Adhyaya 244

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे स्त्रीलक्षणं नाम त्रिचत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुश् चत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः चामरादिलक्षणम् अग्निर् उवाच चामरो रुक्मादण्डो ऽग्र्यः छत्रं राज्ञः प्रशस्यते हंसपक्षैर् विरचितं मयूरस्य शुकस्य च

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਸਤ੍ਰੀ-ਲੱਛਣ’ ਨਾਮਕ ੨੪੩ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ੨੪੪ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ‘ਚਾਮਰ ਆਦਿ-ਲੱਛਣ’ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਲਾ ਚਾਮਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਰਾਜੇ ਲਈ ਛਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਹੈ, ਜੋ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੋਰ ਤੇ ਸ਼ੁਕ (ਤੋਤਾ) ਦੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 2

पक्षैर् वाथ बलाकाया न कार्यं मिश्रपक्षकैः न शथेति छ जठरमित्यादिः, ततो गुणा इत्य् अन्तः पाठः घ , ञ , पुस्तकद्वये नास्ति चतुरस्यं ब्राह्मणस्य वृत्तं राज्ञश् च शुक्लकं

ਬਲਾਕਾ (ਬਗਲਾ/ਸਾਰਸ) ਦੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੁਝ ਹਸਤਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਨ ਸ਼ਥੇਤੀ… ਜਠਰਮ ਇਤਿਆਦਿ’ ਵਰਗੇ ਪਾਠ-ਭੇਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਨਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰੀ ਪਾਠ ‘ਤਤੋ ਗੁਣਾਃ’ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਉਦਾਹਰਨ ਚਤੁਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਬਾਰੇ ‘ਸ਼ੁਕਲਕ’ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 3

त्रिचतुःपञ्चषट्सप्ताष्टपर्वश् च दण्डकः भद्रासनं क्षीरवृक्षैः पञ्चाशदङ्गुलोच्छ्रयैः

ਦੰਡਕ (ਡੰਡਾ) ਤਿੰਨ, ਚਾਰ, ਪੰਜ, ਛੇ, ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਪਰਵਾਂ (ਗਾਂਠਾਂ) ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਭਦ੍ਰਾਸਨ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਪੰਜਾਹ ਅੰਗੁਲ ਹੋਵੇ।

Verse 4

विस्तारेण त्रिहस्तं स्यात् सुवर्णाद्यैश् च चित्रितं धनुर्द्रव्यत्रयं लोहं शृङ्गं दारु द्विजोत्तम

ਪੂਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ (ਧਨੁਸ਼) ਤਿੰਨ ਹੱਥ ਲੰਮਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਦਾਰਥ—ਲੋਹਾ, ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਹਨ।

Verse 5

ज्याद्रव्यत्रितयञ्चैव वंशभङ्गत्वचस् तथा दारुचापप्रमाणन्तु श्रेष्ठं हस्तचतुष्टयं

ਜਿਆ (ਡੋਰੀ) ਲਈ ਤਿੰਨ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਚੀਰ/ਛਾਲ (ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ) ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਾਪ ਚਾਰ ਹੱਥ ਹੈ।

Verse 6

तदेव समहीनन्तु प्रोक्तं मध्यकनीयसि मुष्टिग्राहनिमित्तानि मध्ये द्रव्याणि कारयेत्

ਉਹੀ ਵਿਧੀ ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਘੱਟ ਬਲ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤੀਦਵੰਦੀ ਲਈ ਵੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੁੱਠੀ-ਗ੍ਰਾਹ (ਫੜ ਕੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ) ਲਈ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਦਾਰਥ ਤਿਆਰ ਰੱਖੇ ਜਾਣ।

Verse 7

स्वल्पकोटिस्त्वचा शृङ्गं शार्ङ्गलोहमये द्विज कामिनीभ्रूलताकारा कोटिः कार्या सुसंयुता

ਹੇ ਦਵਿਜ, ਸਿੰਗ ਦੀ ਕੋਟੀ (ਨੋਕ) ਥੋੜ੍ਹੀ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਮੜ੍ਹੋ। ਸ਼ਾਰੰਗ-ਲੋਹੇ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਟੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਭੌਂਹ-ਲਤਾ ਵਰਗੀ ਲਤਾਕਾਰ ਬਣਾਓ।

Verse 8

पृथग्वा विप्र मिश्रं वा लौहं शार्ङ्गन्तु कारयेत् शार्ङ्गं समुचितं कार्यं रुक्मविन्दुविभूषितं

ਕੇਵਲ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਜਾਂ ਵਿਪ੍ਰ-ਧਾਤੂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਬਣਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਰੰਗ ਯੋਗ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸੁਵਰਨ-ਬਿੰਦੂ ਜੜਾਈ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਵੇ।

