Adhyaya 11

Verse 1

गृहस्थस्य सदाचारं श्रोतुम् इच्छाम्य् अहं मुने लोकाद् अस्मात् परस्माच् च यम् आतिष्ठन् न हीयते

ହେ ମୁନେ, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ସଦାଚାର ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ଯାହାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଇହଲୋକ କିମ୍ବା ପରଲୋକରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 2

श्रूयतां पृथिवीपाल सदाचारस्य लक्षणम् सदाचारवता पुंसा जितौ लोकाव् उभाव् अपि

ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ଶୁଣନ୍ତୁ—ମୁଁ ସଦାଚାରର ଲକ୍ଷଣ କହୁଛି। ସଦାଚାରୀ ପୁରୁଷ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁକୁ ଜୟ କରେ।

Verse 3

साधवः क्षीणदोषास् तु सच्छब्दः साधुवाचकः तेषाम् आचरणं यत् तु सदाचारः स उच्यते

ସାଧୁମାନେ ହେଲେ ଯାହାଙ୍କ ଦୋଷ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି; ‘ସତ୍’ ଶବ୍ଦ ଏମିତି ସାଧୁଙ୍କୁ ସୂଚାଏ। ସେମାନଙ୍କ ଯେ ଆଚରଣ, ସେଇ ସଦାଚାର କୁହାଯାଏ।

Verse 4

सप्तर्षयो ऽथ मनवः प्रजानां पतयस् तथा सदाचारस्य वक्तारः कर्तारश् च महीपते

ହେ ମହୀପତେ, ସପ୍ତର୍ଷି, ମନୁ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିମାନେ—ସଦାଚାରର ପ୍ରବକ୍ତା ମଧ୍ୟ, କର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ।

Verse 5

ब्राह्मे मुहूर्ते स्वस्थे च मानसे मतिमान् नृप विबुद्धश् चिन्तयेद् धर्मम् अर्थं चास्याविरोधिनम्

ହେ ନୃପ, ବ୍ରାହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମନ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ, ଜାଗ୍ରତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧର୍ମକୁ—ଏବଂ ଧର୍ମବିରୋଧୀ ନୁହେଁ ଏମିତି ଅର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ—ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 6

अपीडया तयोः कामम् उभयोर् अपि चिन्तयेत् दृष्टादृष्टविनाशाय त्रिवर्गे समदर्शिता

ଦୁଇ ପକ୍ଷକୁ ପୀଡ଼ା ନଦେଇ, ଉଭୟକୁ ଚିନ୍ତା କରି ପରେ ମାତ୍ର କାମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦୃଷ୍ଟ‑ଅଦୃଷ୍ଟ ହାନି ନାଶ ପାଇଁ ଧର୍ମ‑ଅର୍ଥ‑କାମରେ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖ।

Verse 7

परित्यजेद् अर्थकामौ धर्मपीडाकरौ नृप धर्मम् अप्य् असुखोदर्कं लोकविक्रुष्टम् एव च

ହେ ନୃପ, ଧର୍ମକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିବା ଅର୍ଥ ଓ କାମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କର। ଏବଂ ଯେ ‘ଧର୍ମ’ ମଧ୍ୟ ଶେଷେ ଦୁଃଖ ଦେଏ ଓ ଲୋକସଜ୍ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ, ସେଥିକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼।

Verse 8

ततः कल्यं समुत्थाय कुर्यान् मैत्रं नरेश्वर

ତାପରେ, ହେ ନରେଶ୍ୱର, ପ୍ରଭାତର ଶୁଭକାଳେ ଉଠି ମୈତ୍ରୀ ଆଚରଣ କର।

Verse 9

नैरृत्याम् इषुविक्षेपम् अतीत्याभ्यधिकं भुवः दूराद् आवसथान् मूत्रं पुरीषं च समुत्सृजेत्

ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗରେ, ବାଣ ଛାଡ଼ା ଦୂରତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି—ଅଧିକ ଦୂରେ, ଆବାସସ୍ଥାନରୁ ଦୂରେ—ମୂତ୍ର ଓ ପୁରୀଷ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

पादावसेचनोच्छिष्टे प्रक्षिपेन् न गृहाङ्गणे

ପାଦ ଧୋଇବା ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଜଳକୁ ଘର ଆଙ୍ଗଣରେ ଫେଙ୍କିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 11

आत्मच्छायां तरुच्छायां गोसूर्याग्न्यनिलांस् तथा गुरुं द्विजातींश् च बुधो न मेहेत कदाचन

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ନିଜ ଛାୟା, ଗଛର ଛାୟା, ଗାଈ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବାୟୁ ଉପରେ, ଏବଂ ଗୁରୁ ଓ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୂତ୍ରତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 12

न कृष्टे सस्यमध्ये वा गोव्रजे जनसंसदि न वर्त्मनि न नद्यादितीर्थेषु पुरुषर्षभ

ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଚାଷ ହୋଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଦାଁଡା ଫସଲ ମଧ୍ୟରେ, ଗୋବାଡ଼ିରେ, ଜନସଭାରେ, ସାର୍ବଜନୀନ ପଥରେ, ଏବଂ ନଦୀ ଆଦି ତୀର୍ଥସ୍ଥାନରେ ମୂତ୍ରତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 13

नाप्सु नैवाम्भसस् तीरे श्मशाने न समाचरेत् उत्सर्गं वै पुरीषस्य मूत्रस्य च विसर्जनम्

ଜଳରେ, ଜଳତଟରେ, ଏବଂ ଶ୍ମଶାନରେ ମଳତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ମୂତ୍ରତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 14

उदङ्मुखो दिवा मूत्रं विपरीतमुखो निशि कुर्वीतानापदि प्राज्ञो मूत्रोत्सर्गं च पार्थिव

ହେ ରାଜନ୍! ଆପତ୍ତି ନଥିଲେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦିନେ ଉତ୍ତରମୁଖ ହୋଇ ମୂତ୍ରତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍; ରାତିରେ ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 15

तृणैर् आस्तीर्य वसुधां वस्त्रप्रावृतमस्तकः तिष्ठेन् नातिचिरं तत्र नैव किंचिद् उदीरयेत्

ଭୂମିରେ ତୃଣ ପିଛାଇ, ମୁଣ୍ଡକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକି, ସେଠାରେ ଅଧିକ ସମୟ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଏବଂ ସେଠାରେ କିଛି ମଧ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 16

वल्मीकमूषिकोत्खातां मृदं नान्तर्जलां तथा शौचावशिष्टां गेहाच् च नादद्याल् लेपसंभवाम्

ବାଲ୍ମୀକ (ପିପିଳିକା ଢିବି) କିମ୍ବା ମୂଷିକ ଖୋଦା, ଭିତରୁ ଜଳେ ଭିଜା, ଶୌଚାବଶିଷ୍ଟ, ଏବଂ ଘର ଭିତରର ମାଟି—ଲେପନ/ପଲେଷ୍ଟର ପାଇଁ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 17

अन्तःप्राण्यवपन्नां च हलोत्खातां च पार्थिव परित्यजेन् मृदश् चैताः सकलाः शौचसाधने

ହେ ରାଜନ୍, ଶୌଚସାଧନ ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀସ୍ପର୍ଶରେ ଦୂଷିତ ମାଟି ଏବଂ ହଳ ଦ୍ୱାରା ଉଲଟାଯାଇଥିବା ମାଟି—ଏ ସମସ୍ତକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍; ଶୁଦ୍ଧିରେ ବ୍ୟବହାର ନୁହେଁ।

