Adhyaya 207: Section on the ‘Person’ who Entices Beings within the Cycle of Rebirth

Verse 1

अथ संसारचक्रपुरुषविलोभनप्रकरणम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ इदमन्यन्महाभागान्नारदात्कलहप्रियात् ॥ श्रुतं विप्रा यथा तत्र यमस्य सदसि स्वयम् ॥

ଏବେ ‘ସଂସାରଚକ୍ର-ପୁରୁଷ-ବିଲୋଭନ’ ପ୍ରକରଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଋଷିପୁତ୍ର କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ ବିପ୍ରମାନେ! କଳହପ୍ରିୟ ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣିଛି—ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ଯମଙ୍କ ସଭାରେ ତାହା କିପରି ଘଟିଲା।

Verse 2

तथा च पृच्छतस्तस्य पुरावृत्तं महात्मनः ॥ आख्यानं कथयामास यदुक्तं चित्रभानुना ॥

ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପୁରାତନ ବୃତ୍ତାନ୍ତ—ଚିତ୍ରଭାନୁ ଯେପରି କହିଥିଲେ ସେହି ଆଖ୍ୟାନ କହିଲେ।

Verse 3

यथा च जनको राजा कामान्दिव्यानवाप्तवान् ॥ तत्सर्वं कथयिष्यामि श्रूयतां मुनिसत्तमाः ॥

ଏବଂ ରାଜା ଜନକ କିପରି ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ—ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିବି; ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 4

अयं तत्र महातेजा नारदो मुनिसत्तमः ॥ धर्मराजसभां प्राप्तस्तपसा द्योतितप्रभः ॥

ସେଠାରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ, ତପସ୍ୟାରେ ଦ୍ୟୋତିତ ପ୍ରଭା ସହ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 5

तत्र राजाऽथ वेगेन तं दृष्ट्वा स्वयमागतं ॥ अर्चयित्वा यथान्यायं कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ॥

ତାପରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଶୀଘ୍ର ଆଗେଇ ଯାଇ, ଯଥାନ୍ୟାୟ ପୂଜା କରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ କଲେ।

Verse 6

उवाच च महातेजाः सूर्यपुत्रः प्रतापवान् ॥ स्वागतम् ते द्विजश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तोऽसि नारद ॥

ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ପ୍ରତାପବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର କହିଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱାଗତ; ଦିଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ପହଞ୍ଚିଛ, ନାରଦ।”

Verse 7

सर्वज्ञः सर्वदर्शीं च सर्वधर्मविदां वरः ॥ गान्धर्वस्येतिहासस्य विज्ञाता त्वं महामुने ॥

ହେ ମହାମୁନି! ଆପଣ ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ସର୍ବଦର୍ଶୀ; ସମସ୍ତ ଧର୍ମବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଓ ଇତିହାସର ଜ୍ଞାତା ମଧ୍ୟ ଆପଣ।

Verse 8

वयं पूताश्च मेध्याश्च त्वां दृष्ट्वा ह्यागतं विभो ॥ अयं देशः पुनः पूतः सर्वतो मुनिसत्तम ॥

ହେ ବିଭୋ! ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ଦର୍ଶନରେ ଆମେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଯଜ୍ଞାଦି ପବିତ୍ର କର୍ମର ଯୋଗ୍ୟ ହେଲୁ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ଦେଶ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପୁନଃ ପବିତ୍ର ହେଲା।

Verse 9

यत्कार्यं येन वा कार्यं यद्वै मनसि वर्तते ॥ प्रब्रूहि भगवन्नाशु यच्चान्यत्किंचिदुत्तमम् ॥

କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ସେ କାହା ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଯାହା ଅଛି—ହେ ଭଗବନ୍, ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉତ୍ତମ କଥା ଥାକିଲେ ସେହିଟି ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ।

Verse 10

इति धर्मवचः श्रुत्वा नारदः प्राह धर्मवित् ॥ अहं ते कथयिष्यामि यत्पृष्टं संशयास्पदम् ॥

ଧର୍ମସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଧର୍ମବିଦ୍ ନାରଦ କହିଲେ—“ସନ୍ଦେହର ଆଧାର ହୋଇ ଯାହା ପଚରାଯାଇଛି, ସେହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।”

