Adhyaya 150: The Sacred Greatness of Sānandūra

Verse 1

अथ सानन्दूरमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ द्वारकायास्तु माहात्म्यं श्रुत्वा ह्येतत्सुभाषितम् ॥ हृष्टावोचत्तदा देवं धर्मकामा वसुन्धरा ॥

ଏବେ ସାନନ୍ଦୂର ମାହାତ୍ମ୍ୟ। ସୂତ କହିଲେ—ଦ୍ୱାରକାର ମହିମା ବିଷୟକ ଏହି ସୁଭାଷିତ ଶୁଣି ଧର୍ମକାମିଣୀ ବସୁନ୍ଧରା ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ତେବେ ଦେବଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 2

धरण्युवाच ॥ अहो देव प्रसादश्च यत्त्वया परिकीर्तितम् ॥ श्रुत्वैतत्परमं पुण्यं प्राप्तास्मि परमां श्रियम् ॥

ଧରଣୀ କହିଲା—ଅହୋ ଦେବ! ଆପଣ ଯାହା ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ କଲେ, ସେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଅଟେ। ଏହି ପରମ ପୁଣ୍ୟକଥା ଶୁଣି ମୁଁ ପରମ ଶ୍ରୀ ପାଇଛି।

Verse 3

एतस्मादपि चेद्गुह्यं लोकनाथ जनार्दन ॥ यद्यस्ति प्रोच्यतां मह्यं कृपा चेत्परमा मयि ॥

ହେ ଲୋକନାଥ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ! ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁହ୍ୟ କିଛି ଥାଏ ଯଦି, ମୋ ପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କ ପରମ କୃପା ଥାଇଲେ ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 4

ततो महीवचः श्रुत्वा विष्णुः कमललोचनः ॥ वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

ତାପରେ ମହୀର ବଚନ ଶୁଣି କମଳଲୋଚନ ବିଷ୍ଣୁ—ବରାହରୂପୀ ଭଗବାନ—ବସୁନ୍ଧରାକୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ सानन्दूरेति विख्यातं भूमे गुह्यं परं मम ॥ उत्तरे तु समुद्रस्य मलयस्य तु दक्षिणे ॥

ଶ୍ରୀ ବରାହ କହିଲେ—ହେ ଭୂମେ! ‘ସାନନ୍ଦୂର’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ମୋର ଏକ ପରମ ଗୁହ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ତାହା ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତରେ ଏବଂ ମଲୟ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 6

तत्र तिष्ठामि वसुधे उदीचीं दिशमाश्रितः ॥ प्रतिमा वै मदीयास्ति नात्युच्छा नातिनीचका ॥

ହେ ବସୁଧେ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରତିମା ଅଛି—ନ ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ, ନ ଅତିନୀଚ।

Verse 7

आयसीं तां वदन्त्येके अन्ये ताम्रमयीं तया ॥ कांस्यां रीतिमयीमन्ये केचित्सीसकनिर्मिताम् ॥

କେହି କହନ୍ତି ସେଇ ପ୍ରତିମା ଲୋହାର; ଅନ୍ୟେ ତାମ୍ରମୟ। କେହି କାଂସ୍ୟମୟ କିମ୍ବା ରୀତିଧାତୁ (ଘଣ୍ଟାଧାତୁ)ର; କେହି ସୀସାରେ ନିର୍ମିତ ବୋଲି କହନ୍ତି।

Verse 8

शिलामयीमित्यपरे महदाश्चर्यरूपिणीम् ॥ तत्र स्थानानि वै भूमे कथ्यमानानि वै शृणु ॥

ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି ଏହା ଶିଳାମୟ—ମହା ଆଶ୍ଚର୍ୟରୂପିଣୀ। ହେ ଭୂମେ, ସେଠାର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଶୁଣ।

Verse 9

मनुजा यत्र मुच्यन्ते गताः संसारसागरम् ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि सानन्दूरे यशस्विनि ॥

ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଂସାରସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚି ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ସାନନ୍ଦୂରେ ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ୟ କହିବି।

Verse 10

तत्रापि शृणु चाश्चर्यं यश्चापि परिवर्तते ॥ एका तत्र लता वृक्षे उच्छैः स्थूलो महाद्रुमः ॥

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଥିବା ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଶୁଣ। ସେଠାରେ ଗଛ ଉପରେ ଗୋଟିଏମାତ୍ର ଲତା ଅଛି; ଏବଂ ଗୋଟିଏ ମହାଦ୍ରୁମ—ଉଚ୍ଚ ଓ ସ୍ଥୂଳ।

Verse 11

समुद्रमध्ये तिष्ठन्तं कोऽपि तत्र न पश्यति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि महाश्चर्यं वसुन्धरे ॥

ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ କେହି ତାହାକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ। ହେ ବସୁନ୍ଧରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କହିବି।

Verse 12

मम भक्ताः हि पश्यन्ति विद्यमाना स्वकर्मणा ॥ बहुमत्स्यसहस्राणि कोट्यो ह्यर्बुदमेव च ॥

ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମଫଳର ପ୍ରଭାବରେ ତାହାକୁ ଦେଖନ୍ତି। ସେଠାରେ ଅନେକ ହଜାର ମାଛ—କୋଟି କୋଟି, ଏବଂ ଅର୍ବୁଦ (ଦଶ କୋଟି) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 13

क्षिप्तः पिण्डश्च तन्मध्ये येन केन विकर्मिणा ॥ एकस्तत्र स्थूलमत्स्यो भूमे चक्रेण चाङ्कितः ॥

ତାହାର ମଧ୍ୟରେ କେହି ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ପିଣ୍ଡ (ଅର୍ପଣ) ଛାଡ଼ିଦିଏ। ହେ ଭୂମେ, ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ବିଶାଳ ମାଛ ଚକ୍ରଚିହ୍ନରେ ଅଙ୍କିତ।

Verse 14

तावत्कश्चिन्न गृह्णाति यावत्तेन न भक्षितः ॥ तत्र रामसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ (ପିଣ୍ଡ) ସେ (ମାଛ) ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ତାହାକୁ ନେଇନାହାନ୍ତି। ସେଠାରେ ‘ରାମସର’ ନାମରେ ମୋର ପରମ ଗୁହ୍ୟ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି।

Verse 15

अगाधं चाप्यपारं च रक्तपद्मविभूषितम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥

ତାହା ଅଗାଧ ଓ ଅପାର, ରକ୍ତପଦ୍ମରେ ବିଭୂଷିତ। ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ରାତି ରହିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ପରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 16

बुधस्य भवनं गत्वा मोदते नात्र संशयः ॥ अथ प्राणान्प्रमुच्येत तस्मिन्सरसि सुन्दरी ॥

ବୁଧଙ୍କ ଭବନକୁ ଯାଇ ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦ ପାଏ। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯଦି ସେହି ସରସୀରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ତେବେ—

Verse 17

बुधस्य भवनं त्यक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ तस्मिन्रामसरस्युच्चैराश्चर्यं शृणु सुन्दरी ॥

ବୁଧଙ୍କ ଭବନ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ‘ରାମ-ସରସ’ ନାମକ ସେହି ସରସୀର ଉଚ୍ଚ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 18

मनुजास्तन्न पश्यन्ति मम कर्मरता न ये ॥ तत्सरः क्रोशविस्तारं बहुगुल्मलतावृतम् ॥

ଯେମାନେ ମୋର ବିହିତ କର୍ମରେ ରତ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ତାହାକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ସେହି ସରସୀ ଏକ କ୍ରୋଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ଅନେକ ଗୁଲ୍ମ ଓ ଲତାରେ ଆବୃତ।