Verse 9

कुटिलं स्फुटितञ्चापं सच्छिद्रञ्च न शस्यते सुवर्णं रजतं ताम्रं कृष्णायो धनुषि स्मृतं

ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਟੇਢਾ, ਚਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਛੇਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਧਨੁਸ਼ ਲਈ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਯਸ (ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ) ਮਨਜ਼ੂਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 10

माहिषं शारभं शार्ङ्गं रौहिषं वा धनुःशुभं चन्दनं वेतसं सालं धावलङ्ककुभन्तरुः

ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਲਈ ਮਾਹਿਸ਼, ਸ਼ਾਰਭ, ਸ਼ਾਰੰਗ ਜਾਂ ਰੌਹਿਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਨਾਲ ਹੀ ਚੰਦਨ, ਵੇਤਸ, ਸਾਲ, ਧਾਵਲ ਅਤੇ ਲੰਕਕ ਤੇ ਕੁਭੰਤ ਨਾਮਕ ਦਰੱਖ਼ਤ ਵੀ ਯੋਗ ਹਨ।

Verse 11

सर्वश्रेष्ठं धनुर्वंशैर् गृहीतैः शरदि श्रितैः पूजयेत्तु धनुः खड्गमन्त्रैस्त्रैलोक्यमोहनैः

ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬਾਂਸ/ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨੁ-ਡੰਡੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ-ਮੋਹਨ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਖੜਗ-ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 12

अयसश्चाथ वंशस्य शरस्याप्यशरस्य च ऋत्विजो हेमवार्णाभाः स्नायुश्लिष्टाः सुपत्रकाः

ਅੰਗ ਲੋਹੇ ਦੇ ਵੀ ਅਤੇ ਵੰਸ਼/ਬਾਂਸ ਦੇ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਤੀਰ ਅਤੇ ਅਤੀਰ (ਤੀਰ ਨਹੀਂ—ਬੋਲਟ/ਡਾਰਟ) ਲਈ ਵੀ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਸਨਾਯੂ-ਬੰਧਨ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਚਿਪਕੇ ਹੋਣ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ।

Verse 13

चतुरस्रमित्यादिः, पञ्चाशदङ्गुलोच्छ्रयैर् इत्यन्तः पाठः जपुस्तके नास्ति द्विहस्तमिति ट पूजयेत्तद्धनुरिति ग , घ , ञ च रुक्मपुङ्खाः सुपङ्कास्ते तैलधौताः सुवर्णकाः यात्रायामभिषेकादौ यजेद्वाणधनुर्मुखान्

“ਚਤੁਰਸ੍ਰ” ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ “ਪੰਜਾਹ ਅੰਗੁਲ ਉਚਾਈ” ਤੱਕ ਵਾਲਾ ਪਾਠ ਜਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਹੋਰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ “ਦੋ ਹੱਥ” ਮਾਪ ਹੈ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਆਂ (ਗ, ਘ, ਞ) ਵਿੱਚ “ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ” ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੂੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੁਗਠਿਤ, ਚਿਕਣੇ, ਤੇਲ ਨਾਲ ਧੋਏ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੁਵਰਨ-ਛਵੀ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਯਾਤਰਾ, ਅਭਿਸੇਕ ਆਦਿ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਤੀਰ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼-ਮੁਖ (ਨੌਕ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 14

सपताकास्त्रसङ्ग्राहसांवत्सरकरान्नृपः ब्रह्मा वै मेरुशिखरे स्वर्गगङ्गातटे ऽयजत्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ‘ਸਪਤਾਕਾ’ ਨਾਮਕ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਵਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮਾਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੇਰੂ-ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ, ਸਵਰਗ-ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ।

Verse 15

लौहदैत्यं स ददृशे विध्नं यज्ञे तु चिन्तयन् तस्य चिन्तयतो वह्नेः पुरुषो ऽभूद्वली महान्

ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਵਿਘਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ‘ਲੌਹ-ਦੈਤ੍ਯ’ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 16

ववन्दे ऽजञ्च तन्देवा अभ्यनन्दन्त हर्षिताः तस्मात्स नन्दकः कड्गो देवोक्तो हरिरग्रहीत्

ਉਸ ਨੇ ਅਜ (ਅਜਨਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹರ್ಷਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ‘ਨੰਦਕ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਉਹ ਖੜਗ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।

Verse 17

तं जग्राह शनैर् देवो विकोषः सो ऽभ्यपद्यत खड्गो नीलो रत्नमुष्टिस्ततो ऽभूच्छतबाहुकः

ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ; ਮਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਖੜਗ ਨੀਲ ਵਰਣ ਦਾ ਸੀ, ਰਤਨ-ਜੜੀ ਮੂਠ ਵਾਲਾ; ਫਿਰ ਉਹ ‘ਸ਼ਤਬਾਹੁਕ’—ਸੌ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ—ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 18

दैत्यः स गदया देवान् द्रावयामास वै रणे विष्णुना खड्गच्छिन्नानि दैत्यगात्राणि भूतले

