकीर्तनं पुष्कर उवाच सर्वानुग्राहका मन्त्राश् चतुर्वर्गप्रसाधकाः ऋगथर्व तथा साम यजुः संख्या तु लक्षकं
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ “ਵਿਸ਼ਣੁ-ਪੰਜਰ” ਨਾਮਕ ੨੬੯ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ੨੭੦ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ—“ਵੇਦ-ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਲਈ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੋਖਸ਼—ਚਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ ਸਿਧ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਿਗ, ਅਥਰਵ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਯਜੁਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਹੈ।
Verse 2
भेदः साङ्ख्यायनश् चैक आश्वलायनो द्वितीयकः शतानि दश मन्त्राणां ब्राह्मणा द्विसहस्रकं
ਸ਼ਾਖਾ-ਭੇਦ ਇਹ ਹਨ—ਇੱਕ ਸਾਂਖ੍ਯਾਯਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਆਸ਼੍ਵਲਾਯਨ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਸੌ (ਅਰਥਾਤ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ) ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਠ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 3
ऋग्वेदो हि प्रमाणेन स्मृतो द्वैपायनादिभिः एकोनिद्विसहस्रन्तु मन्त्राणां यजुषस् तथा
ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਿਗਵੇਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1991 (ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌ ਸੌ ਇਕਾਨਵੇ) ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 4
शतानि दश विप्राणां षडशीतिश् च शाखिकाः काण्वमाध्यन्दिनी संज्ञा कठी माध्यकठी तथा
ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦੇ (ਵਰਗ) 110 ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ 86 ਹਨ। ਇਹ ਕਾਣ੍ਵ ਅਤੇ ਮਾਧ੍ਯੰਦਿਨੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਠੀ ਅਤੇ ਮਾਧ੍ਯਕਠੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
Verse 5
मैत्रायणी च संज्ञा च तैत्तिरीयाभिधानिका वैशम्पायनिकेत्याद्याः शाखा यजुषि संस्थिताः
ਮੈਤ੍ਰਾਯਣੀ, ਸੰਜ੍ਞਾ, ਤੈੱਤਿਰੀਯ ਨਾਮ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨਿਕ ਆਦਿ—ਇਹ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।
Verse 6
साम्नः कौथुमसंज्ञैका द्वितीयाथर्वणायनी गानान्यपि च चत्वारि वेद आरण्यकन्तथा
ਸਾਮਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ‘ਕੌਥੁਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ‘ਆਥਰਵਣਾਯਨੀ’ ਹੈ। ਸਾਮਨ-ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦ ਦਾ ‘ਆਰਣ੍ਯਕ’ (ਵਨ-ਗ੍ਰੰਥ) ਵੀ ਹੈ।
Verse 7
उक्था ऊहचतुर्थञ्च मन्त्रा नवसहस्रकाः सचतुःशतकाश् चैव ब्रह्मसङ्घटकाः स्मृताः
‘ਉਕਥ’, ‘ਊਹ’ ਅਤੇ ‘ਚੌਥਾ’ (ਪੂਰਕ ਵਰਗ)—ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਕੁੱਲ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਰ ਸੌ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਬ੍ਰਹਮ-ਸੰਘਟਕ’ (ਸੰਕਲਿਤ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰ-ਇਕਾਈਆਂ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 8
पञ्चविंशतिरेवात्र साममानं प्रकीर्तितं सुमन्तुर्जाजलिश् चैव श्लोकायनिरथर्वके
ਇੱਥੇ ਸਾਮ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਚੀਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਥਰਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਮੰਤੂ, ਜਾਜਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਲੋਕਾਯਨ ਵੀ (ਮੰਨੇ/ਉਲਲੇਖਿਤ) ਹਨ।
Verse 9
शौनकः पिप्पलादश् च मुञ्जकेशादयो ऽपरे मन्त्राणामयुतं षष्टिशतञ्चोपनिषच्छतं
ਸ਼ੌਨਕ, ਪਿੱਪਲਾਦ ਅਤੇ ਮੁੰਜਕੇਸ਼ ਆਦਿ ਹੋਰ (ਰਿਸ਼ੀ) ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ) ਮੰਤ੍ਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੁੱਲ ਛੇ ਸੌ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 10
व्यासरूपी स भगवान् शाखाभेदद्यकारयत् शाखाभेदादयो विष्णुरितिहासः पुराणकं
ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਆਸ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਵੇਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਖਾ-ਭੇਦ ਆਦਿ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ।
Verse 11
प्राप्य व्यासात् पुराणादि सूतो वै लोमहर्षणः सुमतिश्चाग्निवर्चाश् च मित्रयुःशिंशपायनः
ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣ ਆਦਿ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੂਤ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੇ, ਸੁਮਤੀ, ਅਗਨਿਵਰਚਾ, ਮਿਤ੍ਰਯੁ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾਯਨ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਪੁਰਾਣ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤੇ।