Verse 19

एकं तु दृश्यते श्वेतमब्जं रुक्ममयं तथा ॥ तत्र ब्रह्मसरस्युच्चैरुत्तरं पार्श्वमाश्रिता ॥

ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମଧ୍ୟ। ସେଠାରେ ଉଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ-ସରସୀର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତାହା ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 20

धारा चैका प्रपतति स्थूला मुसलसन्निभा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଧାରା ମାତ୍ର ପଡ଼େ, ମୋଟା, ମୁସଳ ସଦୃଶ। ଯେ ପୁରୁଷ ଛଅ କାଳ ସେଠାରେ ରହିଛି, ସେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁ।

Verse 21

ब्रह्मलोकं समासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुंचते प्राणैर्भूमे ब्रह्मसरस्यपि ॥

ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ଏବଂ ଯଦି ଏଠି ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରହ୍ମସରସରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ,

Verse 22

ब्रह्मणा समनुज्ञातो मम लोकं च गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे रम्ये ब्रह्मसरे शृणु ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ। ହେ ମହାଭାଗ, ରମ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମସରସରେ ସେଠାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 23

मद्भक्ता यच्च पश्यन्ति घोरसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां सा धारा पृथुलेक्षणे ॥

ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଯାହାକୁ ଘୋର ସଂସାରରୁ ମୋକ୍ଷ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି—ହେ ପୃଥୁଲୋଚନ, ସେ ଧାରା ଚବିଶତମ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

Verse 24

भूमे पतति मध्याह्ने यावत्सूर्यस्तु तिष्ठति ॥ परिवृत्ते तु मध्याह्ने सा धारा न पतेद्भुवि ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସ୍ଥିତିରେ ରହେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ତାହା ଭୂମିରେ ପଡ଼େ। କିନ୍ତୁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ସେ ଧାରା ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।

Verse 25

एवं तत्र महाश्चर्यं पुण्यब्रह्मसरोवरे ॥ अस्ति सङ्गमनं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

ଏପରି ସେହି ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମସରୋବରରେ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଛି। ସେଠାରେ ‘ସଙ୍ଗମନ’ ନାମକ ଗୁହ୍ୟ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ମୋର ପରମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ।

Verse 26

समुद्रश्चैव रामश्च समेष्येते वराङ्गने ॥ तत्र कुण्डं महाभागे प्रसन्नविमलोदकम् ॥

ହେ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗିନୀ, ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ର ଓ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସଙ୍ଗମ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ସେଠାରେ ଶାନ୍ତ, ନିର୍ମଳ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳର ଏକ କୁଣ୍ଡ ଅଛି।

Verse 27

बहुगुल्मलताकीर्णं शोभितं च विहङ्गमैः ॥ समुद्रस्य तु पार्श्वेन ह्यदूरात्तत्र योजनात् ॥

ଏହା ବହୁ ଝାଡ଼-ଲତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହା ସମୁଦ୍ରର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛି; ସେଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ—ପ୍ରାୟ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରେ।

Verse 28

समुद्रभवनं गत्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि कुण्डं रामस्य सङ्गमे ॥

ସମୁଦ୍ରର ଭବନକୁ ଯାଇ (ଭକ୍ତ) ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କହିବି—ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳର ସେଇ କୁଣ୍ଡ।

Verse 29

यद्दृष्ट्वा मनुजास्तत्र भ्रमन्ति विगतज्वराः ॥ यानि कानि च पर्णानि पतन्ति जलसंसदि ॥

ଏହାକୁ ଦେଖି ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଜ୍ୱର (କ୍ଲେଶ) ରହିତ ହୋଇ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ଏବଂ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ପତ୍ର ଜଳସମୂହରେ (ଜଳପୃଷ୍ଠରେ) ପଡ଼େ…

Verse 30

एकमप्यत्र पश्यन्ति न केपि वसुधे नराः ॥ अच्छिद्राणि च पत्राणि तस्मिन् रामस्य सङ्गमे ॥

