Adhyaya 158
Srāvādya-śauca (Impurity due to bodily discharge and allied causes)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਸ੍ਰਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ੌਚ (ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਰਕਤਸ੍ਰਾਵ/ਗਰਭਪਾਤ ਸਮੇਤ), ਜਨਮ-ਜਨਿਤ ਸੂਤਕ ਅਤੇ ਮੌਤ-ਜਨਿਤ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਰਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਨੇੜਤਾ (ਸਪਿੰਡ, ਸੁਕੁਲ੍ਯ, ਗੋਤ੍ਰਿਨ) ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਅਵਸਥਾ (ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੂੜਾਕਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਮੁਤਾਬਕ ਅਸ਼ੌਚ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਨਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਅਸਥਿ-ਸੰਚਯਨ, ਉਦਕ-ਕ੍ਰਿਆ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਲਈ ਦਾਹ ਜਾਂ ਸਮਾਧੀ, ਭੋਜਨ/ਦਾਨ/ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਉੱਤੇ ਰੋਕਾਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਅਸ਼ੌਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੇ ਭਾਰੀ ਅਸ਼ੌਚ ਦੇ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ/ਅੱਗ ਨਾਲ ਮੌਤ, ਮਹਾਮਾਰੀ, ਅਕਾਲ-ਯੁੱਧ-ਆਪਦਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ, ਅਸਪਿੰਡ ਸ਼ਵ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਤਿਤ ਆਦਿ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਵੀ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਮਨੂ ਆਦਿ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ੌਚ-ਵਿਵਸਥਾ ਗ੍ਰਿਹਧਰਮ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे शावाशौचं नाम सप्तपञ्चाशदाधिकशततमो ऽध्यायः अथाष्टपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः स्रावाद्यशौचं पुष्कर उवाच स्रावाशौचं प्रवक्ष्यामि मन्वादिमुनिसम्मतं सिद्धार्थकैस्तिलैर् विप्रान् यजद्वासो ऽपरं दधदिति घ , ङ , ञ च सिद्धार्थस्तिलैर् विद्वान् स्नायाद्वासो ऽपरं दधदिति ग , ट च रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्रावे त्र्यहेण या
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਾਵਾਸ਼ੌਚ’ ਨਾਮਕ 157ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ‘ਸ੍ਰਾਵਾਦ੍ਯ-ਸ਼ੌਚ’ ਨਾਮਕ 158ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮਨੂ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨਿਆ ਸ੍ਰਾਵ-ਜਨਿਤ ਅਸ਼ੌਚ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਚਿੱਟੀ ਸਰੋਂ (ਸਿੱਧਾਰਥਕ) ਅਤੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਹੋਰ (ਸ਼ੁੱਧ) ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ—ਇਹ ਕੁਝ ਪਾਠਾਂਤਰ ਹੈ। ਗਰਭਸ੍ਰਾਵ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਅਸ਼ੌਚ; ਹੋਰਥਾਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 2
चातुर्मासिकपातान्ते दशाहं पञ्चमासतः राजन्ये च चतूरात्रं वैश्ये पञ्चाहमेव च
ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਦੇ ‘ਪਾਤ’ (ਅੰਤ/ਪਤਨ) ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ; ਰਾਜਨ੍ਯ (ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ) ਲਈ ਚਾਰ ਰਾਤਾਂ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਪੰਜ ਦਿਨ।
Verse 3
अष्टाहेन तु शूद्रस्य द्वादशाहादतः परं स्त्रीणां विशुद्धिरुदिता स्नानमात्रेण वै पितुः
ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅੱਠ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕੇਵਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 4
न स्नानं हि सपिण्डे स्यात्त्रिरात्रं सप्तमाष्टयोः सद्यः शौचं सपिण्डानामादन्तजननात्तथा
ਸਪਿੰਡ (ਨਿਕਟ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ) ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਤੱਕ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਚ (ਸ਼ੁੱਧੀ) ਤੁਰੰਤ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 5
आचूडादेकरात्रं स्यादाव्रताच्च त्रिरात्रकं दशरात्रं भवेदस्मान्मातापित्रोस्त्रिरात्रकं
