Adhyaya 96: The Threefold Power: The Raudrī Observance and the Manifestation of Chāmuṇḍā

Verse 1

अथ त्रिशक्तिरहरये रौद्रीव्रतम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ या सा नीलगिरि याता तपसे धृतमानसा । रौद्री तमोद्भवा शक्तिस्तस्याः शृणु धरे व्रतम् ॥

ଏବେ ତ୍ରିଶକ୍ତିର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଶତ୍ରୁନାଶକ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ରୌଦ୍ରୀବ୍ରତ କଥା କହାଯାଉଛି। ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ଯେ ଧୃଢମନା ହୋଇ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ନୀଳଗିରିକୁ ଗଲେ, ସେ ତମସରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ରୌଦ୍ରୀ ଶକ୍ତି; ହେ ଧରା, ତାଙ୍କ ବ୍ରତ ଶୁଣ।

Verse 2

तपः कृत्वा चिरं कालं पालयाम्यखलं जगत् । एवमुद्दिश्य पञ्चाग्निं साधयामास भामिनी ॥

ଦୀର୍ଘକାଳ ତପସ୍ୟା କରି ସେ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ—“ମୁଁ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପାଳନ କରିବି।” ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେ ତେଜସ୍ୱିନୀ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି-ସାଧନା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 3

तत्पर्याः कालान्तरे देव्यास्तपन्त्यास्तप उत्तमम् । रुरुनाम महातेजाः ब्रह्मदत्तवरोऽसुरः ॥

କାଳାନ୍ତରେ ଦେବୀ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମାଦତ୍ତ ବରପ୍ରାପ୍ତ ରୁରୁ ନାମକ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଅସୁର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ହେଲା।

Verse 4

समुद्रमध्ये रत्नाढ्यं पुरमस्ति महावनम् । तत्र राजा स दैत्येन्द्रः सर्वदेवभयङ्करः ॥

ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନସମୃଦ୍ଧ ଏକ ପୁର ଅଛି, ଯାହାକୁ ମହାବନ ଘେରି ରହିଛି। ସେଠାରେ ସେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ରାଜା, ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର।

Verse 5

अनेकशतसाहस्रकेटित्युत्तरॊत्तरैः ॥ असुरैरन्वितः श्रीमान्द्रतीयो नमुचिर्यथा

ଶତ, ସହସ୍ର ଓ କୋଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ୁଥିବା ଅନେକ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ସେ ଶ୍ରୀମାନ ଥିଲା; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ନମୁଚି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

Verse 6

कालेन महता चासौ लोकपालपुराण्यथ ॥ जिगीषुः सैन्यसंवीतो देवैर्युद्धमरॊचयत्

ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ସେ ଜୟଲୋଭରେ ସେନାବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ପୁରମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ତେଜିତ କଲା।

Verse 7

उत्तिष्ठतस्तस्य महासुरस्य समुद्रतोयं ववृद्धेऽतिमात्रम् ॥ अनेकनकप्रदमीनजुष्टमालावयपर्वतसानुदेशान्

ସେହି ମହାସୁର ଉଠିବା ସହିତ ସମୁଦ୍ରଜଳ ଅତିମାତ୍ରାରେ ବଢ଼ିଗଲା ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁସମୃଦ୍ଧ, ମାଛଭରା ପର୍ବତ ଢାଳ ଓ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ଲାବିତ କଲା।

Verse 8

अन्तःस्थितानेकसुरारि सङ्कवद्विचित्रवमायुधचित्रशोभम् ॥ भीमं बलं वर्मितचारुयोधं विनिर्ययौ सिन्धुजलादशालात्

ସିନ୍ଧୁଜଳର ସେହି ଆବରଣରୁ ଏକ ଭୀମ ସେନା ବାହାରିଲା—କବଚଧାରୀ ସୁନ୍ଦର ଯୋଧାମାନେ ଥିଲେ; ବିଚିତ୍ର ଅଦ୍ଭୁତ ଅସ୍ତ୍ରର ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତ, ଯେନ ଭିତରେ ସଂଗୃହୀତ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଘନ ସମୂହ।

Verse 9

तत्र द्विपा दैत्यवरैरुपेताः समानघण्टायुत किंकिणीकाः ॥ विनिर्ययुः स्वाकृतिभीपणाश्च समत्वमुच्चैः खलु दर्शयन्तः

ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ହାତୀମାନେ ବାହାରିଲେ—ସମାନ ଘଣ୍ଟା ଓ ଝଙ୍କାରମୟ କିଙ୍କିଣୀରେ ସଜ୍ଜ; ଆକୃତିରେ ଭୟଙ୍କର, ସମ ଗତି ଓ ଉଚ୍ଚ ଠାଟକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ।

Verse 10

अश्वास्तथा काञ्चनपीठनद्धा रोडैस्तु युक्ताः सितचामरैश्च ॥ व्यवस्थितास्ते सममेव तु विनिर्ययुर्लक्षशः कोटेशश्च

ସେହିପରି ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଫିଟିଂରେ ବନ୍ଧା, ପଟ୍ଟା ଓ ଧଳା ଚାମର ସହ—ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ପରେ ସେମାନେ ଏକାସାଥି ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଓ କୋଟି କୋଟି କରି ବାହାରିଲେ।

Verse 11

रथा रविस्यन्दनतुल्यवेगाः सुचक्रदण्डाक्षत्रिवेणुयुक्ताः ॥ सुषखयन्त्राः परपीडताङ्गाश्चलत्यानन्तास्त्वरितं विशक्ताः

ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ସମ ଦ୍ରୁତବେଗୀ ରଥମାନେ, ସୁଚକ୍ର, ଦଣ୍ଡ, ଅକ୍ଷ ଓ ତ୍ରିବିଧ ବନ୍ଧନରେ ଯୁକ୍ତ, ସୁସଂଯୁକ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରସହିତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁକୁ ପୀଡ଼ା ଦେବାକୁ ଦୃଢ଼ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ—ଅସଂଖ୍ୟ ଭାବେ ଶୀଘ୍ର ଘନ ବ୍ୟୁହରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 12

तथैव योधाः स्थगितेतरेतास्ततर्षिको ये वरतूनपणियः ॥ पदे पदे लब्धजयाः प्रहारीणो विरेजुरुचैरसुरानुगा भृशम्

ସେହିପରି ଯୋଧାମାନେ—ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଢାକିଦେବା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହୀ ଓ ଉଦ୍ଦାମ—ଅସୁରାନୁଗ କଠୋର ପ୍ରହାରୀ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ; ପଦେ ପଦେ ଜୟ ଲାଭ କରି ସେମାନେ ଅତି ଦୀପ୍ତିରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ।

Verse 13

देवेषु चैव भरेषु विनिर्गत्य जात्ततः ॥ चतुरङ्गबलोपेतः प्रायादिन्द्रपुरं प्रति

ତାପରେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସେଠାରୁ ବାହାରି, ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 14

अन्याश्छिद्रेषु वा अज्ञानां गृहीत्वा तत्र वै बालम् ॥ लब्ध्वा भवन्तु सुप्रीता अपि वर्षशता पि

ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା ଅସାବଧାନ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବାଳକକୁ ଧରି, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲାଭ କରି ସେମାନେ ସୁପ୍ରୀତ ରୁହନ୍ତୁ—ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ (ଅର୍ଥ ଅନିଶ୍ଚିତ)।

Verse 15

युयोध च सुरैः साढे रुदैत्यपतिस्तथा । सुदूर्मुसलधेरैः शरैर्दण्डायुधैस्तथा ॥

ତାପରେ ରୁଦ୍ରସଦୃଶ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାରୀ ଗଦା, ବାଣବର୍ଷା ଏବଂ ଦଣ୍ଡାକାର ଆୟୁଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

Verse 16

जनुदैरयाः सुरान्संख्य सुराश्चैव तथासुरान् ॥ एवं क्षणमथो युद्ध्वा तदा देवाः सवासवाः ॥

ଅସଂଖ୍ୟ ସେନା ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା, ଏବଂ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ। ଏଭଳି କ୍ଷଣମାତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କରି, ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବଗଣ ସମରେ ଅବିଚଳ ରହିଲେ।

Verse 17

असुरैर्निर्जिताः सद्यो दुद्रुवुर्विमुखा भृशम् ॥ देवेषु चैवग्भग्रेषु विद्वतेषु विशेषतः ॥

ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୱର ପରାଜିତ ହୋଇ ସେମାନେ ମୁହଁ ଫେରାଇ ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟାକୁଳତାରେ ଶୀଘ୍ର ପଳାଇଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବିଶେଷକରି ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦଶା ହେଲା।

Verse 18

असुरः सर्वदेवानामन्वधावत वीर्यवान् । ततो देवगणाः सर्वे द्रवन्तो भयावह्वलाः ॥

ସେହି ବୀର୍ୟବାନ ଅସୁର ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅନୁଧାବନ କଲା। ତାହାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଭୟ ଓ ଆକୁଳତାରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ଦୌଡ଼ିଲେ।

