Adhyaya 153: The Glory of the Mathurā Sacred Landscape: Saṃyamana Tīrtha and the Twelve Sacred Forests

Verse 1

अथ मथुरातीर्थमाहात्म्यम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ उत्तरे शिवकुण्डाच्च तीर्थानां नवकं स्मृतम् ॥ नवतीर्थात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥

ଏବେ ମଥୁରା-ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ। ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ଶିବକୁଣ୍ଡର ଉତ୍ତରେ ନଅଟି ତୀର୍ଥର ସମୁହ ସ୍ମୃତ। ଏହି ନଅ ତୀର୍ଥଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ।

Verse 2

तत्रैव स्नानमात्रेण सौभाग्यं जायते परम् ॥ रूपवन्तः प्रजायन्ते स्वर्गलोके न संशयः ॥

ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟ ଜନ୍ମେ। ସୁରୂପ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକର ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 3

तस्मिन् स्नातो नरो देवि मम लोके प्रपद्यते ॥ तत्र संयमनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥

ହେ ଦେବୀ, ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନର ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ‘ସଂୟମନ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 4

तत्र स्नातो मृतो वापि मम लोकं स गच्छति ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ପୁନଃ ଆଉ ଏକ କଥା କହିବି—ହେ ବସୁନ୍ଧରା, ଶୁଣ।

Verse 5

तस्मिन् संयमने तीर्थे यद्यद्वृत्तं पुरातनम् ॥ कश्चित्पापसमाचारो निषादो दुष्टमानसः ॥

ସେଇ ସଂୟମନ ତୀର୍ଥରେ ଏକ ପୁରାତନ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ଜଣେ ନିଷାଦ ଥିଲା, ଯାହାର ଆଚରଣ ପାପମୟ ଓ ମନ ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲା।

Verse 6

वसते नैमिषारण्ये सुप्रतीतेऽतिपापकृत् ॥ केनचित्त्वथ कालेन सोऽगच्छन्मथुरां प्रति ॥

ସେ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିଲା, ଅତ୍ୟଧିକ ପାପକର୍ମ କରୁଥିବା। ପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ ସେ ମଥୁରା ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲା।

Verse 7

तत्र प्राप्य च कालिन्दीं कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् ॥ स निषादस्तर्त्तुकामस्तस्यां चैव तिथौ ततः ॥

ସେଠାରେ କାଲିନ୍ଦୀ (ଯମୁନା) ନଦୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ସେ ନିଷାଦ ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେହି ତିଥିରେ ହିଁ ପ୍ରୟାସ କଲା।

Verse 8

ततार यमुनां सोऽथ प्राप्य संयमनं शुभे ॥ ममज्जासौ ततः पापस्तस्मिंस्तीर्थे वरे शुभे ॥

ତାପରେ ସେ ଯମୁନାକୁ ପାର ହୋଇ, ହେ ଶୁଭେ, ସଂୟମନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ତଦନନ୍ତରେ ସେ ପାପୀ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଭ ତୀର୍ଥରେ ଡୁବିଗଲା।

Verse 9

मग्नमात्रस्ततः पापः सद्यः प्राणैर्व्ययुज्यत ॥ तत्तीर्थस्य प्रभावेण जातोऽसौ पृथिवीपतिः ॥

ଡୁବିବାମାତ୍ରେ ସେ ପାପୀ ସତ୍ୱରେ ପ୍ରାଣବିୟୋଗ ପାଇଲା। ସେହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ପରେ ପୃଥିବୀପତି—ରାଜା—ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 10

पालयामास वसुधां क्षत्रधर्मं समाश्रितः ॥ तेनोढा काशिराजस्य पीवरी नामतः शुभा ॥

ସେ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ କଲା। ତାହାଦ୍ୱାରା କାଶୀରାଜଙ୍କ ଶୁଭା ‘ପୀବରୀ’ ନାମ୍ନୀ (କନ୍ୟା) ପତ୍ନୀରୂପେ ବିବାହିତ ହେଲା।

