Adhyaya 9: The Sequence of Creation, the Emergence of the Praṇava, and the Fish Incarnation’s Retrieval of the Vedas

Verse 1

धरन्युवाच । आदौ कृतयुगे नाथ किं कृतं विश्वमूर्त्तिना । नारायणेन तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ९.१ ॥

ଧରଣୀ କହିଲେ—ହେ ନାଥ! ଆଦିରେ କୃତଯୁଗରେ ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି ନାରାୟଣ କ’ଣ କରିଥିଲେ? ସେ ସବୁକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ, ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 2

श्रीवराह उवाच । पूर्वं नारायणस्त्वेको नासीत्किञ्चिद्धरेः परम् । सैक एव रतिं लेभे नैव स्वच्छन्दकर्मकृत् ॥ ९.२ ॥

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ନାରାୟଣ ଏକା ମାତ୍ର ଥିଲେ; ହରିଠାରୁ ପରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ନଥିଲା। ସେ ଏକା ତୃପ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ କେବଳ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ କର୍ମ କରୁନଥିଲେ।

Verse 3

तस्य द्वितीयमिच्छन्तश्चिन्ता बुद्ध्यात्मिका बभौ । असावित्येव संज्ञाया क्षणं भास्करसन्निभा ॥ ९.३ ॥

ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛା କରିବା ସହିତ ବୁଦ୍ଧିସ୍ୱରୂପିଣୀ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ ହେଲା; ‘ଅସୌ’ ନାମରେ ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।

Verse 4

तस्याऽपि द्विधा भूता चिन्ता । अभूद् ब्रह्मवादिनी । उमेति संज्ञया यत्तत्सदा मर्त्ये व्यवस्थिताः ॥ ९.४ ॥

ତାହାର ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଧା ହେଲା; ସେ ବ୍ରହ୍ମବାଦିନୀ ହେଲା। ‘ଉମା’ ନାମରେ ଯାହା ଅଭିହିତ, ତାହା ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 5

ॐ इत्येकाक्षरीभूता ससर्जेमां महीं तदा । भूः ससर्ज भुवं सोऽपि स्वः ससर्ज ततो महः ॥ ९.५ ॥

ତେବେ ସେ ‘ଓଁ’ ଏକାକ୍ଷରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ସେ ‘ଭୂଃ’ ସୃଷ୍ଟି କଲା, ‘ଭୁବଃ’ ମଧ୍ୟ; ପରେ ‘ସ୍ୱଃ’ ଏବଂ ତାପରେ ‘ମହଃ’ ସୃଷ୍ଟି କଲା।

Verse 6

ततश्च जन इत्येव तपश्चात्मा प्रलीयते । एतदोतम् तथा प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव ॥ ९.६ ॥

ତାପରେ ‘ଜନ’ ନାମକ ପଦରେ ତପସ୍ ଓ ଆତ୍ମା ଲୟ ପାଉଥାନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୂତ୍ରରେ ମଣିଗୁଚ୍ଛ ପରି ଓତ-ପ୍ରୋତ ଭାବେ ଗଠିତ।

Verse 7

जगत्प्रणवतो भूतं शून्यमेतत्स्थितं तदा । येयं मूर्तिर्भगवतः शंकरः स स्वयं हरिः ॥ ९.७ ॥

ସେ ସମୟରେ ପ୍ରଣବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଜଗତ୍ ଶୂନ୍ୟ ସଦୃଶ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ଭଗବାନଙ୍କ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ହିଁ ଶଙ୍କର; ସେଇ ହରି ସ୍ୱୟଂ।

Verse 8

शून्यान् लोकानिमान् दृष्ट्वा सिसृक्षुर्मूर्तिमुत्तमाम् । क्षोभयित्वा मनोधाम तत्राकारः स्वमात्रतः ॥ ९.८ ॥

ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ଉତ୍ତମ ମୂର୍ତ୍ତିର ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ ଏବଂ ମନୋଧାମକୁ କ୍ଷୋଭିତ କଲେ; ତେବେ କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱମାତ୍ରାରୁ ଏକ ଆକାର ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 9

स्थितस्तस्मिन् यदा क्षुब्धे ब्रह्माण्डमभवत्तदा । तस्मिंस्तु शकलिभूते भूर्लोकं च व्यवस्थितम् ॥ ९.९ ॥

ଯେତେବେଳେ ସେହି ଆଦ୍ୟ ଅବସ୍ଥା କ୍ଷୋଭିତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ତାହା ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଭୂର୍ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିୟତ କ୍ରମରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।

Verse 10

अपरं भुवनं प्रायान्मध्ये भास्करसन्निभम् । पुराणपुरुषो व्याप्य पद्मकोशे व्यवस्थितः ॥ ९.१० ॥

ଆଗକୁ ଯାଇ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଲୋକ-ପ୍ରଦେଶ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ; ସେଠାରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପୁରାଣପୁରୁଷ ପଦ୍ମକୋଷରେ ସ୍ଥିତ।

Verse 11

स हि नारायणो देवः प्राजापत्येन तेजसा । अकाराद्यं स्वरं नाभ्यां हलं च विससर्ज ह ॥ ९.११ ॥

ସେଇ ଦେବ ନାରାୟଣ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ତେଜରେ ନିଜ ନାଭିରୁ ‘ଅ’କାରାଦି ଆଦ୍ୟ ସ୍ୱର (ପ୍ରଣବ-ବୀଜ) ଏବଂ ହଳକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ କଲେ।

Verse 12

अमूर्तसृष्टौ शास्त्राणि उदगायत् तदा दिशः । सुष्ट्वा पुनरमेयात्मा चिन्तयामास धारणम् ॥ ९.१२ ॥

ଅମୂର୍ତ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ନାଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ଦିଗମାନେ ଗାନ କଲେ; ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରକଟ କରି, ଅମେୟ ଆତ୍ମା ଧାରଣ-ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ।

Verse 13

तस्य चिन्तयतो नेत्रात् तेजः समभवन् महत् । दक्षिणं वह्निसङ्काशं वामं तुहिनसन्निभम् ॥ ९.१३ ॥

ସେ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବାବେଳେ ତାହାର ନେତ୍ରରୁ ମହାତେଜ ଉଦ୍ଭବିଲା—ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗ ଅଗ୍ନିସଦୃଶ, ବାମ ଭାଗ ହିମସଦୃଶ।

Verse 14

तं दृष्ट्वा चन्द्रसूर्यौ तु कल्पितौ परमेष्ठिना । ततः प्राणः समुत्तस्थौ वायुश्च परमेष्ठिनः ॥ ९.१४ ॥

ତାହାକୁ ଦେଖି ପରମେଷ୍ଠି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କଳ୍ପନା କଲେ; ତାପରେ ପରମେଷ୍ଠିଠାରୁ ପ୍ରାଣ ଓ ବାୟୁ ଉଦ୍ଭବିଲେ।

Verse 15

स एव वायुः भगवान् योऽद्यापि हृदिगो विभुः । तस्माद् वह्निः समुत्तस्थौ तस्मादग्नेर् जलं महत् ॥ ९.१५ ॥

ସେଇ ବାୟୁ ଭଗବାନ୍, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଯିଏ ଆଜି ମଧ୍ୟ ହୃଦୟରେ ବିରାଜିତ; ତାହାଠାରୁ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଭବିଲା, ଅଗ୍ନିଠାରୁ ମହାଜଳ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 16

य एवाग्निः स वै तेजो ब्राह्मं परमकारणम् । बाहुभ्यामप्यसौ तेजः क्षात्रं तेजः ससर्ज ह ॥ ९.१६ ॥

ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମ ତେଜ—ପରମ କାରଣ; ଏହି ତେଜ ଭୁଜାଠାରୁ କ୍ଷାତ୍ର-ତେଜ, ରାଜ/ଯୋଧାଶକ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି କଲା।

Verse 17

ऊरुभ्यामपि वैश्यांश्च पद्भ्यां शूद्रांस्तथा विभुः । ततस्तु ससृजे यक्षान् राक्षसांश्च तथा विभुः ॥ ९.१७ ॥

ବିଭୁ ଉରୁଠାରୁ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ପାଦଠାରୁ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପରେ ସେଇ ପ୍ରଭୁ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 18

चतुर्विधैस्तु भूरलोकं भुवर्लोकं वियच्छरैः । भूतैः स्वर्मार्गगैरन्यैः स्वर्लोकं समपूरयत् ॥ ९.१८ ॥

ଚାରି ପ୍ରକାର ଭୂତସତ୍ତାଦ୍ୱାରା ସେ ଭୂର୍ଲୋକ ଓ ଭୁବର୍ଲୋକକୁ ପୂରଣ କଲେ; ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗଗାମୀ ଅନ୍ୟ ସତ୍ତାଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଲୋକକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।

Verse 19

महर्लोकं तथा तैस्तैर्भूतैश्च सनकादिभिः । जनोलोकं ततश्चैव वैराजैः समपूरयत् ॥ ९.१९ ॥

ସେହିପରି ସେ ସେ ଭୂତସତ୍ତାମାନେ ସନକାଦି ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ମହର୍ଲୋକକୁ ପୂରଣ କଲେ; ତାପରେ ବୈରାଜମାନେ ଜନୋଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।

Verse 20

तपोलोकं ततो देवास्तपोनिṣ्ठैरपूरयत् । अपुनर्मारकैर्देवैः सत्यलोकमपूरयत् ॥ ९.२० ॥

ତାପରେ ଦେବମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତପୋଲୋକକୁ ପୂରଣ କଲେ; ଏବଂ ପୁନରାଗମନରହିତ (ଅପୁନର୍ମାରକ) ଦେବମାନେ ସତ୍ୟଲୋକକୁ ପୂରଣ କଲେ।

Verse 21

सृष्टिं सृष्ट्वा तथा देवो भगवान् भूतभावनः । कल्पसंज्ञं स्वकं घस्त्रं जागर्ति परमेश्वरः ॥ ९.२१ ॥

ଏଭଳି ସୃଷ୍ଟିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଭୂତଭାବନ ଭଗବାନ୍ ଦେବ ପରମେଶ୍ୱର ଜାଗ୍ରତ ରହନ୍ତି; ‘କଳ୍ପ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ନିଜ ଉପକରଣ (ଘସ୍ତ୍ର)କୁ ରକ୍ଷା-ନିରୀକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 22

तस्मिन् जगति भूर्लोको भुवर्लोकश्च जायते । स्वर्लोकश्च त्रयोऽप्येते जायन्ते नात्र संशयः ॥ ९.२२ ॥

ସେହି ଜଗତରେ ଭୂର୍ଲୋକ ଓ ଭୁବର୍ଲୋକ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ସ୍ୱର୍ଲୋକ ମଧ୍ୟ—ଏହି ତିନି ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

सुप्ते तु देवे कल्पान्ते तावती रात्रिरिष्यते । त्रैलोक्यमेतत् सुप्तं स्यात् तथोपप्लवतां गतम् ॥ ९.२३ ॥

କଳ୍ପାନ୍ତେ ଦେବ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ହେଲେ ସେତେଇ ଅବଧିର ରାତ୍ରି ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ସମୟରେ ଏହି ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକ ନିଦ୍ରିତ ପରି ହୋଇ ପ୍ରଳୟଜଳର ପ୍ଲାବନ ଓ ଲୟାବସ୍ଥାକୁ ଗମନ କରେ।

