Adhyaya 140: The Greatness of Kokāmukha (Badarī): Varāha’s Hidden Abode and the Sacred Waters

Verse 1

अथ कोकामुख(बदरी) माहात्म्यम्॥ धरण्युवाच॥ श्रुतानि देवस्थानानि त्वया प्रोक्तानि यान्युत॥ कस्मिंस्तिष्ठसि नित्यं त्वं तद्भवान्वक्तुमर्हति॥

ଏବେ କୋକାମୁଖ (ବଦରୀ) ମାହାତ୍ମ୍ୟ। ଧରଣୀ କହିଲେ—“ଆପଣ କହିଥିବା ଦେବସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଆପଣ ନିତ୍ୟ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ବସନ୍ତି? ଦୟାକରି ତାହା କହନ୍ତୁ।”

Verse 2

किं च ते परमं स्थानं यत्र मूर्त्याकृतिर्भवान्॥ कस्मिन्स्थाने कृतं कर्म येन यात्युत्तमां गतिम्॥

“ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପରମ ସ୍ଥାନ କେଉଁଟି, ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣ ମୂର୍ତ୍ତିରୂପେ ବିରାଜନ୍ତି? କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ କୃତ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ?”

Verse 3

श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि भक्तानां भक्तवत्सले॥ येषु स्थानेषु तिष्ठामि कथ्यमानानिमाञ्छृणु॥

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଭକ୍ତବତ୍ସଲେ! ମୋ କଥାକୁ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଶୁଣ। ଯେଉଁ ସ୍ଥାନମାନେ ମୁଁ ବସେ, ସେମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଶୁଣ।

Verse 4

तव कोकामुखं नाम यन्मया पूर्वभाषितम्॥ बदरीति च विख्यातं गिरिराजशिलातलम्॥

ତୋର ‘କୋକାମୁଖ’ ନାମକ ସେଇ ସ୍ଥାନ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବେ କହିଥିଲି। ସେହିଟି ‘ବଦରୀ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଗିରିରାଜର ଶିଳାତଳରେ।

Verse 5

स्थानं लोहर्गलं नाम म्लेच्छराजसमाश्रितम्॥ क्षणं चापि न मुञ्चामि एवमेतन्न संशयः॥

‘ଲୋହର୍ଗଲ’ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ମ୍ଲେଚ୍ଛରାଜ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ। ମୁଁ ତାହାକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼େନି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 6

सचैत्यम् पश्य मे स्थानं जगदेतच्चराचरम्॥ सर्वत्राहं वरारोहे न मन्न्यूनं हि जानते॥

ଚୈତ୍ୟ ସହିତ ମୋ ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖ—ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ, ଚର ଓ ଅଚର। ହେ ବରାରୋହେ! ମୁଁ ସର୍ବତ୍ର ଅଛି; ତେଣୁ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ମୋତେ ନ୍ୟୂନ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 7

ये तु जानन्ति मां देवि गुह्यां कामगतिं मम॥ शीघ्रं कोकामुखं यान्तु मम कर्मपरायणाः॥

କିନ୍ତୁ ହେ ଦେବୀ, ଯେମାନେ ମୋତେ ଜାଣନ୍ତି—ମୋର ଗୁହ୍ୟ କାମଗତିକୁ—ସେମାନେ ମୋ କର୍ମରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର କୋକାମୁଖକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।

Verse 8

ततो देववचः श्रुत्वा पृथिवी वाक्यमब्रवीत्॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय निर्वृतेनान्तरात्मना॥

ତେବେ ଦେବଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପୃଥିବୀ କହିଲେ; ଶିର ଉପରେ ଅଞ୍ଜଳି ଧରି, ଅନ୍ତରାତ୍ମାକୁ ଶାନ୍ତ ଓ ତୃପ୍ତ କରି କଥା କହିଲେ।

Verse 9

धरण्युवाच॥ सर्वतो लोकनाथेश परं कौतूहलं हि मे॥ कथं कोकामुखं श्रेष्ठं तद्भवान्वक्तुमर्हसि॥

ଧରଣୀ କହିଲେ: ହେ ସର୍ବତୋ ଲୋକନାଥେଶ, ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ କୌତୁହଳ ଅଛି। କୋକାମୁଖ କିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ତାହା ଆପଣ କହିବା ଉଚିତ।

