Adhyaya 206
Varaha PuranaAdhyaya 20643 Shlokas

Adhyaya 206: Section on the Manifestation of the Fruits of Auspicious Deeds

Śubhakarmaphalodaya-prakaraṇa

Ethical-Discourse (Dāna-phala and Post-mortem Moral Administration)

ବରାହ–ପୃଥିବୀ ସଂବାଦର ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଜଣେ ଋଷି ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁପରେ ପୁଣ୍ୟ-ନ୍ୟାୟର ବିବରଣୀ ଦିଅନ୍ତି। ଯେ ଦୟାଳୁ ଦାତା ଅତିଥିସତ୍କାର, ଅନ୍ନଦାନ ଏବଂ ଶେଷଭୋଜନ ବଣ୍ଟନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁକ୍ତ କରି ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଏ। ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଆସେ; ଗନ୍ଧର୍ବ-ଅପ୍ସରାମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ସେ ଦିବ୍ୟ ନିବାସରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି ପରେ ମାନ୍ୟ ବଂଶରେ ମାନବଜନ୍ମ ପାଏ। ଗୋଦାନ, ଗୋ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଦାନ ଓ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟକୁ ପରମ ପବିତ୍ର କହି, ଗାଈର ଦେହରେ ଦେବତା, ନଦୀ ଓ ଗୁଣମାନଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠାନ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ନିୟମିତ ଦାନଧର୍ମର କର୍ମଫଳ ଭାବେ ପ୍ରଚୁର ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖାଇ, ଗୋ-କେନ୍ଦ୍ରିତ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଶୁଚିତାଚାର ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ-କଲ୍ୟାଣ ରକ୍ଷାର ସଙ୍କେତ ଦିଆଯାଏ।

Primary Speakers

VarāhaPṛthivīṚṣi (narrator)Citragupta (reported speech)Dharmarāja/Yama (as authority referenced)

Key Concepts

śubha-karma-phala (fruits of auspicious action)dāna (gift-giving), especially annadāna and go-dānaatithi-satkāra (hospitality to guests)Citragupta as karmic record-keeper and messengerpost-mortem moral administration (Yama/Dharmarāja’s śāsana)pañcagavya and gavyam as medhya (purificatory substances)cosmic mapping of divinities onto the cow (gau-tattva)svarga/Goloka enjoyment and return to human birth (punarjanma)

Shlokas in Adhyaya 206

Verse 1

अथ शुभकर्मफलोदय प्रकरणम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ चित्रगुप्तस्य सन्देशो वदतो यो मया श्रुतः ॥ श्रूयतां वै महाभागास्तपःसिद्धा द्विजोत्तमाः ॥

ଏବେ ଶୁଭକର୍ମଫଳୋଦୟ ପ୍ରକରଣ। ଋଷି କହିଲେ—ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ମୁଁ କହାଯାଉଥିବାବେଳେ ଶୁଣିଥିଲି; ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ତପଃସିଦ୍ଧ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ।

Verse 2

इमं सर्वातिथिं दान्तं सर्वभूतानुकम्पकम् ॥ समान्नदानदातारं शेषभोजनभोजिनम् ॥

ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କର—ଏ ଦାନ୍ତ (ସଂୟମୀ), ସମସ୍ତ ଅତିଥିଙ୍କର ଆତିଥ୍ୟକାରୀ, ସମସ୍ତ ଭୂତପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କରୁଣାଶୀଳ; ସମାନ ଅନ୍ନଦାନଦାତା ଏବଂ ଶେଷ ଭୋଜନ ଭୋଗୀ।

Verse 3

मुञ्च मुञ्च महाभृत्य चैष धर्मस्य निर्णयः ॥ अहं कालेन सार्द्धं हि मृत्युना प्रकृतस्तथा ॥

ମୁକ୍ତ କର, ମୁକ୍ତ କର, ହେ ମହାଭୃତ୍ୟ—ଏହା ଧର୍ମର ନିର୍ଣ୍ଣୟ। କାରଣ ମୁଁ କାଳ ସହିତ ଏବଂ ସେହିପରି ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ନିଯୁକ୍ତ/ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।