ହେ ବସୁଧେ, ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଗୋଟିଏ ପତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସେଇ ସଙ୍ଗମରେ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଛିଦ୍ରରହିତ ଥାଏ।

Verse 31

प्रपन्नेनापि मार्गं तच्छिद्रं तत्र न पश्यति ॥ अस्ति शक्रसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

ସାବଧାନରେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସେହି ପଥରେ ସେଠାରେ କୌଣସି ଛିଦ୍ର ଦେଖେ ନାହିଁ। ‘ଶକ୍ରସରସ’ ନାମରେ ଏକ ଗୁହ୍ୟ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ମୋର ପରମ କ୍ଷେତ୍ର।

Verse 32

तत्र पूर्वेण पार्श्वेण ह्यदूरादर्धयोजनात् ॥ तस्य कुण्डस्य सुश्रोणि चतस्रो विषमाश्रिताः ॥

ସେଠାରେ ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ—ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଦୂରେ—ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି, ସେହି କୁଣ୍ଡ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଚାରିଟି (ଧାରା) ବିଷମ ଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 33

धाराः पतन्ति कल्याणि प्रसन्नसलिलास्तथा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत चतुष्कालोषितो नरः ॥

ହେ କଲ୍ୟାଣି, ସେଠାରେ ଧାରାମାନେ ପଡ଼ନ୍ତି ଏବଂ ଜଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ/ନିର୍ମଳ। ଯେ ନର ସେଠାରେ ଚାରି କାଳ ଅବଧି ରହିଥାଏ, ସେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁ।

Verse 34

चतुर्णां लोकपालानां लोकानाप्नोति चोत्तमान् ॥ अस्मिंश्च शक्रसरसि यदि प्राणान्प्रमुञ्चति ॥

ସେ ଚାରି ଲୋକପାଳଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏବଂ ଏହି ଶକ୍ରସରସରେ ଯଦି ସେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ (ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ)…

Verse 35

लोकपालान्समुत्सृज्य मम लोकेषु मोदते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे दृश्यते तच्छृणुष्व मे ॥

ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ମୋର ଲୋକମାନେରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ସେଠାରେ, ହେ ମହାଭାଗେ, ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ—ତାହା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 36

शुद्धैर्भागवतैर्भूमे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्धारास्ततो भद्रे पतन्ति चतुरो दिशः ॥

ହେ ଭୂମି, ଶୁଦ୍ଧ ଭାଗବତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ସଂସାରବନ୍ଧନରୁ ମୋକ୍ଷ ହୁଏ। ତାପରେ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ଚାରି ଧାରା ଚାରି ଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।

Verse 37

श्रूयते गीतनिर्घोषः श्रुतिकर्ममनोहरः ॥ अस्ति सूर्पारकं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

ଗୀତର ନିର୍ଘୋଷ ଶୁଣାଯାଏ, ଯାହା ଶ୍ରୁତି-ଆଧାରିତ କର୍ମଦ୍ୱାରା ମନୋହର। ‘ସୂର୍ପାରକ’ ନାମରେ ମୋର ଏକ ପରମ ଗୁହ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି।

Verse 38

जामदग्न्यस्य रामस्य स्वाश्रमोऽथ भविष्यति ॥ तत्र तिष्ठाम्यहं देवि समुद्रतटमाश्रितः ॥

ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ (ପରଶୁରାମ)ଙ୍କ ନିଜ ଆଶ୍ରମ ସେଠାରେ ହେବ। ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅବସ୍ଥାନ କରେ।

Verse 39

शाल्मलीं चाग्रतः कृत्वाधिष्ठितश्चोत्तरामुखः ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

ଶାଲ୍ମଲୀ ବୃକ୍ଷକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ଉତ୍ତରମୁଖ ହୋଇ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବ। ପଞ୍ଚକାଳ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିବା ନର ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବ।