ਬੱਚੇ ਦੇ ਚੂੜਾਕਰਮ (ਮੁੰਡਨ) ਤੱਕ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦਾ (ਅਸ਼ੌਚ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਉਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ (ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ) ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਲਈ (ਕੇਵਲ) ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ।
Verse 6
अजातदन्ते तु मृते कृतचूडे ऽर्भके तथा प्रेते न्यूने त्रिभिर्वर्षैर् मृते शुद्धिस्तु नैशिल्की
ਜੇ ਦੰਦ ਨਾ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੂੜਾਕਰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਵੀ—ਜੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ—ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੁਰੰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਲੰਮਾ ਅਸ਼ੌਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
Verse 7
द्व्यहेण क्षत्रिये शुद्धिस्त्रिभिर्वैश्ये मृते तथा शुद्धिः शूद्रे पञ्चभिः स्यात् प्राग्विवाहद् द्विषट्त्वहः
ਖ਼ਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (ਮੌਤ-ਅਸ਼ੌਚ) ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 8
यत्र त्रिरात्रं विप्राणामशौचं सम्प्रदृश्यते तत्र शूद्रे द्वादशाहः षण्णव क्षत्रवैशय्योः
ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੌਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਉਸੇ ਹੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ; ਖ਼ਤਰੀ ਲਈ ਛੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਲਈ ਨੌਂ ਦਿਨ (ਆਸ਼ੌਚ-ਕਾਲ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 9
द्व्यब्दे नैवाग्निसंस्कारो मृते तन्निखनेद् भुवि न चोदकक्रिया तस्य नाम्नि चापि कृते सति
ਜੇ ਦੋ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਗਨਿ-ਸੰਸਕਾਰ (ਦਾਹ) ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; ਦੇਹ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਲਈ ਉਦਕ-ਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
Verse 10
जातदन्तस्य वा कार्या स्यादुपनयनाद्दश एकाहाच्छुद्ध्यते विप्रो यो ऽग्निवेदसमन्वितः
ਜਿਸ ਦੇ ਦੰਦ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹੋਣ, ਉਸ ਦਾ ਉਪਨਯਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; (ਆਸ਼ੌਚ) ਦਸ ਦਿਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨਿਵੇਦ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 11
हीने हीनतरे चैव त्र्यहश् चतुरहस् तथा पञ्चाहेनाग्निहीनस्तु दशाहाद्ब्राह्मणव्रुवः
ਜੇ (ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਿਆਦ) ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਪੰਜ ਦਿਨ ਅਗਨੀ-ਪਾਲਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ, ਉਸ ਲਈ ਦਸ ਦਿਨ (ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ) ਹੈ—ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ।
Verse 12
विशुद्धिः कथितेति घ , ङ , ञ च द्विषट्ककमिति ट क्षत्रियो नवसप्ताहच्छुद्ध्येद्विप्रो गुणैर् युतः दशाहात् सगुणो वैश्यो विंशाहाच्छूद्र एव च
ਪੂਰਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ—ਖ਼ਤਰੀ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ। ਗੁਣਸੰਪੰਨ ਵੈਸ਼ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀਹ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 13
दशाहाच्छुद्ध्यते विप्रो द्वादशाहेन भूमिपः वैश्यः पञ्चदशाहेन शूद्रो मासेन शुद्ध्यति
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ; ਵੈਸ਼੍ਯ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 14
गुणोत्कर्षे दशाहाप्तौ त्र्यहमेकाहकं त्र्यहे एकाहाप्तौ सद्यः शौचं सर्वत्रैवं समूहयेत्
ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸ਼ੌਚ ਦਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਤ੍ਰ੍ਯਹ-ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਏਕਾਹ-ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਚ ਤੁਰੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 15
दासान्तेवासिभृतकाः शिष्याश् चैवात्र वासिनः स्वामितुल्यमशौचं स्यान्मृते पृथक् पृथग्भवेत्