Verse 24

ततो रात्र्यां व्यतीतायामुत्थितः कमलेक्षणः । चिन्तयामास तान् वेदान् मातरं च चतुर्ष्वपि । चिन्तयानः स देवेशस्तान् वेदान् नाध्यगच्छत ॥ ९.२४ ॥

ତାପରେ ରାତ୍ରି ଅତିବାହିତ ହେଲାପରେ କମଳନେତ୍ର ପ୍ରଭୁ ଉଠିଲେ। ସେ ଏହି ବେଦମାନଙ୍କୁ ଓ ଚତୁର୍ବିଧ ମାତୃଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବେଶ ସେ ବେଦମାନଙ୍କୁ ଅଧିଗମ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 25

लोकमार्गस्थितिं कर्त्तुं निद्राज्ञानेन मोहितः । चिन्तयामास देवेशो नात्र वेदा व्यवस्थिताः ॥ ९.२५ ॥

ନିଦ୍ରା ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ମୋହିତ ଦେବେଶ ଲୋକମାର୍ଗର ସୁସ୍ଥିତି କିପରି କରିବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତନ କଲେ—“ଏଠାରେ ବେଦମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ନୁହନ୍ତି।”

Verse 26

ततः स्वमूर्तौ तोयाख्ये लीनान् दृष्त्वा सुरेश्वरः । जिघृक्षुश्चिन्तयामास मत्स्यो भूत्वाविशज्जलम् ॥ ९.२६ ॥

ତାପରେ ‘ତୋୟ’ ନାମକ ନିଜ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ସେମାନେ ଲୀନ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ସୁରେଶ୍ୱର ସେମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଚିନ୍ତନ କଲେ ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟ ହୋଇ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 27

एवं ध्यात्वा महामत्स्यस्तत्क्षणात् समजायत । विवेश च जलं देवः समन्तात् क्षोभयन्निव ॥ ९.२७ ॥

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରିବା ସହିତ ସେହି କ୍ଷଣରେ ମହାମତ୍ସ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଦେବ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଜଳକୁ କ୍ଷୋଭିତ କରୁଥିବେ।

Verse 28

तस्मिन् प्रविष्टे सहसा जलं तु महामहीधृग्वपुषि प्रकाशम् । मात्स्यं गते देववरे महोदधिं हरिं स्तवैस्तुष्टुवुरुद्धृतक्षितिम ॥ ९.२८ ॥

ସେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ସେଇ ମହାପୃଥିବୀଧାରକ ରୂପର ଚାରିପାଖରେ ଜଳ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମତ୍ସ୍ୟରୂପକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ, ମହୋଦଧିରେ ପୃଥିବୀ ଉଦ୍ଧାରକ ହରିଙ୍କୁ ସେମାନେ ସ୍ତବରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 29

नमोऽस्तु वेदान्तरगाप्रतर्क्य नमोऽस्तु नारायण मत्स्यरूप । नमोऽस्तु ते सुस्वर विश्वमूर्त्ते नमोऽस्तु विद्याद्वयरूपधारिन् ॥ ९.२९ ॥

ବେଦାନ୍ତଧାରାରେ ବିରାଜିତ ଓ ତର୍କରେ ଅଗମ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମତ୍ସ୍ୟରୂପଧାରୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୁସ୍ୱର ଓ ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦ୍ୱିବିଧ ବିଦ୍ୟାରୂପ ଧାରଣକାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 30

नमोऽस्तु चन्द्रार्कमरुत्स्वरूप जलान्तविश्वस्थित चारुनेत्र । नमोऽस्तु विष्णोः शरणं व्रजामः प्रपाहि नो मत्स्यतनुं विहाय ॥ ९.३० ॥

ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ-ବାୟୁସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଜଳାନ୍ତରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସୁନୟନ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରୁ; ମତ୍ସ୍ୟତନୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Verse 31