Verse 19

अच्छेनागन्धफेनेन जलेनाबुद्बुदेन च आचामेत मृदं भूयस् तथा दद्यात् समाहितः

ସ୍ୱଚ୍ଛ, ଗନ୍ଧ-ଫେନ-ବୁଦ୍ବୁଦ ରହିତ ଜଳରେ ଆଚମନ କରିବ; ପରେ ସମାହିତ ହୋଇ ବିଧିମତେ ପୁନଃ ଶୁଦ୍ଧ ମାଟି ଗ୍ରହଣ/ପ୍ରୟୋଗ କରିବ।

Verse 20

निष्पादिताङ्घ्रिशौचस् तु पादाव् अभ्युक्ष्य वै पुनः त्रिः पिबेत् सलिलं तेन तथा द्विः परिमार्जयेत्

ପାଦଶୌଚ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ପୁନଃ ପାଦଦ୍ୱୟରେ ଜଳ ଛିଟାଇବ; ସେହି ଜଳରେ ତିନିଥର ଆଚମନ କରି, ପରେ ଦୁଇଥର (ମୁଖ-ହସ୍ତ ଆଦି) ପରିମାର୍ଜନ କରିବ।

Verse 21

शीर्षण्यानि ततः खानि मूर्धानं च नृपालभेत् बाहू नाभिं च तोयेन हृदयं चापि संस्पृशेत्

ତାପରେ ଜଳଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡର ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ, ପରେ ଶରୀରର ରନ୍ଧ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଏବଂ ମୂର୍ଧାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ; ଜଳଦ୍ୱାରା ବାହୁ, ନାଭି ଓ ହୃଦୟକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ।

Verse 22

स्वाचान्तश् च ततः कुर्यात् पुमान् केशप्रसाधनम् आदर्शाञ्जनमाङ्गल्यं दुर्वाद्यालम्भनानि च

ଆଚମନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ପୁରୁଷ ପରେ କେଶ ପ୍ରସାଧନ କରୁ; ଦର୍ପଣ ଦେଖୁ, ଚକ୍ଷୁରେ ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଉ, ଦୂର୍ବା ଆଦି ମଙ୍ଗଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରୁ—ଶୁଭାରମ୍ଭ ପାଇଁ।

Verse 23

ततः स्ववर्णधर्मेण वृत्त्यर्थं च धनार्जनम् कुर्वीत श्रद्धासंपन्नो यजेच् च पृथिवीपते

ତାପରେ, ହେ ପୃଥିବୀପତେ, ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଧନ ଅର୍ଜନ କରୁ; ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରୁ।

Verse 24

सोमसंस्था हविःसंस्थाः पाकसंस्थाश् च संस्थिताः धने यतो मनुष्याणां यतेतातो धनार्जने

ସୋମସଂସ୍ଥା, ହବିଃସଂସ୍ଥା ଓ ପାକସଂସ୍ଥା—ଏହି ଯଜ୍ଞସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ସ୍ଥାପିତ। ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏଗୁଡ଼ିକ ଧନ ଉପରେ ନିର୍ଭର, ତେଣୁ ଧନାର୍ଜନରେ ଯତ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

नदीनदतडागेषु देवखातजलेषु च नित्यक्रियार्थं स्नायीत गिरिप्रस्रवणेषु च

ନିତ୍ୟକ୍ରିୟା ପାଇଁ ନଦୀ, ନଦୀକା/ନାଳା ଓ ତଡାଗ (ପୋଖରୀ)ରେ; ଦେବଖାତ ଜଳରେ ଏବଂ ପର୍ବତ ପ୍ରସ୍ରବଣରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

कूपेषूद्धृततोयेन स्नानं कुर्वीत वा भुवि स्नायीतोद्धृततोयेन अथवा भुव्य् असंभवे

କୂପରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ସ୍ନାନ କରିପାରେ; କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ସ୍ନାନ ଅସମ୍ଭବ ହେଲେ, ଉଦ୍ଧୃତ ଜଳରେ ହିଁ ସ୍ନାନ କରୁ।

Verse 27

शुचिवस्त्रधरः स्नातो देवर्षिपितृतर्पणम् तेषाम् एव हि तीर्थेन कुर्वीत सुसमाहितः

ଶୁଚି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ସ୍ନାନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ତୀର୍ଥଜଳରେ ଏହା ସଫଳ ହୁଏ।

Verse 28

त्रिर् अपः प्रीणनार्थाय देवानाम् अपवर्जयेत् तथर्षीणां यथान्यायं सकृच् चापि प्रजापतेः

ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ତିନିଥର ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବ; ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ; ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଏକଥର—ଏଭଳି ଧର୍ମାନୁସାରେ କର୍ମ କରିବ।

Verse 29

पितॄणां प्रीणनार्थाय त्रिर् अपः पृथिवीपते पितामहेभ्यश् च तथा प्रीणयेत् प्रपितामहान्

ହେ ପୃଥିବୀପତି! ପିତୃମାନଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ତିନିଥର ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବ; ଏବଂ ସେହିପରି ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ତର୍ପଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବ।

Verse 30

मातामहाय तत्पित्रे तत्पित्रे च समाहितः दद्यात् पैत्रेण तीर्थेन काम्यं चान्यच् छृणुष्व मे

ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ମାତାମହଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପିତୃ-ତୀର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ; ଏବେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ବିଧିମାନେ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 31

मात्रे प्रमात्रे तन्मात्रे गुरुपत्न्यै तथा नृप गुरवे मातुलादीनां स्निग्धमित्राय भूभुजे

ମାଆ, ନାନୀ ଓ ତାଙ୍କ ମାଆ; ଗୁରୁପତ୍ନୀ; ହେ ନୃପ! ଗୁରୁ; ମାମା ଆଦି; ସ୍ନେହମୟ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ମିତ୍ର; ଏବଂ ଶାସକ—ଏମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ସମ୍ମାନ ଓ ଅର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 32

इदं चापि जपेद् अम्बु दद्याद् आत्मेच्छया नृप उपकाराय भूतानां कृतदेवादितर्पणः

ହେ ରାଜନ୍! ଏହି ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଟି ମଧ୍ୟ ଜପ କରି, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ସଙ୍କଳ୍ପ ଅନୁସାରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କର; ଦେବାଦିଙ୍କ ତର୍ପଣ ଯଥାବିଧି କରି ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଉପକାରାର୍ଥେ।

Verse 33

देवासुरास् तथा यक्षा नागा गन्धर्वराक्षसाः पिशाचा गुह्यकाः सिद्धाः कूष्माण्डास् तरवः खगाः

ଦେବ ଓ ଅସୁର, ଯକ୍ଷ; ନାଗ; ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସ; ପିଶାଚ; ଗୁହ୍ୟକ; ସିଦ୍ଧ; କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ; ଏବଂ ଗଛ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 34

जलेचरा भूनिलया वाय्वाधाराश् च जन्तवः तृप्तिम् एते प्रयान्त्व् आशु मद्दत्तेनाम्बुनाखिलाः

ଜଳେ ଚରୁଥିବା, ଭୂମିରେ ବସୁଥିବା ଏବଂ ବାୟୁ ଉପରେ ଆଧାରିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ—ମୋର ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଜଳରେ ଶୀଘ୍ର ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।

Verse 35

नरकेषु समस्तेषु यातनासु च ये स्थिताः तेषाम् आप्यायनायैतद् दीयते सलिलं मया

ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ନରକରେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯାତନାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେମାନଙ୍କ ଶାନ୍ତି ଓ ପୋଷଣାର୍ଥେ ଏହି ଜଳ ମୁଁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।

