Adhyaya 195: Description of Sinners Abiding in Yama’s Realm (Catalog of Transgressions and the Logic of Retribution)

Verse 1

अथ यमलोकस्थपापिवर्णनम् ॥ नाचिकेत उवाच ॥ कथ्यमानं मया विप्राः शृण्वन्तु तपसि स्थिताः ॥ नमश्च तस्मै देवाय धर्मराजाय धीमते

ଏବେ ଯମଲୋକରେ ଥିବା ପାପୀମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା। ନାଚିକେତ କହିଲେ—ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠିତ ବିପ୍ରମାନେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା କଥିତ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ସେହି ଦିବ୍ୟ, ଧୀମାନ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 2

संसारं तु यथाशक्ति कथ्यमानं निबोधत ॥ असत्यवादिनो ये च जन्तुस्त्रीबालघातकाः

ମୋର ଯଥାଶକ୍ତି କଥିତ ଏହି ସଂସାରବୃତ୍ତାନ୍ତକୁ ବୁଝ; ଏଥିରେ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ଏବଂ ଜୀବ, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶିଶୁହନ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 3

तथा ब्रह्महणः पापा ये च विश्वासघातकाः ॥ ये ये शठाः कृतघ्नाश्च लोलुपाः पारदारिकाः

ସେହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ପାପୀ ଓ ବିଶ୍ୱାସଘାତକ; ଏବଂ ଯେଯେ ଛଳୀ, କୃତଘ୍ନ, ଲୋଭୀ ଓ ପରଦାରଗାମୀ।

Verse 4

कन्यानां दूषका ये च ये च पापरता नराः ॥ वेदानां दूषकाश्चैव वेदमાર્ગविहिंसकाः

କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା ଏବଂ ପାପରେ ରତ ପୁରୁଷମାନେ; ତଥା ବେଦକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା ଓ ବେଦମାର୍ଗକୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବାମାନେ।

Verse 5

शूद्राणां याजकाश्चैव हाहाभूता द्विजातयः ॥ अयाज्ययाजकाश्चैव ये ये कुष्ठयुता नराः

ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାଜକ ହେଉଥିବା—ହାହାକାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ; ଏବଂ ଅଯାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯାଜନ କରୁଥିବାମାନେ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ପୁରୁଷମାନେ।

Verse 6

सुरापो ब्रह्महा चैव यो द्विजो वीरघातकः ॥ तथा वार्धुषिका ये च जिह्मप्रेक्षाश्च ये नराः ॥

ସୁରାପାନ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ଏବଂ ବୀରହନ୍ତା; ତଥା ସୁଦଖୋରମାନେ ଓ କପଟ ଦୃଷ୍ଟିବାନ ପୁରୁଷମାନେ।

Verse 7

मातृत्यागी पितृत्यागी यः स्वसाध्वीं परित्यजेत् ॥ गुरुद्वेषी दुराचारो दूताश्चाव्यक्तभाषिणः ॥

ଯେ ମାତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଯେ ପିତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଏବଂ ଯେ ନିଜ ସାଧ୍ବୀ ପତ୍ନୀକୁ ପରିତ୍ୟଜେ; ଯେ ଗୁରୁଦ୍ୱେଷୀ ଦୁରାଚାରୀ, ଏବଂ ଯେ ଦୂତ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଷା କହନ୍ତି—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 8

गृहक्षेत्रहरा ये च सेतुबन्धविनाशकाः ॥ अपुत्राश्चाप्यदाराश्च श्रद्दया च विवर्जिताः ॥

ଯେ ଘର ଓ କ୍ଷେତ୍ର ହରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେ ସେତୁବନ୍ଧ/ବାନ୍ଧ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି; ଯେ ପୁତ୍ରହୀନ ଓ ପତ୍ନୀହୀନ, ଏବଂ ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାବିହୀନ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 9