Verse 19

दृष्ट्वा रुरुच सबमसुरेन्द्र निपातितम् ॥ स्तुतिं चकार भगवान् स्वयं देवस्रिलोचनः ॥

ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର ପତିତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍ ଦେବଶ୍ରୀଲୋଚନ ସ୍ତୁତିରୂପ ଏକ ସ୍ତୋତ୍ର ରଚନା କଲେ।

Verse 20

स राज्यमतुलं लेभे भयेश्य च प्रमुच्यते ॥ यस्येदं लिखितं गेहे सदा तिष्ठति धारितम् ॥

ସେ ଅତୁଲ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲା ଏବଂ ଭୟମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତ ହେଲା। ଯାହାର ଘରେ ଏହା ଲିଖିତ ଭାବେ ସଦା ରହି ଧାରିତ ହୁଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଏ।

Verse 21

नीले गिरिवर जग्मुर्यत्र देवी व्यवास्थता ॥ रोदी तपोरता देवी तामसी शक्तिरुत्तमा ॥

ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୀଳ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ। ତପସ୍ୟାରତା ରୋଦୀ ଦେବୀ, ତାମସୀ ଶକ୍ତିର ପରମା।

Verse 22

रुद्र उवाच ॥ जयस्व देवि चामुण्डे जय भूतापहारिणि ॥ जय सर्वगते देवि कालरात्रे नमोऽस्तु ते ॥

ରୁଦ୍ର କହିଲେ—ଜୟ ହେଉ, ହେ ଦେବୀ ଚାମୁଣ୍ଡେ; ଜୟ ହେଉ, ଭୂତାପହାରିଣୀ। ଜୟ ହେଉ, ସର୍ବଗତେ ଦେବୀ; ହେ କାଳରାତ୍ରି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 23

संहारकारिणी देवी कालरात्रीत तां विदुः ॥ सा दृष्ट्वा तान् तदा देवान् भयत्रस्तान्विचेतसः ॥

ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ସଂହାରକାରିଣୀ ‘କାଳରାତ୍ରି’ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ସେ ତେବେ ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ଓ ଚିତ୍ତବିଭ୍ରାନ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ (ଏବଂ କହିଲେ)।

Verse 24

विश्वमुत्ते शुभे शुद्धे विरूपाक्ष त्रिलोचने ॥ भीमरूपे शिवे वेद्ये महामाये महोदयॆ ॥

ହେ ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତେ, ଶୁଭେ, ଶୁଦ୍ଧେ; ହେ ବିରୂପାକ୍ଷି, ତ୍ରିଲୋଚନେ। ହେ ଭୀମରୂପେ, ଶିବେ, ବେଦ୍ୟେ; ହେ ମହାମାୟେ, ମହୋଦୟେ।

Verse 25

मा भेत्य् उच्चकैर्देवी तानुवाच सुरोत्तमान् ॥ देव्युवाच ॥ किमियं व्याकुला देवा गतिर् व उपलक्ष्यते ॥

ଦେବୀ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଭୟ କରନି।” ଦେବୀ କହିଲେ—“ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି କିପରି ବ୍ୟାକୁଳତା? ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁ ଗତି କିମ୍ବା ଘଟଣା ଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି?”

Verse 26

कथयध्वं द्रुतं देवाः सर्वथा भयकारणम् ॥ देवा ऊचुः । अयमायाति दैत्येन्द्रो रुरुभीमपराक्रमः ॥

“ହେ ଦେବମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଭୟର କାରଣ ଶୀଘ୍ର କହ।” ଦେବମାନେ କହିଲେ—“ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ରୁରୁଭୀମ, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମଶାଳୀ, ଏଠାକୁ ଆସୁଛି।”

Verse 27

एतस्य भातान् रक्षस्व त्वं देवान् परमेश्वर ॥ एवमुक्ता तदा देवी भीमपराक्रमा ॥

“ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଏହାଠାରୁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।” ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମଶାଳିନୀ ଦେବୀ (କାର୍ଯ୍ୟରେ) ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 28

जहास परया प्रीत्या देवानां पुरतः शुभा ॥

ଶୁଭରୂପିଣୀ ଦେବୀ ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ହସିଲେ।

Verse 29

तस्या हसुन्त्या वक्रात्तु बद्ध्यो देव्यः वार्णर्ययुः ॥

ତାଙ୍କ ହସୁଥିବା ମୁଖରୁ ସୁସଜ୍ଜିତ/ବଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ଦେବୀରୂପମାନେ ନାନାବର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତିରେ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 30

भीमाक्षि भीषणे देवि सर्वभूतभयङ्कर । कराले विकराले च महाकाले करालिनि ॥

ହେ ଭୀମାକ୍ଷୀ ଦେବୀ, ହେ ଭୀଷଣା, ସର୍ବଭୂତଭୟଙ୍କରି; ହେ କରାଳା, ହେ ବିକରାଳା, ହେ ମହାକାଳା, ହେ କରାଳିନୀ!