ਦਾਸ, ਅੰਤਿਵਾਸੀ (ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ), ਭ੍ਰਿਤਕ (ਵੇਤਨਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ) ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ—ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਮਰਨ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸ਼ੌਚ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਮਰੇ ਤਾਂ ਅਸ਼ੌਚ ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 16
मरणादेव कर्तव्यं संयोगो यस्य नाग्निभिः दाहादूर्ध्वमशौचं स्याद्यस्य वैतानिको विधिः
ਜਿਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗਾਂ (ਸ਼੍ਰੌਤਾਗ੍ਨਿ) ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਆਚਰਨ ਮੌਤ ਦੇ ਪਲ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਵੈਤਾਨਿਕ (ਸ਼੍ਰੌਤ-ਅਗ੍ਨਿ) ਵਿਧੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਅਸ਼ੌਚ ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 17
सर्वेषामेव वर्णानान्त्रिभागात् स्पर्शनम्भवेत् त्रिचतुःपञ्चदशभिः स्पृश्यवर्णाः क्रमेण तु
ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ (ਧੁਨੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਸਪਰਸ਼ ਤ੍ਰਿਭਾਗ ਵੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਪ੍ਰਿਸ਼੍ਯ-ਵਰਣ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ, ਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹਨ।
Verse 18
चतुर्थे पञ्चमे चैव सप्तमे नवमे तथा अस्थिसञ्चयनं कार्यं वर्णानामनुपूर्वशः
ਚੌਥੇ, ਪੰਜਵੇਂ, ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ ਅਸਥੀ-ਸੰਚਯਨ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਚਾਰਾਂ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਤ ਹੈ।
Verse 19
अहस्त्वदत्तकन्यासु प्रदत्तासु त्र्यहं भवेत् पक्षिणी संस्कृतास्वेव स्वस्रादिषु विधीयते
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ‘ਹਸਤਦਾਨ’ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕੇਵਲ ‘ਪ੍ਰਦੱਤਾ’ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ (ਸ਼ੌਚ/ਆਚਾਰ) ਹੈ। ‘ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀ’ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੇਵਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ (ਸੰਸਕਾਰਿਤ) ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ—ਭੈਣ ਆਦਿ—ਲਈ ਹੈ।
Verse 20
पितृगोत्रं कुमारीणां व्यूढानां भर्तृगोत्रता जलप्रदानं पित्रे च उद्वाहे चोभयत्र तु
ਕੁਆਰੀਆਂ ਲਈ ਪਿਤ੍ਰ-ਗੋਤ੍ਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਹੀਆਂ ਲਈ ਪਤੀ-ਗੋਤ੍ਰ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਲ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ।
Verse 21
दशाहोपरि पित्रोश् च दुहितुर्मरणे त्र्यहं सद्यः शौचं सपिण्डानां पूर्वं चूडाकृतेर्द्विज
ਹੇ ਦਵਿਜ! ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਲਈ ਸ਼ੌਚ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਧੀ ਦੇ ਮਰਨ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ। ਸਪਿੰਡ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ੌਚ ਤੁਰੰਤ (ਸਦ੍ਯ:) ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਚੂਡਾਕ੍ਰਿਤੀ (ਮੁੰਡਨ-ਸੰਸਕਾਰ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੈ।
Verse 22
एकाहतो ह्य् आविविहादूर्ध्वं हस्तोदकात् त्र्यहं पक्षिणी भ्रातृपुत्रस्य सपिण्डानां च सद्यतः
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ (ਅਵਿਵਾਹਿਤ) ਤੱਕ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਸ਼ੌਚ; ‘ਹਸਤੋਦਕ’ (ਹੱਥੋਂ ਜਲ-ਪ੍ਰਦਾਨ/ਗ੍ਰਿਹ੍ਯ ਸੰਬੰਧ) ਕਾਰਨ ਤਿੰਨ ਦਿਨ। ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਇਸਤਰੀ, ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਪਿੰਡ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ੌਚ ਤੁਰੰਤ (ਸਦ੍ਯ:) ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 23
दशाहाच्छुद्ध्यते विप्रो जन्महानौ स्वयोनिषु षद्भिस्त्रिभिरहैकेन क्षत्रविट्शूद्रयोनिषु
ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਣ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਅਸ਼ੌਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਖ਼ਤਰੀ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੈਸ਼ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 24
एतज्ज्ञेयं सपिण्डानां वक्ष्ये चानौरसादिषु अनौरसेषु पुत्रेषु भार्यास्वन्यगतासु च
ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਪਿੰਡ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਨੌਰਸ (ਜੈਵਿਕ ਨਹੀਂ) ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਅਨੌਰਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਦੂਜੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 25
परपूर्वासु च स्त्रीषु त्रिरात्राच्छुद्धिरिष्यते वृथासङ्करजातानां प्रव्रज्यासु च तिष्ठतां
ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿਆਹ ਹੋ ਕੇ ਦੂਜੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ/ਅਵੈਧ ਸੰਕਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਆ (ਸੰਨਿਆਸ) ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਉਹੀ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 26
आत्मनस्त्यागिनाञ्चैव निवर्तेतोदकक्रिया मात्रैकया द्विपितरौ भ्रतरावन्यगामिनौ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਕ/ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਦਕ-ਕ੍ਰਿਆ (ਜਲ-ਤਰਪਣ) ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਮਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਪਿਤਰ (ਜਨਮ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਸੌਤੇਲਾ ਪਿਤਾ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਭਰਾ ਦੂਜੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਹ ਵर्जਿਤ ਹਨ।
Verse 27
एकाहः सूतके तत्र मृतके तु द्व्यहो भवेत् सपिण्डानामशौचं हि समानोदकतां वदे
ਸੂਤਕ (ਜਨਮ-ਅਸ਼ੌਚ) ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਅਸ਼ੌਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ (ਮੌਤ-ਅਸ਼ੌਚ) ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਿਨ ਦਾ। ਸਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਅਸ਼ੌਚ ‘ਸਮਾਨੋਦਕਤਾ’ (ਇੱਕੋ ਪਿੰਡੋਦਕ-ਸੰਬੰਧ) ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 28
बाले देशान्तरस्थे च पृथक्पिण्डे च संस्थिते सवासा जलमाप्लुत्य सद्य एव विशुद्ध्यति
ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਪਿੰਡ/ਅਲੱਗ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 29
दशाहेन सपिण्डास्तु शुद्ध्यन्ति प्रेतसूतके त्रिरात्रेण सुकुल्यास्तु स्नानात् शुद्ध्यन्ति गोत्रिणः
ਪ੍ਰੇਤ-ਸੂਤਕ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ੌਚ ਵਿੱਚ ਸਪਿੰਡ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸੁਕੁਲ੍ਯ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ; ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Verse 30
सपिण्डता तु पुरुषे सप्तमे विनिवर्तते समानोदकभावस्तु निवर्तेताचतुर्दशात्
ਪੁਰਖੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਪਿੰਡਤਾ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਸਮਾਨੋਦਕ ਭਾਵ (ਇੱਕੋ ਉਦਕ-ਦਾਨ ਪਰੰਪਰਾ) ਚੌਦਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 31
जन्मनामस्मृते वैतत् तत्परं गोत्रमुच्यते विगतन्तु विदेशस्थं शृणुयाद्यो ह्य् अनिर्दशं
ਜਨਮ-ਨਾਮ ਯਾਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਤ੍ਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪਰਦੇਸ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ (ਗੋਤ੍ਰ ਆਦਿ) ‘ਅਨਿਰਦਸ਼’—ਅਰਥਾਤ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ—ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 32
यच्छेषं दशरात्रस्य तावदेवाशुचिर्भवेत् अतिक्रान्ते दशाहे तु त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्
ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ੌਚ ਦਾ ਜਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਕੀ ਹੋਵੇ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਦਸ ਦਿਨ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 33
