Adhyaya 164: The Efficacy of Circumambulating Annakūṭa (Govardhana)

Verse 1

अथाऽन्नकूटपरिक्रमप्रभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ अस्ति गोवर्धनं नाम क्षेत्रं परमदुर्लभम् ॥ मथुरापश्चिमे भागे अदूराद्योजनद्वयम् ॥

ଏବେ ଅନ୍ନକୂଟ ପରିକ୍ରମାର ପ୍ରଭାବ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି। ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ଗୋବର୍ଧନ ନାମକ ଏକ ପରମ ଦୁର୍ଲଭ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି; ଏହା ମଥୁରାର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ, ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ—ଦୁଇ ଯୋଜନ ଦୂରେ।

Verse 2

ह्रदं तत्र महाभागे द्रुमगुल्मलतायुतम् ॥ चत्वारि तत्र तीर्थानि पुण्यानि च शुभानि च ॥

ହେ ମହାଭାଗ, ସେଠାରେ ବୃକ୍ଷ, ଗୁଲ୍ମ ଓ ଲତାଦିରେ ଶୋଭିତ ଏକ ହ୍ରଦ ଅଛି। ସେଠାରେ ଚାରିଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି—ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ଶୁଭଦାୟକ।

Verse 3

ऐन्द्रं पूर्वेण पार्श्वेन यमतीर्थं तु दक्षिणे ॥ पश्चिमे वारुणं तीर्थं कौबेरं चोत्तरेण तु ॥

ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଐନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମତୀର୍ଥ। ପଶ୍ଚିମରେ ବାରୁଣ ତୀର୍ଥ, ଉତ୍ତରରେ କୌବେର ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 4

तेषां मध्ये स्थितो भद्रे क्रीडयिष्ये यदृच्छया ॥ तत्र वै शक्रतीर्थे तु स्नानं कुर्याद्दृढ व्रतः ॥

ହେ ଭଦ୍ରେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ମୁଁ ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ସେଠାରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରିବି। ସେଠାରେ ଶକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରୁ।

Verse 5

मोदते शक्रलोके तु सर्वद्वन्द्वविवर्जितः॥ दक्षिणे यमतीर्थे तु स्नानं कुर्याद्यथाविधि॥

ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଶକ୍ରଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣର ଯମତୀର୍ଥରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 6

यमस्य भवनं गत्वा मोदते कृतनिश्चयः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् लोभमोहविवर्जितः॥॥ यमलोकं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति॥ तत्रैव वारुणं तीर्थमासाद्य स्नानमाचरेत्॥

ଯମଙ୍କ ଭବନକୁ ପହଞ୍ଚି ଦୃଢନିଶ୍ଚୟୀ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଲୋଭ ଓ ମୋହ ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ। ଯମଲୋକ ଛାଡ଼ି ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ସେଠାରେ ହିଁ ବାରୁଣ ତୀର୍ଥକୁ ପାଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

वारुणं भवनं गत्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषात्॥ तथात्र मुञ्चते प्राणान् कामक्रोधविवर्जितः॥

ବାରୁଣଙ୍କ ଭବନକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ସମସ୍ତ ପାପକଲ୍ମଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏବଂ ସେଠାରେ ହିଁ କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 8

वारुणं लोकमुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति॥ तत्र मध्ये च यः स्नाति क्रीडते स मया सह॥

ବାରୁଣଲୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ଏବଂ ସେଠାରେ ସେଇ ସ୍ଥାନର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଯେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ମୋ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ।

Verse 9

न तस्य पुनरावृत्तिर्देवि सत्यं ब्रवीमि ते॥ स्नात्वा मानसगङ्गायां दृष्ट्वा गोवर्धने हरिम्॥

ହେ ଦେବୀ, ତାହାର ପୁନରାବୃତ୍ତି ନାହିଁ—ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ମାନସୀ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ଗୋବର୍ଧନରେ ହରିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି।

Verse 10

अन्नकूटं परिक्रम्य किं पुनः परिशोचति॥ सोमवारे त्वमायां वै प्राप्य गोवर्धनं गिरिम्॥

ଅନ୍ନକୂଟକୁ ପରିକ୍ରମା କରି ସେ ପୁଣି କାହିଁକି ଶୋକ କରିବ? ନିଶ୍ଚୟ, ସୋମବାର ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ ଗୋବର୍ଧନ ଗିରିକୁ ପହଞ୍ଚି...