Verse 4

मम स्थास्यन्ति पार्श्वेषु पापा वै विकृतास्तथा ॥ एनं गायस्यन्ति गन्धर्वा गगनेऽप्सरसस्तथा ॥

ମୋ ପାର୍ଶ୍ୱଦ୍ୱୟରେ ପାପୀମାନେ—ବିକୃତ/ପୀଡିତ—ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିବେ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହାଙ୍କୁ ଗାନ କରିବେ; ତଥା ଆକାଶରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ (ଯଶ) ଗାଇବେ।

Verse 5

दीयतामासनं दिव्यं तथान्यद्यानमेव च । अन्यान्यान्कामयेत्कामान्मनसा यानि चेच्छति ॥

ଦିବ୍ୟ ଆସନ ଦିଆଯାଉ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯାନ ମଧ୍ୟ। ମନରେ ଯେଯେ ଭୋଗ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେସେ କାମନା କରୁ।

Verse 6

तत्तु शीघ्रं प्रदातव्यं धर्मराजस्य शासनात् ॥ अक्रियाणि तु दानानि पूर्वं दत्तानि धीमता ॥

କିନ୍ତୁ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଶାସନାନୁସାରେ ତାହା ଶୀଘ୍ର ଦିଆଯିବ। କାରଣ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଦତ୍ତ ଦାନ ନିଷ୍ଫଳ କ୍ରିୟା ନୁହେଁ।

Verse 7

प्रेक्षतां च महाभागो भोक्तुं चैव सहानुगः ॥ तिष्ठत्येषोऽत्र वै वीरो ममादेशान्महायशाः ॥

ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଉ, ଏବଂ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୋଗ କରୁ। ଏହି ମହାୟଶସ୍ବୀ ବୀର ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 8

यावत्स्वर्गाद्विमानानि समागच्छन्ति कृत्स्नशः ॥ ततः स प्रवरैर्यानैः सानुगः सपरिच्छदः ॥

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ସମସ୍ତ ବିମାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆସିନପହଞ୍ଚେ; ତାପରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାନମାନେ, ଅନୁଚର ଓ ସମସ୍ତ ପରିଚ୍ଛଦ ସହିତ (ଅଗ୍ରସର ହେଉ)।

Verse 9

देवानां भवनं यातु दैवतैरभिपूजितः ॥ तत्रैव रमतां वीरो यावल्लोको हि धार्यते ॥

ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ଭବନକୁ ଯାଉ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିପୂଜିତ ହେଉ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକ ଧାରିତ ଅଛି, ସେ ବୀର ସେଠାରେ ହିଁ ରମଣ କରୁ।

Verse 10

नैककन्याप्रदातारं नैकयज्ञकृतं तथा ॥ पूज्यतां सर्वकामैस्तु पदं गच्छतु वैष्णवम् ॥

ଯିଏ ଅନେକ କନ୍ୟାଦାନ କରିଛି ଏବଂ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଛି—ସେ ସର୍ବକାମସିଦ୍ଧି ସହ ପୂଜ୍ୟ ହେଉ; ସେ ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ।

Verse 11

तत्रैष रमतां धीरः सहस्रमयुतं समाः ॥ ततो वै मानुषे लोके आद्ये वै जायतां कुले ॥

ସେ ଧୀର ପୁରୁଷ ସେଠାରେ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ରମଣ କରୁ; ତାପରେ ମାନବଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉ।

Verse 12

भूतानुकम्पको ह्येष क्रियतामस्य चार्च्छनम् ॥ वर्षाणामयुतं चायं तत्र तिष्ठतु देववत् ॥

ଏହିଜଣ ଭୂତଜୀବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାଶୀଳ; ତେଣୁ ଏହାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରାଯାଉ। ଏବଂ ସେ ସେଠାରେ ଦେବତା ପରି ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ରୁହୁ।