Verse 10

यस्तु कोकामुखं गत्वा भूयो विनिवर्तते॥ कर्माणि तत्र कुर्वीत चेष्टं भवति चात्मनि॥

ଯେ କୋକାମୁଖକୁ ଯାଇ ପୁଣି ଫେରିଆସେ, ସେ ତାହାଁରେ ବିଧିପୂର୍ବକ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ; ତେବେ ଅଭିପ୍ରେତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଫଳ ନିଜ ମନରେ ଘଟେ।

Verse 11

यानि यानि च क्षेत्राणि त्वया पृष्टानि वै धरे। कोकामुखसमं स्थानं न भूतं न भविष्यति॥

ହେ ଧରେ, ତୁମେ ଯେଯେ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ—କୋକାମୁଖ ସମାନ ସ୍ଥାନ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ।

Verse 12

मम सा परमा मूर्तिर्यां न जानन्ति गोपिताम्॥ स्थितं कोकामुखं नाम एतत्ते कथितं मया॥

ଏହା ମୋର ପରମ ମୂର୍ତ୍ତି, ଯାହା ଗୋପିତ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ‘କୋକାମୁଖ’ ନାମରେ ସେ ସ୍ଥାନ ଅଛି—ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।

Verse 13

श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि॥ तस्मिन्कोकामुखं रम्यं कथ्यमानं मया।अनघे॥

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଯାହା ମୋତେ ପଚାରୁଛ, ତାହା ତତ୍ତ୍ୱାନୁସାରେ ମୋଠାରୁ ଶୁଣ। ସେହି ବିଷୟରେ, ହେ ନିର୍ଦୋଷେ, ମୁଁ ରମ୍ୟ ‘କୋକାମୁଖ’ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Verse 14

जलबिन्दुरिति ख्यातात्पर्वतात्पत्तनाद्भुवि॥ तत्तु गुह्यतमं देवि कृत्वा कर्म महौजसम्॥

‘ଜଲବିନ୍ଦୁ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ପର୍ବତରୁ ଭୂମିକୁ ପତିତ ହେବା ଦ୍ୱାରା—ହେ ଦେବୀ—ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁହ୍ୟ। ସେଠାରେ ମହାଓଜସ୍ୱୀ କର୍ମ/ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି (ଫଳ ମିଳେ)।

Verse 15

सर्वसङ्गान्परित्यज्य मम लोकं स गच्छति॥ विष्णुधारेति विख्याता कोकायां मम मण्डले॥

ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗାସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। କୋକାରେ, ମୋର ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ, ଏହା ‘ବିଷ୍ଣୁଧାରା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 16

पर्वतात्पतिता भूमौ धारा मुसलसन्निभा॥ अहोरात्रोषितो भूत्वा स्नायात्तत्र प्रयत्नतः॥

ପର୍ବତରୁ ପତିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଧାରା ମୁସଳ ସଦୃଶ ପ୍ରବଳ। ସେଠାରେ ଏକ ଦିନ ଏବଂ ଏକ ରାତି ରହି, ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 17

जम्बूद्वीपे प्रजायेत जम्बूर्यत्र प्रतिष्ठिता ॥ जम्बूद्वीपं परित्यज्य जायते मम पार्श्वगः ॥

ଯେଉଁଠି ଜମ୍ବୁ (ଜାମୁ) ବୃକ୍ଷ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେହି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଜୀବ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ପରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ମୋର ପାର୍ଶ୍ୱଗ ଭାବେ—ଅର୍ଥାତ୍ ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ—ଜନ୍ମ ପାଏ।

Verse 18

अग्निष्टोमसहस्राणां फलं प्राप्नोति मानवः । न मुह्यति स कर्तव्ये फलं प्राप्नोति चोत्तमम् ॥

ମନୁଷ୍ୟ ହଜାର ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ସମତୁଲ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ। କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ସେ ମୋହିତ ହୁଏନି ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଲଭେ॥

Verse 19

पश्यते परमां मूर्त्तिमेतां मम न संशयः ॥ तत्र विष्णुपदं नाम स्थानं कोकामुकाश्रितम् ॥

ସେ ମୋର ଏହି ପରମ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦେଖେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ‘ବିଷ୍ଣୁପଦ’ ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା କୋକାମୁକା ସହ ଆଶ୍ରିତ/ସମ୍ବନ୍ଧିତ॥

Verse 20

एतत्कश्चिन्न जानाति धरे वाराहसंश्रितम् ॥ तस्मिन्कृतोदको देवि नरो रात्रावुपोषितः ॥