अशौचा निर्दयाः पापा हिंसका व्रतभञ्जकाः ॥ सोमविक्रयिणश्चैव स्त्रीजितः सर्वविक्रयी ॥

ଅଶୌଚୀ (ଅପବିତ୍ର), ନିର୍ଦୟ, ପାପୀ; ହିଂସକ ଓ ବ୍ରତଭଞ୍ଜକ; ସୋମ ବିକ୍ରେତା, ସ୍ତ୍ରୀବଶ, ଏବଂ ସର୍ବବିକ୍ରୟୀ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

Verse 10

भूम्यामनृतवादी च वेदजीवी च यो द्विजः ॥ नक्षत्री च निमित्ती च चाण्डालाध्यापकस्तथा ॥ सर्वमैथुनकर्ता च अगम्यागमने रतः ॥ मायिका रतिकाश्चैव तुलाधाराश्च ये नराः ॥ सर्वपापसुसङ्गाश्च चिन्तका येऽतिवैरिणः ॥ स्वाम्यर्थे न हता ये च ये च युद्धपराङ्मुखाः ॥

ଭୂମି ବିଷୟରେ ଅନୃତ କହୁଥିବା, ଏବଂ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ବେଦକୁ ଜୀବିକା କରେ; ନକ୍ଷତ୍ରୀ (ଜ୍ୟୋତିଷୀ) ଓ ନିମିତ୍ତବାଦୀ, ଏବଂ ଚାଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଅଧ୍ୟାପକ; ଯେ ସର୍ବତ୍ର ମୈଥୁନ କରେ ଓ ଅଗମ୍ୟ-ଗମନରେ ରତ; ମାୟାବୀ, ରତିକ, ଏବଂ ତୁଳା-ଭାରରେ ଚାଳାକି କରୁଥିବା ନର; ସମସ୍ତ ପାପର କୁସଙ୍ଗରେ ଥିବା, ଏବଂ ଅତିବୈରୀ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରକାରୀ; ଯେ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ନ ଦେଉଥିବେ, ଏବଂ ଯେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପରାଙ୍ମୁଖ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 11

परवित्तापहारी च राजघाती च यो नरः ॥ अशक्तः पापघोषश्च तथा ये ह्यग्निजीविनः ॥

ପରଧନ ଅପହରଣକାରୀ, ଏବଂ ରାଜଘାତକ ନର; ଅଶକ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପାପରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଥିବା, ପାପ ଘୋଷ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା କରୁଥିବାମାନେ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 12

शुश्रूषया च मुक्ताः ये लिङ्गिनः पापकर्मिणः ॥ पात्रकारी चक्रिणश्च नरा ये चाप्यधार्मिकाः ॥

ଯେମାନେ ସେବା-ପରିଚର୍ଯ୍ୟାରୁ ବିମୁଖ, ପାପକର୍ମ କରୁଥିବା ଲିଙ୍ଗଧାରୀ, ପାତ୍ର ତିଆରିକାରୀ/ପାତ୍ରବ୍ୟବହାରରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବା, ଚକ୍ରାଧାରିତ ବୃତ୍ତିରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଅଧାର୍ମିକ ପୁରୁଷ—ଏମାନେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 13

देवागारांश्च सत्राणि तीर्थविक्रयिणस्तथा ॥ व्रतविद्वेषिणो ये च तथाऽसद्वादिनो नराः ॥

ଯେମାନେ ଦେବାଳୟ ଓ ସତ୍ର (ଅନ୍ନଦାନଶାଳା) ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତୀର୍ଥ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ବ୍ରତ-ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅସଦ୍ବାଦ/କୁଦୃଷ୍ଟି କହନ୍ତି—ଏମାନେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 14