Verse 11

पत्नी शतानां मुख्यानां प्रवरा सा वसुङ्घरे॥ तां चैव रमयामास उद्यानेषु वनेषु च॥

ହେ ବସୁଂଘରେ, ସେ ଶତାଧିକ ମୁଖ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠା ଥିଲା; ଏବଂ ସେ ତାକୁ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବନରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ କଲା।

Verse 12

प्रासादेषु च रम्येषु नदीनाṃ पुलिनेṣu च॥ प्रजाः पालयतस्तस्य दानानि ददतस्तथा॥

ରମ୍ୟ ପ୍ରାସାଦମାନେ ଓ ନଦୀମାନଙ୍କ ବାଲୁକା-ତଟରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରି ଯଥାବିଧି ଦାନ ଦେଉଥିଲେ।

Verse 13

कालो गच्छति राजा तु भोगासक्तिं च विन्दति॥ भोगासक्तस्य वसुधे वर्षाणि सप्तसप्ततिः॥

କାଳ ଗତି କଲା, ରାଜା ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ହେଲେ। ହେ ବସୁଧା, ଭୋଗାସକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବର୍ଷ ସତତ୍ତର ହେଲା।

Verse 14

पुत्राः सप्त तथा जाताः कन्याः पञ्च सुषोभनाः॥ राज्ञां पञ्चसुता दत्ताः कन्याः कमललोचनाः॥

ସାତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଅତି ଶୋଭନ କନ୍ୟା। କମଳନୟନୀ ସେହି ପାଞ୍ଚ କନ୍ୟାକୁ ରାଜମାନଙ୍କୁ (ବିବାହରେ) ଦିଆଗଲା।

Verse 15

पुत्रान्संस्थापयामास स्थानेषु वसुधाधिपान्॥ पीवर्या सह सुप्तः स रात्रौ च वसुधाधिपः॥

ସେ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିଜନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏବଂ ସେହି ଭୂପତି ପୀବରୀ ସହ ରାତିରେ ଶୟନ କଲେ।

Verse 16

तत्र प्रबुद्धो नृपतिर् हाहेति वदते मुहुः॥ स्मृत्वा तु मथुरां देवि स्मृत्वा संयमनं परम्॥

ସେଠାରେ ଜାଗି ଉଠି ନୃପତି ପୁନଃପୁନଃ ‘ହାୟ!’ ବୋଲି କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ମଥୁରାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏବଂ ପରମ ସଂୟମନକୁ ସ୍ମରଣ କରି।

Verse 17

ततः सा पीवरी प्राह किमेवं भाषसे नृप॥ प्रियाया वचनं श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत्॥

ତେବେ ପୀବରୀ କହିଲା— “ହେ ନୃପ! ଆପଣ ଏଭଳି କାହିଁକି କହୁଛନ୍ତି?” ପ୍ରିୟାର ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 18

मत्तः सुप्तः प्रमत्तश्च असम्बद्धं प्रभाषते॥ निद्रावश्यस्य वचनं न सम्प्रष्टुं त्वमर्हसि॥

ମତ୍ତ, ସୁପ୍ତ କିମ୍ବା ପ୍ରମତ୍ତ ଲୋକ ଅସମ୍ବଦ୍ଧ କଥା କହେ; ନିଦ୍ରାବଶ ଲୋକର ବଚନକୁ ତୁମେ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 19

प्रियाया वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच नराधिपः॥ अवश्यं यदि वक्तव्यं गच्छावो मथुरां पुरीम्॥

ପ୍ରିୟାର ବଚନ ଶୁଣି ନରାଧିପ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ଯଦି ନିଶ୍ଚୟ କହିବାକୁ ହେବ, ତେବେ ଚାଲ ମଥୁରା ପୁରୀକୁ ଯାଉ।”