ହେ ଧରେ, ଏହା କେହି କେହି ମାତ୍ର ଜାଣନ୍ତି; ଏହା ବରାହ-ପରମ୍ପରାରେ ଆଶ୍ରିତ। ହେ ଦେବୀ, ଯେ ନର ସେଠାରେ ଉଦକ-କ୍ରିୟା କରି ରାତିରେ ଉପବାସ ରହେ…॥

Verse 21

क्रौञ्चद्वीपे प्रजायेत मम भक्तिपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चति प्राणान्गुह्यस्थाने परे मम ॥

ମୋର ଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ସେ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏବଂ ସେଠାରେ ମୋର ପରମ ଗୁହ୍ୟସ୍ଥାନରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ॥

Verse 22

सर्वसङ्गान्परित्यज्य मम लोके स गच्छति ॥ अस्ति विष्णुसरो नाम क्रीडितं यत्त्वया सह ॥

ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗ-ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ସେଠାରେ ‘ବିଷ୍ଣୁସର’ ନାମକ ସରୋବର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ ସହ କ୍ରୀଡା ହୋଇଥିଲା॥

Verse 23

यत्र दंष्ट्राप्रहारेण चाहृतासि वसुन्धरे ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत प्रातःकाले वसुन्धरे ॥

ହେ ବସୁନ୍ଧରା! ଯେଉଁଠାରେ ଦଂଷ୍ଟ୍ରା-ପ୍ରହାରରେ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଗଲା, ହେ ପୃଥିବୀ, ସେଠାରେ ପ୍ରାତଃକାଳେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

सर्वपापविशुद्धात्मा मम लोकं स गच्छति ॥ सोमतीर्थमिति ख्यातं कोकायां मम मण्डले ॥

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ମୋର ମଣ୍ଡଳର କୋକାରେ ଏହା ‘ସୋମତୀର୍ଥ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 25

यत्र पञ्चशिलाभूभिर्विष्णुनाम्ना तथाङ्किता ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମି ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁନାମ ଅଙ୍କିତ ପାଞ୍ଚଟି ଶିଳା ରହିଛି—ଯେ ନର ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି ନିୟମ ପାଳନ କରି ସ୍ନାନ କରେ…

Verse 26

गोमेदे जायते द्वीपे मम मार्गानुसारकः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्गुह्यक्षेत्रे परे मम ॥

ମୋର ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣକାରୀ ‘ଗୋମେଦ’ ନାମକ ଦ୍ୱୀପରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏବଂ ସେଠାରେ ମୋର ପରମ ଗୁହ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 27

सर्वपापविनिर्मुक्तः शुद्धात्मा मां स पश्यति ॥ तुङ्गकूटेतिविख्यातं कोकायां मम मण्डले ॥

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ ସେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରେ। ମୋର ମଣ୍ଡଳର କୋକାରେ ଏହା ‘ତୁଙ୍ଗକୂଟ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 28

कुशद्वीपं समासाद्य मम लोकेषु तिष्ठति ॥ अनित्यमाश्रमं नाम क्षेत्रकर्मसुखावहम् ॥

କୁଶଦ୍ୱୀପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ମୋର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସେ। ସେଠାରେ ‘ଅନିତ୍ୟମାଶ୍ରମ’ ନାମକ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯାହା ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର କର୍ମରୁ ସୁଖ ଦେଉଛି।

Verse 29

देवाश्च यं न जानन्ति किंपुनर्मनुजादयः ॥ तत्र स्नात्वा वरारोहे अहोरात्रोषितो नरः ॥

ଯେ ସ୍ଥାନକୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ମନୁଷ୍ୟାଦିମାନେ ତ କଥା ହିଁ କଣ! ହେ ବରାରୋହେ! ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ନର ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ସେଠାରେ ରହେ…

Verse 30

जायते पुष्करद्वीपे मम कर्मपरायणः ॥ अथ तत्र मृतो भूमे पुण्यक्षेत्रे महाशुचिः ॥

ସେ ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମୋର ବିହିତ କର୍ମରେ ପରାୟଣ ହୁଏ। ହେ ଭୂମେ! ତାପରେ ସେଠାରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 31

सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति ॥ अस्त्यत्राग्निसरो नाम परं गुह्यं मम स्थितम् ॥

ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ଏଠାରେ ‘ଅଗ୍ନିସର’ ନାମକ ପରମ ଗୁହ୍ୟ, ମୋର ସ୍ଥାପିତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି।