Verse 11

नारद उवाच ॥ भवान् पाता च गोप्ता च नेता धर्मस्य नित्यशः ॥ सत्येन तपसा क्षान्त्या धैर्येण च न संशयः ॥

ନାରଦ କହିଲେ—“ଆପଣ ସଦା ଧର୍ମର ପାଳକ, ରକ୍ଷକ ଓ ନେତା। ସତ୍ୟ, ତପ, କ୍ଷମା ଓ ଧୈର୍ୟ ଦ୍ୱାରା—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 12

भावज्ञश्च कृतज्ञश्च त्वदन्यो न हि विद्यते ॥ संशयं सुमहत्प्राप्तस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ॥

ଭାବଜ୍ଞ ଓ କୃତଜ୍ଞ—ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ମୁଁ ଅତି ମହା ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଛି; ତେଣୁ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୋତେ ଏହା ଯଥାର୍ଥ କହନ୍ତୁ।

Verse 13

अमरत्वं कथं याति व्रतेन नियमेन च ॥ केन वा दानधर्मेण तपसा वा सुरोत्तम ॥

ହେ ସୁରୋତ୍ତମ! ବ୍ରତ ଓ ନିୟମାନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱ କିପରି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ? କିମ୍ବା କେଉଁ ଦାନଧର୍ମରେ, ଅଥବା କେଉଁ ତପସ୍ୟାରେ?

Verse 14

अतुलां च श्रियं लोके कीर्तिं च सुमहत्फलम् ॥ लभन्ते शाश्वतं स्थानं दुर्लभं विगतज्वराः ॥

ସେମାନେ ଲୋକରେ ଅତୁଳ ଶ୍ରୀସମ୍ପଦ ଓ ଅତି ମହାଫଳଦାୟି କୀର୍ତ୍ତି ଲଭନ୍ତି। ଜ୍ୱର-କ୍ଲେଶରହିତ ହୋଇ, ଦୁର୍ଲଭ ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ଥାନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 15

केन गच्छन्ति नरकं पापिष्ठं लोकगर्हणम् ॥ सर्वमाख्याहि तत्त्वेन परं कौतूहलं हि मे ॥

କେଉଁ କର୍ମରେ ଲୋକେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପିଷ୍ଠ ଓ ଲୋକନିନ୍ଦିତ? ମୋର ମହା କୌତୁହଳ ଜାଗିଛି; ତତ୍ତ୍ୱାନୁସାରେ ସବୁ କହନ୍ତୁ।

Verse 16

यम उवाच ॥ गच्छन्ति हि नराः घोराः बहवोऽधर्मनिर्मितम् ॥ बन्धान्श्च सुबहूंस्तत्र प्राप्नुवन्ति तपोधन ॥

ଯମ କହିଲେ—ହେ ତପୋଧନ! ଅଧର୍ମରେ ନିର୍ମିତ ସେହି ଲୋକକୁ ଅନେକ ଘୋର ଲୋକ ଯାଆନ୍ତି; ଏବଂ ସେଠାରେ ସେମାନେ ଅନେକ ବନ୍ଧନ (ଦଣ୍ଡବନ୍ଧନ) ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 17

विस्तरेण तु तत्सर्वं ब्रवीमि मुनिसत्तम ॥ श्रूयतां तन्महाभाग श्रुत्वा चैवोपधारय ॥

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହୁଛି। ହେ ମହାଭାଗ! ଶୁଣ; ଶୁଣି ସାବଧାନରେ ମନେ ଧାରଣ କର।

Verse 18

नाग्निचिन्नरकं याति न पुत्री न च भूमिदः ॥ शूरश्च शतवर्षी च वेदानां चैव पारगः ॥

ଯେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଳନ କରେ ସେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; କନ୍ୟାବାନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଭୂମିଦାନକାରୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଶୂର, ଶତବର୍ଷଜୀବୀ ଓ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ମଧ୍ୟ (ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ)।

Verse 19

अहिंसका न गच्छन्ति ब्रह्मचर्यव्यवस्थिताः ॥ पतिव्रता दानवन्तो द्विजभक्ताश्च ये नराः ॥

ଅହିଂସକମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ଥିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ପତିବ୍ରତା, ଦାନଶୀଳ ଓ ଦ୍ୱିଜଭକ୍ତ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେଠାକୁ) ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 20