संवत्सरे व्यतीते तु स्पृष्ट्वैवापो विशुद्ध्यति मृतके तु त्र्यहो भवेदिति घ , ङ , ञ च मतके तु तथा भवेदिति झ स्नाता इति ख , ग , घ , ङ , छ , ज च मातुले पक्षिणो रात्रिः शिष्यत्विग्बान्धवेषु च
ਇੱਕ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦਾ ਅਸ਼ੌਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ‘ਘ, ਙ, ਞ’ ਪਾਠ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਮਾਤਕ (ਮਾਤ੍ਰੀ-ਪੱਖ ਦੇ ਸਬੰਧੀ ਦੀ ਮੌਤ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਓਹੀ—ਇਹ ‘ਝ’ ਪਾਠ। ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ‘ਖ, ਗ, ਘ, ਙ, ਛ, ਜ’ ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਮਾਤੁਲ, ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ (ਅੰਤ੍ਯੇਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ), ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ, ਰਿਤ੍ਵਿਜ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦਾ ਅਸ਼ੌਚ ਹੈ।
Verse 34
मृटे जामातरि प्रेते दैहित्रे भगिनीसुते श्यालके तत्सुते चैव स्नानमात्रं विधीयते
ਜਾਮਾਤਾ (ਦਾਮਾਦ) ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ, ਜਾਂ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਿਆਲਕ (ਸਾਲਾ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ—ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਹੀ ਵਿਧਾਨ ਹੈ।
Verse 35
मातामह्यां तथाचार्ये मृते मातामहे त्र्यहं दुर्भिक्षे राष्ट्रसम्पाते आगतायां तथापदि
ਮਾਤਾਮਹੀ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਚਾਰ੍ਯ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ, ਅਤੇ ਮਾਤਾਮਹ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ—ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦਾ (ਅਸ਼ੌਚ/ਆਚਾਰ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਲ, ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਆਫ਼ਤ, ਅਤੇ ਐਸੀ ਬਿਪਤਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।
Verse 36
उपसर्गमृतानाञ्च दाहे ब्रह्मविदान्तथा सत्रिव्रति ब्रह्मत्तारिसङ्ग्रामे देशविप्लवे
ਉਪਸਰਗ (ਮਹਾਮਾਰੀ) ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਇਆਂ ਦੇ ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵਿਦ ਦੇ ਦਾਹ ਵਿੱਚ ਵੀ; ਸਤ੍ਰ-ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਵਰਤਧਾਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ; ਸਥਾਪਿਤ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਉਲਟ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਪਲਵ/ਭੂਮੀ-ਆਪਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ (ਇਹੀ ਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੈ)।
Verse 37
दाने यज्ञे विवाहे च सद्यः शौचं विधीयते विप्रगोनृपहन्तॄणामनुक्तं चात्मघातिनां
ਦਾਨ, ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੌਚ (ਸਦ੍ਯਃ-ਸ਼ੁੱਧੀ) ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਾਤਕਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ—ਇੱਥੇ ਨਿਯਮ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
Verse 38
असाध्यव्याधियुक्तस्य स्वाध्याये चाक्षमस्य च प्रायश्चित्तमनुज्ञातमग्नितोयप्रवेशनं
ਅਸਾਧ੍ਯ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਸਵਾਧਿਆਇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਜੋਂ ਅੱਗ ਜਾਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਤ ਹੈ।
Verse 39
अपमानात्तथा क्रोधात् स्नेहात्परिभवाद्भयात् उद्बध्य म्रियते नारी पुरुषो वा कथञ्चन
ਅਪਮਾਨ, ਕ੍ਰੋਧ, ਮੋਹ, ਤੌਹੀਨ ਅਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਪੁਰਖ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫਾਹਾ ਲੈ ਕੇ (ਆਪਣੀ ਘੁੱਟਣ ਨਾਲ) ਮਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Verse 40
आत्मघाती चैकलक्षं वसेत्स नरके शुचौ वृद्धः श्रौतस्मृतेर्लुप्तः परित्यजति यस्त्वसून्
ਆਤਮਘਾਤੀ ‘ਸ਼ੁਚ’ ਨਾਮਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਰ੍ਹੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰੌਤ‑ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 41