Verse 20

तत्र गत्वा यथातत्त्वं वदिष्यामि शुभानने॥ ददस्व विपुलं दानं ब्राह्मणेभ्यः सुलोचने॥

ସେଠାକୁ ଯାଇ, ହେ ଶୁଭାନନେ, ମୁଁ ବିଷୟର ଯଥାତଥ୍ୟ ସତ୍ୟ କହିବି। ହେ ସୁଲୋଚନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବିପୁଳ ଦାନ ଦିଅ।

Verse 21

पुत्रान्संस्थाप्य दौहित्रान्स्वे स्थाने शुभान्प्रिये ॥ ग्रामांश्च कोशं रत्नानि पुत्रान्वीक्ष्य पुनः पुनः ॥

ହେ ପ୍ରିୟେ! ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଓ ଦୌହିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଗ୍ରାମ, କୋଷ, ରତ୍ନ ଏବଂ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 22

ततः सम्मानयामास जनं पुरनिवासिनम् ॥ पितृपैतामहं राज्यं पालनीयं यथाक्रमम् ॥

ତାପରେ ସେ ନଗରନିବାସୀ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କୁ ଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ରାଜ୍ୟକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ଧର୍ମପୂର୍ବକ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ॥

Verse 23

राज्ये पुत्रान्नियोक्ष्यामि यदि वो रोचतेऽनघाः ॥ राज्यपुत्रकलत्राणि बन्धुवर्गं तथैव च ॥

ହେ ନିର୍ଦୋଷମାନେ, ଯଦି ତୁମମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ ତେବେ ମୁଁ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବି। ରାଜ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟ, ପୁଅ ଓ ପତ୍ନୀମାନେ, ଏବଂ ବନ୍ଧୁବର୍ଗ—ଏସବୁକୁ ମଧ୍ୟ ଭାବନ୍ତୁ॥

Verse 24

नित्यमिच्छन्ति वै लोको यमस्येच्छन्ति नान्यथा ॥ एवं ज्ञात्वा प्रसन्नेन कर्त्तव्यं चात्मनो हितम् ॥

ଲୋକମାନେ ସଦା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ଅଧିକାରର ବସ୍ତୁକୁ ହିଁ ଚାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଏହା ଜାଣି ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ନିଜ ହିତ କରିବା ଉଚିତ॥

Verse 25

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गच्छावो मथुरां पुरीम् ॥ अहो कष्टं यदस्माभिः पुरा राज्यमनुष्ठितम् ॥

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଆମେ ମଥୁରା ନଗରୀକୁ ଯାଉ। ହାୟ, ପୂର୍ବେ ଆମେ ରାଜ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲୁ—ଏହା କେତେ କଷ୍ଟଦାୟକ॥

Verse 26

इदानीं तु मया ज्ञातं त्यागान्नास्ति परं सुखम् ॥ नास्ति विद्यसमं चक्षुर्नास्ति चक्षुस्समं बलम् ॥

ଏବେ ମୁଁ ଜାଣିଲି—ତ୍ୟାଗଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ନାହିଁ। ବିଦ୍ୟା ସମାନ ଚକ୍ଷୁ ନାହିଁ, ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ସମାନ ବଳ ନାହିଁ॥

Verse 27

नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागात्परं सुखम् ॥ यः कामान्कुरुते सर्वान्यश्चैतान्केवलाṃस्त्यजेत् ॥

ଆସକ୍ତି ସମାନ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଏବଂ ତ୍ୟାଗଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ସୁଖ ନାହିଁ। ଯେ ସମସ୍ତ କାମନାକୁ ଅନୁସରେ—ଏବଂ ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରେ—(ଏହି ବିପରୀତତା ଦର୍ଶାଯାଏ)।

Verse 28

ततः पौरजनं दृष्ट्वा चतुरङ्गबलान्वितः ॥ ततः कालेन महता सम्प्राप्तो मथुरां पुरीम् ॥

ତାପରେ ନଗରବାସୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସେ ମଥୁରା ପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 29