Verse 32

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र गिरिकुञ्जसमाश्रिताः ॥ तत्र चापि कृतस्नानः पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

ଏଠାରେ ପର୍ବତର କୁଞ୍ଜ-ଝାଡ଼ିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରିତ ପାଞ୍ଚଟି ଧାରା ପଡ଼େ। ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ନର ପାଞ୍ଚ ରାତି ସେଠାରେ ରହେ…

Verse 33

कुशद्वीपे च जायेत मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म महौजसम् ॥

ସେ କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଲାଭ କରି ମୋର ବିହିତ କର୍ମରେ ପରାୟଣ ରହେ। ସେଠାରେ ମହାଓଜସ୍ୱୀ କର୍ମ କରି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 34

कुशद्वीपात्परिभ्रष्टो ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ अस्ति ब्रह्मसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

କୁଶଦ୍ୱୀପରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଏ। ସେଠାରେ ‘ବ୍ରହ୍ମସର’ ନାମକ ଗୁହ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି—ପରମ ଏବଂ ମୋର।

Verse 35

यत्र धारा पतत्येका पुण्या भूमिशिलातले ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମିର ଶିଳାତଳ ଉପରେ ଏକମାତ୍ର ପୁଣ୍ୟଧାରା ପଡ଼େ, ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି ରହିଥିବା ନର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

वसते सूर्यलोकेषु मम मार्गानुसारकः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्सूर्यधारां समाश्रितः ॥

ମୋର ମାର୍ଗାନୁସାରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକଗୁଡ଼ିକରେ ବସେ। ପରେ ଏଠାରେ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟଧାରା’କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 37

एका धारा पतत्यत्र देवि पूर्णा शिलोच्चयात् ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत एकमेकं दिनं तथा

ହେ ଦେବି, ଏଠାରେ ଶିଳୋଚ୍ଚୟରୁ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାରା ପଡ଼େ। ସେଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ କ୍ରମେ—ଏକେକ ଦିନ—ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 38

सप्तरा‍त्रोषितो भूत्वा मम कर्म समाश्रितः ॥ स्नात्वा सप्तसमुद्रेषु लब्धसंज्ञः समाहितः

ସାତ ରାତି ରହି, ମୋର ଉପଦେଶିତ କର୍ମ-ବ୍ରତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ପୁନଃ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଚେତନ ହୋଇ ମନକୁ ସମାହିତ କରେ।

Verse 39

सप्तद्वीपेषु विहरेन् मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम भक्तिसमन्वितः

ମୋର ଉପଦେଶିତ କର୍ମ-ବ୍ରତରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପରେ ବିହାର କରୁ। ପରେ ସେଠାରେ, ମୋର ଭକ୍ତିସହିତ, ସେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 40

सप्तद्वीपमत्क्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥ अस्ति धर्मोद्भवं नाम तस्मिन् क्षेत्रे परे मम

ସପ୍ତଦ୍ୱୀପକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ମୋର ସେହି ପରମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ଧର୍ମୋଦ୍ଭବ’ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି।

Verse 41

गिरिकुञ्जात् पतत्येका धारा भूमितले शुभा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत एकरात्रोषितो नरः

ଗିରିକୁଞ୍ଜରୁ ଏକ ଶୁଭ ଧାରା ଭୂମିତଳରେ ପଡ଼େ। ସେଠାରେ ଏକ ରାତି ରହି ନର ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

स वैश्यो जायते शूद्रो मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् गुह्ये देवि शिलोच्चये

ସେ ବୈଶ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଉପଦେଶିତ କର୍ମ-ବ୍ରତରେ ପରାୟଣ ଥିବାରୁ, ଶୂଦ୍ର-ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ପରେ, ହେ ଦେବୀ, ସେହି ଗୁହ୍ୟ ଶିଲୋଚ୍ଚୟରେ ସେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 43

साङ्गयज्ञं सदक्षिण्यं भुक्त्वा मां प्रतिपद्यते ॥ अस्ति कोटिवटं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम

ସାଙ୍ଗ ଯଜ୍ଞ ଓ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ ଯଜ୍ଞଫଳ ଭୋଗ କରି ସେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ‘କୋଟିବଟ’ ନାମରେ ଏକ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି—ଗୁହ୍ୟ, ପରମ, ମୋର।