त्रिरात्रं तत्र शाशौचं द्वितीये चास्थिसञ्चयं तृतीये तूदकं कार्यं चतुर्थे श्राद्धमाचरेत्
ਉੱਥੇ (ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਆਸ਼ੌਚ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਅਸਥੀ-ਸੰਚਯ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉਦਕ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 42
विद्युदग्निहतानाञ्च त्र्यहं शुद्धिः सपिण्डिके पाषण्डाश्रिता भर्तृघ्न्यो नाशौचोदकगाः स्त्रियः
ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਇਆਂ ਲਈ ਸਪਿੰਡ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪਾਖੰਡ ਮਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਤੀ-ਘਾਤਣੀ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਆਸ਼ੌਚ ਅਤੇ ਉਦਕ-ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ—ਉਹ ਆਸ਼ੌਚ ਅਤੇ ਜਲ-ਤರ್ಪਣ ਆਦਿ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਣੀ ਨਹੀਂ।
Verse 43
पितृमात्रादिपाते तु आर्द्रवासा ह्य् उपोषितः प्रेते, भगिनीसुत इत्य् अपि इति ट यतिव्रतीति ज अपमानादथेति ख , ग , घ , ङ , छ , ज च विद्युदादिहतानाञ्च त्र्यहाच्छुद्धिर्विधीयते इति ट अतीतेब्दे प्रकुर्वीत प्रेतकार्यं यथाविधि
ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਆਦਿ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਉੱਤੇ ਭਿੱਜਾ (ਧੋਇਆ/ਬਿਨਾ ਸੀਤਾ) ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੇਤਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 44
यः कश्चित्तु हरेत् प्रेतमसपिण्डं कथञ्चन स्नात्वा स्चेलः स्पृष्ट्वाग्निं घृतं प्राश्य विशुद्ध्यति
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਪਿੰਡ-ਸੰਬੰਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਅਤੇ ਘਿਉ ਪੀ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 45
यद्यन्नमत्ति तेषान्तु दशाहेनैव शुद्ध्यति अनदन्नन्नमह्न्येव न वै तस्मिन् गृहे वसेत्
ਜੇ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੇਵਲ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਨਾ ਖਾਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੀ ਨਾ ਵੱਸੇ।
Verse 46
अनाथं व्राह्मणं प्रेतं ये वहन्ति द्विजातयः पदे पदे यज्ञफलं शुद्धिः स्यात् स्नानमात्रतः
ਜੋ ਦਵਿਜ ਅਨਾਥ (ਬਿਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਾਲੇ) ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਯਜ्ञ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕੇਵਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 47
प्रेतीभूतं द्विजः शूद्रमनुगच्छंस्त्र्यहाच्छुचिः मृतस्य बान्धवैः सार्धं कृत्वा च परिदेवनं
ਜੋ ਦਵਿਜ ਪ੍ਰੇਤ-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਰਿਦੇਵਨ (ਸ਼ੋਕ-ਵਿਲਾਪ) ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 48
वर्जयेत्तदहोरात्रं दानश्राद्धादि कामतः शूद्रायाः प्रसवो गेहे शूद्रस्य मरणं तथा
ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਵ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਪੂਰੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ, ਸ਼ਰਾਧ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 49
भाण्डानि तु परित्यज्य त्र्यहाद्भूलेपतः शुचिः न विप्रं स्वेषु तिष्ठत्सु मृतं शूद्रेण नाययेत्
ਦੂਸ਼ਿਤ ਬਰਤਨ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਲੇਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤਾਂ ਮਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੁਕਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Verse 50
नयेत् प्रेतं स्नापितञ्च पूजितं कुसुमैर् दहेत् नग्नदेहं दहेन् नैव किञ्चिद्देहं परित्यजेत्
ਮ੍ਰਿਤ ਦੇਹ ਨੂੰ ਨ੍ਹਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ ਦਾਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨੰਗੇ ਦੇਹ ਦਾ ਦਾਹ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦੇਹ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਗ ਵੀ ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ।
Verse 51
गोत्रजस्तु गृहीत्वा तु चितां चारोपयेत्तदा आहिताग्निर्यथान्यायं दग्धव्यस्तिभिरग्निभिः