Verse 13

जायते तु ततः पश्चात्सर्वमानुषपूजितः ॥ उपानहौ च छत्रं च जलभाजनमेव च ॥

ତାପରେ ସେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ—(ତାଙ୍କ ସହ) ପାଦୁକା, ଛତା ଓ ଜଳପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ହୁଏ।

Verse 14

असकृद्द्येन दत्तानि तस्मै पूजां प्रयच्छथ ॥ सभा यत्र प्रवर्त्तन्ते यस्मिन्देशे सहस्रशः ॥

ଯିଏ ଏହି ସବୁକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଦାନ କରିଛି, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ ଦିଅ। ଯେ ଦେଶରେ ସହସ୍ରଶଃ ସଭାମାନେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି…

Verse 15

हस्तेन संस्पृशत्येष मृदुना शीतलेन च ॥ विद्याधरस्तथा ह्येष नित्यं मुदितमानसः ॥

ଏହିଜଣେ ମୃଦୁ ଓ ଶୀତଳ ହସ୍ତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରେ। ତେଣୁ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଵିଦ୍ୟାଧର ହୁଏ ଏବଂ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନମନ ରହେ।

Verse 16

महापद्मानि चत्वारि तस्मिंस्तिष्ठन्तु नित्यशः ॥ ततश्च्युतश्च कालेन मानुषं लोकमास्थितः ॥

ତାହା ପାଇଁ ସେଠାରେ ଚାରିଟି ମହାପଦ୍ମ ସଦା ରହୁ। ପରେ କାଳ ଗତିରେ ସେ ଅବସ୍ଥାରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ମାନବଲୋକକୁ ଆସେ।

Verse 17

बहुसुन्दरनारीके कुले जन्म समाप्नुयात् ॥ दधि क्षीरं घृतं चैव येन दत्तं द्विजातिषु ॥

ଯେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଧି, କ୍ଷୀର ଓ ଘୃତ ଦାନ କରିଛି, ସେ ବହୁ ସୁନ୍ଦର ନାରୀ ଥିବା କୁଳରେ ଜନ୍ମ ପାଏ।

Verse 18

एष वा यातु नः पार्श्वमस्मै पूजां प्रयच्छथ ॥ नीयतां नीयतां शीघ्रं यत्रयत्र न चालयेत् ॥

ନଚେତ୍ ଏହିଜଣେ ଆମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆସୁ; ତାଙ୍କୁ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ ଦିଅ। ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଅ—ଶୀଘ୍ର ନେଇଯାଅ—ଯେଉଁଯେଉଁଠି ସେ ଅଚଳ ରହେ।

Verse 19

ततः पश्चादयं यातु यत्र लोकोऽनसूयकः ॥ तत्रैव रमतां धीरो बहुवर्षशतान्ययम् ॥

ତାପରେ ଏହିଜଣେ ସେଠାକୁ ଯାଉ, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱେଷହୀନ। ସେଠାରେ ଏହି ଧୀର ପୁରୁଷ ଅନେକ ଶତବର୍ଷ ସନ୍ତୋଷରେ ରମଣ କରୁ।

Verse 20

बहुसुन्दरनारीभिः सेव्यमानो महातपाः ॥ अमराख्यो भवेत् तत्र गोलोकेषु समाहितः ॥

ବହୁ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ସେବାରେ ରହିଥିବା ସେ ମହାତପସ୍ବୀ, ମନକୁ ସମାହିତ କରି, ସେଠାରେ ‘ଅମର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ ଗୋଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

Verse 21

इदमेवापरं चैव चित्रगुप्तस्य भाषितम् ॥ सर्वदेवमया देव्यो सर्ववेदमयास्तथा ॥

ଏହା ମଧ୍ୟ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଉକ୍ତି— ‘ଦେବୀମାନେ ସର୍ବଦେବମୟ; ଏବଂ ସେମାନେ ସର୍ବବେଦମୟ ମଧ୍ୟ।’