Verse 31

याभिर्विश्वमिदं व्याप्तं विकृताभैरनेकशः ॥ पाशाङ्कुशधराः सर्वाः सर्वाः पीनपयोधराः ॥

ସେହି ଅନେକ ବିକୃତ ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା। ସମସ୍ତେ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ପୀନପୟୋଧର (ଶକ୍ତି-ଲକ୍ଷଣ) ଥିଲେ।

Verse 32

काली कराली विक्रान्ता कालरात्रि नमोऽस्तु ते ॥ इति स्तुता तदा देवी रुद्रेण परमेष्ठिना ॥

“ହେ କାଳୀ, ହେ କରାଳୀ, ହେ ବିକ୍ରାନ୍ତା, ହେ କାଳରାତ୍ରି—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ଏଭଳି କହି ସେତେବେଳେ ପରମେଷ୍ଠି ରୁଦ୍ର ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 33

सर्वाः शूलधरा भीमाः सर्वाश्चापधराः शुभाः ॥ ताः स कटीशो देव्यस्तदेवेष्टय संस्थिताः ॥

ସମସ୍ତେ ଭୀମ, ଶୂଳଧାରୀ; ସମସ୍ତେ ଶୁଭ, ଧନୁଧାରୀ। ସେହି ଦେବୀମାନେ ଦେବୀଙ୍କ କଟି-ପ୍ରଦେଶର ଚାରିପଟେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 34

युयुधुर्दानवैः सार्धं बद्धतूणा महाबलाः ॥ क्षणेन दानवबलं तत्सर्वं निहतं तु तैः ॥

ବଦ୍ଧତୂଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାବଳୀମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାନବବଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିହତ ହେଲା।

Verse 35

तत्सर्वं दानवबलमनयद्यामसादनम् ॥ एक एवं महादैत्यो रुरुस्तस्थौ महामृधे ॥

ଦାନବମାନଙ୍କ ସେହି ସମଗ୍ର ବଳକୁ ଯମସଦନ (ମୃତ୍ୟୁ) କୁ ପଠାଯାଇଲା। କିନ୍ତୁ ଏକମାତ୍ର ମହାଦୈତ୍ୟ ରୁରୁ ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଅଟଳ ରହିଲା।

Verse 36

यथेमं शृणुया इत्यात्रिशक्यास्तु समुद्भवम् ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो पदं गच्छत्यनामयम् ॥

ଯେ ତ୍ରିଶକ୍ୟାର ଉଦ୍ଭବବୃତ୍ତାନ୍ତ ଏହା ଶୁଣେ, ସେ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିରାମୟ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 37

स च मायां महारौद्रीं रौवीं विससर्ज है ॥ सा माया ववृधे भीमा सर्वदेवप्रमोदिनी ॥

ସେ ରୌବୀ ନାମକ ଅତିଭୟଙ୍କର ମହାରୌଦ୍ରୀ ମାୟାକୁ ବିସର୍ଜନ କଲା; ସେଇ ମାୟା ଭୀମ ହୋଇ ବଢ଼ିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରମୋଦିତ କଲା।

Verse 38

तया विमोहिता देवाः सर्वे निद्रां तु लेभिरे ॥ देवाश्च त्रिशिखेनाजौ तं दैत्यं समताडयत् ॥

ସେଇ ମାୟାରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିଦ୍ରାକୁ ପଡ଼ିଲେ; ତଥାପି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ ତ୍ରିଶିଖ ସହିତ ସେ ଦୈତ୍ୟକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 39

तया तु ताडितस्यास्य दैत्यस्य शुभलोचने ॥ चर्ममुण्डे उभे सम्यक् पृथग्भूते बभूवतुः ॥

ହେ ଶୁଭଲୋଚନେ! ତାଙ୍କ ଆଘାତରେ ସେ ଦୈତ୍ୟର ଚର୍ମ ଓ ମୁଣ୍ଡ—ଉଭୟ—ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପୃଥକ୍ ହୋଇଗଲା।