त्वया ततं विश्वमनन्तमूर्ते पृथग्गते किञ्चिदिहास्टि देव । भवान् न चास्य व्यतिरिक्तमूर्तिस्त्वत्तो वयं ते शरणं प्रपन्नाः ॥ ९.३१ ॥

ଅନନ୍ତମୂର୍ତ୍ତି ଦେବ! ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ। ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଦିଶିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ଆପଣଠାରୁ ଭିନ୍ନ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ଜଗତର କୌଣସି ରୂପ ମଧ୍ୟ ଆପଣଠାରୁ ପୃଥକ୍ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛୁ।

Verse 32

खात्मेन्दुवह्निश्च मनश्च रूपं पुराणमूर्त्तेस्तव चाब्जनेत्र । क्षमस्व शम्भो यदि भक्तिहीनं त्वया जगद्भासति देवदेव ॥ ९.३२ ॥

ପଦ୍ମନୟନ! ଆକାଶ, ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ମନ—ଏସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଆଦିମୂର୍ତ୍ତିର ରୂପ। ଶମ୍ଭୋ! ଯଦି ମୋର ସ୍ତୁତି ଭକ୍ତିହୀନ ହୋଇଥାଏ ତେବେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ଦେବଦେବ! ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ପ୍ରକାଶିତ।

Verse 33

विरुद्धमेतत् तव देवरूपं सुभीषणं सुस्वनमद्रितुल्यम् । पुराण देवेश जगन्निवास शमं प्रयाह्यच्युत तीव्रभानो ॥ ९.३३ ॥

ଏହା ତୁମ ଦିବ୍ୟରୂପ ସହିତ ବିରୋଧୀ—ଅତିଭୟଙ୍କର, ଗମ୍ଭୀର ନାଦଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପର୍ବତସମ ବିଶାଳ। ହେ ପୁରାଣ! ହେ ଦେବେଶ! ହେ ଜଗନ୍ନିବାସ! ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ତୀବ୍ର ତେଜୋମୟ! କୃପାକରି ଶାନ୍ତ ହେଅ, ପ୍ରଶାନ୍ତିକୁ ଯାଅ।

Verse 34

वयं हि सर्वे शरणं प्रपन्ना भयाच्च ते रूपमिदं प्रपश्य । लोके समस्तं भवता विना तु न विद्यते देहगतं पुराणम् ॥ ९.३४ ॥

ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଶରଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ; ଭୟରୁ ତୁମ ଏହି ରୂପକୁ ଦେଖୁଛୁ। ତୁମ ବିନା ସମଗ୍ର ଲୋକରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଦେହଧାରୀ କୌଣସି ପୁରାତନ ତତ୍ତ୍ୱ/ସତ୍ତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 35

एवं स्तुतस्तदा देवो जलस्थान् जगृहे च सः । वेदान् सोपनिषच्छास्त्रानन्तःस्थं रूपमास्थितः ॥ ९.३५ ॥

ଏଭଳି ସ୍ତୁତ ହେଲେ ସେହି ସମୟରେ ଦେବ ଜଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଅନ୍ତଃସ୍ଥ (ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ) ରୂପ ଧାରଣ କରି ଉପନିଷଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରସହିତ ବେଦମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଭିତରେ ସମାହାର କଲେ।

Verse 36

यावत्स्वमूर्तिर्भगवांस्तावदेव जगत् त्विदम् । कूटस्थे तल्लयं याति विकृतिस्थे विवर्द्धते ॥ ९.३६ ॥

ଯେତେଦିନ ଭଗବାନ୍ ନିଜ ସ୍ୱମୂର୍ତ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେତେଦିନ ଏହି ଜଗତ୍ ରହେ। କୂଟସ୍ଥ (ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ) ତତ୍ତ୍ୱ ଥିଲେ ଏହା ଲୟକୁ ଯାଏ; ବିକୃତି (ପରିବର୍ତ୍ତନ) ତତ୍ତ୍ୱ ଥିଲେ ଏହା ବିସ୍ତାର ପାଏ।