Verse 44

एका धारा पतत्यत्र वटमूलमुपाश्रिता ॥ तत्र स्नानं तु कुरुते नरो रात्रावुपोषितः

ଏଠାରେ ଏକମାତ୍ର ଧାରା ପଡ଼େ, ଯାହା ବଟବୃକ୍ଷର ମୂଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି। ଯେ ନର ରାତିରେ ଉପବାସ କରି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ,

Verse 45

यावन्ति वटपत्राणि तस्मिञ्छृङ्गे परे मम ॥ तावद्वर्षसहस्राणि रूपसम्पत्समन्वितः

ମୋର ସେହି ପରମ ଶୃଙ୍ଗରେ ବଟବୃକ୍ଷର ଯେତେ ପତ୍ର ଅଛି, ସେତେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ସେ ରୂପ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିସହିତ ରହେ।

Verse 46

अग्निवर्णस्ततो भूत्वा मम लोकं स गच्छति॥ पापप्रमोचनं नाम गुह्यमस्मिन्परं मम

ତାପରେ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ଏଠାରେ ‘ପାପମୋଚନ’ ନାମରେ ମୋର ଗୁହ୍ୟ, ପରମ ସ୍ଥାନ ଅଛି।

Verse 47

पतत्येकतमा धारा स्थूला कुम्भसमा ततः॥ यस्तत्र कुरुते स्नानमहोरात्रोषितो नरः॥

ସେଠାରେ ଏକମାତ୍ର ଧାରା ପଡ଼େ—ଘନ, କୁମ୍ଭସମ ପରିମାଣର। ଯେ ନର ଅହୋରାତ୍ର ସେଠାରେ ରହି ସ୍ନାନ କରେ,

Verse 48

जायते च चतुर्वेदी मम कर्मपरायणः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कौशिकीमाश्रितो नदीम्॥

ସେ ଚାରି ବେଦରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଲାଭ କରି ମୋର ଉପଦେଶିତ କର୍ମରେ ପରାୟଣ ହୁଏ। ପରେ କୌଶିକୀ ନଦୀତଟେ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 49

यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः॥ मोदते वासवे लोके मम मार्गानुसारिणि॥

ଯେ ନର ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି ରହି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ମୋର ମାର୍ଗାନୁସାରୀ ହୋଇ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 50

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः॥ वासवं लोकमुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति॥

ତାପରେ ସେଠାରେ ମୋର ଉପଦେଶିତ କର୍ମରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ; ଏବଂ ବାସବ ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 51

यमव्यसनकं नाम गुह्यमस्ति परं मम॥ स्रोतॊ वहति तत्रैकं कौशिकीमाश्रितं नदीम्॥

‘ଯମବ୍ୟସନକ’ ନାମରେ ଏକ ଗୁହ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ମୋ ପାଇଁ ପରମ ପ୍ରିୟ। ସେଠାରେ କୌଶିକୀ ନଦୀ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଏକମାତ୍ର ସ୍ରୋତ ବହେ।

Verse 52

यस्तत्र कुरुते स्नानमेकऱात्रोषितो नरः॥ न स गच्छति दुर्गाणि यमस्य व्यसनं महत्॥

ଯେ ନର ସେଠାରେ ଏକ ରାତି ରହି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଯମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମହା କ୍ଲେଶ—ସେହି ଦୁର୍ଗମ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 53

अथ तत्र त्यजेत्प्राणान्मम कर्मपरायणः॥ विशुद्धो मुक्तपापोऽसौ मम लोकं स गच्छति॥

ତାପରେ ସେଠାରେ ମୋର ଉପଦିଷ୍ଟ କର୍ମରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 54

मातङ्गं नाम विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम॥ स्रोतॊ वहति तत्रैव आश्रितं कौशिकीं नदीम्॥

ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ମାତଙ୍ଗ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୋତେ ପରମ ପ୍ରିୟ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠାରେ କୌଶିକୀ ନଦୀକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏକ ସ୍ରୋତ ବହେ।

Verse 55

विद्वाञ्छुचिश्च जायेत ममकामर्नुसारकः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्गुह्ये देवि परे मम॥

ସେ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଶୁଚି ହୁଏ, ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲେ; ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ମୋର ପରମ ପ୍ରିୟ ଗୁହ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 56

मुक्त्वा किम्पुरुषं भेदं मम लोकं च गच्छति॥ अस्ति वज्रभवं नाम गुह्ये तस्मिन्परं मम॥