Verse 22

अमृतं धारयन्त्यश्च प्रचरन्ति महीतले ॥ तीर्थानां परमं तीर्थमतस्तीरथं न विद्यते ॥

ସେମାନେ ଅମୃତ ଧାରଣ କରି ପୃଥିବୀତଳରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ଏହା ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ତୀର୍ଥ; ତେଣୁ ଏହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ନାହିଁ।

Verse 23

पवित्रं च पवित्राणां पुष्टीनां पुष्टिरेव च ॥ तस्मात्पुरस्तु दातव्यं गवां वै मेध्यकारणात् ॥

ଏହା ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ପବିତ୍ର, ଏବଂ ପୁଷ୍ଟିଦାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ପୁଷ୍ଟି। ତେଣୁ ମେଧ୍ୟତା (ୟଜ୍ଞୀୟ ଶୁଦ୍ଧି)ର କାରଣରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ମୁଖରେ ଗୋଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 24

दध्ना हि त्रिदशाः सर्वे क्षीरेण च महेश्वरः ॥ घृतेन पावको नित्यं पायसेन पितामहः ॥

ଦଧି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; କ୍ଷୀର ଦ୍ୱାରା ମହେଶ୍ୱର; ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ପାବକ (ଅଗ୍ନିଦେବ); ଏବଂ ପାୟସ ଦ୍ୱାରା ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା।

Verse 25

सकृद्दत्तेन प्रीयन्ते वर्षाणां हि त्रयोदश ॥ तां दत्त्वा चैव पीत्वा च प्रीतो मेध्यस्तु जायते ॥

ଏକଥର ଦାନ କଲେ ସେମାନେ ତେର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି। ତାହା ଦାନ କରି ଏବଂ ନିଜେ ପାନ କଲେ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ ଓ ଯାଜ୍ଞିକ ଶୁଦ୍ଧି (ମେଧ୍ୟତା) ଜନ୍ମେ।

Verse 26

पञ्चगव्येन पीतेन वाजिमेधफलṃ लभेत् ॥ गव्यं तु परमं मेध्यं गव्यादन्यन्न विद्यते ॥

ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପାନ କଲେ ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଗୋ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ପରମ ମେଧ୍ୟ; ଗୋଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି (ଏପରି) ମେଧ୍ୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

Verse 27

गौ दन्तेषु मरुतो देवा जिह्वायां तु सरस्वती ॥ खुरमध्ये तु गन्धर्वाः खुराग्रेषु तु पन्नगाः ॥

ଗାଈର ଦାନ୍ତମାନେ ମରୁତ୍ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ଜିହ୍ୱାରେ ସରସ୍ୱତୀ ଅଛନ୍ତି। ଖୁରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଖୁରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ପନ୍ନଗ (ସର୍ପ)ମାନେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 28

अपाने सर्वतीर्थानि प्रस्रावे जाह्नवी नदी ॥ नानाद्वीपसमाकीर्णाश्चत्वारः सागरास्तथा ॥

ଅପାନରେ (ଗୁଦରେ) ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ପ୍ରସ୍ରାବରେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀ (ଗଙ୍ଗା) ଅଛି। ଏବଂ ନାନା ଦ୍ୱୀପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରି ସାଗର ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ) ଅଛନ୍ତି।

Verse 29

ऋषयो रोमकूपेषु गोमये पद्मधारिणी ॥ रोम्णि वसन्ति विद्याश्च त्वक्केशेष्वयनद्वयम् ॥

ରୋମକୂପମାନେ ଋଷିମାନେ ବସନ୍ତି; ଗୋମୟରେ ପଦ୍ମଧାରିଣୀ (କମଳଧାରିଣୀ ଦେବୀ) ଅବସ୍ଥିତ। ରୋମରେ ବିଦ୍ୟାମାନେ ବସନ୍ତି; ତ୍ୱକ୍ ଓ କେଶରେ ଦୁଇ ଅୟନ (ଉତ୍ତରାୟଣ–ଦକ୍ଷିଣାୟଣ) ଅଛି।