तेन दृष्टा पुरी रम्या वासवस्य पुरी यथा ॥ तीर्थैर्द्वादशभिर्युक्ता पुण्या पापहरा शुभा ॥

ସେ ଏକ ରମ୍ୟ ପୁରୀକୁ ଦେଖିଲା, ଯାହା ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପୁରୀ ପରି ଥିଲା। ଦ୍ୱାଦଶ ତୀର୍ଥରେ ଯୁକ୍ତ, ଏହା ପୁଣ୍ୟମୟ, ଶୁଭ ଏବଂ ପାପହର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 30

रम्यं मधुवनं नाम विष्णुस्थानमनुत्तमम् ॥ तं दृष्ट्वा मनुजो देवि कृतकृत्यो हि जायते ॥

ହେ ଦେବୀ! ‘ମଧୁବନ’ ନାମକ ଏକ ରମ୍ୟ ବନ ଅଛି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନୁତ୍ତମ ଧାମ। ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 31

एकादशी शुक्लपक्षे मासि भाद्रपदे तथा ॥ तस्यां स्नातो नरो देवि कृतकृत्यो हि जायते ॥

ହେ ଦେବୀ! ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ଦିନ, ସେହି ଦିନ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନର ନିଶ୍ଚୟ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 32

वनं कुन्दवनं नाम तृतीयं चैवमुत्तमम् ॥ तत्र गत्वा नरो देवि कृतकृत्यो हि जायते ॥

କୁନ୍ଦବନ ନାମକ ବନ ତୃତୀୟ ଏବଂ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ହେ ଦେବୀ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ନର କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 33

एकादशी कृष्णपक्षे मासि भाद्रपदे हि वा ॥ तत्र स्नातो नरो देवि रुद्रलोके महीयते ॥

କିମ୍ବା ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀରେ—ହେ ଦେବୀ—ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନର ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 34

चतुर्थं काम्यकवनं वनानां वनमुत्तमम् ॥ तत्र गत्वा नरो देवि मम लोके महीयते ॥

ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି କାମ୍ୟକବନ; ଏହା ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବନ। ହେ ଦେବୀ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ନର ମମ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 35

विमलस्य च कुण्डे तु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ यस्तत्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

ବିମଳକୁଣ୍ଡରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯେ ସେଠାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ମମ ଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 36

पञ्चमं बकुलं नाम वनानामुत्तमं वनम् ॥ तत्र गत्वा नरो देवि अग्निस्थानं स गच्छति ॥

ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ବକୁଳ ନାମକ ବନ; ଏହା ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ବନ। ହେ ଦେବୀ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ନର ଅଗ୍ନିସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ।

Verse 37

तत्र गत्वा तु वसुधे मद्भक्तो मत्परायणः ॥ तद्वनस्य प्रभावेण नागलोकं स गच्छति ॥

ହେ ବସୁଧେ! ସେଠାକୁ ଯାଇ ଯେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ମୋତେ ହିଁ ପରାୟଣ କରେ, ସେ ଏହି ବନର ପ୍ରଭାବରେ ନାଗଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 38

सप्तमं तु वनं भूमे खादिरं लोकविश्रुतम् ॥ तत्र गत्वा नरो भद्रे मम लोकं स गच्छति ॥

ହେ ଭୂମେ! ସପ୍ତମ ବନ ‘ଖାଦିର’ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ଭଦ୍ରେ! ସେଠାକୁ ଯାଇ ମନୁଷ୍ୟ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 39

महावनं चाष्टमं तु सदैव तु मम प्रियम् ॥ यत्र गत्वा तु मनुज इन्द्रलोके महीयते ॥

ଅଷ୍ଟମ ବନ ‘ମହାବନ’—ଏହା ସଦା ମୋତେ ପ୍ରିୟ। ସେଠାକୁ ଯାଇ ମନୁଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 40

