Adhyaya 23

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये स्नानविधिकथनं नाम द्वाविंशोध्यायः अथ त्रयोविंशोध्यायः पूजाविधिकथनं नारद उवाच वक्ष्ये पूजाविधिं विप्रा यत् कृत्वा सर्वमाप्नुयात् प्रक्षालिताङ्घ्रिराचम्य वाग्यतः कृतरक्षकः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਗਨੇਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਸਨਾਨ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮ ਬਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਤੇਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ‘ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਮੈਂ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰੋ, ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ-ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਵੋ।

Verse 2

ध्यायं हरिं देवमिति घचिह्नितपुस्तकपाठः प्राङ्मुखः स्वस्तिकं बद्ध्वा पद्माद्यपरमेव च यं वीजं नाभिमध्यस्थं धूम्रं चण्डानिलात्मकं

‘ਮੈਂ ਦੇਵ ਹਰਿ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ’—ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਪਾਠ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਧਕ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਸਵਸਤਿਕ ਆਸਨ ਬੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਦਮ ਆਦਿ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਨਾਭੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ‘ਯੰ’ ਬੀਜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ—ਜੋ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਵਾਯੁ-ਤੱਤ੍ਵਸਰੂਪ ਹੈ।

Verse 3

विशेषयेदशेषन्तु ध्यायेत् कायात्तु कल्मषं क्षौं हृत्पङ्कजमध्यस्थं वीजं तेजोनिधिं स्मरन्

ਫਿਰ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ (ਵੱਖਰਾ ਕਰਕੇ) ਇਹ ਧਿਆਨ ਕਰੇ ਕਿ ਦੇਹ ਦਾ ਕਲਮਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ‘ਕ੍ਸ਼ੌਂ’ ਬੀਜ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ—ਜੋ ਤੇਜ ਦਾ ਨਿਧਾਨ ਹੈ।

Verse 4

अधोर्ध्वतिर्यग्गाभिस्तु ज्वालाभिः कल्मषं दहेत् शशाङ्काकृतिवद्ध्यायेदम्बरस्थं सुधाम्बुभिः

ਹੇਠਾਂ, ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਤਿਰਛੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਫੈਲਦੀਆਂ ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਲਮਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇ। ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਚੰਦਰ-ਆਕਾਰ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਜੋ ਸੁਧਾ ਸਮਾਨ ਜਲਧਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

Verse 5

हृत्पद्मव्यापिभिर्देहं स्वकमाप्लावयेत्सुधीः सुसुम्नायोनिमार्गेण सर्वनाडीविसर्पिभिः

ਉਹ ਸੁਧਾ-ਧਾਰਾ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਵਿਆਪ ਕੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ; ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸਾਧਕ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਾਵਿਤ ਕਰੇ। ਉਹ ਸुषੁਮਨਾ—ਯੋਨੀ-ਮਾਰਗ ਰੂਪ ਨਾਡੀ—ਰਾਹੀਂ ਚਲ ਕੇ ਸਭ ਨਾਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰ ਜਾਵੇ।

Verse 6

शोधयित्वा न्यसेत्तत्त्वं करशुद्धिरथास्त्रकं व्यापकं हस्तयोरादौ दक्षिणाङ्गुष्ठतोङ्गकं

ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਤੱਤਵ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰ-ਸ਼ੁੱਧੀ, ਫਿਰ ਅਸਤ੍ਰਕ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਨਿਆਸ। ਤਦ ਪਿੱਛੋਂ ਵਿਆਪਕ ਨਿਆਸ—ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਟਿਕਾਏ।

Verse 7

मूलं देहे द्वादशाङ्गं न्यसेन्मन्त्रैर् द्विषट्ककैः हृदयं च शिरश् चैव शिखा वर्मास्त्रलोचने

ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਹ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਦ੍ਵਿਸ਼ਟਕ (ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ) ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਹਿਰਦਾ, ਸਿਰ, ਸ਼ਿਖਾ, ਵਰਮ/ਕਵਚ, ਅਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਲੋਚਨ ਦਾ ਵੀ ਨਿਆਸ ਕਰੇ।

Verse 8

उदरं च तथा पृष्ठं बाहुरुजानुपादकं मुद्रां दत्त्वा स्मरेत् विष्णुं जप्त्वाष्टशतमर्चयेत्