मिथ्या च नखरोमाणि धारयन्ति च ये नराः ॥ कूटा वक्रस्वभावाश्च कूटशासनकारिणः ॥

ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ମିଥ୍ୟାଭାବେ ନଖ ଓ ରୋମ (କୃତ୍ରିମ ଚିହ୍ନ) ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ କପଟୀ ଓ ବକ୍ରସ୍ୱଭାବୀ, ଏବଂ ଯେମାନେ କୂଟ ଶାସନ/ଛଳପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ କରନ୍ତି—ଏମାନେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 15

अज्ञानादव्रती यश्च यश्चाश्रमबहिष्कृतः ॥ विप्रकीर्णप्रतिग्राही सूचकस्तीर्थनाशकः ॥

ଯେ ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ବ୍ରତ-ନିୟମ ବିନା ରହେ, ଯେ ଆଶ୍ରମବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ବହିଷ୍କୃତ; ଯେ ବହୁ ସ୍ଥାନରୁ ଆସିଥିବା ଦାନକୁ ବିବେକ ବିନା ଗ୍ରହଣ କରେ, ଯେ ସୂଚକ/ଚୁଗୁଳିଆ, ଏବଂ ଯେ ତୀର୍ଥ ନାଶ କରେ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 16

कलही च प्रतर्क्यश्च निष्ठुरश्च नराधमः॥ एते चान्ये च बहवो ह्यनिर्दिष्टाः सहस्रशः॥

କଳହପ୍ରିୟ, ତର୍କବିତର୍କରେ ଲଗାଇଦେଉଥିବା, ନିଷ୍ଠୁର ଓ ନରାଧମ—ଏମାନେ ଏବଂ ଏପରି ଅନେକ ଅନ୍ୟ, ସହସ୍ର ସଂଖ୍ୟାରେ, ଯଦିଓ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଉଲ୍ଲେଖ ନୁହେଁ, ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 17

स्त्रियो नराश्च गच्छन्ति यत्र तच्छृणुतामलाः॥ कुर्वन्तीह यथा सर्वे तत्र गत्वा यमालये॥

ହେ ନିର୍ମଳମାନେ, ଶୁଣ—ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷ କେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି। ଏଠାରେ ସମସ୍ତେ ଯେପରି କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେପରି ସେଠାରେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଇ ସେହିଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 18

पप्रच्छुर्विस्मयाविष्टा नाचिकेतमृषिं तदा॥ ऋषय ऊचुः॥ त्वया सर्वं यथा दृष्टं ब्रूहि तत्र विदां वर॥

ତେବେ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନେ ନାଚିକେତ ଋଷିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସେଠାରେ ଯେପରି ଦେଖିଛ, ସେପରି ସବୁ କହ।

Verse 19

यथास्वरूपः कालोऽसौ येन सर्वं प्रवर्तते॥ इह कर्माणि यः कृत्वा पुरुषो ह्यल्पचेतनः॥

ଯେ କାଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, ସେହି କାଳର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ? ଏବଂ ଏଠାରେ କର୍ମ କରୁଥିବା ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ପୁରୁଷର ପରେ କ’ଣ ହୁଏ?

Verse 20

वारयेत्स तदा तं तु ब्रह्मलोके च स प्रभुः॥ कल्पान्तं पच्यमानोऽपि दह्यमानोऽपि वा पुनः॥

ତେବେ ସେ ପ୍ରଭୁ ତାକୁ ନିବାରଣ କରନ୍ତି—ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ମଧ୍ୟ—ସେ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ‘ପଚାଯାଉଥିଲେ’ କିମ୍ବା ପୁନଃ ଦହିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 21

न नाशो हि शरीरस्य तस्मिन्देशे तपोधनाः॥ यस्य यस्य हि यत्कर्म पच्यमानः पुनः पुनः॥

ହେ ତପୋଧନମାନେ, ସେହି ଦେଶରେ ଶରୀରର ନାଶ ନାହିଁ। ଯାହାର ଯେ କର୍ମ, ସେ ତାହାନୁଯାୟୀ ପୁନଃ ପୁନଃ ‘ପଚାଯାଇ’ (ଫଳ ଭୋଗ କରି) ପରିଣାମ ଭୋଗେ।