स्वदारनिरताः दान्ताः परदारविवर्जकाः ॥ सर्वभूतात्मभूताश्च सर्वभूतानुकम्पकाः ॥

ଯେମାନେ ସ୍ୱଦାରରେ ନିରତ, ଦମିତ, ପରଦାରକୁ ବର୍ଜନ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭୂତରେ ଆତ୍ମଭାବ ରଖନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତପ୍ରତି କରୁଣାଶୀଳ—ସେମାନେ (ସେଠାକୁ) ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 21

न गच्छन्ति तु तं देशं पापिष्ठं तमसावृतम् ॥ यातनास्थानसंपूर्णं हाहाकारभयाकुलम् ॥

ସେମାନେ ସେହି ଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପମୟ ଓ ତମସାବୃତ; ଯାତନାସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ହାହାକାର ଓ ଭୟରେ ଆକୁଳ।

Verse 22

ज्ञानवन्तो द्विजा ये च ये च विद्यां पराङ्गताः ॥ उदासीना न गच्छन्ति स्वाम्यर्थे च हता नराः ॥

ଯେ ଜ୍ଞାନବାନ ଦ୍ୱିଜ ଏବଂ ଯେମାନେ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଉଦାସୀନ (ବୈରାଗ୍ୟବାନ) ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଏବଂ ସ୍ୱାମୀର କାର୍ଯ୍ୟର୍ଥେ ହତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 23

न गच्छन्त्यत्र दातारः सर्वभूतहिते रताः ॥ शुश्रूषका मातृपित्रोर्न गच्छन्ति च ये नराः ॥

ସର୍ବଭୂତହିତରେ ରତ ଦାତାମାନେ ଏଠାକୁ (ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ) ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଏବଂ ଯେମାନେ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 24

तिलान् गां च हिरण्यं च पृथिवीं चापि शाश्वतीम् ॥ ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छन्ति न गच्छन्ति न संशयः ॥

ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତିଳ, ଗାଈ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ଭୂମି ମଧ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 25

यथोक्तं यजमानाश्च सत्रयाजिन एव च ॥ चातुर्मास्यकरा ये च ये द्विजा आहिताग्नयः ॥

ଯଥୋକ୍ତ ଭାବେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଯଜମାନମାନେ, ସତ୍ରଯାଜିମାନେ; ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ କର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ; ଏବଂ ଆହିତାଗ୍ନି ଦ୍ୱିଜମାନେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 26

गुरुचित्तानुपालाश्च कृतिनो मौनयन्त्रिताः ॥ नित्यस्वाध्यायिनो दान्ताः सदा सभ्याश्च ये नराः

ଯେ ନରମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସଦାଚାରରେ କୁଶଳ, ମୌନଦ୍ୱାରା ସଂଯମିତ, ନିତ୍ୟ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟୀ, ଦାନ୍ତ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହୀ) ଏବଂ ସଦା ଶିଷ୍ଟ—

Verse 27

मां न पश्यन्ति ते चैव स्वात्मभावेन भाविताः ॥ अपर्वमैथुना ये च न गच्छन्ति जितेन्द्रियाः

ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାତ୍ମଭାବରେ ଭାବିତ ହୋଇ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ; ଏବଂ ଯେମାନେ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ଅପର୍ବକାଳରେ ମୈଥୁନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 28

न गच्छन्ति हि तद्दोरं यत्र ते पापकर्मिणः

ପାପକର୍ମୀମାନେ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେଠାକୁ ସେମାନେ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 29

नारद उवाच ॥ किं दानं श्रेय आहोस्वित्पात्रेण फलमुच्यते ॥ किं वा कर्म महत्कृत्वा स्वर्गलोके महीयते

ନାରଦ କହିଲେ—କେଉଁ ଦାନ ଶ୍ରେୟସ୍କର? ଦାନର ଫଳ ପାତ୍ର (ଗ୍ରାହକ) ଉପରେ ନିର୍ଭର କହାଯାଏ କି? କିମ୍ବା କେଉଁ ମହତ୍ କର୍ମ କରି ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ମହିମା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ?