Verse 36

ये बान्धवाबान्धवा वा ये ऽन्यजन्मनि बान्धवाः ते तृप्तिम् अखिला यान्तु ये चास्मत्तोयकाङ्क्षिणः

ମୋର ବାନ୍ଧବ ହେଉନ୍ତୁ କି ନ ହେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମୋର ବାନ୍ଧବ ଥିଲେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ଯେମାନେ ମୋଠାରୁ ଜଳ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅର୍ପଣରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 37

यत्र क्वचन संस्थानां क्षुत्तृष्णोपहतात्मनाम् इदम् अप्य् अक्षयं चास्तु मया दत्तं तिलोदकम्

ଯେଉଁଠି କେଉଁଠି ଭୁଖ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ପ୍ରେତାତ୍ମାମାନେ ବସୁଥାଆନ୍ତି, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଏହି ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳ ସେମାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ଆଧାର ହେଉ।

Verse 38

काम्योदकप्रदानं ते मयैतत् कथितं नृप यद् दत्त्वा प्रीणयेद् एतन् मनुष्यः सकलं जगत् जगदाप्यायनोद्भूतं पुण्यम् आप्नोति चानघ

ହେ ନୃପ, ମୁଁ ତୁମକୁ କାମ୍ୟ (ବ୍ରତ-ଇଚ୍ଛିତ) ଜଳଦାନ କହିଲି। ଏହା ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ମନୋ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ; ହେ ନିର୍ଦୋଷ, ସୃଷ୍ଟିକୁ ଶୀତଳ ଓ ପୋଷଣ କରିବାରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 39

दत्त्वा काम्योदकं सम्यग् एतेभ्यः श्रद्धयान्वितः आचम्य च ततो दद्यात् सूर्याय सलिलाञ्जलिम्

ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଏମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ କାମ୍ୟ ଜଳଦାନ କରି, ପରେ ଆଚମନ କରିବ; ତା’ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 40

नमो विवस्वते ब्रह्मन् भास्वते विष्णुतेजसे जगत्सवित्रे शुचये सवित्रे कर्मदायिने

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିବସ୍ୱାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ବିଷ୍ଣୁତେଜ ଭାସ୍ୱାନଙ୍କୁ; ଜଗତ୍‌ସବିତା, ଶୁଚିକର ସବିତା, ଏବଂ କର୍ମଫଳଦାତା ସବିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 41

ततो गृहार्चनं कुर्याद् अभीष्टसुरपूजनम् जलाभिषेकपुष्पाणां धूपादेश् च निवेदनैः

ତା’ପରେ ଘରେ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରିବ—ଇଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା—ଜଳାଭିଷେକ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପାଦି ଏବଂ ନୈବେଦ୍ୟ ନିବେଦନ ଦ୍ୱାରା।

Verse 42

अपूर्वम् अग्निहोत्रं च कुर्यात् प्राग् ब्रह्मणे ततः

ପ୍ରଥମେ ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ନୂତନ ଭାବେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି ସମ୍ୟକ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବ; ପରେ ବ୍ରହ୍ମବିଧାନ, ଅର୍ଥାତ୍ ବେଦୀୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ରସର ହେବ।

Verse 43

प्रजापतिं समुद्दिश्य दद्याद् आहुतिम् आदरात् गृहेभ्यः काश्यपायाथ ततो ऽनुमतये क्रमात्

ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଆହୁତି ଦେବ; ପରେ ଗୃହାଗ୍ନିରୁ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେବ; ତାପରେ କ୍ରମେ ଅନୁମତି ଓ ମଙ୍ଗଳାନୁଜ୍ଞା ପାଇଁ ଆହୁତି କରିବ।

Verse 44

तच्छेषं मणिकेभ्यो ऽथ पर्जन्येभ्यः क्षिपेत् ततः द्वारे धातुर् विधातुश् च मध्ये च ब्रह्मणः क्षिपेत्

ତାପରେ ଯେ ଶେଷ ରହେ, ପ୍ରଥମେ ମଣିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପରେ ପର୍ଜନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିବ; ତା’ପରେ ଦ୍ୱାରେ ଧାତୃ ଓ ବିଧାତୃକୁ, ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 45

गृहस्य पुरुषव्याघ्र दिग्देवान् अपि मे शृणु

ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର! ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଗୃହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦିଗ୍ଦେବତାମାନଙ୍କ ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 46

इन्द्राय धर्मराजाय वरुणाय तथेन्दवे प्राच्यादिषु बुधो दद्याद् धुतशेषात्मकं बलिम्

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପୂର୍ବ ଆଦି ଦିଗରେ ଧୋଇ-ଶୁଦ୍ଧ କରା ଶେଷରୁ ତିଆରି ବଳି ଇନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମରାଜ, ବରୁଣ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 47

प्रागुत्तरे च दिग्भागे धन्वन्तरिबलिं बुधः निर्वपेद् वैश्वदेवं च कर्म कुर्याद् अतः परम्

ଇଶାନ କୋଣରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଗୃହସ୍ଥ ଧନ୍ୱନ୍ତରି-ବଳି ନିବେଦନ କରୁ; ପରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅର୍ପଣ କରି ଅନ୍ୟ ନିୟତ କର୍ମ କରୁ।

Verse 48

वायव्ये वायवे दिक्षु समस्तासु ततो दिशाम् ब्रह्मणे चान्तरिक्षाय भानवे च क्षिपेद् बलिम्

ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ବାୟୁଙ୍କୁ ବଳି ଛାଡ଼; ପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଧିମତେ ବଳି ଦେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଳି ଦେ।

Verse 49

विश्वेदेवान् विश्वभूतांस् तथा विश्वपतीन् पितॄन् यक्ष्माणं च समुद्दिश्य बलिं दद्यान् नरेश्वर

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ବିଶ୍ୱେଦେବ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଭୂତ, ଲୋକପତି, ପିତୃଗଣ ଓ ଯକ୍ଷ୍ମାକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 50

ततो ऽन्यद् अन्नम् आदाय भूमिभागे शुचौ बुधः दद्याद् अशेषभूतेभ्यः स्वेच्छया तत्समाहितः

ତାପରେ ଅଲଗା ଅନ୍ନ ନେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶୁଚି ଭୂମିଭାଗରେ ରଖୁ; ଶାନ୍ତ ମନେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଓ ଯଥାଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁ।

Verse 51

देवा मनुष्याः पशवो वयांसि सिद्धाः सयक्षोरगदैत्यसङ्घाः प्रेताः पिशाचास् तरवः समस्ता ये चान्नम् इच्छन्ति मया प्रदत्तम्

ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ସିଦ୍ଧ; ଯକ୍ଷ-ନାଗ-ଦୈତ୍ୟ ସଂଘ; ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଓ ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ—ଯେ କେହି ଅନ୍ନ ଇଚ୍ଛନ୍ତି—ସେମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ପାଉନ୍ତୁ।

Verse 52

पिपीलिकाः कीटपतंगकाद्या बुभुक्षिताः कर्मनिबन्धबद्धाः प्रयान्तु ते तृप्तिम् इदं मयान्नं तेभ्यो विसृष्टं सुखिनो भवन्तु

କର୍ମବନ୍ଧନରେ ବଦ୍ଧ ଭୁକ୍ତ ଚିମ୍ଟି, କୀଟ, ପତଙ୍ଗ ଆଦି ସମସ୍ତେ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ। ଏହି ଅନ୍ନ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଛି; ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସୁଖୀ ରୁହନ୍ତୁ।

Verse 53

येषां न माता न पिता न बन्धुर् नैवान्नसिद्धिर् न तदान्नम् अस्ति तत्तृप्तये ऽन्नं भुवि दत्तम् एतत् ते यान्तु तृप्तिं मुदिता भवन्तु