Verse 11

दत्त्वा पिण्डं पितृभ्यश्च राजसूयफलṃ भवेत्॥ गयायां पिण्डदानेन यत्फलं प्राप्यते नरैः॥

ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରି ଲୋକେ ଯେ ଫଳ ପାଆନ୍ତି…

Verse 12

तत्फलं प्राप्यते तत्र नात्र कार्या विचारणा॥ गोवर्धनं परिक्रम्य दृष्ट्वा देवं परं हरिम्॥

ସେଇ ଫଳ ସେଠାରେ ହିଁ ମିଳେ; ଏଠାରେ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ। ଗୋବର୍ଧନକୁ ପରିକ୍ରମା କରି ପରମଦେବ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି…

Verse 13

राजसूयाश्वमेधानां फलं प्राप्नोत्यसंशयम्॥

ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 14

पृथिव्युवाच॥ परिक्रमोऽन्नकूटस्य विधिना क्रियते कथम्॥ प्रभावगुणमाहात्म्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति॥

ପୃଥିବୀ କହିଲେ—ଅନ୍ନକୂଟର ପରିକ୍ରମା ବିଧିଅନୁସାରେ କିପରି କରାଯାଏ? ତାହାର ପ୍ରଭାବ, ଗୁଣ ଓ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଆପଣ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 15

श्रीवराह उवाच ॥ मासि भाद्रपदे या तु शुक्ला चैकादशी शुभा ॥ गोवर्धने सोपवासः कुर्यात्तत्र प्रदक्षिणाम् ॥

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁଭ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଗୋବର୍ଧନରେ ଉପବାସ ରଖି ସେଠାରେ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 16

स्नात्वा मानसगङ्गायां प्रभाते उदिते रवौ ॥ गोवर्धनं प्रसाद्यैवं हरिं चाचलमूर्द्धनि ॥

ପ୍ରଭାତେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ ମାନସଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏଭଳି ଗୋବର୍ଧନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ପର୍ବତଶିଖରେ ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 17

पुण्डरीकं ततो गच्छेत्कुण्डे स्नात्वा विधानतः ॥ देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य पुण्डरीकमथार्च्य च ॥

ତାପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକକୁ ଯିବା ଉଚିତ; କୁଣ୍ଡରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

तत्र स्नानं तर्पणं च कृत्वा फलमवाप्नुयात् ॥ राजसूयाश्वमेधानां धूतपाप्मा न संशयः ॥

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ତର୍ପଣ କରି ଫଳ ପାଏ; ପାପ ଧୋଇଯାଏ—ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ସମ ଫଳ ମିଳେ, ନିଶ୍ଚୟ।

Verse 19

तीर्थं संकर्षणं नाम्ना बलभद्रेण रक्षितम् ॥ गोहत्या पूर्वसंलग्ना उत्तीर्णा तत्र दूरतः ॥

‘ସଂକର୍ଷଣ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ; ପୂର୍ବରୁ ଲାଗିଥିବା ଗୋହତ୍ୟାଦୋଷ ସେଠାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦୂରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 20

स्नानाद्गच्छति सा क्षिप्रं नात्र कार्या विचारणा ॥ अन्नकूटस्य सान्निध्ये तीर्थं शक्रविनिर्मितम् ॥

ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ସେ (ଦୋଷ) ଶୀଘ୍ର ଦୂର ହୁଏ; ଏଠାରେ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଅନ୍ନକୂଟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ନିର୍ମିତ ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 21

तत्र कृष्णेन पूजार्थमिन्द्रस्य विहतो मखः ॥ महदिन्द्रस्य चोत्थानं भक्ष्यभोज्यसमन्वितम् ॥

ସେଠାରେ ପୂଜାର୍ଥେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଖ-ଯଜ୍ଞକୁ ବାଧା ଦେଲେ। ତାପରେ ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହା ଉଦ୍ରେକ ହେଲା।

Verse 22

कृत्वा तुष्टिकरान्साक्षादिन्द्रेण सह संकथा ॥ इन्द्रस्य वर्षतोऽत्यन्तं तासां पीडाकरं जलम् ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ୍ ତୁଷ୍ଟିକର ସଂକଥା କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟଧିକ ବର୍ଷା କଲେ; ସେହି ଜଳ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୀଡାକାରକ ହେଲା।