Verse 30

रूपं वा धनधान्यं वा ह्यायुश्च कुलमेव वा ॥ प्राप्यते येन दानेन तन्ममाचक्ष्व सुव्रत

ରୂପ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ଆୟୁ, କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ କୁଳ—ଯେଉଁ ଦାନରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହା ମୋତେ କୁହ, ହେ ସୁବ୍ରତ।

Verse 31

यम उवाच ॥ न शक्यं विस्तरेणेह वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ शुभाशुभानां गतयो द्रष्टुं वा प्रष्टुमेव वा

ଯମ କହିଲେ—ଏଠାରେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବା ଶତବର୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଶୁଭ-ଅଶୁଭର ଗତିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିବା କିମ୍ବା ପଚାରିବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 32

किञ्चिन्मात्रं प्रवक्ष्यामि येन यत्प्राप्यते नरैः ॥ विविधानि च सौख्यानि प्रायशस्तु गुणागुणैः

ମୁଁ ଅଳ୍ପମାତ୍ର କହୁଛି—ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ କ’ଣ ଏବଂ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଜଣାଯାଏ। ବିଭିନ୍ନ ସୁଖ ପ୍ରାୟଃ ପୁଣ୍ୟ–ପାପ, ଗୁଣ–ଦୋଷ ଅନୁସାରେ ମିଳେ।

Verse 33

रहस्यमिदमाख्यानं श्रूयतां मुनिसत्तम ॥ या गतिः प्राप्यते येन प्रेत्यभावे न संशयः

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ରହସ୍ୟମୟ ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁପରେ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଗତି ନିଶ୍ଚୟ ଲଭ୍ୟ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 34

तपसा प्राप्यते स्वर्गस्तपसा प्राप्यते यशः ॥ आयुःप्रकर्षो भोगाश्च भवति तपसैव तु

ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତପସ୍ୟାରେ ଯଶ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଆୟୁର ବୃଦ୍ଧି ଓ ଭୋଗମାନେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ତପସ୍ୟାରେ ହିଁ ହୁଏ।

Verse 35

ज्ञानविज्ञानमारोग्यं रूपसौभाग्यसंपदः ॥ तपसा प्राप्यते भोगो मनसा नोपदिश्यते

ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜ୍ଞାନ, ଆରୋଗ୍ୟ, ରୂପ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟର ସମ୍ପଦ—ଭୋଗ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; କେବଳ ମନସିକ ଇଚ୍ଛାରେ ତାହା ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 36

एवं प्राप्नोति पुण्येन मौनेनाज्ञां महामुने ॥ उपभोगांस्तु दानेन ब्रह्मचर्येण जीवितम् ॥

ହେ ମହାମୁନି! ଏଭଳି ପୁଣ୍ୟଦ୍ୱାରା—ମୌନବ୍ରତ ପାଳନରେ—ଆଜ୍ଞା/ଅଧିକାର ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଦାନରେ ଉପଭୋଗ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ଜୀବନଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 37

पयोभक्ष्या दिवं यान्ति जायते द्रविणाढ्यता ॥ गुरुशुश्रूषया नित्यं श्राद्धदानॆन सन्ततिः ॥

ଯେମାନେ କେବଳ ଦୁଧ ଆହାର କରନ୍ତି ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏହି ନିୟମରୁ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଜନ୍ମେ। ଗୁରୁଙ୍କ ନିତ୍ୟ ସେବା ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 38

गवाद्याः कालदीक्षाभिर्ये तु वा तृणशायिनः ॥ स्वयं त्रिषवणाद्ब्रह्म त्वपः पीत्वेष्टलोकभाक् ॥

ଯେମାନେ କାଳନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦୀକ୍ଷା-ନିୟମ ଧରି ଗୋଆଦି ପଶୁମାନଙ୍କ ପରି ରହନ୍ତି, କିମ୍ବା ତୃଣ ଉପରେ ଶୋଇଥାନ୍ତି—ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଅନୁଷ୍ଠିତ ତ୍ରିଷବଣ ବ୍ରତ ଓ କେବଳ ଜଳପାନ ଦ୍ୱାରା ଇଷ୍ଟଲୋକର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 39

