Adhyaya 267

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे महेश्वरस्नानलक्षकोटिहोमादयो नाम षट्षष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नीराजनविधिः पुष्कर उवाच कर्म सांवत्सरं राज्ञां जन्मर्क्षे पूजयेच्च तं मासि मासि च संक्रान्तौ सूर्यसोमादिदेवताः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਅਗਨੇਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਮਹੇਸ਼ਵਰ-ਸਨਾਨ, ਲੱਖ-ਕੋਟੀ ਹੋਮ ਆਦਿ’ ਨਾਮਕ 266ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ 267ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ—‘ਨੀਰਾਜਨ ਵਿਧੀ’ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਸੋਮ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 2

अगस्त्यस्योदये ऽगस्त्यञ्चातुर्मास्यं हरिं यजेत् शयनोत्थापने पञ्चदिनं कुर्यात्समुत्सवम्

ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਉਦਯ ਵੇਲੇ ਅਗਸਤ੍ਯ-ਸੰਬੰਧੀ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਰਤ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ (ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ) ਸ਼ਯਨ-ਉੱਠਾਪਨ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਮਹੋਤਸਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 3

प्रोष्ठपादे सिते पक्षे प्रतिपत्प्रभृतिक्रमात् शिविरात् पूर्वदिग्भागे शक्रार्थं भवनञ्चरेत्

ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦਾ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵਿਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਲਈ ਨਿਵਾਸ/ਮੰਡਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 4

तत्र शक्रध्वजं स्थाप्य शची शक्रञ्च पूजयेत् अष्टम्यां वाद्यघोषेण तान्तु यष्टिं प्रवेशयेत्

ਉੱਥੇ ਸ਼ਕ੍ਰ-ਧਵਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਸ਼ਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੱਠਮੀ ਨੂੰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਤਾਂਤੂ (ਰੱਸੀ) ਯੁਕਤ ਯਸ਼ਟੀ (ਧਵਜ-ਡੰਡਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 5

एकादश्यां सोपवासो द्वादश्यां केतुमुत्थितम् यजेद्वस्त्रादिसंवीतं घटस्थं सुरपं शचीं

ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ (ਉਪਵਾਸ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ) ਉੱਠ ਕੇ ਕੇਤੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਘਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਵਾਹਿਤ ਦੇਵਾਧਿਪ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਸ਼ਚੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 6

वर्धस्वेन्द्र जितामित्र वृत्रहन् पाकशासन देव देव महाभाग त्वं हि भूमिष्ठतां गतः

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਵੈਰੀ-ਜਿਤੂ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ, ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ—ਤੂੰ ਵਧਦਾ ਰਹੁ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਭਾਗ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 7

त्वं प्रभुः शाश्वतश् चैव सर्वभूतहिते रतः अनन्ततेजा वै राजो यशोजयविवर्धनः

ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਅਨੰਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।

Verse 8

तेजस्ते वर्धयन्त्वेते देवाः शक्रः सुवृष्टिकृत् ब्रह्मविष्णुमहेशाश् च कार्त्तिकेयो विनायकः

ਇਹ ਦੇਵਗਣ ਤੇਰਾ ਤੇਜ ਵਧਾਉਣ—ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ), ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮਹੇਸ਼; ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਰ্তਿਕੇਯ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ (ਗਣੇਸ਼) ਵੀ।

Verse 9

आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश् च भृगवो दिशः मरुद्गुणा लोकपाला ग्रहा यक्षाद्रिनिम्नगाः

ਆਦਿਤ੍ਯ, ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਧ੍ਯ; ਭ੍ਰਿਗੂ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ; ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਣ; ਲੋਕਪਾਲ; ਗ੍ਰਹਿ; ਯਕਸ਼; ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਗਿਣੇ ਗਏ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰਗ ਹਨ।

Verse 10

समुद्रा श्रीर्मही गौरी चण्डिका च सरस्वती प्रवर्तयन्तु ते तेजो जय शक्र शचीपते

ਸਮੁਦ੍ਰਾ, ਸ਼੍ਰੀ, ਮਹੀ, ਗੌਰੀ, ਚੰਡਿਕਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—ਇਹ ਤੇਰਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਕਰਕੇ ਵਧਾਉਣ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੇ!