Verse 22

अवश्यं चैव गन्तव्यं तस्य पार्श्वं पुनःपुनः॥ न तु त्रासाद्द्विजः शक्तस्तत्र गन्तुं हि कश्चन॥

ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ସମୀପକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ। କିନ୍ତୁ ଭୟରୁ ସେଠାକୁ କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ଯାଇପାରେ ନାହିଁ—ପ୍ରକୃତରେ କେହି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 23

न गच्छन्ति च ये तत्र दानेन निगमेण च॥ वैतरण्याश्च यद्रूपं किं तोयं च वहत्यसौ॥

ଏବଂ ଦାନ ଓ ନିଗମ (ବେଦବିଧି) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯେମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କିଏ? ବୈତରଣୀର ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ, ଏବଂ ସେ କି ପ୍ରକାର ଜଳ ବହାଏ?

Verse 24

रौरवो वा कथं विप्र किंरूपं कूटशाल्मलेः॥ कीदृशा वा हि ते दूताः किं कार्याः किं पराक्रमाः॥

ହେ ବିପ୍ର, ରୌରବ କିପରି? କୂଟଶାଲ୍ମଲୀର ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ? ସେ ଦୂତମାନେ କିପରି—ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ, ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ କେତେ?

Verse 25

किं च किंच तु कुर्वाणाः किंच किंच समाचरन्॥ न चेतो लभते जन्तुच्छादितं पूर्वतेजसा॥

ଏହା ସେହା କରୁଥିବା, ଏହା ସେହା ଆଚରୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଜୀବ ଚିତ୍ତସ୍ପଷ୍ଟତା ପାଉନାହିଁ; କାରଣ ତାହା ପୂର୍ବତେଜ (ପୂର୍ବ ସଂସ୍କାର-ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ।

Verse 26

धृतिं न लभते किञ्चित्तैस्तैर्दोषैः सुवासिताः ॥ दोषं सत्यंअजानन्तस्तथा मोहॆन मोहिताः ॥

ସେ ସେ ଦୋଷମାନେ ଯେନ ଗନ୍ଧିତ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କିଛିମାତ୍ର ଧୃତି ପାଉନାହାନ୍ତି। ଦୋଷର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ନ ଜାଣି, ସେମାନେ ମୋହରେ ଆହୁରି ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 27

परं परमजानन्तो रमन्ते कस्य मायया ॥ क्लिश्यन्ते बहवस्तत्र कृत्वा पापमचेतसः ॥

ପରମକୁ ପରମ ଭାବେ ନ ଜାଣି ସେମାନେ କାହାର ମାୟାରେ ରମନ୍ତି; ଅବିବେକୀ ହୋଇ ପାପ କରି ସେଠାରେ ଅନେକେ କ୍ଲେଶ ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 28

एतत्कथय वत्स त्वं यतः प्रत्यक्षदर्शिवान् ।

ହେ ବତ୍ସ, ତୁମେ ଏହା କହ, କାରଣ ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷଦର୍ଶୀ।

Verse 29

तानि वै कथयिष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तमाः ॥ वैशम्पायन उवाच ॥ एवं तस्य वचः श्रुत्वा सर्व एव तपोधनाः ॥

‘ସେହି କଥାମାନେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କହିବି—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶୁଣନ୍ତୁ।’ ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—‘ଏଭଳି ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି, ତପୋଧନ ସମସ୍ତେ…’

Verse 30

बोद्धव्यं नावबुध्यन्ते गुणानां तु गुणोत्तरम् ॥ हाहाभूताश्च चिन्तार्त्ताः सर्वदोषसमन्विताः ॥

ବୋଧନୀୟକୁ ସେମାନେ ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ—ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଗୁଣୋତ୍ତର ତତ୍ତ୍ୱକୁ; ‘ହାୟ ହାୟ’ କରି ଚିନ୍ତାର୍ତ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦୋଷରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।