क्रतुयष्टा दिवं याति चोपहारं च सुव्रत ॥ कृत्वा तु दशवर्षाणि नीरपानाद्विशिष्यते ॥

ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଉପହାରମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଏ, ହେ ସୁବ୍ରତ। କିନ୍ତୁ ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି କେବଳ ନୀରପାନ ବ୍ରତ କଲେ ସେହି ବ୍ରତ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 40

रसानां प्रतिसंहारात् सौभाग्यमनुजायते ॥ आमिषस्य प्रतीहाराद्भवत्यायुष्मती प्रजा ॥

ରସ-ଭୋଗରୁ ନିବୃତ୍ତି କଲେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଜନ୍ମେ। ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କଲେ ସନ୍ତାନ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଏ।

Verse 41

गन्धमाल्यनिवृत्त्या तु मूर्तिर्भवति पुष्कला ॥ अन्नदानेन च नरः स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥

ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାରୁ ନିବୃତ୍ତି କଲେ ଦେହାକୃତି ପୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏବଂ ଅନ୍ନଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ମୃତି ଓ ମେଧା ପାଏ।

Verse 42

छत्रप्रदानेन गृहं वरिष्ठं रथं ह्युपानद्युगसम्प्रदानात् ॥ वस्त्रप्रदानेन सुरूपता च धनैश्च पुत्रैश्च भृताः भवन्ति ॥

ଛତ୍ରଦାନ କଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ପାଦୁକା-ଯୁଗଳ ଦାନ କଲେ ରଥ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ବସ୍ତ୍ରଦାନରେ ସୁରୂପତା ବଢ଼େ ଏବଂ ଧନ ଓ ପୁତ୍ରଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସମର୍ଥ ହୁଏ।

Verse 43

पानीयस्य प्रदानेन तृप्तिर्भवति शाश्वती ॥ अन्नपानप्रदानेन कामभोगैस्तु तृप्यते ॥

ପାନୀୟ ଜଳ ଦାନ କଲେ ଶାଶ୍ୱତ ତୃପ୍ତି ହୁଏ। ଅନ୍ନ ଓ ପାନ ଦାନ କଲେ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗର ଫଳଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ମିଳେ।

Verse 44

पुष्पोपगन्धं च फलोपगन्धं यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय ॥ स स्त्रीसमृद्धं हि सुरत्नपूर्णं गृहं हि सर्वोपचितं लभेत ॥

ଯେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫଳସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଦାନ କରେ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀସମୃଦ୍ଧ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀରେ ସମୃଦ୍ଧ ଗୃହ ଲଭେ।

Verse 45

वस्त्रान्नपानीय-रसप्रदानात् प्राप्नोति तानेव रसप्रदानात् ॥ स्रग्धूपगन्धान्यनुलेपनानि पुष्पाणि गृह्याणि मनोरमाणि ॥

ବସ୍ତ୍ର, ଅନ୍ନ, ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ରସ ଦାନ କଲେ ତଦନୁରୂପ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ମାଳା, ଧୂପ-ସୁଗନ୍ଧ, ଅନୁଲେପନ, ପୁଷ୍ପ ଏବଂ ମନୋହର ଗୃହୋପଯୋଗୀ ବସ୍ତୁ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 46

स स्त्रीसमृद्धं गजवाजिपूर्णं लभेदधिष्ठानवरं वरिष्ठम् ॥ धूपप्रदानेन तथा गवां च लोकानाप्नोति नरो वसूनाम्

ସେହି ପୁଣ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀସମୃଦ୍ଧ, ଗଜ-ବାଜିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ଅଧିଷ୍ଠାନ ଲଭେ। ଏବଂ ଧୂପଦାନ ତଥା ଗୋଦାନରେ ସେ ବସୁମାନଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 47

गजं तथा गोवृषभप्रदानैः स्वर्गे सुखं शाश्वतमामनन्ति ॥ घृतेन तेजः सुकुमारतां च प्राणद्युतिः स्निग्धता चापि तैलैः

ହାତୀ ଦାନ ଏବଂ ଗାଈ ଓ ବୃଷଭ ଦାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶାଶ୍ୱତ ସୁଖ ମିଳେ—ଏହିପରି କୁହାଯାଏ। ଘିଅ ଦାନରେ ତେଜ ଓ ଦେହର କୋମଳତା, ତେଲ ଦାନରେ ପ୍ରାଣଦ୍ୟୁତି ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧତା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 48