ଯାହାଙ୍କର ନ ମାତା, ନ ପିତା, ନ ବନ୍ଧୁ; ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ସିଦ୍ଧ କରିବା ଉପାୟ ନାହିଁ, ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ତାଙ୍କ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ଅନ୍ନ ଭୂମିରେ ଦିଆଯାଇଛି। ସେମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ, ଆନନ୍ଦିତ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 54

भूतानि सर्वाणि तथान्नम् एतद् अहं च विष्णुर् न यतो ऽन्यद् अस्ति तस्माद् अहं भूतनिकायभूतम् अन्नं प्रयच्छामि भवाय तेषाम्

ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ଓ ଏହି ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ—ମୁଁ ମଧ୍ୟ—ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ; କାରଣ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଭୂତସମୂହ-ରୂପ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ଧାରଣ ଓ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ଦେଉଛି।

Verse 55

चतुर्दशो भूतगणो य एष तत्र स्थिता ये ऽखिलभूतसङ्घाः तृप्त्यर्थम् अन्नं हि मया निसृष्टं तेषाम् इदं ते मुदिता भवन्तु

ଏହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଭୂତଗଣ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ଭୂତସଂଘଙ୍କ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଅନ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହେଉ; ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 56

इत्य् उच्चार्य नरो दद्याद् अन्नं श्रद्धासमन्वितः भुवि भूतोपकाराय गृही सर्वाश्रयो यतः

ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଅନ୍ନ ଦାନ କରୁ। କାରଣ ଏହି ଲୋକରେ ଗୃହସ୍ଥ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ; ତେଣୁ ଭୂତୋପକାର ପାଇଁ ସେ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 57

श्वचण्डालविहंगानां भुवि दद्यात् ततो नरः ये चान्ये पतिताः केचिद् अपात्रा भुवि मानवाः

ଏହିହେତୁ ମଣିଷ ଭୂମିରେ କୁକୁର, ଚାଣ୍ଡାଳ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେ କେହି ପତିତ ଓ ଅପାତ୍ର ମାନବ ଅଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯଥୋଚିତ ଦାନ-ସହାୟତା ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ଦାନ ଜୀବନଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରେ।

Verse 58

ततो गोदोहमात्रं वै कालं तिष्ठेद् गृहाङ्गणे अतिथिग्रहणार्थाय तदूर्ध्वं वा यथेच्छया

ତାପରେ ଅତିଥି-ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ଘର ଆଙ୍ଗଣରେ ଗାଈ ଦୋହିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟ ଦାଁଡି ରହିବା ଉଚିତ; ତାହା ପରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଅଧିକ ଅପେକ୍ଷା କରିପାରେ।

Verse 59

अतिथिं तत्र संप्राप्तं पूजयेत् स्वागतादिना तथासनप्रदानेन पादप्रक्षालनेन च

ସେଠାରେ ଆସିଥିବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତବାକ୍ୟରେ, ଆସନ ପ୍ରଦାନ କରି ଏବଂ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 60

श्रद्धया चान्नदानेन प्रियप्रश्नोत्तरेण च गच्छतश् चानुयानेन प्रीतिम् उत्पादयेद् गृही

ଗୃହସ୍ଥ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅନ୍ନଦାନ କରି, ପ୍ରିୟ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର କରି, ଏବଂ ଯାଉଥିବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ ଅନୁସରଣ କରି ବିଦାୟ ଦେଇ ପ୍ରୀତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 61

अज्ञातकुलनामानम् अन्यतः समुपागतम् पूजयेद् अतिथिं सम्यङ् नैकग्रामनिवासिनम्

ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ଆସିଥିବା, ଯାହାର କୁଳ ଓ ନାମ ଅଜଣା, ଏବଂ ଯେ ଅନେକ ଗ୍ରାମରେ ଘୁରି ଘୁରି ରହୁଥିବା ନୁହେଁ—ଏମିତି ଯାତ୍ରୀକୁ ଅତିଥି ଭାବେ ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 62

अकिंचनम् असंबन्धम् अन्यदेशाद् उपागतम् असंपूज्यातिथिं भुञ्जन् भोक्तुकामं व्रजत्य् अधः

ଯେ କେବଳ ଭୋଜନ ଇଚ୍ଛାରେ, ଅନ୍ୟଦେଶରୁ ଆସିଥିବା, ଦରିଦ୍ର ଓ ଅସମ୍ବନ୍ଧିତ ଅତିଥିଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ମାନ ନକରି ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଅତିଥିଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରି ଅଧୋଗତି ପାଏ।

Verse 63

स्वाध्यायगोत्रचरणम् अपृष्ट्वा च तथा कुलम् हिरण्यगर्भबुद्ध्या तं मन्येताभ्यागतं गृही

ଅତିଥିଙ୍କ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ, ଗୋତ୍ର, ଶାଖା କିମ୍ବା କୁଳ ବିଷୟରେ ପଚାରିବା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଗୃହସ୍ଥ ଆସିଥିବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ପୂଜ୍ୟ ଭାବେ ମନେ କରିବା ଉଚିତ—ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିୟମର ପ୍ରକାଶ, ଦେଖି।

Verse 64

पित्रर्थं चापरं विप्रम् एकम् अप्य् आशयेन् नृप तद्देश्यं विदिताचारसंभूतिं पाञ्चयज्ञिकम्

ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଅତି କମରେ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଉଚିତ—ଯିଏ ସେହି ଅଞ୍ଚଳର, ଯାହାଙ୍କ ଆଚାର ଓ ବଂଶ ପରିଚିତ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞର ହବି ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ।

Verse 65

अन्नाग्रं च समुद्धृत्य हन्तकारोपकल्पितम् निर्वापभूतं भूपाल श्रोत्रियायोपपादयेत्

ହେ ଭୂପାଳ, ଅନ୍ନର ପ୍ରଥମ ଅଂଶକୁ ଅଲଗା କରି—‘ହନ୍ତକାର’ ପାଇଁ ବିହିତ ବିଧିଅନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନିର୍ବାପ (ଶାନ୍ତି-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ)—ତାହାକୁ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 66

दद्याच् च भिक्षात्रितयं परिव्राड्ब्रह्मचारिणाम् इच्छया च बुधो दद्याद् विभवे सत्य् अवारितम्

ପରିବ୍ରାଜକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷାର ତିନି ଭାଗ ଦେବା ଉଚିତ। ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ସତ୍ୟାନୁକୂଳ ଭାବେ, ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ, ଅବରୋଧ ବିନା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 67

इत्य् एते ऽतिथयः प्रोक्ताः प्रागुक्ता भिक्षवश् च ये चतुरः पूजयेद् एतान् नृयज्ञर्णात् प्रमुच्यते

ଏପରି ଅତିଥିମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା, ଏବଂ ପୂର୍ବେ କୁହାଯାଇଥିବା ଚାରି ପ୍ରକାର ଭିକ୍ଷୁମାନେ ମଧ୍ୟ। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ନୃ-ଯଜ୍ଞ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 68

अतिथिर् यस्य भग्नाशो गृहाद् यात्य् अन्यतोमुखः स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यम् आदाय गच्छति

ଯାହାର ଘରୁ ଅତିଥି ଆଶାଭଙ୍ଗ ହୋଇ ମୁହଁ ଫେରାଇ ଚାଲିଯାଏ, ସେ ଅତିଥି ନିଜ ଦୁଷ୍କୃତି ସେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଦେଇ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ନେଇ ଯାଏ।