ਫਿਰ ਉਸੇ ਗੋਤ੍ਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਆਹਿਤਾਗਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਯਜ੍ਞ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਦਾਹ ਕਰਾਵੇ।
Verse 52
अनाहिताग्निरेकेन लौकिकेनापरस् तथा अस्मात् त्वमभिजातो ऽसि त्वदयं जायतां पुनः
ਇੱਕ ਅਨਾਹਿਤਾਗਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕੇਵਲ ਲੌਕਿਕ ਘਰੇਲੂ ਅੱਗ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਤਾਨ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮੇ।
Verse 53
असौ स्वर्गाय लोकाय सुखाग्निं प्रददेत्सुतः सकृत्प्रसिञ्चन्त्युदकं नामगोत्रेण बान्धवाः
ਉਸ ਦੀ ਸਵਰਗਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਭ ਦਾਹ-ਅਗਨੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਇਕ ਵਾਰ ਉਦਕ ਛਿੜਕਣ।
Verse 54
दानश्राद्धादिकर्म चेति झ एवं मातामहाचार्यप्रेतानाञ्चोदकक्रिया काम्योदकं सखिप्रेतस्वस्रीयश्वश्रुरर्त्विजां
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ, ਸ਼ਰਾਧ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਮਾਤਾਮਹ, ਆਚਾਰਯ ਆਦਿ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਲਈ ਉਦਕ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰੇਤ, ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਸ ਅਤੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਲਈ ਕਾਮ੍ਯ-ਉਦਕ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Verse 55
अपो नः शोशुचिदयं दशाहञ्च सुतो ऽर्पयेत् ब्राह्मणे दशपिण्डाः स्युः क्षत्रिये द्वादश स्मृताः
ਪੁੱਤਰ ‘ਅਪੋ ਨਃ ਸ਼ੋਸ਼ੁਚਿਦਯਮ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਦਕ ਅਰਪਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦਸਾਹ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਦਸ ਪਿੰਡ, ਖ਼ਤਰੀ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਸਮ੍ਰਿਤ ਹਨ।
Verse 56
वैश्ये पञ्चदश प्रोक्ताः शूद्रे त्रिंशत् प्रकीर्तिता पुत्रो वा पुत्रिकान्यो वा पिण्डं दद्याच्च पुत्रवत्
ਵੈਸ਼ ਲਈ ਪੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਤੀਹ (ਪਿੰਡ-ਅਰਹ) ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿੰਡ ਦੇਵੇ।
Verse 57
विदिश्य निम्बपत्राणि नियतो द्वारि वेश्मनः आचम्य चाग्निमुदकं गोमयं गौरसर्षपान्
ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅੱਗ, ਉਦਕ, ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਪੀਲੀ ਸਰੋਂ ਦੇ ਬੀਜ ਵਰਤੇ।
Verse 58
प्रविशेयुः समालभ्य कृत्वाश्मनि पदं शनैः अक्षरलवणान्नः स्युर् निर्मांसा भूमिशायिनः
ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚੱਲਣ। ਉਹ ਇਕ ਅੱਖਰ-ਮਾਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪਰਿਮਾਣ ਦਾ ਆਹਾਰ ਅਤੇ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਲੈਣ, ਮਾਸ ਤਿਆਗਣ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣ।
Verse 59
क्रीतलब्धाशनाः स्नाता आदिकर्ता दशाहकृत् अभावे ब्रह्मचारी तु कुर्यात्पिण्डोदकादिकं
ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮੁੱਖ ਕਰਤਾ—ਜਿਸ ਨੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਅੰਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—ਦਸਾਹਕ੍ਰਿਤ (ਦਸ ਦਿਨਾਂ) ਕਰਮ ਕਰੇ। ਜੇ ਉਹ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਪਿੰਡਦਾਨ ਅਤੇ ਉਦਕ-ਤਰਪਣ ਆਦਿ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ।
Verse 60
यथेदं शावमाशौचं सपिण्डेषु विधीयते जननेप्येवं स्यान्निपुणां शुद्धिमिच्छतां
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸ਼ਾਵ-ਆਸ਼ੌਚ ਸਪਿੰਡ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜਨਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਹੋਵੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਵੇਕੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਯਥੋਚਿਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Verse 61
सर्वेषां शावमाशौचं मातापित्रोश् च सूतकं सूतकं मातुरेव स्यादुपस्पृश्य पिता शुचिः
ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਲਾਸ਼ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਵ-ਆਸ਼ੌਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਸੂਤਕ (ਜਨਮ-ਆਸ਼ੌਚ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਸੂਤਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ; ਪਿਤਾ ਜਲ-ਸਪਰਸ਼/ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 62
पुत्रजन्मदिने श्राद्धं कर्तव्यमिति निश्चितं तदहस्तत्प्रदानार्थं गोहिरण्यादिवाससां
ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੁਰੰਤ ਦਾਨ ਲਈ ਗਾਂ, ਹਿਰਣ੍ਯ (ਸੋਨਾ) ਆਦਿ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
Verse 63
मरणं मरणेनैव सूतकं सूतकेन तु उभयोरपि यत् पूर्वं तेनाशौचेन शुद्ध्यति
ਮੌਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਸ਼ੌਚ ਮ੍ਰਿਤਕ-ਅਸ਼ੌਚ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਤਕ (ਜਨਮ) ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਸ਼ੌਚ ਸੂਤਕ-ਕਾਲ ਨਾਲ ਹੀ। ਦੋਵੇਂ ਹੋਣ ਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਗੇ, ਉਸੇ ਪੂਰਵ ਅਸ਼ੌਚ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 64
सूतके मृतकं चेत्स्यान् मृतके त्वथ सूतकं तत्राधिकृत्य मृतकं शौचं कुर्यान्न सूतकं
ਜੇ ਸੂਤਕ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ (ਮੌਤ ਦਾ ਅਸ਼ੌਚ) ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੂਤਕ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਤਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਧਾਨ ਮੰਨ ਕੇ ਮ੍ਰਿਤਕ-ਸ਼ੌਚ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੂਤਕ-ਸ਼ੌਚ ਨਹੀਂ।
Verse 65
समानं लघ्वशौचन्तु प्रथमेन समापयेत् असमानं द्वितीयेन धर्मराजवचो यथा
ਸਮਾਨ ਲਘੂ-ਅਸ਼ੌਚ ਪਹਿਲੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ—ਧਰਮਰਾਜ (ਯਮ) ਦੇ ਬਚਨ ਮੁਤਾਬਕ।
Verse 66
शावान्तः शाव आयाते पूर्वाशौचेन शुद्ध्यति गुरुणा लघु बाध्येत लघुना नैव तद्गुरु
ਜੇ ਮ੍ਰਿਤਕ-ਅਸ਼ੌਚ ਦੇ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਫਿਰ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਸ਼ੌਚ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਅਸ਼ੌਚ ਹਲਕੇ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਲਕਾ ਭਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
Verse 67
मृतके सूतके वापि रात्रिमध्ये ऽन्यदापतेत् तच्छेषेणैव सुद्ध्येरन् रात्रिशेषे द्व्यहाधिकात्
ਮ੍ਰਿਤਕ ਜਾਂ ਸੂਤਕ ਦੇ ਅਸ਼ੌਚ ਵਿੱਚ ਜੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਰ ਐਸਾ ਘਟਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਰਾਤ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋ ਦਿਨ ਵਧਾ ਕੇ ਸ਼ੌਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 68
प्रभाते यद्यशौचं स्याच्छुद्धेरंश् च त्रिभिर्दिनैः उभयत्र दशाहानि कुलस्यान्नं न भुज्यते
ਜੇ ਸਵੇਰੇ ਆਸ਼ੌਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਕੁਲ ਦਾ ਪਕਾਇਆ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Verse 69
दानादि निनिवर्तेत कुलस्यान्नं न भुज्यते अज्ञाते पातकं नाद्ये भोक्तुरेकमहो ऽन्यथा
ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਕੁਲ ਦਾ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ (ਦੋਸ਼) ਅਣਜਾਣ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨਹੀਂ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਾਪ ਕੇਵਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It prescribes three nights of impurity for garbha-srāva, with additional discharge cases measured by nights corresponding to a month-equivalent as stated in the rule.
Sapinda status (in the male line) ceases at the seventh generation, while samānodaka (shared funerary water-offering relationship) ceases after the fourteenth generation.
Three nights of impurity are observed; bone-collection on the second day, udaka-kriyā on the third day, and śrāddha on the fourth day.
Death-impurity (mṛtaka) takes precedence over birth-impurity (sūtaka); heavier impurity overrides lighter, and the remaining duration rule applies when events occur during an ongoing aśauca.