क्षौद्रेण नानारसतृप्ततां च दीपप्रदानाद् द्युतिमाप्नुवन्ति

ମଧୁ ଦାନରେ ନାନା ରସର ତୃପ୍ତି ମିଳେ; ଦୀପ ଦାନରେ ଦ୍ୟୁତି (ପ୍ରକାଶ/ତେଜ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 49

पायसेन वपुःपुष्टिं कृसरात्स्निग्धसौम्यताम् ॥ फलैस्तु लभते पुत्रं पुष्पैः सौभाग्यमेव च

ପାୟସ ଦାନରେ ଦେହପୁଷ୍ଟି ମିଳେ; କୃସର ଦାନରେ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ସୌମ୍ୟତା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଫଳ ଦାନରେ ପୁତ୍ରଲାଭ; ପୁଷ୍ପ ଦାନରେ ସୌଭାଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 50

रथैर्दिव्यं विमानं तु शिबिकां चैव मानवः ॥ प्रेक्षणैरपि सौभाग्यं प्राप्नोतीह न संशयः

ରଥ ଦାନରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଏବଂ ଶିବିକା (ପାଳଙ୍କି) ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ପ୍ରେକ୍ଷଣ (ଦର୍ଶନ/ପ୍ରଦର୍ଶନ) ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଇହଲୋକରେ ସୌଭାଗ୍ୟ ମିଳେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 51

अभयस्य प्रदानॆन सर्वकामानवाप्नुयात्

ଅଭୟ (ରକ୍ଷା/ଆଶ୍ୱାସନ) ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 52

दुर्ल्लभं त्रिषु लोकेषु यच्च प्रियतरं तव ॥ तपोमयानां सर्वेषां द्विजातीनां च सुव्रत

ହେ ସୁବ୍ରତ! ତିନି ଲୋକରେ ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଯାହା ତୁମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ—ସେହି ଉପଦେଶ ତପୋନିଷ୍ଠ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ।

Verse 53

पतिव्रता न गच्छन्ति सत्यवाक्याश्च ये नराः ॥ अजिताश्चाशठाश्चैव स्वामिभक्ताश्च ये नराः

ପତିବ୍ରତା (ଧର୍ମନିଷ୍ଠ) ଲୋକେ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେ ପୁରୁଷ ସତ୍ୟ କହନ୍ତି; ଯେ ଅଜେୟ (ଦୃଢ) ଓ ଅକପଟ; ଏବଂ ଯେ ସ୍ୱାମୀଭକ୍ତ—ସେମାନେ ଏଠାରେ ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 54

ब्राह्मणा अमरत्वं च प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ निवृत्ताः सर्वकामेभ्यो निराशाः सुजितेन्द्रियाः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଯେମାନେ ସମସ୍ତ କାମନାରୁ ନିବୃତ୍ତ, ନିରାଶ (ଆକାଂକ୍ଷାରହିତ) ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ।

Verse 55

अहिंसया परं रूपं दीक्षया कुलजन्म च ॥ फलमूलाशिनो राज्यं स्वर्गः पर्णाशिनां भवेत्

ଅହିଂସାରେ ଉତ୍ତମ ରୂପ ମିଳେ; ଦୀକ୍ଷାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳରେ ଜନ୍ମ। ଫଳ-ମୂଳ ଭୋଜନକାରୀଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ (ଐଶ୍ୱର୍ୟ) ଫଳ, ଏବଂ ପତ୍ରଭୋଜନକାରୀଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି ଫଳ ହୁଏ।

Verse 56

दत्त्वा द्विजेभ्यः स भवेत्सुरूपो रोगांश्च कांश्चिल्लभते न जातु ॥ बीजैरशून्यैः शयनाभिरामं दद्याद्गृहं यः पुरुषो द्विजाय

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସୁରୂପ ହୁଏ ଏବଂ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ରୋଗ ପାଉନାହିଁ। ଯେ ପୁରୁଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବୀଜ-ଧାନ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ମନୋହର ଶୟ୍ୟାସହିତ ସଜ୍ଜିତ ଘର ଦାନ କରେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।