Verse 69

धाता प्रजापतिः शक्रो वह्निर् वसुगणो ऽर्यमा प्रविश्यातिथिम् एते वै भुञ्जन्ते ऽन्नं नरेश्वर

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଅତିଥିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଧାତା, ପ୍ରଜାପତି, ଶକ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବସୁଗଣ ଓ ଅର୍ୟମା—ଏମାନେ ସେ ଅତିଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଅର୍ପିତ ଅନ୍ନ ଭୋଗ କରନ୍ତି ଏମାନେ ହିଁ।

Verse 70

तस्माद् अतिथिपूजायां यतेत सततं नरः स केवलम् अघं भुङ्क्ते यो भुङ्क्ते त्व् अतिथिं विना

ଏହିହେତୁ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ଅତିଥିପୂଜାରେ ଯତ୍ନ କରୁ; କାରଣ ଯେ ଅତିଥିକୁ ଅବହେଳା କରି ଭୋଜନ କରେ, ସେ ସତ୍ୟରେ କେବଳ ପାପ ଭୋଗ କରେ।

Verse 71

ततः सुवासिनीदुःखिगर्भिणीवृद्धबालकान् भोजयेत् संस्कृतान्नेन प्रथमं चरमं गृही

ତାପରେ ଗୃହସ୍ଥ ଶୋଭିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ନାରୀମାନେ, ଦୁଃଖିତମାନେ, ଗର୍ଭିଣୀମାନେ, ବୃଦ୍ଧମାନେ ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ—ନିଜ ପୂର୍ବରୁ—ସଂସ୍କୃତ ଓ ପବିତ୍ର ଅନ୍ନରେ ପ୍ରଥମେ ଭୋଜନ କରାଉ; ଏବଂ ଶେଷରେ ନିଜେ ଭୋଜନ କରୁ।

Verse 72

अभुक्तवत्सु चैतेषु भुञ्जन् भुङ्क्ते ऽतिदुष्कृतम् मृतश् च नरकं गत्वा श्लेष्मभुग् जायते नरः

ଯେ ଲୋକ ଯେମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଜନ କରିନାହାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଅଂଶ ପୂର୍ବରୁ ଭୋଗ କରେ, ସେ ଘୋର ପାପ କରେ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ନରକକୁ ଯାଏ ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ କଫଭୋଜୀ ଘୃଣ୍ୟ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମେ।

Verse 73

अस्नाताशी मलं भुङ्क्ते ह्य् अजपी पूयशोणितम् असंस्कृतान्नभुङ् मूत्रं बालादिप्रथमं शकृत्

ସ୍ନାନ ନକରି ଯେ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମଳ ଭୋଜନ କରିଥିବା ପରି; ଯେ ଜପ କରେନାହିଁ, ସେ ପୁୟ ଓ ରକ୍ତ ପାନ କରିଥିବା ପରି। ଏବଂ ଯେ ଅସଂସ୍କୃତ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମୂତ୍ର ପାନ କରିଥିବା ପରି—ଶିଶୁର ପ୍ରଥମ ଶକୃତ ଆଦି ସମାନ।

Verse 74

तस्माच् छृणुष्व राजेन्द्र यथा भुञ्जीत वै गृही भुञ्जतश् च यथा पुंसः पापबन्धो न जायते

ଏହେତୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶୁଣ—ଗୃହସ୍ଥ କିପରି ଭୋଜନ/ଭୋଗ କରିବ, ଏବଂ ଭୋଗ କରୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପାପବନ୍ଧନ କିପରି ହୁଏନାହିଁ, ତାହା ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 75

इह चारोग्यम् अतुलं बलवृद्धिस् तथा नृप भवत्य् अरिष्टशान्तिश् च वैरिपक्षाभिचारिका

ହେ ନୃପ, ଏହି ଲୋକରେ ଅତୁଳ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ବଳବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଅନିଷ୍ଟ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଅଭିଚାର (ମନ୍ତ୍ରତନ୍ତ୍ର) ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ।

Verse 76

स्नातो यथावत् कृत्वा च देवर्षिपितृतर्पणम् प्रशस्तरत्नपाणिश् च भुञ्जीत प्रयतो गृही

ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବ-ଋଷି-ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ତର୍ପଣ କରି, ଶୁଭ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହାତ ଥିବା ସଂଯମୀ ଗୃହସ୍ଥ ସାବଧାନରେ ଭୋଜନ କରୁ।

Verse 77

कृते जपे हुते वह्नौ शुद्धवस्त्रधरो नृप दत्त्वातिथिभ्यो विप्रेभ्यो गुरुभ्यः संश्रिताय च पुण्यगन्धधरः शस्तमाल्यधारी नरेश्वर

ହେ ନୃପ! ଜପ ସମାପ୍ତ କରି ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇ ସୁଚି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଅତିଥି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ ଓ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଦାନ ଦେଇ, ପୁଣ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରି ଯୋଗ୍ୟ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଧର୍ମସମ୍ମତ ଭାବେ ନିଜକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କର, ହେ ନରେଶ୍ୱର।

Verse 78

नैकवस्त्रधरो ऽथार्द्रपाणिपादो नरेश्वर विशुद्धवदनः प्रीतो भुञ्जीत न विदिङ्मुखः

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି କିମ୍ବା ହାତପା ଭିଜା ଥିବାବେଳେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁହଁ ଶୁଚି କରି, ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ସଂଯତ ମନେ ଭୋଜନ କର; ଅଶୁଭ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି କେବେ ଖାଅ ନାହିଁ।

Verse 79

प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि न चैवान्यमना नरः अन्नं प्रशस्तं पथ्यं च प्रोक्षितं प्रोक्षणोदकैः

ମନୁଷ୍ୟ ପୂର୍ବମୁଖ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରମୁଖ ହୋଇ, ମନକୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ନ ଦେଇ, ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ପଥ୍ୟ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରୁ—ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ଜଳ ଛିଟାଇ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ।

Verse 80

न कुत्सिताहृतं नैव जुगुप्सावद् असंस्कृतम् दत्त्वा तु भुक्तं शिष्येभ्यः क्षुधितेभ्यस् तथा गृही

ଗୃହୀ ନିନ୍ଦନୀୟ ଉପାୟରେ ଆଣିଥିବା ଅନ୍ନ, ଘୃଣାଜନକ ବସ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅସଂସ୍କୃତ (ଅପକ୍ୱ/ଅଶୁଚି) ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପ୍ରଥମେ ଭୁକ୍ତ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭାଗ ଦେଇ, ପରେ କ୍ରମରେ ନିଜେ ଭୋଜନ କରୁ।

Verse 81

प्रशस्तशुद्धपात्रेषु भुञ्जीताकुपितो नृप

ହେ ନୃପ! ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ପାତ୍ରରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କର; କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ମନେ ଖାଅ।

Verse 82

नासन्दीसंस्थिते पात्रे नादेशे च नरेश्वर नाकाले नातिसंकीर्णे दत्त्वाग्रं च नरो ऽग्नये

ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଆସନରେ ରଖା ପାତ୍ରରେ, ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ, ଅନୁଚିତ କାଳରେ, କିମ୍ବା ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଡ଼ରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅଗ୍ରଭାଗ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପ୍ରଥମ ଆହୁତି ଧର୍ମାନୁସାରେ କ୍ରମ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦିଆଯିବ।

Verse 83

मन्त्राभिमन्त्रितं शस्तं न च पर्युषितं नृप अन्यत्र फलमांसेभ्यः शुष्कशाकादिकांस् तथा