ਉਹ ਦੈਤ ਗਦਾ ਧਾਰ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸਨ।

Verse 19

पतितानि तु संस्पर्शान्नन्दकस्य च तानि हि लोहभूतानि सर्वाणि हत्वा तस्मै हरिर्वरं

ਜੋ ਡਿੱਗ ਪਏ ਸਨ, ਉਹ ਨੰਦਕ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਹਾ ਬਣ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 20

ददौ पवित्रमङ्गन्ते आयुधाय भवेद्भुवि हरिप्रसादाद् ब्रह्मापि विना विघ्नं हरिं प्रभुं

ਉਸ ਨੇ ‘ਪਵਿੱਤਰ’ ਦਿੱਤਾ—ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਰੱਖਿਆ-ਸੂਤਰ/ਤਾਬੀਜ਼; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਬਿਨਾ ਵਿਘਨ ਸਿੱਧੀ ਪਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।

Verse 21

पूजयामास यज्ञेन वक्ष्ये ऽथो खड्गलक्षणं खटीखट्टरजाता ये दशनीयास्तुते स्मृताः

ਉਸ ਨੇ ਯੱਗ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦਾ/ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਖਟੀ ਅਤੇ ਖੱਟਰ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਹੇ ਸਤੁਤਯ, ‘ਦਸ਼ਨੀਯ’ ਅਰਥਾਤ ਜਾਂਚ-ਯੋਗ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

Verse 22

कायच्छिदस्त्वाषिकाः स्युर्दृढाः सूर्पारकोद्भवाः तीक्ष्णाश्छेदसहा वङ्गास्तीक्ष्णाःस्युश्चाङ्गदेशजाः

ਸੂਰਪਾਰਕ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਆਸ਼ਿਕਾ (ਧਾਰਾਂ) ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦੇਹ-ਛੇਦਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵੰਗ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਟਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਅੰਗ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵੀ ਤਿੱਖੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

Verse 23

शतार्धमङ्गुलानाञ्च श्रेष्ठं खद्गं प्रकीर्तितं लोहदैत्यमित्यादिः, हर्षिता इत्य् अन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति तस्मात्तु नन्दक इति घ , ञ च महादेव इति ज तदर्धं मध्यमं ज्ञेयं ततो हीनं न धारयेत्

ਸ਼ਤਾਰਧ ਅੰਗੁਲ (ਸ਼ਤਾਰਧਮੰਗੁਲ) ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਾਠ-ਭੇਦ ਵੀ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ—‘ਲੋਹਦੈਤ੍ਯਮ੍’ ਆਦਿ; ‘ਹਰ੍ਸ਼ਿਤਾ’ ਵਾਲਾ ਪਾਠ ‘ਜ’ ਪਾਂਡੁਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਕਿਤੇ ‘ਨੰਦਕ’ ਅਤੇ ‘ਜ’ ਵਿੱਚ ‘ਮਹਾਦੇਵ’ ਪਾਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਾਪ ਦਾ ਅੱਧਾ ‘ਮੱਧਮ’ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਣ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 24

दीर्घं सुमधुरं शब्दं युस्य खड्गस्य सत्तम किङ्किणीसदृशन्तस्य धारणं श्रेष्ठमुच्यते

ਹੇ ਸੱਤਮ! ਜਿਸ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧੁਨ ਲੰਮੀ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀ ਹੋਵੇ, ਕਿੰਕਿਣੀ (ਛੋਟੀ ਘੰਟੀ) ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਵਰਗੀ—ਉਸ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 25

खड्गः पद्मपलाशाग्रो मण्डलाग्रश् च शस्यते करवीरदलाग्राभो घृतगन्धो वियत्प्रभः

ਜਿਸ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਕਮਲ-ਪੱਤੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਮੰਡਲ (ਚੱਕਰ) ਵਾਂਗ ਗੋਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਧਾਰ ਕਰਵੀਰ ਪੱਤੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਵਰਗੀ, ਘੀ ਵਰਗੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿਪਤ ਹੋਵੇ।

Verse 26

समाङ्गुलस्थाः शस्यन्ते व्रणाः खद्गेषु लिङ्गवत् काकोलूकसवर्णाभा विषमास्ते न शोभनाः

ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਸਮਾਨ ਅੰਗੁਲ-ਮਾਪ ਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਸਪਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕਾਂ ਜਾਂ ਉੱਲੂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ।

Verse 27

खड्गे न पश्येद्वदनमुच्छिष्टो न स्पृशेदसिं मूल्यं जातिं न कथयेन्निशि कुर्यान्न शीर्षके

ਤਲਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ (ਪਰਛਾਂਵਾਂ) ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਜਾਤ/ਕਿਸਮ (ਉਤਪੱਤੀ-ਪਰੰਪਰਾ) ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਹਾਣੇ (ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ) ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।