Verse 11

तव चापि जयान्नित्यं मम सम्पठ्यतां शुभं प्रसीद राज्ञां विप्राणां प्रजानामपि सर्वशः

ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਵੀ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹੇ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਰਾਜਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਜਾ ਉੱਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ।

Verse 12

भवत्प्रसादात् पृथिवी नित्यं शस्यवती भवेत् शिवं भवतु निर्विघ्नं शाम्यन्तामीतयो भृशं

ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸਦਾ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੇ। ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਆਫ਼ਤਾਂ ਤੇ ਰੋਗ-ਪੀੜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣ।

Verse 13

पटस्थमिति क , ग , छ , ज , ट च मन्त्रेणेन्द्रं समभ्यर्च्य जितभूः स्वर्गमाप्नुयात् भद्रकालीं पटे लिख्य पूजयेदाश्विने जये

“ਪਟਸਥਮ” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਕ-ਗ-ਛ-ਜ-ਟ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਧਰਤੀ-ਵਿਜੇਤਾ ਬਣ ਕੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਪੜੇ ਦੇ ਪਟ ‘ਤੇ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਬਣਾਕੇ, ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 14

शुक्लपक्षे तथाष्टम्यामायुधं कार्मुकं ध्वजम् छत्रञ्च राजलिङ्गानि शस्त्राद्यं कुसुमादिभिः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅੱਠਮੀ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਧਨੁਸ਼—ਝੰਡਾ, ਛਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 15

जाग्रन्निशि बलिन्दद्याद्द्वितीये ऽह्नि पुनर्यजेत् भद्रकालि महाकालि दुर्गे दुर्गार्तिहारिणि

ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਿਆਂ ਬਲੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—“ਹੇ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ, ਹੇ ਮਹਾਕਾਲੀ, ਹੇ ਦੁਰਗੇ, ਦੁਖੀ-ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਹਰਣ ਵਾਲੀ।”

Verse 16

त्रैलोक्यविजये चण्डि मम शान्तौ जये भव नीराजनविधिं वक्ष्ये ऐशान्यान्मन्दिरं चरेत्

ਹੇ ਚੰਡੀ, ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ-ਵਿਜਯਿਨੀ! ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਨੀਰਾਜਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਈਸ਼ਾਨ (ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ) ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 17

तोरणत्रितयं तत्र गृहे देवान्यजेत् सदा चित्रान्त्यक्त्वा यदा स्वातिं सविता प्रतिपद्यते

ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਤੋਰਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚਿਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਸਵਾਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 18

ततः प्रभृति कर्तव्यं यावत् स्वातौ रविः स्थितः ब्रह्मा विष्णुश् च शम्भुश् च शक्रश् चैवानलानिलौ

ਫਿਰ ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਸਵਾਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਤੇ ਵਾਯੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ/ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ।

Verse 19

विनायकः कुमारश् च वरुणो धनदो यमः विश्वेदेवा वैश्रवसो गजाश्चाष्टौ च तान्यजेत्

ਵਿਨਾਇਕ, ਕੁਮਾਰ, ਵਰੁਣ, ਧਨਦ, ਯਮ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ ਅਤੇ ਅੱਠ ਗਜ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 20

कुमुदैरावणौ पद्मः पुष्पदन्तश् च वामनः सुप्रतीको ऽञ्जनो नीलः पूजा कार्या गृहादिके

ਕੁਮੁਦ, ਐਰਾਵਣ, ਪਦਮ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਵਾਮਨ, ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ, ਅੰਜਨ ਅਤੇ ਨੀਲ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਘਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 21