କିମ୍ପୁରୁଷତ୍ୱର ଭେଦ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ସେହି ମୋର ପରମ ପ୍ରିୟ ଗୁହ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ‘ବଜ୍ରଭବ’ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥଳ ଅଛି।

Verse 57

स्रोतो वहति तत्रैकमाश्रितं कौशिकीं नदीम् ॥ स्नानं करोति यस्तत्र एकरात्रोषितो नरः ॥

ସେଠାରେ କୌଶିକୀ ନଦୀକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏକମାତ୍ର ସ୍ରୋତ ବହେ। ଯେ ନର ସେଠାରେ ଏକ ରାତି ରହି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଉକ୍ତ ଫଳ ପାଏ।

Verse 58

जायते शक्रलोके तु मम कर्मानुसारकः ॥ शरीरचक्रसङ्घाते वज्रहस्तस्वरूपकः ॥

ସେ ମୋର ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଶକ୍ରଲୋକରେ ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଶରୀର-ଇନ୍ଦ୍ରିୟସମୂହରେ ‘ବଜ୍ରହସ୍ତ’ ରୂପ ଧାରଣ କରେ।

Verse 59

तत्र स्नानप्रभावेण जायते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुच्यते प्राणान्मम चिन्तनतत्परः ॥

ସେଠାରେ ସ୍ନାନର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ସେହି ଫଳସ୍ଥିତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପରେ ମୋର ଚିନ୍ତନରେ ତତ୍ପର ହୋଇ ସେଠାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 60

शक्रलोकमतिच्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्र त्रिक्रोशमात्रेण गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

ଶକ୍ରଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ତିନି କ୍ରୋଶ ପରିମାଣ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ପରମ ଗୁହ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି।

Verse 61

शक्ररुद्रेति विख्यातं तस्मिन्कोकाशिलातले ॥ स्नानं करोति यस्तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥

‘ଶକ୍ର-ରୁଦ୍ର’ ଭାବେ ବିଖ୍ୟାତ କୋକାଶିଳା ଶିଳାତଳରେ, ଯେ ନର ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ (ସେ ଉକ୍ତ ଫଳ ପାଏ)।

Verse 62

अस्ति चान्यन्महद्भद्रे क्षेत्रे गुह्ये विशेषितम् ॥ मनुजा येन गच्छन्ति मुक्त्वा संसारसागरम् ॥

ଏବଂ ହେ ମହାଭଦ୍ରେ, ସେହି ଗୁହ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ମହାନ ବିଶେଷତା ଅଛି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଂସାରସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 63

कृतोदकस्तत्र भद्रे अहोरात्रोषितो नरः ॥ जायते शाल्मलिद्वीपे मम कर्मानुसारिणि ॥

ହେ ଭଦ୍ରେ! ସେଠାରେ କୃତୋଦକ କରି ଏକ ଦିନ-ରାତି ରହୁଥିବା ନର ମୋର ବିଧାନାନୁସାରେ ଶାଲ୍ମଲୀଦ୍ୱୀପରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

Verse 64

तत्राथ मुंचते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ शाल्मलिद्वीपमुत्सृज्य मम पार्श्वे स तिष्ठति ॥

ତାପରେ ସେଠାରେ ମୋର ବିହିତ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ; ଶାଲ୍ମଲୀଦ୍ୱୀପକୁ ଛାଡ଼ି ମୋ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରହେ।

Verse 65

तस्मिन्क्षेत्रे महागुह्ये परमस्ति फलोदयम् ॥ विष्णुतीर्थमिति ख्यातं मम भक्तसुखावहम् ॥

ସେଇ ମହାଗୁହ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରମ ଫଳୋଦୟ ଅଛି। ଏହା ‘ବିଷ୍ଣୁତୀର୍ଥ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଏବଂ ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସୁଖଦାୟକ।

Verse 66

ततः पर्वतमध्यात्तु कोकायां पतते जलम् ॥ त्रिस्रोतसं महाभागे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

ତାପରେ, ହେ ମହାଭାଗେ! ପର୍ବତର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ଜଳ କୋକାରେ ପଡ଼େ—ଏହା ‘ତ୍ରିସ୍ରୋତସ’ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସଂସାରରୁ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 67

तस्मिन् कृतोदको भूमे छित्त्वा संसारबन्धनम् ॥ वायोः स भवनं प्राप्य वायुभूतस्तु तिष्ठति ॥

