Adhyaya 323
Mantra-shastraAdhyaya 32313 Verses

Adhyaya 323

Chapter 323 — The Six-Limbed Aghora Astras (षडङ्गान्यघोरस्त्राणि)

ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਛਡੰਗ-ਯੁਕਤ ਅਘੋਰਾਸਤ੍ਰ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ, ਤਕਨੀਕੀ ਸੂਤਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਲਵਾਨ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਖਤਰੇ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਗਨੇਯ ਮੰਤਰ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ‘ਅਸਤ੍ਰ’ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜਾਗ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕਰਮ-ਉਪਕਰਣ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਸ਼ੁੱਧ ਉਚਾਰਣ, ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਅੰਗ/ਨਿਆਸ-ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਵਿਨਿਆਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ ਸੋਚਿਆ-ਸਮਝਿਆ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ—ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਖ਼ੇ ਅਪੋਤ੍ਰਾਸਕ ਅਸਤ੍ਰ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਧਮਕੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ, ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤਿਕਾਰਕ ਅਤੇ ਪੁਨਰਸਥਾਪਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਕਰਮਕ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਸਮਨਵਯਕ ਉਪਚਾਰ ਤੱਕ ਪੁਲ ਬਣ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਏਕੀਕਰਨ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

उरूप चट प्रचट कट वम घातय हूं फट् अघोरास्त्रम् इत्य् आग्नेये महापुराणे षडङ्गान्यघोरस्त्राणि नाम द्वाविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ त्रयोविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः रुद्रशान्तिः ईश्वर उवाच शिवशान्तिं प्रवक्ष्यामि कल्पाघोरप्रपूर्वकम् सप्तकोट्यधिपो घोरो ब्रह्महत्याद्यघार्दनः

‘ਉਰੂਪ, ਚਟ, ਪ੍ਰਚਟ, ਕਟ, ਵਮ, ਘਾਤਯ, ਹੂੰ, ਫਟ’—ਇਹ ਅਘੋਰਾਸਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਛਡੰਗ ਅਘੋਰਾਸਤ੍ਰ’ ਨਾਮਕ 323ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ 324ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ‘ਰੁਦ੍ਰਸ਼ਾਂਤੀ’ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਘੋਰ-ਕਲਪ ਤੋਂ ਪੂਰਵਕ ਸ਼ਿਵਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਭਿਆਨਕ (ਅਘੋਰ) ਰੁਦ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

Verse 2

उत्तमाधमसिद्धीणामालयो ऽखिलरोगनुत् दिव्यान्तरीक्षभौमानामुत्पातानां विमर्दनः

ਉਹ ਉੱਤਮ ਤੇ ਅਧਮ—ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਤੇ ਭੌਮ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 3

विषग्रहपिशाचानां ग्रसनः सर्वकामकृत् प्रायश्चित्तमघौघार्तौ दौर्भाग्यार्तिविनाशनम्

ਇਹ ਵਿਸ਼, ਗ੍ਰਹ-ਪੀੜ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਕੇ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਰਭਾਗੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਪੀੜਾ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ।

Verse 4

एकवीरन्तु विन्यस्य ध्येयः पञ्चमुखः सदा ब्रह्महर्यादिमर्दन इति ख शान्तिके पौष्टिके शुक्लो रक्तो वश्ये ऽथ पीतकः

ਏਕਵੀਰ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਪੰਜਮੁਖ ਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਜੋ “ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹਰੀ ਆਦਿ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟਾ, ਵਸ਼੍ਯ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾ, ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਲ ਵਰਣ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

Verse 5

स्तम्भने धूम्र उच्चाटमारणे कृष्णवर्णकः कर्षणः कपिलो मोहे द्वात्रिंशद्वर्णमर्चयेत्

ਸਤੰਭਨ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਧੂਮ੍ਰ (ਧੂਸਰ) ਵਰਣ ਨਾਲ, ਉੱਚਾਟਨ ਅਤੇ ਮਾਰਣ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਵਰਣ ਨਾਲ, ਕਰਸ਼ਣ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ (ਤਾਮ੍ਰ-ਭੂਰਾ) ਵਰਣ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮੋਹ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਬੱਤੀ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 6

त्रिंशल्लक्षं जपेन्मन्त्रं होमं कुर्याद्दशांशतः गुग्गुलामृतयुक्तेन सिद्धो ऽसिद्धो ऽथ सर्वकृत्

ਮੰਤਰ ਦਾ ਤੀਹ ਲੱਖ ਜਪ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਮ ਕਰੇ। ਗੁੱਗੁਲ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਿੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਭ ਕਾਰਜ ਸਾਧਣ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 7

अघोरान्नापरो मन्त्रो विद्यते भुक्तिमुक्तिकृत् अब्रह्मचारी ब्रह्मचारी अस्नातः स्नातको भवेत्

ਅਘੋਰ ਮੰਤਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਅਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਿਆ ਉਹ ਵੀ ਸਨਾਤਕ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

अघोरास्त्रमघोरन्तु द्वाविमौ मन्त्रराजकौ जपहोमार्चनाद्युद्धे शत्रुसैन्यं विमर्दयेत्