Verse 40

रुरुस्तु दानवेन्द्रस्य चर्ममुण्डे क्षणाद्यतः ॥ अपहृत्यैर्देवी चामुण्डा तेन सा अभवत् ॥

ତାପରେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ରୁରୁର ଚର୍ମ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ ଅପହରଣ କରିଥିବାରୁ, ସେଇ କାରଣରେ ଦେବୀ ‘ଚାମୁଣ୍ଡା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 41

वास्च सर्वसंपन्न युयुधुनिच ॥ स च मायां महा इतं समताडयत् ॥ सर्वभूतमहाराुद्री या देवी परमेश्वरी ॥ संहारिणी तु या चैव कालरात्रिः प्रकीर्तिता ॥

(ଏଠାରେ ପାଠ କିଛି ଦୂଷିତ/ଅସ୍ପଷ୍ଟ।) … ତାପରେ ସେ ସେଇ ମହାମାୟାକୁ ପ୍ରହାର କଲା। ଯେ ଦେବୀ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ମହାଭୟଙ୍କରୀ ଓ ସଂହାରିଣୀ—ସେଇ ଦେବୀ ‘କାଳରାତ୍ରି’ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ।

Verse 42

तस्या अनुचरा देव्यॊ बाध्योऽसंख्यातकोटयः ॥ तास्तां देवीं महाभागोॊं परिवर्य व्यवस्थिताः ॥

ସେଇ ଦେବୀଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ କୋଟି ଅନୁଚରୀ ଦେବୀମାନେ ଥିଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଇ ମହାଭାଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ଘେରି ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 43

एवमुक्ता तदा देवी दध्याः तासां तु भोजनम् ॥ न चाध्यगच्छच्च यदा तासां भोजनमन्तिकात् ॥

ଏପରି କୁହାଯାଇଲେ ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; କିନ୍ତୁ ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ଭୋଜନ ନିକଟରେ ମିଳିଲା ନାହିଁ (ପାଠ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ)।

Verse 44

ततो दध्यो महादेवं रुद्रं पशुपतिं विभुम् । सॊऽपि ध्यानात्समुत्तस्थौ परमात्मा त्रिलोचनः ॥

ତାପରେ ଦଧ୍ୟ (ଦଧୀଚି) ମହାଦେବ ରୁଦ୍ର, ପଶୁପତି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ; ତ୍ରିଲୋଚନ ପରମାତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନରୁ ଉଠିଲେ।

Verse 45

याचयामासुरव्यग्रास्तास्तां देवीं बुभुक्षिताः ॥ वयं देवि सुधार्ताः स्मो देहि नो भोजनं शुभे ॥

ଭୁଖରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେମାନେ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଯାଚନା କଲେ—“ହେ ଦେବି, ଆମେ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ; ହେ ଶୁଭେ, ଆମକୁ ଭୋଜନ ଦିଅ।”

Verse 46

उवाच च द्रुतं देवीं किं ते कार्य विवक्षितम् ॥ इहि देवि वरारोहे यत्ते मनसि वर्तते ॥

ସେ ତୁରନ୍ତ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଆସ ଦେବି, ହେ ଵରାରୋହେ, ମନରେ ଯାହା ଅଛି ତାହା କହ।”

Verse 47

देव्युवाच ॥ भक्ष्यार्थमासां देवेश किञ्चिद्दातुमिहार्हसि ॥ बलात्कुर्वन्ति मामेता भक्षार्थिन्यो महाबलाः ॥

ଦେବୀ କହିଲେ—“ହେ ଦେବେଶ, ଏମାନଙ୍କ ଭକ୍ଷ୍ୟାର୍ଥେ ଏଠାରେ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ। ଏମାନେ ମହାବଳୀ; ଭକ୍ଷ ଚାହିଁ ମୋତେ ବଳପୂର୍ବକ ବାଧ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।”

Verse 48

एवं स्तुत्वा भवो देवी चामुण्डां च सुरेश्वरीम् ॥ क्षणादन्तर्हितो देवस्ते च देवा दिवं ययुः ॥

ଏଭଳି ସୁରେଶ୍ୱରୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଭବ (ଶିବ) କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେ ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 49

अन्यथा मामपि बलाद्भक्षयिष्यन्ति ताः प्रभो ॥ रुद्र उवाच ॥ एतासां शृणु देवेश भक्ष्यमेकं मयोदितम् ॥