Verse 30

धैर्यं धृतिश्च शान्तिश्च पुष्टिर्वृद्धिस्तथैव च ॥ स्मृतिर्मेधा तथा लज्जा वपुः कीर्तिस्तथैव च ॥

ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଧୃତି ଓ ଶାନ୍ତି; ତଥା ପୁଷ୍ଟି ଓ ବୃଦ୍ଧି; ସ୍ମୃତି, ମେଧା ଓ ଲଜ୍ଜା; ଏବଂ ଦେହକଳ୍ୟାଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତି—ଏସବୁ ସେଠାରେ ଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 31

विद्या शान्तिर्मतिश्चैव सन्ततिः परमा तथा ॥ गच्छन्तमनुगच्छन्ति ह्येता गावो न संशयः ॥

ବିଦ୍ୟା, ଶାନ୍ତି, ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଓ ପରମ ସନ୍ତତି—ଏହି ଗାଈମାନେ, ନିଶ୍ଚୟ, ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।

Verse 32

यत्र गावो जगत्तत्र देवदेवपुरोगमाः ॥ यत्र गावस्तत्र लक्ष्मीः सांख्यधर्मश्च शाश्वतः ॥

ଯେଉଁଠି ଗାଈ ଅଛନ୍ତି ସେଠି ଜଗତ୍ (ସମୃଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା) ଅଛି; ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ। ଯେଉଁଠି ଗାଈ, ସେଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ସାଂଖ୍ୟଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ରହେ।

Verse 33

सर्वरूपेषु ता गावस्तिष्ठन्त्यभिमतास्तथा ॥ भवनॆषु विशालॆषु सर्वप्रासादपङ्क्तिषु ॥

ସେଇ ଗାଈମାନେ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଇଷ୍ଟ ଓ ସମ୍ମାନିତ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ; ବିଶାଳ ଭବନମାନଙ୍କରେ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାସାଦ-ପଙ୍କ୍ତିମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ (ତାଙ୍କର ସନ୍ନିଧି କୁହାଯାଏ)।

Verse 34

स्त्रियश्च पुरुषाश्चैव रक्षन्तश्च सुयन्त्रिताः ॥ शयनासनपानेषु ह्युपविष्टाः सहस्रशः ॥

ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ—ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଓ ସୁନିୟନ୍ତ୍ରିତ—ଶୟନ, ଆସନ ଓ ପାନ-ସେବା ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ହଜାରେ ହଜାରେ ବସିଥାନ୍ତି।

Verse 35

क्रीडन्ति विविधैर्भोगैर्भोगेषु च सहस्रशः ॥ तत्र पानगृहेष्वन्ये पुष्पमालाविभूषिताः ॥

ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି ଏବଂ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଭୋଗରେ ରମନ୍ତି। ସେଠାରେ ପାନଗୃହରେ ଅନ୍ୟେ ପୁଷ୍ପମାଳାରେ ବିଭୂଷିତ।

Verse 36

भक्ष्याणां विविधानां च भोजनानां च सञ्चयात् ॥ शयनासनपानानि वाजिनो वारणांस्तथा ॥

ବିଭିନ୍ନ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଭୋଜନର ସଞ୍ଚୟରୁ ସେଠାରେ ଶୟନ, ଆସନ ଓ ପାନୀୟ ଅଛି; ତଥା ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 37

उद्यानॆषु तथा चान्या भवनॆषु च पुण्यतः ॥ अनेन सदृशं नास्ति ह्यस्माद् अन्यन्न विद्यते ॥

ଅନ୍ୟେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଉଦ୍ୟାନରେ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟବଳରୁ ଭବନରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହା ସଦୃଶ କିଛି ନାହିଁ; ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ସମକକ୍ଷ ଜଣା ନାହିଁ।

Verse 38

अहो सूत्रकृतं शिल्पमहो रत्नैरलङ्कृतम् ॥ एवं गृहाद्गृहं गच्छन्नहं तत्र ततोऽस्तमः ॥