‘ਅਘੋਰਾਸਤ੍ਰ’ ਅਤੇ ‘ਅਘੋਰ’—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੰਤਰਰਾਜ ਹਨ। ਜਪ, ਹੋਮ, ਅਰਚਨ ਆਦਿ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 9

रुद्रशान्तिं प्रवक्ष्यामि शिवां सर्वार्थसाधनीं पुत्रर्थं ग्रहनाशार्थं विषव्याधिविनष्टये

ਹੁਣ ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਸ਼ਿਵਮਈ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਗ੍ਰਹ-ਦੋਸ਼ ਨਿਵਾਰਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇਹ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 10

दुर्भिक्षमारीशान्त्यर्थे दुःस्वप्नहरणाय च बलादिराज्यप्राप्त्यर्थं रिपूणां नाशनाय च

ਅਕਾਲ ਤੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਹਰਨ ਲਈ; ਬਲ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਵੀ (ਇਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।

Verse 11

अकालफलिते वृक्षे सर्वग्रहविमर्दने पूजने तु नमस्कारः स्वाहान्तो हवने तथा

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਬੇਮੌਸਮ ਫਲ ਦੇਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ—ਤਦ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ (ਪ੍ਰਣਾਮ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ-ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅੰਤ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 12

आप्यायने वषट्कारं पुष्टौ वौषन्नियोजयेत् चकारद्वितयस्थाने जातियोगन्तु कारयेत्

ਆਪ੍ਯਾਯਨ (ਪੋਸ਼ਣ/ਤ੍ਰਿਪਤੀ) ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ‘ਵਸ਼ਟ’ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ (ਵਾਧਾ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ‘ਵੌਸ਼ਟ’ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਿੱਥੇ ‘ਚ’ ਦਾ ਦੋਹਰਾਪਣ ਆਵੇ, ਉੱਥੇ ਯੋਗ ਜਾਤੀ-ਵਰਨ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸੰਧੀ (ਜਾਤਿਯੋਗ) ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 13

ॐ रुद्राय च ते ॐ वृषभाय नमः अविमुक्ताय असम्भवाय पुरुषाय च पूज्याय ईशानाय पौरुषाय पञ्च चोत्तरे विश्वरूपाय करालाय विकृतरूपाय अविकृतरूपाय विकृतौ चापरे काले अप्सु माया च नैरृते अ सर्वभूतसुखप्रद वायुपत्रे ऽथ नियतौ पुरुषे चोत्तरेन च सर्वसान्निध्यकर ब्रह्मविष्णुरुद्रपर अनर्चित अस्तुतस्तु च साक्षिन तुरु पतङ्ग पिङ्ग ज्ञान शब्द सूक्ष्म शिव सर्वप्रद ॐ नमःशिवाय ॐ नमो नमः शिवाय ॐ नमो नमः ईशाने प्राकृते तत्त्वे पूजयेज्जुहुयाज्जपेत् ग्रहरोगादिमायार्तिशमनी सर्वसिद्धिकृत्

“ਓਂ ਰੁਦ੍ਰਾਯ ਚ ਤੇ; ਓਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਯ ਨਮਹ। ਅਵਿਮੁਕਤ, ਅਸੰਭਵ, ਪੂਜ੍ਯ ਪੁਰੁਸ਼, ਈਸ਼ਾਨ, ਪੌਰੁਸ਼—ਅਤੇ ਪੰਚੋੱਤਰ (ਨਾਮਾਂ ਸਮੇਤ); ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ, ਕਰਾਲ, ਵਿਕ੍ਰਿਤਰੂਪ, ਅਵਿਕ੍ਰਿਤਰੂਪ, ਅਤੇ ਪਰਕਾਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਵਿਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ, ਅਤੇ ਨੈ਋ਤ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ) ਸ਼ਕਤੀ; ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ‘ਵਾਯੁਪਤ੍ਰ’ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਤ ਪੁਰੁਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ (ਦਿਸ਼ਾ/ਮੁਖ) ਵਿੱਚ ਵੀ; ਸਰਵ-ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯਕਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਿਸ਼ਨੂ-ਰੁਦ੍ਰਪਰ; ਅਨਰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਤੁਤ੍ਯ; ਸਾਕਸ਼ੀ; ਤੁਰੂ, ਪਤੰਗ, ਪਿੰਗ; ਗਿਆਨ, ਸ਼ਬਦ, ਸੂਖਮ; ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵਪ੍ਰਦ। ‘ਓਂ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ; ਓਂ ਨਮੋ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ; ਓਂ ਨਮੋ ਨਮਹ ਈਸ਼ਾਨੇ।’ ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੱਤ੍ਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਜਾ, ਹਵਨ ਅਤੇ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗ੍ਰਹ, ਰੋਗ ਆਦਿ ਅਤੇ ਮਾਇਆਜਨਿਤ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।”

Frequently Asked Questions

It presents the Aghorāstra-weapon mantra and frames it within a six-limbed (ṣaḍaṅga) mantra-technology used for protection and forceful neutralization.

By emphasizing disciplined mantra-use for protection and purification, it supports dharmic stability (safer ritual space and mind), which the text treats as a prerequisite for higher sādhana and liberation-oriented practice.