Verse 40

ऋषिलोकं ततो गत्वा पश्येत् तत्राप्यरुन्धतीम् ॥ अथ प्राणान्विमुञ्चेत कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

ତାପରେ ଋଷିଲୋକକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବ। ତଦନନ୍ତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବ।

Verse 41

ऋषिलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे नमस्कारं च कुर्वते ॥

ଋଷିଲୋକକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସେଠାରେ, ହେ ମହାଭାଗେ, ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ—ସେ ଭକ୍ତିସହିତ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 42

वर्षाणि द्वादशैतेन नमस्कारः कृतो भवेत् ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे पश्यन्ति परिनिष्ठिताः ॥

ଏହାଦ୍ୱାରା ବାରୋ ବର୍ଷ ନମସ୍କାର କରାହେଲା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ହେ ମହାଭାଗେ, ନିୟମରେ ଦୃଢ଼ ଲୋକେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 43

पापात्मानो न पश्यन्ति मम मायाविमोहिताः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां समुपायान्ति शाल्मलीम् ॥

ପାପାତ୍ମା ଲୋକେ ମୋ ମାୟାରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଚବିଶତମ ଗଣନାର ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ସେମାନେ ଶାଲ୍ମଲୀ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 44

तत्र पश्यन्ति सुश्रोणि शुद्धा भागवता नराः ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे अस्ति गुह्यं परं मम ॥

ସେଠାରେ, ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି, ଶୁଦ୍ଧ ଭାଗବତ ଭକ୍ତମାନେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ହେ ମହାଭାଗେ, ମୋର ପରମ ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ ଅଛି।

Verse 45

जटाकुण्डमिति ख्यातं वायव्यां दिशि संस्थितम् ॥ तत्कुण्डस्य महाभागे समन्ताद्दशयोजनम्

ଏହା “ଜଟାକୁଣ୍ଡ” ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଏବଂ ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ହେ ମହାଭାଗେ, ସେହି କୁଣ୍ଡର ଚାରିପାଖର ବିସ୍ତାର ଦଶ ଯୋଜନ।

Verse 46

अगस्तिभक्नं गत्वा मोदते नात्र संशयः ॥ अथ प्राणान्प्रमुञ्चेत मम चिन्तापरायणः

ଅଗସ୍ତିଭକ୍ନକୁ ଯାଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ଏବଂ ଯେ ମୋର ଚିନ୍ତାରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ପରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ,

Verse 47

अगस्तिभवनं त्यक्त्वा मम लोकं तु गच्छति ॥ तस्य कुण्डस्य सुश्रोणि नव धारा न किञ्चन

ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭବନ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି, ସେହି କୁଣ୍ଡର ନଅଟି ଧାରା ଅଛି—କିଛି ଅଭାବ ନାହିଁ।

Verse 48

विस्तारश्च महाभागे अगाधश्च महार्णवः ॥ आश्चर्यं सुमहत्तत्र कथ्यमानं मया शृणु

ହେ ମହାଭାଗେ, ଏହା ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ମହାସମୁଦ୍ର ପରି ଅଗାଧ। ସେଠାରେ ଥିବା ଅତିମହାନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁଁ କହୁଛି; ଶୁଣ।

Verse 49

यच्च पश्यति सुश्रोणि समन्तादितरो जनः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां रवावभ्युदिते सति

ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି, ଅନ୍ୟ ଲୋକ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଯାହା ଦେଖେ—ଚବିଶତମ ଦିନର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ—

Verse 50

न वर्द्धते ततश्चाम्भो यावत्तिष्ठति तत्पुनः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे सानन्दूरेति तन्मया

ତାପରେ ଜଳ ବଢ଼େ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେତେଦିନ ରହେ ସେତେଦିନ ସେହିପରି ରହିଥାଏ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ‘ସାନନ୍ଦୂର’ ବିଷୟରେ ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।