ਉਦਰ, ਪਿੱਠ, ਬਾਂਹਾਂ, ਉਰ, ਜਾਨੂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ। ਜਪ ਕਰਕੇ ਅੱਠ ਸੌ (ਅਰਚਨਾ/ਉਪਚਾਰ) ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 9

वामे तु वर्धनीं न्यस्य पूजाद्रव्यं तु दक्षिणे प्रक्षाल्यास्त्रेण चार्घ्येण गन्धपुष्पान्विते न्यसेत्

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਰਧਨੀ (ਛਿੜਕਾਅ ਪਾਤਰ) ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਪੂਜਾ-ਸਾਮਗਰੀ ਰੱਖੇ। ਅਸਤ੍ਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਸ਼ਾਲਨ ਕਰਕੇ, ਗੰਧ ਤੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਸਮੇਤ ਅਰਘ੍ਯ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 10

चैतन्यं सर्वगं ज्योतिरष्टजप्तेन वारिणा फडन्तेन तु संसिच्य हस्ते ध्यात्वा हरिं परे

ਅੱਠ ਵਾਰ ਜਪੇ ਹੋਏ ਜਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ‘ਫਟ੍’ ਯੁਕਤ ਜਲ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਚੇਤਨ-ਜੋਤਿ ਸਰੂਪ ਪਰਮ ਹਰਿ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

Verse 11

धर्मं ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यं वह्निदिङ्मुखाः अधर्मादीनि गात्राणि पूर्वादौ योगपीठके

ਅਗਨੀ-ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾ-ਮੁਖਾਂ ਉੱਤੇ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਦਾ ਵਿਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਯੋਗਪੀਠ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਅਧਰਮ ਆਦਿ ਨੂੰ ਅੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ।

Verse 12

कूर्मं पीठे ह्य् अनन्तञ्च यमं सूर्यादिमण्डलं पाठः स्वकामान् दाहयेत् सुधीः इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः स्वकमाह्लादयेत् सुधीरिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः स्थलं तेन तु संसिच्य हस्ते ध्यात्वा हरिं पठेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पद्ममिति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः विमलाद्याः केशरस्थानुग्रहा कर्णिका स्थिता

ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਕੂਰਮ ਅਤੇ ਅਨੰਤ (ਸ਼ੇਸ਼) ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਪਾਠ-ਭੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਜਪ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦੀਆਂ ਸੰਸਾਰਿਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਪਾਠ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ/ਸਿਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ (ਜਲ/ਵਿਧੀ) ਨਾਲ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਪਦਮ ਦਾ ਧਿਆਨ—ਵਿਮਲਾ ਆਦਿ ਕੇਸਰ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 13

पूर्वं स्वहृदये ध्यात्वा आवाह्यार्चैश् च मण्डले अर्घ्यं पाद्यं तथाचामं मधुपर्कं पुनश् च तत्

ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਅਰਘ੍ਯ, ਪਾਦ੍ਯ, ਆਚਮਨ ਅਤੇ ਮਧੁਪਰਕ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ—ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੜ ਉਹੀ ਕ੍ਰਮ ਕਰੇ।

Verse 14

स्नानं वस्त्रोपवीतञ्च भूषणं गन्धपुष्पकं धूपदीपनैर् वेद्यानि पुण्डरीकाक्षविद्यया

ਸਨਾਨ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਪਵੀਤ, ਭੂਸ਼ਣ, ਗੰਧ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪ, ਅਤੇ ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਪ—ਇਹ ਸਭ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼-ਵਿਦਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਪਣਯੋਗ ਉਪਚਾਰ ਹਨ।

Verse 15

यजेदङ्गानि पूर्वादौ द्वारि पूर्वे परेण्डजं दक्षे चक्रं गदां सौम्ये कोणे शङ्खं धनुर्न्यसेत्

ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਅੰਗ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਕਰ, ਸੌਮ੍ਯ (ਉੱਤਰ) ਪਾਸੇ ਗਦਾ; ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਰਖੇ।

Verse 16

देवस्य वामतो दक्षे चेषुधी खड्गमेव च वामे चर्म श्रियं दक्षे पुष्टिं वामेग्रतो न्यसेत्

ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਰ-ਤੁਣੀਰ ਅਤੇ ਖੜਗ ਰੱਖੇ। ਖੱਬੇ ਢਾਲ, ਸੱਜੇ ਸ਼੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ), ਖੱਬੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਿਧੀ ਮੁਤਾਬਕ ਸਭ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇ।

Verse 17

वनमालाञ्च श्रीवत्सकौस्तुभौ दिक्पतीन्वहिः स्वमन्त्रैः पूजयेत् सर्वान् विष्णुरर्घोवसानतः

ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਨਮਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਦੀ, ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਭ ਦਾ ਅਰਚਨ ਕਰੇ।

Verse 18

व्यस्तेन च समस्तेन अङ्गैर् वीजेन वै यजेत् जप्त्वा प्रदक्षिणीकृत्य स्तुत्त्वार्ध्यञ्च समर्प्य च

ਅੰਗ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਯਸਤ ਅਤੇ ਸਮਸਤ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਜਪ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰੇ, ਸ্তুਤੀ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਰਘ੍ਯ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 19

हृदये विन्यसेद्ध्यात्वा अहं ब्रह्म हरिस्त्विति आगच्छावाहने योज्यं क्षमस्वेति विसर्जने

ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਆਸ ਕਰੇ—“ਅਹੰ ਬ੍ਰਹਮ; ਤੂੰ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਹੈਂ।” ਆਵਾਹਨ ਵਿੱਚ “ਆਗੱਛ” (ਆਓ) ਅਤੇ ਵਿਸਰਜਨ ਵਿੱਚ “ਖ਼ਮਸ੍ਵ” (ਖ਼ਿਮਾ ਕਰੋ) ਵਰਤੇ।

Verse 20

एवमष्टाक्षराद्यैश् च पूजां कृत्वा विमुक्तिभाक् एकमूर्त्यर्चनं प्रोक्तं नवव्यूहार्चनं शृणु

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠ-ਅੱਖਰੀ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਾਧਕ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਕ-ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਹੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਨਵ-ਵ੍ਯੂਹ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਸੁਣੋ।

Verse 21

अङ्गुष्ठकद्वये न्यस्य वासुदेवं बलादिकान् तर्जन्यादौ शरीरेथ शिरोललाटवक्त्रके

ਦੋਵੇਂ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਤਰਜਨੀ ਆਦਿ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਬਲ ਆਦਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਵਿਨਿਆਸ ਕਰੇ—ਸਿਰ, ਲਲਾਟ ਅਤੇ ਮੁਖ ਉੱਤੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮ।

Verse 22

हृन्नाभिगुह्यजान्वङ्घ्रौ मध्ये पूर्वादिकं यजेत् एकपीठं नवव्यूहं नवपीठञ्च पूर्ववत्

ਹਿਰਦੇ, ਨਾਭੀ, ਗੁਹ੍ਯ-ਸਥਾਨ, ਘੁੱਟਣਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰੇ। ਏਕਪੀਠ, ਨਵਵਿਊਹ ਅਤੇ ਨਵਪੀਠ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਵਵਤ ਪੂਜੇ।

Verse 23

चिह्नितपुस्तकपाठः अस्मल्लब्धपुस्तकेषु विष्णुरर्घोवसानत इति विष्णावर्घौ च मानतः इति च पाठो वर्तते अयन्स्वसमीचीन इव प्रतिभाति विष्णुमर्घ्यासनादिभिरिति तु युक्तः पाठः मध्यगुल्फादितः पिस्फच इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः नवाब्जे नवमूर्त्या च नवव्यूहञ्च पूर्ववत् इष्टं मध्ये ततः स्थाने वासुदेवञ्च पूजयेत्

ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਪਾਠ (ਪਾਠਭੇਦ): ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਉਪਲਬਧ ਹਸਤਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ “viṣṇur argho ’vasānataḥ” ਅਤੇ “viṣṇāv arghau ca mānataḥ” ਪਾਠ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਯੁਕਤ ਪਾਠ “viṣṇum arghyāsanādibhiḥ” ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ਅਰਘ੍ਯ, ਆਸਨ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। (ਹੋਰ ਪਾਠਭੇਦ: “madhya-gulphāditaḥ … pisphaca” ਙ ਵਿੱਚ।) ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਪਾਠ: ਨੌਂ ਦਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੂਰਵਵਤ ਨਵਵਿਊਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਛਿਤ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।