“ନହେଲେ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ସେମାନେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ବଳପୂର୍ବକ ଭକ୍ଷିବେ।” ରୁଦ୍ର କହିଲେ—“ହେ ଦେବେଶ, ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋର କହିଥିବା ଗୋଟିଏ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଶୁଣ।”

Verse 50

कथ्यमानं वरारोहे कालरात्रे महाप्रभे ॥ या स्त्री सगर्भा देवेशि वन्यस्त्रीपरिधानकम् ॥

“ଶୁଣ, ହେ ଵରାରୋହେ—ହେ କାଳରାତ୍ରି, ହେ ମହାପ୍ରଭେ। ହେ ଦେବେଶି, ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇ ବନ୍ୟ-ସ୍ତ୍ରୀର ପରିଧାନ ଧାରଣ କରେ…”

Verse 51

परिधत्ते स्पृशेच्चापि पुरुषस्य विशेषतः ॥ स भागोऽस्तु महाभागो कासाञ्चित्पृथिवीतले ॥

…ଏବଂ ସେ ତାହା ପରିଧାନ କରି, ବିଶେଷତଃ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ କରେ—ତେବେ ପୃଥିବୀତଳରେ କେତେକଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ଭାଗ (ନିୟତ ଅଂଶ) ମହାଭାଗ୍ୟରୂପେ ହେଉ।

Verse 52

अन्याः सूतिगृहे छिद्रं गृह्णीयुस्तत्र पूजिताः ॥ निवसिष्यन्ति देवेश तथान्या जातहारिकाः ॥

ଅନ୍ୟମାନେ ସେଠାରେ ପୂଜିତ ହୋଇ ସୂତିଗୃହ (ପ୍ରସବଗୃହ) ଭିତରେ ଥିବା କୌଣସି ଛିଦ୍ର/ଦରାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ବସୁନ୍ତୁ। ହେ ଦେବେଶ! ତଦ୍ରୂପ ଅନ୍ୟ ‘ଜାତହାରିକା’—ନବଜାତକୁ ହରିନେବା ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବସୁନ୍ତୁ।

Verse 53

गृहे क्षेत्रे तडागेषु वाप्युद्यानेषु चैव हि ॥ अन्यचितारुदन्त्य याः स्त्रियास्तिष्ठन्ति नित्यशः ॥

ଘରେ, କ୍ଷେତ୍ରରେ, ପୋଖରୀମାନେ, ବାପୀ/ଜଳାଶୟମାନେ ଓ ଉଦ୍ୟାନମାନେ ମଧ୍ୟ—ଯେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟର ଚିତା ପାଖରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ରହନ୍ତି।

Verse 54

तासां शरीराण्याविश्य कचित्तृप्तिमवाप्स्यथ ॥ एवमुक्त्वा तदा देवी स्वयं रुद्रः प्रतापवान् ॥

ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତୁମେ କିଛି ପରିମାଣରେ ତୃପ୍ତି ପାଇବ। ଏହିପରି କହି ସେତେବେଳେ ଦେବୀ (…); ତାପରେ ପ୍ରତାପବାନ ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ (… ଅଗ୍ରେ)।

Verse 55

मनोजवे जये जृम्भे भीमाक्ष क्षुभितक्षये ॥ महामारि विचित्राङ्गे जय नृत्यप्रिये शुभे ॥

ମନ ପରି ବେଗବତୀ! ଜୟ ହେଉ। ହେ ଜୃମ୍ଭେ! ଜୟ ହେଉ। ହେ ଭୀମାକ୍ଷୀ, କ୍ଷୋଭ ଓ କ୍ଷୟର ନାଶକାରିଣୀ! ଜୟ ହେଉ। ହେ ମହାମାରି, ବିଚିତ୍ରାଙ୍ଗୀ! ହେ ନୃତ୍ୟପ୍ରିୟେ ଶୁଭେ! ତୁମର ଜୟ ହେଉ।

Verse 56

विकराले महाकालि कालिके पापहारिणि । पाशहस्ते दण्डहस्ते भीमरूपे भयानके ॥

ହେ ବିକରାଳ ମହାକାଳୀ, ହେ କାଳିକେ, ପାପହାରିଣୀ; ପାଶହସ୍ତେ, ଦଣ୍ଡହସ୍ତେ, ଭୀମରୂପେ, ଭୟାନକେ।

Verse 57

चामुण्डे ज्वमानास्ये तीक्ष्णदंष्ट्रे महाबले ॥ शतयानस्थिते देवि प्रेतासनगते शिवे ॥