लोहजङ्घवनं नाम लोहजङ्घेन रक्षितम् ॥ नवमं तु वनं नाम सर्वपातकनाशनम् ॥

‘ଲୋହଜଙ୍ଘବନ’ ନାମକ ବନ ଲୋହଜଙ୍ଘ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ଏହା ନବମ ବନ, ସମସ୍ତ ପାତକର ନାଶକ।

Verse 41

वनं बिल्ववनं नाम दशमं देवपूजितम् ॥ तत्र गत्वा तु मनुजो ब्रह्मलोके महीयते ॥

ଦଶମ ବନ ‘ବିଲ୍ୱବନ’ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ସେଠାକୁ ଯାଇ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 42

एकादशं तु भाण्डीरं योगिनः प्रियमुत्तमम् ॥ तस्य दर्शनमात्रेण नरो गर्भं न गच्छति ॥

ଏକାଦଶମ (ବନ) ଭାଣ୍ଡୀର; ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ପ୍ରିୟ ଓ ଉତ୍ତମ। ତାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣି ଗର୍ଭକୁ ଯାଏ ନାହିଁ (ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି)।

Verse 43

भाण्डीरं तमनुप्राप्य वनानां वनमुत्तमम् ॥ वासुदेवं ततो दृष्ट्वा पुनर्जन्म न विद्यते ॥

ସେଇ ଭାଣ୍ଡୀର—ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପବନ—କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ପରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 44

वृन्दावनं द्वादशकं वृन्दया परिरक्षितम् ॥ मम चैव प्रियं भूमे महापातकनाशनम् ॥

ଦ୍ୱାଦଶମ (ବନ) ବୃନ୍ଦାବନ; ଏହା ବୃନ୍ଦା ଦ୍ୱାରା ପରିରକ୍ଷିତ। ହେ ଭୂମେ, ଏହା ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ମହାପାତକନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 45

वृन्दावनं च गोविन्दं ये पश्यन्ति वसुन्धरे ॥ न ते यमपुरं यान्ति यान्ति पुण्यकृतां गतिम् ॥

ହେ ବସୁନ୍ଧରେ, ଯେମାନେ ବୃନ୍ଦାବନ ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମପୁରକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ପୁଣ୍ୟକୃତମାନଙ୍କ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 46

सौराष्ट्रविषये देवि क्षत्रियोऽभूद् धनुर्धरः ॥ नाम्ना यक्ष्मधनुर्नाम सोऽभवत् प्रियदर्शनः ॥

ହେ ଦେବୀ, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ବିଷୟରେ ଜଣେ ଧନୁର୍ଧର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ। ନାମରେ ସେ ଯକ୍ଷ୍ମଧନୁ, ଏବଂ ସେ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ ଥିଲେ।

Verse 47

पृथिव्युवाच ॥ कथयस्व ममाद्य त्वं यद्यहं वल्लभा तव ॥ प्राणांस्त्यक्ष्याम्यहं देव गोपयिष्यसि मे यदि ॥

ପୃଥିବୀ କହିଲା—ଆଜି ମୋତେ କହ, ଯଦି ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ତୁମ ପ୍ରିୟା। ହେ ଦେବ, ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିଲେ ମୁଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗିବି।

Verse 48

प्रायेण सर्वकामानां परित्यागो विशिष्यते ॥ अभिषिच्य सुतं ज्येष्ठमनुयोज्य परान्बहून् ॥

ସାଧାରଣତଃ ସମସ୍ତ କାମନାର ପରିତ୍ୟାଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ଅନ୍ୟ ଅନେକଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରି।

Verse 49

यमुनायाः परे पारे देवानामपि दुर्लभम् ॥ अस्ति भद्रवनं नाम षष्ठं वनमनुत्तमम् ॥

ଯମୁନାର ପର ପାରେ—ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ଥାନରେ—‘ଭଦ୍ରବନ’ ନାମକ ଏକ ବନ ଅଛି; ସେ ଷଷ୍ଠ, ଏବଂ ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁତ୍ତମ।