Verse 12
कृतव्रतोथ सावर्णिः षट्शिष्यास्तस्य चाभवन् शांशपायनादयश् चक्रुः पुराणानान्तु संहिताः
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਸਾਵਰਣੀ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਛੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸਨ; ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਆਦਿ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ (ਪਾਠ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।
Verse 13
ब्राह्मादीनि पुराणानि हरिविद्या दशाष्ट च महापुराणे ह्य् आग्नेये विद्यारूपो हरिः स्थितः
ਬ੍ਰਾਹਮ ਆਦਿ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਠਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ—‘ਆਗਨੇਯ’ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਆਪ ਹੀ ਵਿਦਿਆ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।
Verse 14
सप्रपञ्चो निष्प्रपञ्चो मूर्तामूर्तस्वरूपधृक् तं ज्ञात्वाभ्यर्च्य संस्तूय भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात्
ਉਹ ਪ੍ਰਪੰਚ ਸਮੇਤ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੀ; ਉਹ ਮੂਰਤ ਅਤੇ ਅਮੂਰਤ—ਦੋਵੇਂ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਰਚਨਾ ਤੇ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 15
विष्णुर्जिष्णुर्भविष्णुश् च अग्निसूर्यादिरूपवान् अग्निरूपेण देवादेर्मुखं विष्णुः परा गतिः
ਵਿਸ਼ਨੂ—ਜਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਭਵਿਸ਼ਨੂ—ਅਗਨੀ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਪਰਮ ਗਤੀ (ਅੰਤਿਮ ਆਸਰਾ) ਹੈ।
Verse 16
वेदेषु सपुराणेषु यज्ञमूर्तिश् च गीयते आग्नेयाख्यं पुराणन्तु रूपं विष्णोर्महत्तरं
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਯਜ੍ਞ-ਮੂਰਤੀ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ‘ਆਗਨੇਯ’ ਨਾਮਕ ਪੁਰਾਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 17
आग्नेयाख्यपुराणस्य कर्ता श्रोता जनार्दनः तस्मात्पुराणमाग्नेयं सर्ववेदमयं महत्
‘ਆਗਨੇਯ’ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਦੋਵੇਂ ਜਨਾਰਦਨ (ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ) ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਆਗਨੇਯ ਪੁਰਾਣ ਮਹਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।
Verse 18
सर्वविद्यामयं पुण्यं सर्वज्ञानमयं वरम् सर्वात्म हरिरूपं हि पठतां शृण्वतां नृणां
ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ ਹੈ—ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਉੱਤਮ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਸਰਵਾਤਮਾ ਹਰੀ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ।
Verse 19
विद्यार्थिनाञ्च विद्यादमर्थिनां श्रीधनप्रदम् राज्यार्थिनां राज्यदञ्च धर्मदं धर्मकामिनाम्
ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਇੱਛੁਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਧਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਛੁਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕਾਮੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 20
स्वर्गार्थिनां स्वर्गदञ्च पुत्रदं पुत्रकामिनां गवादिकामिनाङ्गोदं ग्रामदं ग्रामकामिनां
ਸਵਰਗ ਦੇ ਇੱਛੁਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਇੱਛੁਕਾਂ ਨੂੰ ਗੋ-ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 21
शिंशपायनादयश् चक्रुरिति ख परमिति ञ श्रीबलप्रदमिति ञ कामार्थिनां कामदञ्च सर्वसौभाग्यसम्प्रदम् गुणकीर्तिप्रदन्नॄणां जयदञ्जयकामिनाम्
‘ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾਯਨ ਆਦਿ ਨੇ ਇਹ ਰਚਿਆ’—ਇਹ ‘ਖ’ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ‘ਪਰਮ’—‘ਞ’ ਨਾਲ; ਅਤੇ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਤੇ ਬਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ’—ਇਹ ਵੀ ‘ਞ’ ਨਾਲ। ਇਹ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਜੈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 22
सर्वेप्सूनां सर्वदन्तु मुक्तिदं मुक्तिकामिनां पापघ्नं पापकर्तॄणामाग्नेयं हि पुराणकम्
ਇਹ ਆਗਨੇਯ ਪੁਰਾਣ ਸਭ ਖੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It provides a Purāṇic taxonomy of Vedic transmission—naming śākhās, indicating mantra/Brāhmaṇa measures, and linking these divisions to Vyāsa’s editorial role, thereby presenting textual organization as a theological act grounded in Viṣṇu.
By stating that mantra benefits all and fulfills the four puruṣārthas, then concluding with the Agneya Purāṇa’s phalaśruti (results of recitation/hearing), it frames textual classification as supportive of dharma and as a pathway culminating in mokṣa.