ହେ ନୃପ, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଯାହା, ସେହି ଯୋଗ୍ୟ; ତାହା ବାସି କିମ୍ବା ରାତିଭରି ରଖା ହୋଇଥିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଫଳ ଓ ମାଂସ, ଏବଂ ଶୁଷ୍କ ଶାକ ଆଦିରେ ଅପବାଦ ଅଛି।

Verse 84

तद्वद् बादरिकेभ्यश् च गुडपक्वेभ्य एव च भुञ्जीतोद्धृतसाराणि न कदाचिन् नरेश्वर

ହେ ନରେଶ୍ୱର, ସେହିପରି ବଦରୀ ଫଳ ଓ ଗୁଡ଼ରେ ପକାଇଥିବା ପଦାର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ; ଯାହାର ସାର ଉଦ୍ଧୃତ ହୋଇଯାଇଛି, ତାହା କେବେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 85

नाशेषं पुरुषो ऽश्नीयाद् अन्यत्र जगतीपते मध्वम्बुदधिसर्पिभ्यः सक्तुभ्यश् च विवेकवान्

ହେ ଜଗତୀପତେ, ବିବେକବାନ ପୁରୁଷ ଏମିତି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ଯେ କିଛି ଶେଷ ରହିନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ମଧୁ, ଜଳ, ଦଧି, ଘୃତ ଓ ସକ୍ତୁ—ଏହାରେ ଶେଷ ନ ରଖିଲେ ଚାଲିବ।

Verse 86

अश्नीयात् तन्मना भूत्वा पूर्वं तु मधुरं रसम् लवणाम्लौ तथा मध्ये कटुतिक्तादिकं ततः

ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ: ପ୍ରଥମେ ମଧୁର ରସ, ପରେ ମଧ୍ୟରେ ଲବଣ ଓ ଅମ୍ଲ, ତାପରେ କଟୁ, ତିକ୍ତ ଆଦି ରସ—ଏହିପରି କ୍ରମରେ।

Verse 87

प्राग् द्रवं पुरुषो ऽश्नन् वै मध्ये च कठिनाशनम् पुनर् अन्ते द्रवाशी तु बलारोग्ये न मुञ्चति

ମଣିଷ ଭୋଜନ ଆରମ୍ଭରେ ଦ୍ରବ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ମଧ୍ୟରେ ଘନ ଆହାର ଖାଇବା, ଏବଂ ଶେଷରେ ପୁଣି ଦ୍ରବ ଦ୍ୱାରା ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କ୍ରମରେ ଖାଇଲେ ବଳ ଓ ନିରୋଗତା ହାରାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 88

अनिन्द्यं भक्षयेद् इत्थं वाग्यतो ऽन्नम् अकुत्सयन् पञ्चग्रासं महामौनं प्राणाद्याप्यायनाय तत्

ଏହିପରି ନିନ୍ଦାରହିତ ଆହାରମାତ୍ର ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ—ବାକ୍‌ସଂଯମ ରଖି, ଯାହା ଖାଉଛି ସେ ଅନ୍ନକୁ କେବେ ଅବହେଳା ନ କରି। ମହାମୌନରେ ପାଳିତ ‘ପଞ୍ଚଗ୍ରାସ’ ବିଧି ପ୍ରାଣାଦିଙ୍କ ପୋଷଣ ଓ ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 89

भुक्त्वा सम्यग् अथाचम्य प्राङ्मुखोदङ्मुखो ऽपि वा यथावत् पुनर् आचामेत् पाणी प्रक्षाल्य मूलतः

ଯଥାବିଧି ଭୋଜନ କରି ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ—କିମ୍ବା ବିକଳ୍ପରେ ଉତ୍ତରମୁଖ ହୋଇ—ହାତକୁ ମୂଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ନିୟମାନୁସାରେ ପୁଣି ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 90

स्वस्थः प्रशान्तचित्तस् तु कृतासनपरिग्रहः अभीष्टदेवतानां तु कुर्वीत स्मरणं नरः

ଶରୀରରେ ସ୍ଥିର ଓ ସୁସ୍ଥ ହୋଇ, ଚିତ୍ତକୁ ପ୍ରଶାନ୍ତ କରି, ଆସନକୁ ଯଥାବିଧି ଗ୍ରହଣ କରି ବସିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ମଣିଷ ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେବ—ଶରଣ୍ୟ ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ—ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 91

अग्निर् आप्याययत्व् अन्नं पार्थिवं पवनेरितः दत्तावकाशं नभसा जरयत्व् अस्तु मे सुखम्

ପବନଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଅଗ୍ନି ମୋ ଭିତରେ ଥିବା ପାର୍ଥିବ ଅନ୍ନକୁ ପୋଷଣ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁ; ଏବଂ ନଭ ତାହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅବକାଶ ଦେଇ ଜୀର୍ଣ୍ଣ କରୁ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋ ପାଇଁ ସୁଖ-କଲ୍ୟାଣ ହେଉ।

Verse 92

अन्नं बलाय मे भूमेर् अपाम् अग्न्यनिलस्य च भवत्व् एतत् परिणतौ ममास्त्व् अव्याहतं सुखम्

ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁରୁ ଜନିତ ଅନ୍ନ ମୋ ପାଇଁ ବଳ ହେଉ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ପରିଣତିରେ ମୋର ଅବ୍ୟାହତ, ଅଖଣ୍ଡ ସୁଖ ରହୁ।

Verse 93

प्राणापानसमानानाम् उदानव्यानयोस् तथा अन्नं पुष्टिकरं चास्तु ममास्त्व् अव्याहतं सुखम्

ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ସମାନ ଏବଂ ଉଦାନ, ବ୍ୟାନ—ମୋ ପ୍ରାଣବାୟୁମାନେ ସମନ୍ୱୟରେ ଚଳନ କରୁନ୍ତୁ। ମୋର ଅନ୍ନ ପୁଷ୍ଟିକର ହେଉ; ମୋର ସୁଖ ଅବ୍ୟାହତ ରହୁ।

Verse 94

अगस्तिर् अग्निर् वडवानलश् च भुक्तं मयान्नं जरयत्व् अशेषम् सुखं च मे तत्परिणामसंभवं यच्छन्त्व् अरोगो मम चास्तु देहे

ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ବଡ଼ବାନଳ—ମୁଁ ଭୁକ୍ତ କରିଥିବା ଅନ୍ନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜରାଇଦିଅନ୍ତୁ। ତାହାର ସଠିକ୍ ପରିଣାମଜନିତ ସୁଖ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ; ମୋ ଦେହ ରୋଗମୁକ୍ତ ରହୁ।

Verse 95

विष्णुः समस्तेन्द्रियदेहदेही प्रधानभूतो भगवान् यथैकः सत्येन तेनान्नम् अशेषम् एतद् आरोग्यदं मे परिणामम् एतु

ବିଷ୍ଣୁ ଏକମାତ୍ର—ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଦେହର ଅନ୍ତର୍ବାସୀ ଦେହୀ, ଏବଂ ପ୍ରଧାନର ଆଧାରଭୂତ ଭଗବାନ। ସେହି ସତ୍ୟବଳେ ଏହି ସମଗ୍ର ଅନ୍ନ ମୋ ଭିତରେ ଆରୋଗ୍ୟଦାୟକ ପରିଣାମ ପାଉ।

Verse 96

विष्णुर् अत्ता तथैवान्नं परिणामश् च वै यथा सत्येन तेन वै भुक्तं जीर्यत्व् अन्नम् इदं तथा

ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ଭୋକ୍ତା, ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ଅନ୍ନ, ଏବଂ ଜୀର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା ପରିଣାମ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ। ତେଣୁ ସେହି ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଭୁକ୍ତ ଏହି ଅନ୍ନ ଯଥାଯଥ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।