ହେ ଚାମୁଣ୍ଡେ, ଜ୍ୱଲମାନ ମୁଖବତୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରିଣୀ, ମହାବଳା; ହେ ଦେବୀ, ଶତୟାନସ୍ଥିତେ, ପ୍ରେତାସନଗତେ ଶିବେ।

Verse 58

तुतोष परमा देवी वाक्यं चेदमुवाच ह । वरं वृणीष्व देवेश यत्ते मनसि वर्तते ॥

ପରମା ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: ‘ହେ ଦେବେଶ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ବର ବରଣ କର।’

Verse 59

रुद्र उवाच ॥ स्तोत्रेणानेन ये देवि त्वां स्तुवन्ति वरानने ॥ तेषां त्वं वरदा देवि भव सर्वगता सती ॥

ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ହେ ଦେବୀ, ବରାନନେ, ଯେମାନେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ବରଦାୟିନୀ ହେଉ; ହେ ସର୍ବଗତା ସତୀ।

Verse 60

यथेमं त्रिःप्रकारे तु देवि भक्त्या समान्यतः ॥ स पुत्रपौत्रपशुमान् समृद्धिमुपगच्छति ॥

ହେ ଦେବୀ, ଯେ ନିୟମିତ ଭାବେ ତ୍ରିବିଧ ପ୍ରକାରରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି (ସ୍ତୋତ୍ର)କୁ ପାଠ/ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ଓ ପଶୁଧନସହ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 61

य एतां वेद वै देव्याः उत्पत्तिं त्रिविधां वरम् ॥ स कर्मपाशनिर्मुक्तः परं निर्वाणभृच्छात् ॥

ଯେ ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଏହି ତ୍ରିବିଧ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃତ୍ତାନ୍ତକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ଜାଣେ, ସେ କର୍ମପାଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ନିର୍ବାଣପଦ ପାଏ।

Verse 62

भ्रष्टराज्यो यदा राजा नवम्यां नियतः शुचिः ॥ अष्टभ्यां च चतुर्दश्यामुपवासीनरोत्तमः ॥

ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟଭ୍ରଷ୍ଟ ରାଜା ନବମୀରେ ନିୟମିତ ଓ ଶୁଚି ହୋଇ (ବ୍ରତ) ପାଳନ କରେ, ଏବଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଅଷ୍ଟଜନ ସହ ଉପବାସ କରେ—ସେ ନରୋତ୍ତମ…

Verse 63

संवत्सरेण लभते राज्यं निष्कण्टकं नृपः ॥ एषां त्रिशक्तिरुद्दिष्टा नयसिद्धान्तगामिनी ॥

ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ନିଷ୍କଣ୍ଟକ (ବିଘ୍ନ-ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀହୀନ) ରାଜ୍ୟ ଲଭେ। ଏହାଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ରିଶକ୍ତି ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଯାହା ନୟ-ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ନେଇଯାଏ।

Verse 64

एषा श्वेता परा सृष्टिः सात्त्विकी ब्रह्मसंस्थिता ॥ एषैव रक्ता रजसि वैष्णवी परिकीर्तिता ॥

ଏହା ଶ୍ୱେତ, ପରା ସୃଷ୍ଟି—ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ବ୍ରହ୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହି ଏକେ ଶକ୍ତି ରଜସରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣା ହୋଇ ‘ବୈଷ୍ଣବୀ’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 65

एषैत्र कृष्णा तमसि रौद्री देवी प्रकीर्तिता ॥ परमात्मा यथा देव एक एव त्रिधा स्थितः ॥

ଏହି ଶକ୍ତି ତମସରେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା ହୋଇ ‘ରୌଦ୍ରୀ’ ଦେବୀ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ଯେପରି ପରମାତ୍ମା—ଏକମାତ୍ର ଦେବତତ୍ତ୍ୱ—ତ୍ରିବିଧ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 66

प्रयोजनाक्षाच्छक्तिरैकैव त्रिविधाभवत् ॥ य एतं शृणुयात्सगै त्रिशत्तयाः परमं शिवम् ॥

ପ୍ରୟୋଜନଦୃଷ୍ଟିରୁ ଶକ୍ତି ଏକେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତ୍ରିବିଧ ହୁଏ। ଯେ ଏହାକୁ ତ୍ରୟ ଓ ଷଟ୍କ ସହିତ ଶୁଣେ, ସେ ପରମ ଶିବପଦ ପାଏ।

Verse 67

सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमाप्नुयात् ॥ यश्चमं शृणुयान्नित्यं नवम्या नियतः स्थितः ॥