ଆହୋ! ସୂତ୍ରଦ୍ୱାରା କୃତ କି ଅଦ୍ଭୁତ ଶିଳ୍ପ; ଆହୋ! ରତ୍ନଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ! ଏଭଳି ଘରେଘରେ ଯାଉଥିବା ମୁଁ ସେଠାରେ, ସେଇ ସ୍ଥାନରେ, ଥମ୍କିଗଲି (ମୋ ଗତି ଶେଷ ହେଲା)।

Verse 39

ततस्तु निखिलं सम्यग्दृष्ट्वा कर्म महोदयम् ॥ पुनरेवागतः पार्श्वं यमस्य द्विजसत्तमाः ॥

ତାପରେ କର୍ମର ମହୋଦୟ (ମହାଫଳ) ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ସମ୍ୟକ୍ ଦେଖି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ପୁନର୍ବାର ଯମଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଫେରିଆସିଲା।

Verse 40

स कृतार्थः सदा लोके यत्रैषोऽभिप्रयास्यति ॥ तत्र मेध्यं पवित्रं च यत्र स्थास्यत्ययं शुचिः ॥

ସେ ଯେଉଁଠାକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଠାରେ ସେ ଏହି ଲୋକରେ ସଦା କୃତାର୍ଥ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଶୁଚି ପୁରୁଷ ବସେ, ସେ ସ୍ଥାନ ମେଧ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 41

गोरसस्य तु पूर्णानि भाजनानि सहस्रशः ॥ यत्र दत्त्वा च पीत्वा च बान्धवेभ्यो विभागशः ॥

ସେଠାରେ ଗୋରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଥିଲା; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦାନ କରି ଏବଂ ନିଜେ ପାନ କରି, ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାଗରେ ବଣ୍ଟନ କରାଗଲା।

Verse 42

सर्वसन्धिषु साध्याश्च चन्द्रादित्यौ तु लोचने ॥ ककुदे सर्वक्षत्राणि लाङ्गूले धर्म आश्रितः ॥

ତାହାର ସମସ୍ତ ସନ୍ଧିସ୍ଥାନରେ ସାଧ୍ୟଗଣ ଅଛନ୍ତି; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ। କକୁଦରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷାତ୍ରଶକ୍ତି; ଏବଂ ଲାଙ୍ଗୁଳରେ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 43

अपश्यन् विविधास्तत्र स्त्रियश्च शुभलोचनाः ॥ शोभयन्ति स्त्रियः काश्चिज्जलक्रीडा गतास्तथा ॥

ସେ ସେଠାରେ ଶୁଭଲୋଚନା ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ଏବଂ କିଛି ସ୍ତ୍ରୀ ଜଳକ୍ରୀଡାକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଶୋଭାୟିତ କରୁଥିଲେ।

Frequently Asked Questions

The text prioritizes dāna-centered social ethics—especially hospitality (atithi-satkāra), food-giving (annadāna), and go-related gifts (go-dāna)—as actions that generate auspicious karmic outcomes. Merit is portrayed as administratively recognized through Citragupta’s report and Dharmarāja’s command, leading to honor, celestial enjoyment, and favorable rebirth.

No specific tithi, lunar month, vrata-day, or seasonal calendar marker is stated in this excerpt. Time is expressed in generalized durations (e.g., sahasra/ayuta years) describing the length of celestial enjoyment rather than ritual scheduling.

While not framed as ecology in modern terms, the chapter links ethical living to terrestrial sustainability by elevating cattle-centered giving and purification (gavyam, pañcagavya) and by depicting the cow as a microcosm containing rivers (e.g., Jāhnavī), tirthas, and deities. This implies a worldview where protecting and supporting cattle-based resources contributes to social order, ritual cleanliness, and the maintenance of a stable inhabited world.

The excerpt references administrative and mythic figures associated with moral governance and record-keeping: Citragupta (as messenger/recorder of deeds) and Dharmarāja/Yama (as the authority issuing commands). A generic ṛṣi narrator addresses accomplished ascetics (tapaḥ-siddhāḥ) and dvijas, but no specific royal dynasty or named human lineage is provided.