पुरोधा जुहुयादाज्यं समित्सिद्धार्थकं तिलाः कुम्भा अष्टौ पूजिताश् च तैः स्नाप्याश्वगजोत्तमाः

ਰਾਜ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਨਾਲ ਸਮਿਧਾਂ, ਸਿੱਧਾਰਥਕ (ਚਿੱਟੀ ਸਰੋਂ) ਅਤੇ ਤਿਲ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਅੱਠ ਕੂੰਭਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 22

अश्वाः स्नाप्या ददेत् पिण्डान् ततो हि प्रथमं गजान् निष्क्रामयेत्तोरणैस्तु गोपुरादि न लङ्घयेत्

ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ (ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਗੋਲੇ) ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੋਰਣਾਂ, ਗੋਪੁਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਲੰਘਣਾ/ਟੱਪਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 23

विक्रमेयुस्ततः सर्वे राजलिङ्गं गृहे यजेत् शेखरादीति क वारुणे वरुणं प्रार्च्य रात्रौ भूतबलिं ददेत्

ਫਿਰ ਸਭ ਅੱਗੇ ਵਧਣ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਵਾਰੁਣ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੂਤਬਲੀ (ਭੂਤਾਦਿ ਲਈ ਅੰਨ-ਨਿਵੇਦਨ) ਦੇਵੇ।

Verse 24

विशाखायां गते सूर्ये आश्रमे निवसेन्नृपः अलङ्कुर्याद्दिने तस्मिन् वाहनन्तु विशेषतः

ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 25

पूजिता राजलिङ्गाश् च कर्तव्या नरहस्तगाः हस्तिनन्तुरगं छत्रं खड्गं चापञ्च दुन्दुभिम्

ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ। (ਇਹ ਹਨ:) ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਾ, ਰਾਜਛਤਰ, ਖੜਗ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ (ਯੁੱਧ-ਨਗਾਰਾ)।

Verse 26

ध्वजं पताकां धर्मज्ञ कालज्ञस्त्वभिमन्त्रयेत् अभिमन्त्र्य ततः सर्वान् कुर्यात् कुञ्जरधूर्गतान्

ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਧੁੱਜ ਅਤੇ ਪਤਾਕਾ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰੇ। ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਨੂੰ ਹਾਥੀ-ਦਲ ਦੀ ਨਿਯਤ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਕਰੇ।

Verse 27

कुञ्जरोपरिगौ स्यातां सांवत्सरपुरोहितौ मन्त्रितांश् च समारुह्य तोरणेन विनिर्गमेत्

ਸਾਲਾਨਾ (ਦਰਬਾਰੀ) ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹ-ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੋਵੇਂ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਣ। ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਰੱਖਿਆ-ਕਰਮ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਤੋਰਣ-ਦੁਆਰ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।

Verse 28

निष्क्रम्य नागमारुह्य तोरणेनाथ निर्गमेत् बलिं विभज्य विधिवद्राजा कुञ्जरधूर्गतः

ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਜਾ ਤੋਰਣ-ਦੁਆਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲੀ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹਾਥੀ ਦੇ ਹੌਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 29

उन्मूकानान्तु निचयमादीपितदिगन्तरं राजा प्रदक्षिणं कुर्यात्त्रीन् वारान् सुसमाहितः

ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੂੰਗੇ-ਮੂਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਪੂਰੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰੇ।

Verse 30

चतुरङ्गबलोपेतः सर्वसैन्येन नादयन् एवं कृत्वा गृहं गच्छेद्विसर्जितजलाञ्जलिः

ਚਤੁਰੰਗੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ—ਇਉਂ ਕਰ ਕੇ—ਜਲਾਂਜਲੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।

Verse 31

शान्तिर् नीराजनाख्येयं वृद्धये रिपुमर्दनी

ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਵਿਧੀ ‘ਨੀਰਾਜਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਵਾਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।