Verse 97

इत्य् उच्चार्य स्वहस्तेन परिमृज्य तथोदरम् अनायासप्रदायीनि कुर्यात् कर्माण्य् अतन्द्रितः

ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନିଜ ହସ୍ତରେ ଉଦରକୁ ମୃଦୁଭାବେ ପରିମୃଜ୍ୟ, ଅଲସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଅନାୟାସଦାୟୀ କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ସତର୍କତାରେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 98

सच्छास्त्रादिविनोदेन सन्मार्गाद् अविरोधिना दिनं नयेत् ततः संध्याम् उपतिष्ठेत् समाहितः

ସତ୍ଶାସ୍ତ୍ର ଆଦିର ପବିତ୍ର ବିନୋଦରେ, ସନ୍ମାର୍ଗକୁ ବିରୋଧ ନ କରି ଦିନ କାଟୁ; ତାପରେ ସମାହିତ ମନେ ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନା କରୁ।

Verse 99

दिनान्तसंध्यां सूर्येण पूर्वाम् ऋक्षैर् युतां बुधः उपतिष्ठेद् यथान्यायं सम्यग् आचम्य पार्थिव

ହେ ରାଜନ୍, ସମ୍ୟକ୍ ଆଚମନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଗ୍ରଗାମୀ (ଅସ୍ତଦିଗକୁ) ହେବା ସମୟରେ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଉଦିତ ହେଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ନିୟମାନୁସାରେ ଦିନାନ୍ତ-ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଉପାସନା କରୁ।

Verse 100

सर्वकालम् उपस्थानं संध्ययोः पार्थिवेष्यते अन्यत्रसूतकाशौचविभ्रमातुरभीतितः

ହେ ରାଜନ୍, ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପସ୍ଥାନ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବକାଳେ ବିଧିତ; କେବଳ ସୂତକ, ଆଶୌଚ, ମନୋବିଭ୍ରମ, ଗୁରୁ ରୋଗ କିମ୍ବା ଅତିଭୟରେ ଅପବାଦ ଅଛି।

Verse 101

सूर्येणाभ्युदितो यश् च त्यक्तः सूर्येण च स्वपन् अन्यत्रातुरभावात् तु प्रायश्चित्तीयते नरः

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଶୟ୍ୟାରେ ପଡ଼ି ରହେ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାବେଳେ ଶୋଇପଡ଼େ—ରୋଗ ଛଡ଼ା—ସେ ନର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।

Verse 102

तस्माद् अनुदिते सूर्ये समुत्थाय महीपते उपतिष्ठेन् नरः संध्याम् अस्वपंश् च दिनान्तजाम्

ଏହେତୁ, ହେ ରାଜନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଉଠି ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରାତଃସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ନିଦ୍ରାକୁ ନ ଦେଇ ଦିନାନ୍ତ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 103

उपतिष्ठन्ति ये संध्यां न पूर्वां न च पश्चिमाम् व्रजन्ति ते दुरात्मानस् तामिस्रं नरकं नृप

ହେ ନୃପ, ଯେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଲୋକେ ନ ପ୍ରାତଃସନ୍ଧ୍ୟା କରନ୍ତି, ନ ସାୟଂସନ୍ଧ୍ୟା—ଦୁଇଁଟି ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି—ସେମାନେ ତାମିସ୍ର ନାମକ ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 104

पुनः पाकम् उपादाय सायम् अप्य् अवनीपते वैश्वदेवनिमित्तं वै पत्न्य् अमन्त्रं बलिं हरेत्

ପୁନଃ, ହେ ଅବନୀପତେ, ସାୟଂକାଳରେ ମଧ୍ୟ ପକା ଅନ୍ନ ନେଇ ପତ୍ନୀ—ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ବିନା—ବୈଶ୍ୱଦେବ କର୍ମ ନିମିତ୍ତେ ବଳି (ଅଂଶ) ଅର୍ପଣ କରୁ।

Verse 105

तत्रापि श्वपचादिभ्यस् तथैवान्नापवर्जनम्

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ୱପଚ ଆଦିଙ୍କଠାରୁ ଆସିଛି ବୋଲି ମାତ୍ର ଅନ୍ନକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଏହି—କେବଳ ସେହି କାରଣରୁ ଅନ୍ନ ବର୍ଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 106

अतिथिं चागतं तत्र स्वशक्त्या पूजयेद् बुधः पादशौचासनप्रह्वस्वागतोक्त्या च पूजनम् ततश् चान्नप्रदानेन शयनेन च पार्थिव

ସେଠାରେ ଅତିଥି ଆସିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ—ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ଆସନ ଦାନ, ବିନୟପୂର୍ବକ ପ୍ରଣାମ ଏବଂ ‘ସ୍ୱାଗତ’ ବୋଲି କହି ସମ୍ମାନ କରି। ପରେ, ହେ ପାର୍ଥିବ, ଅନ୍ନ ଦେଇ ଏବଂ ଶୟନ ସ୍ଥାନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 107

दिनातिथौ तु विमुखे गते यत् पातकं नृप तद् एवाष्टगुणं पुंसां सूर्योढे विमुखे गते

ହେ ରାଜନ! ଦିନ ଓ ତିଥି ପ୍ରତିକୂଳ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେ ପାପ କରେ, ସେହି ପାପ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ହୁଏ; ଏବଂ ଅଶୁଭ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହେଲେ ସେଇ ଦୋଷ କର୍ତ୍ତା ଉପରେ ବହୁଗୁଣେ ଫେରିଆସେ।

Verse 108

तस्मात् स्वशक्त्या राजेन्द्र सूर्योढम् अतिथिं नरः पूजयेत् पूजिते तस्मिन् पूजिताः सर्वदेवताः

ଏହେତୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଆସିଥିବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଅତିଥି ପୂଜିତ ହେଲେ ସର୍ବଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ ବୋଲି ଧରାଯାଏ।

Verse 109

अन्नशाकाम्बुदानेन स्वशक्त्या प्रीणयेत् पुमान् शयनप्रस्तरमहीप्रदानैर् अथवापि तम्

ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଅନ୍ନ, ଶାକ ଓ ଜଳ ଦାନ କରି (ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ) ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଶୟନ, ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ଅଥବା ଭୂମିଦାନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରେ।

Verse 110

कृतपादादिशौचश् च भुक्त्वा सायं ततो गृही गच्छेद् अस्फुटितां शय्याम् अपि दारुमयीं नृप

ହେ ନୃପ! ପାଦ ଆଦି ଶୌଚ କରି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଭୋଜନ କରି, ଗୃହସ୍ଥ ତା’ପରେ ବିଶ୍ରାମକୁ ଯିବା ଉଚିତ—ଦୃଢ଼ ଓ ଅଭଙ୍ଗ ଶୟ୍ୟାରେ, ସେ ଯଦି କାଠର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 111

नाविशालां न वा भग्नां नासमां मलिनां न च न च जन्तुमयीं शय्याम् अधितिष्ठेद् अनास्तृताम्

ଅତି ବିଶାଳ, ଭଙ୍ଗା, ଅସମ, କିମ୍ବା ମଲିନ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଜନ୍ତୁ-କୀଟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୟ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ବିଛାନା ନଥିବା ଶୟ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ଧର୍ମବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଦେହନିୟମ ଓ ଅନ୍ତଃଶୁଚିତା ରକ୍ଷା କରି।

Verse 112

प्राच्यां दिशि शिरः शस्तं याम्यायाम् अथवा नृप सदैव स्वपतः पुंसो विपरीतं तु रोगदम्