Verse 51

आश्चर्यं च प्रमाणं च भक्तिकीर्तिविवर्धनम् ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं स्थानानां परमं महत्

ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଓ ପ୍ରମାଣ ମଧ୍ୟ, ଯାହା ଭକ୍ତି ଓ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଏ। ଏହା ଗୁହ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଗୁହ୍ୟ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ମହାନ ସ୍ଥାନ।

Verse 52

यस्तु गच्छति सुश्रोणि अष्टभक्तपथे स्थितः ॥ प्राप्नोति परमां सिद्धिं ममैव वचनं यथा

କିନ୍ତୁ ଯେ କେହି—ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି—ଅଷ୍ଟଭକ୍ତିପଥରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଗମନ କରେ, ସେ ମୋର ବଚନ ଅନୁସାରେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 53

य एतत्पठते नित्यं यश्चैवं शृणुयान्मुदा ॥ कुलानि तेन तीर्णानि षट् च षट् च पुनश्च षट्

ଯେ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ପଠେ ଏବଂ ଯେ ଏଭଳି ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଣେ—ତାହା ଦ୍ୱାରା କୁଳମାନେ ତରିଯାନ୍ତି: ଛଅ, ଛଅ, ଏବଂ ପୁଣି ଛଅ।

Verse 54

एतन्मरणकाले न विस्मर्तव्यं कदाचन ॥ यदीच्छेद्विष्णुलोके हि निष्कलं गमनं नरः

ମୃତ୍ୟୁକାଳରେ ଏହାକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ନର ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଗମନ ଇଚ୍ଛା କରେ।

Verse 55

सौवर्णं दृश्यते पद्मं मध्याह्ने तु दिवाकरे ॥ यत्र रामगृहं नाम मम गुह्यं यशस्विनि ॥

ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶିରୋପରି ଥିବାବେଳେ, ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଦେଖାଯାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ‘ରାମଗୃହ’ ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି—ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ—ସେଇ ମୋର ଗୁହ୍ୟ (ପବିତ୍ର) ସ୍ଥାନ।

Verse 56

मनोज्ञं रमणीयं च जलजैश्चापि संवृतम् ॥ तत्र रूढानि पद्मानि द्योतयन्ति दिशो दश ॥

ସେ ସ୍ଥାନ ମନୋହର ଓ ରମଣୀୟ, ଏବଂ ଜଳଜ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ସେଠାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ପଦ୍ମମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି।

Verse 57

मण्डितं कुमुदैः पद्मैः सुगन्धैश्चोत्तमैस्तया ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

ସେ ତୀର୍ଥ କୁମୁଦ ଓ ପଦ୍ମମାନେ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ସୁଗନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ—ଷଷ୍ଠ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିବା ନର ମଧ୍ୟ (ସ୍ନାନ କରୁ)।

Verse 58

न च तद्वर्धते चाम्भो न चैव परिहीयते ॥ मासे भाद्रपदे चैव शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥

ଏବଂ ସେ ଜଳ ନ ବଢ଼େ, ନ ହ୍ରାସ ପାଏ। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ—

Verse 59

मलयस्य दक्षिणेन समुद्रस्योत्तरे तथा ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

ମଲୟ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣେ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତରେ—ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ପଞ୍ଚ କାଳ ରହିଥିବା ନର ମଧ୍ୟ (ସ୍ନାନ କରୁ)।

Verse 60

एतत्ते कथितं भद्रे त्वया पृष्टं च मां प्रति ॥ उक्तं भागवतार्थाय किमन्यत्परिपृच्छसि ॥

ହେ ଭଦ୍ରେ! ତୁମେ ଯାହା ମୋତେ ପଚାରିଥିଲ, ସେହି କଥା ତୁମକୁ କହିଦିଆଗଲା। ଭାଗବତାର୍ଥ ପାଇଁ ଏହା ଉକ୍ତ; ଏବେ ଆଉ କ’ଣ ପଚାରୁଛ?