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ନିର୍ବାଣ ପାଏ। ଏବଂ ଯେ ନବମୀ ତିଥିରେ ନିୟମରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଏହା ଶୁଣେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ପାଏ।

Verse 68

न तस्याग्निभयं घोरं सर्पचौरादिनं भवेत् ॥ यश्चमं पूजयेद्भक्त्या पुस्तकेऽपि स्थितं बुधः ॥

ତାହାର ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିଭୟ ହୁଏ ନାହିଁ; ସର୍ପ, ଚୋର ଆଦିର ଭୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏବଂ ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ଏହାକୁ—ପୁସ୍ତକରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଭକ୍ତିରେ ପୂଜେ, ସେ ଏପରି ସୁରକ୍ଷା ପାଏ।

Verse 69

तेन चेष्टुं भवेत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ जायन्ते पशवः पुत्रा धनधान्यं वराः स्त्रियः ॥

ତାହା ଦ୍ୱାରା ଚରାଚର ସହିତ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକ ଚେଷ୍ଟାରେ ଅନୁକୂଳ ହୁଏ। ପଶୁ ଓ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମେ; ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମିଳନ୍ତି।

Verse 70

रत्नान्यश्वास्तथा गावो दासा दास्यो भवन्ति हि ॥ यस्येदं तिष्ठते गेहे तस्य संपद्भवेद्ध्रुवम् ॥

ରତ୍ନ, ଅଶ୍ୱ ଏବଂ ଗାଈ; ଦାସ ଓ ଦାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳନ୍ତି। ଯାହାର ଘରେ ଏହା ରହେ, ତାହାର ସମ୍ପଦ ଧ୍ରୁବ ହୁଏ।

Verse 71

श्रीवराह उवाच ॥ एतदेव रहस्यं ते कीर्तितं भूतधारिणे ॥ रुद्रस्य खलु माहात्म्यं सकलं कीर्तितं मया ॥

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ହେ ଭୂତଧାରିଣୀ! ଏହି ରହସ୍ୟଟି ତୁମକୁ କହିଲି। ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।

Verse 72

नवकोट्यस्तु चामुण्डा भभिन्ना व्यवस्थिताः ॥ या रौद्री तामसी शक्तिः सा चामुण्डा प्रकीर्तिता ॥

ନବ କୋଟି ଚାମୁଣ୍ଡା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସ୍ଥାପିତ। ଯେ ରୌଦ୍ରୀ ତାମସୀ ଶକ୍ତି, ସେହି ‘ଚାମୁଣ୍ଡା’ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 73

अष्टादश तथा कोट्यो वैष्णव्याः भेदू उच्यते ॥ या विष्णो राजसी शक्तिः पालनī चैव वैष्णवी ॥

ଅଷ୍ଟାଦଶ କୋଟି ବୈଷ୍ଣବୀର ଭେଦ କୁହାଯାଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯେ ରାଜସୀ ଶକ୍ତି—ପାଳନ ଓ ଶାସନ-ସ୍ୱରୂପ—ସେହି ବୈଷ୍ଣବୀ।

Verse 74

कृतवांस्ताश्च भजते पतिरूपेण सर्वदा । यश्चाराधयते तस्य रुद्रस्तुष्टो भविष्यति ॥ सिद्ध्यन्ति तस्य कामाश्चे मनसा चिन्तिता अपि ॥

ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି ସେ ସଦା ପତି-ସ୍ୱରୂପରେ ସେଇ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଭଜେ/ସମ୍ମାନ କରେ। ଯେ ଏଭଳି ଆରାଧନା କରେ, ତାହାପ୍ରତି ରୁଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ; ମନରେ ଚିନ୍ତିତ କାମନାମାନେ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 75

या ब्रह्मशाक्तः सत्त्वस्था सा ह्यनन्ता प्रकीर्तिता ॥ एतासां सर्वभेदेषु पृथगेकैकशी धरे ॥

ଯେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ, ସେହି ‘ଅନନ୍ତା’ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ହେ ଧରା! ଏହି ସମସ୍ତ ଭେଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ନିଜ ନିଜ ଭାବରେ ପୃଥକ୍ ଧାରିତ।

Verse 76

सर्वसः भगवान् रुखः सर्वगश्च पतिर्भवेत् ॥ यावन्त्यस्या महाशक्त्यास्तावद्रूपाणि शङ्करः ॥

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ଭଗବାନ ‘ରୁଖ’ ଭାବେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱର ଯେତେ ମହାଶକ୍ତି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ରୂପ ମଧ୍ୟ ସେତେ।