Verse 23

तासां गवां रक्षणाय धृतो गिरिवरस्तदा ॥ सोऽन्नकूट इति ख्यातः सर्वतः शक्रपूजितः ॥

ସେହି ଗାଈମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେତେବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଧରାଗଲା। ସେ ‘ଅନ୍ନକୂଟ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ଏବଂ ସର୍ବତଃ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲା।

Verse 24

देवा देव्यस्तथा गावो ऋषिभिश्च समन्विताः ॥ पूजितास्तर्पिताः श्रेष्ठाः श्रमतो विष्णुना पुरा ॥

ଦେବମାନେ, ଦେବୀମାନେ ଓ ଗାଈମାନେ—ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ—ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପୂଜିତ ଓ ତର୍ପିତ ହେଲେ; ପୂର୍ବେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଶ୍ରମରେ ଏହା କରିଥିଲେ।

Verse 25

तस्मिन्स्थाने तर्पणेन शतक्रतुफलं लभेत् ॥ ततः कदम्बखण्डाख्यं कुण्डं तु विमलोदकम् ॥

ସେହି ସ୍ଥାନରେ ତର୍ପଣ କଲେ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ତାପରେ ‘କଦମ୍ବଖଣ୍ଡ’ ନାମକ କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହାର ଜଳ ନିର୍ମଳ ଓ ପବିତ୍ର।

Verse 26

स्नात्वा पितॄन्समभ्यर्च्य ब्रह्मलोकमवाप्नुयात् ॥ ततो गच्छेद्देवगिरिं शतबाहुसमुच्छ्रितम् ॥

ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତାପରେ ଶତବାହୁ-ସମ ଉଚ୍ଚ ଦେବଗିରିକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 27

कुण्डे स्नात्वा पितॄँस्तर्प्य कृतकृत्यो दिवं व्रजेत् ॥ गङ्गायाश्चोत्तरं यावद्देवदेवस्य चक्रिणः ॥

କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଲେ ମନୁଷ୍ୟ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତରେ ଦେବଦେବ ଚକ୍ରୀଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (ଯିବା).

Verse 28

अरिष्टेन समं यत्र महद्युद्धं प्रवर्तितम् ॥ घातयित्वा ततश्चेममरिष्टं वृषरूपिणम् ॥

ଯେଉଁଠି ଅରିଷ୍ଟ ସହିତ ମହାଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିଲା—ତାପରେ ବୃଷରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏହି ଅରିଷ୍ଟକୁ ବଧ କରି—

Verse 29

कोपेन पार्ष्णिघातेन मह्यां तीर्थं प्रवर्तितम् ॥ वृषभस्य वधाज्ज्ञेयं तीर्थं सुमहदद्भुतम् ॥

କ୍ରୋଧରେ ଏବଂ ଗୋଡ଼ଢେଙ୍କାର ପ୍ରହାରରେ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ତୀର୍ଥ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଏହି ଅତିମହାନ ଅଦ୍ଭୁତ ତୀର୍ଥ ବୃଷଭବଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ—ଏହିପରି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 30

वृषो हतो मया चायमरिष्टः पापपूरुषः ॥ तत्र राधा समाश्लिष्य कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ॥

‘ବୃଷଭକୁ ମୁଁ ବଧ କରିଛି; ଏହି ଅରିଷ୍ଟ ପାପପୁରୁଷ।’ ସେଠାରେ ରାଧା, ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକାରୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 31

स्वनाम्ना विदितं कुण्डं कृतं तीर्थमदूरतः ॥ राधाकुण्डमिति ख्यातं सर्वपापहरं शुभम् ॥

ତାଙ୍କ ନିଜ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏକ କୁଣ୍ଡ ନିକଟେ ତୀର୍ଥରୂପେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ତାହା ‘ରାଧାକୁଣ୍ଡ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ, ଶୁଭ ଓ ସର୍ବପାପହର।

Verse 32

अरिष्टराधाकुण्डाभ्यां स्नानात्फलमवाप्नुयात् ॥ राजसूयाश्वमेधानां नात्र कार्या विचारणा ॥

ଅରିଷ୍ଟକୁଣ୍ଡ ଓ ରାଧାକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଉକ୍ତ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଏଥିରେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସହ ତୁଳନାବିଚାର କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 33

गोनरब्रह्महत्यायाः पापं क्षिप्रं विनश्यति ॥ तीर्थं हि मोक्षराजाख्यं नृणां मुक्तिप्रदायकम् ॥