ହେ ରାଜନ! ଶୋଇବାବେଳେ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡ ପୂର୍ବଦିଗକୁ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣଦିଗକୁ ରଖିବା ଶୁଭ; କିନ୍ତୁ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଶୋଇଲେ ରୋଗ ହୁଏ।

Verse 113

ऋताव् उपगमः शस्तः स्वपत्न्याम् अवनीपते पुन्नामर्क्षे शुभे काले ज्येष्ठयुग्मासु रात्रिषु

ହେ ଅବନୀପତେ! ପତ୍ନୀ ଋତୁକାଳରେ ଥିଲେ ତାଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗମ ପ୍ରଶଂସନୀୟ—ବିଶେଷତଃ ଶୁଭ କାଳରେ, ପୁନ୍ନାମ (ପୁଷ୍ୟ) ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ ରାତ୍ରିମାନେ।

Verse 114

नास्नातां तु स्त्रियं गच्छेन् नातुरां न रजस्वलाम् नानिष्टां न प्रकुपितां नाप्रशस्तां न गर्भिणीम्

ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ନାନ କରିନାହାନ୍ତି, ଯେ ରୋଗିଣୀ, ଯେ ରଜସ୍ୱଳା—ତାଙ୍କୁ ସମୀପ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେ ଅନିଚ୍ଛୁକ, ଯେ କ୍ରୁଦ୍ଧ, ଯେ ଅପ୍ରଶସ୍ତ ମନାଯାଏ, କିମ୍ବା ଯେ ଗର୍ଭିଣୀ—ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 115

नादक्षिणां नान्यकामां नाकामां नान्ययोषितम् क्षुत्क्षामाम् अतिभुक्तां वा स्वयं चैभिर् गुणैर् युतः

ଯେ ଦାନଶୀଳ ନୁହେଁ, ଯାହାର କାମନା ଅନ୍ୟତ୍ର, ଯେ ଧର୍ମରେ ଅନାସକ୍ତ, କିମ୍ବା ଯେ ପରପୁରୁଷାସକ୍ତ—ତାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ଭୁଖ-କଷ୍ଟରେ କ୍ଷୀଣ କିମ୍ବା ଅତିଭୋଗରେ ବିଗଡ଼ିଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ।

Verse 116

स्नातः स्रग्गन्धधृक् प्रीतः नाध्मातः क्षुधितो ऽपि वा सकामः सानुरागश् च व्यवायं पुरुषो व्रजेत्

ପୁରୁଷ ସ୍ନାନ କରି, ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରି, ମନେ ପ୍ରୀତ ହୋଇ—ନ ଉଦର ଫୁଲା ଅବସ୍ଥାରେ, ନ ଭୁଖା ଅବସ୍ଥାରେ—ଅନୁରାଗଯୁକ୍ତ କାମନା ସହିତ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସଙ୍ଗମ କରୁ।

Verse 117

चतुर्दश्य् अष्टमी चैव अमावास्याथ पूर्णिमा पर्वाण्य् एतानि राजेन्द्र रविसंक्रान्तिर् एव च

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ଅଷ୍ଟମୀ, ଅମାବାସ୍ୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତି - ଏଗୁଡ଼ିକ ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଦିନ ଅଟେ |

Verse 118

तैलस्त्रीमांससंभोगी पर्वस्व् एतेषु वै पुमान् विण्मूत्रभोजनं नाम प्रयाति नरकं मृतः

ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନରେ ତୈଳ, ସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ଭୋଗ ଏବଂ ମାଂସ ସେବନ କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବିଣ୍ମୂତ୍ରଭୋଜନ ନାମକ ନର୍କକୁ ଯାଏ |

Verse 119

अशेषपर्वस्व् एतेषु तस्मात् संयमिभिर् बुधैः भाव्यं सच्छास्त्रदेवेज्याध्यानजप्यपरैर् नरैः

ତେଣୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବ ଦିନରେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଂଯମୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ, ଦେବପୂଜା, ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ଜପରେ ନିମଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ୍ |

Verse 120

नान्ययोनाव् अयोनौ वा नोपयुक्तौषधस् तथा देवद्विजगुरूणां च व्यवायी नाश्रये भवेत्

ଅନ୍ୟ ଯୋନି କିମ୍ବା ଅଯୋନିରେ ମୈଥୁନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ନିଷିଦ୍ଧ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ | ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ଭୋଗ ବର୍ଜନୀୟ |

Verse 121

चैत्यचत्वरतीरेषु नैव गोष्ठे चतुष्पथे नैव श्मशानोपवने सलिलेषु महीपते

ହେ ରାଜନ୍! ମନ୍ଦିର, ଛକ, ଗୋଶାଳା, ଚାରି ଛକ, ଶ୍ମଶାନ, ବଗିଚା ଏବଂ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ (ମୈଥୁନ) କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ |

Verse 122

प्रोक्तपर्वस्व् अशेषेषु नैव भूपाल संध्ययोः गच्छेद् व्यवायं मतिमान् न मूत्रोच्चारपीडितः

ହେ ରାଜନ୍, ଶିଖାଇଦିଆ ସମସ୍ତ ପର୍ବକାଳରେ—ବିଶେଷକରି ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ—ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ମୈଥୁନ କରିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୂତ୍ର‑ପୁରୀଷ ବେଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ବାହାରକୁ ମଧ୍ୟ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 123

पर्वस्व् अभिगमो ऽधन्यो दिवा पापप्रदो नृप भुवि रोगप्रदो नॄणाम् अप्रशस्तो जलाशये

ହେ ନୃପ, ପର୍ବଦିନରେ (ଏପରି ସ୍ଥାନକୁ) ଯିବା ଅଧନ୍ୟ ଅର୍ଥାତ୍ ଅଶୁଭ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଦିନେ ଏହା ପାପ ଦେଏ ଏବଂ ଭୂମିରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ରୋଗ ଦେଏ। ତେଣୁ ଜଳାଶୟ ବିଷୟରେ ଏହା ଅପ୍ରଶସ୍ତ, ଅନୁଚିତ।

Verse 124

परदारान् न गच्छेत मनसापि कदाचन किम् उ वाचास्थिबन्धो ऽपि नास्ति तेषु व्यवायिनाम्

ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କେବେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ନିକଟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତେବେ ବାକ୍ୟ ଓ କର୍ମରେ ତ କ’ଣ କହିବା! ଯେମାନେ ଏପରି ନିଷିଦ୍ଧ ସଙ୍ଗମକୁ ଧାଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଲଜ୍ଜା ଓ ସଂଯମର ବନ୍ଧନ ମାନୋ ନାହିଁ।

Verse 125

मृतो नरकम् अभ्येति हीयते ऽत्रापि चायुषः परदाररतिः पुंसाम् उभयत्रापि भीतिदा

ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ରତି ରଖୁଥିବା ପୁରୁଷ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନରକକୁ ଯାଏ; ଏହି ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଆୟୁ କ୍ଷୟ ହୁଏ। ପରସ୍ତ୍ରୀ‑ଆସକ୍ତି ଇହ ଓ ପର—ଦୁଇ ଲୋକରେ ଭୟ ଦେଉଛି।

Verse 126

इति मत्वा स्वदारेषु ऋतुमत्सु बुधो व्रजेत् यथोक्तदोषहीनेषु सकामेष्व् अनृताव् अपि

ଏହିପରି ଭାବି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରୁଷ ନିଜ ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଋତୁକାଳରେ ସମୀପ କରୁ; ଏବଂ ଋତୁ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଯଥୋକ୍ତ ଦୋଷରହିତ ଓ ଉଭୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ—ସମୀପ କରିପାରେ।