‘ଗୋନର-ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା’ ଜନିତ ପାପ ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ। ‘ମୋକ୍ଷରାଜ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଏହି ତୀର୍ଥ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 34

यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ इन्द्रध्वजोच्छ्रयं यत्र पूर्वस्यां दिशि वै कृतम् ॥

ଯାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସେଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ଉଚ୍ଚ କରି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 35

ततो हरो निवेद्याशु यात्राफलमनुत्तमम् ॥ चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा पञ्चतीर्थाख्यकुण्डके ॥

ତାପରେ ହର (ଶିବ) ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରାର ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି: ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଓ ‘ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ’ ନାମକ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 36

समाप्य तीर्थयात्रां च रात्रौ जागरणं तथा ॥ गोवर्धने च कर्तव्यं महापातकनाशनम् ॥

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମାପ୍ତ କରି ରାତିରେ ଜାଗରଣ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଗୋବର୍ଧନରେ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ କରଣୀୟ, କାରଣ ଏହା ମହାପାପ ନାଶ କରେ।

Verse 37

एकादश्यां तदा रात्रौ कृत्वा जागरणं शुभम् ॥ द्वादश्यामुषसि स्नात्वा पिण्डं निर्वाप्य शक्तितः ॥

ତାପରେ ଏକାଦଶୀର ରାତିରେ ଶୁଭ ଜାଗରଣ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀର ପ୍ରଭାତେ ସ୍ନାନ କରି, ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 38

पितॄणां मुक्तिदं तेषां य एवṃ कुरुते नरः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तः परं ब्रह्माधिगच्छति ॥

ଯେ ନର ଏହିପରି କରେ, ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦାନ କରେ; ଏବଂ ସେ ସ୍ୱୟଂ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 39

य एतच्छृणुयाद्भक्त्या तीर्थानुक्रमणं हरेः ॥ गोवर्धनस्य माहात्म्यं गङ्गास्नानफलं भवेत् ॥

ଯେ ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ଏହି କ୍ରମାନୁକ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନା—ଗୋବର୍ଧନର ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ—ଶୁଣେ, ସେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ସମାନ ଫଳ ପାଏ।

Verse 40

एतत्ते कथितं भद्रे अन्नकूटपरिक्रमम् ॥ यथानुक्रमयोगेन तथाषाढेपि चोच्यते ॥

ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମକୁ ଏହି ଅନ୍ନକୂଟ ପରିକ୍ରମା କଥିତ ହେଲା; ଏହି ଏକେ କ୍ରମଯୋଗ ଅନୁସାରେ ଆଷାଢ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।

Verse 41

स्नातस्तत्र तदा कृष्णो वृषं हत्वा महासुरम् ॥ वृषहत्यासमायुक्तः कृष्णश्चिन्तान्वितोऽभवत् ।

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମହାସୁର ବୃଷକୁ ବଧ କଲେ; ବୃଷ-ହତ୍ୟା ଦୋଷରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଚିନ୍ତାକୁଳ ହେଲେ।

Verse 42

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके स गच्छति ॥ अन्नकूटं ततः प्राप्य तस्य कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥

ଏଠାରେ ଯେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ପରେ ଅନ୍ନକୂଟକୁ ପହଞ୍ଚି ତାହାର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 43

सर्वपापविनिर्मुक्तः प्रयाति भवनं हरेः ॥ कुण्डं चाप्सरसं नाम प्रसन्नसलिलाशयम् ॥

ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଏ। ସେଠାରେ ‘ଆପ୍ସରସ’ ନାମର ଏକ କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହାର ଜଳ ନିର୍ମଳ ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତ।

Verse 44

यत्र स्नानाद्दर्शनाच्च वाजपेयफलं लभेत् ॥ महादेवं ततो दृष्ट्वा गत्वा ध्यात्वा फलं लभेत् ॥

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ପରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଧ୍ୟାନ କଲେ ଯଥାଫଳ ଲଭେ।

Verse 45

इन्द्रध्वजमिति ख्यातं तीर्थं चैवातिमुक्तिदम् ॥ तत्र स्नाता दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः ॥

ଏହା ‘ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅତିମୁକ୍ତିଦାୟକ ତୀର୍ଥ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଯେମାନେ ସେଠାରେ ମରନ୍ତି ସେମାନେ ପୁନର୍ଭବ ନାହାନ୍ତି।