ହେ ଭୂମେ! ସେଠାରେ କୃତୋଦକ କରି ସଂସାରବନ୍ଧନକୁ ଛେଦି ସେ ବାୟୁଙ୍କ ଭବନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ବାୟୁସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ସେଠାରେ ରହେ।

Verse 68

तत्राथ मुंचते प्राणान् मम कर्मसु निष्ठितः ॥ वायुलोकमतिक्रंय मम लोकं स गच्छति ॥

ସେଠାରେ ମୋର ବିହିତ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ; ବାୟୁଲୋକ ଅତିକ୍ରମ କରି ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 69

अस्ति तत्र वरं स्थानं सङ्गमं कौशिकोकयोः ॥ सर्वकामिकेति विख्याता शिला तिष्ठति चोत्तरे ॥

ସେଠାରେ କୌଶିକୀ ଓ ଓକାର ସଙ୍ଗମରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ଉତ୍ତରେ ‘ସର୍ବକାମିକା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିଳା ଅଛି।

Verse 70

तत्र यः कुरुते स्नानमहो रात्रोषितो नरः ॥ विस्तीर्णे जायते वंशे जातिं स्मरति चात्मनः ॥

ଯେ ନର ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ରହେ, ସେ ବିସ୍ତୃତ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନିଜ ଜାତି/ପୂର୍ବମୂଳକୁ ସ୍ମରେ।

Verse 71

स्वर्गे वा यदि वा भूमौ यं यं कामयते नरः ॥ तं तं प्राप्नोति वै कामं स्नातमात्रः शिलातले ॥

ସ୍ୱର୍ଗରେ ହେଉ କି ଭୂମିରେ—ନର ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାମନା କରେ, ଶିଳାତଳରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସେହି ସେହି କାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 72

अस्ति मत्स्यशिला नाम गुह्यं कोकामुखे वरम् ॥ धाराः पतन्ति तिस्रो वै कौशिकीमाश्रिता नदीम् ॥

କୋକା-ମୁଖରେ ‘ମତ୍ସ୍ୟଶିଳା’ ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁହ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠାରେ କୌଶିକୀ ନଦୀ ସହ ଯୁକ୍ତ ତିନୋଟି ଧାରା ପଡ଼ିଥାଏ।

Verse 73

तत्र च स्नायमानस्तु यदि मत्स्यं प्रपश्यति ॥ ततो जानाम्यहं देवि प्राप्तो नारायणः स्वयम् ॥

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବାବେଳେ ଯଦି କେହି ମାଛ ଦେଖେ, ହେ ଦେବୀ, ତେବେ ମୁଁ ଜାଣେ—ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ ଏଠାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି।

Verse 74

तत्र मत्स्यं पुनर्दृष्ट्वा यजमानस्तु सुन्दरि ॥ दद्यादर्घ्यं ततो भद्रे मधुलाजसमन्वितम् ॥

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଠାରେ ପୁନର୍ବାର ମାଛ ଦେଖିଲେ ଯଜମାନ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ମଧୁ ଓ ଲାଜ (ଭଜା ଧାନ୍ୟ) ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 75

यस्तत्र कुरुते स्नानं देवि गुह्ये ततः परे ॥ तिष्ठते पद्मपत्रे तु सोत्तरे मेरुसंश्रिते ॥

ହେ ଦେବୀ, ଯେ ସେଠାରେ ସେଇ ଗୁହ୍ୟ ଓ ତାହାଠାରୁ ପର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମେରୁକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।

Verse 76

अथ संप्राप्य मुच्येत मत्स्यं गुह्यं परं मम ॥ मेरुशृङ्गं समुल्लङ्घ्य गम लोकं च गच्छति ॥

ତାପରେ ମୋର ସେଇ ଗୁହ୍ୟ, ପରମ ମତ୍ସ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ମେରୁଶୃଙ୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ‘ଗମ’ ନାମକ ଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 77

पञ्चयोजनविस्तारं क्षेत्रं कोकामुखं मम ।। यस्त्वेतत्तु विजानाति न स पापेन लिप्यते ॥

‘କୋକାମୁଖ’ ନାମକ ମୋର କ୍ଷେତ୍ର ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ଯେ ଏହାକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣେ, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 78

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। तस्मिन्कोकामुखे रम्ये तिष्ठामि दक्षिणामुखः ॥

ଆଉ ଏକ କଥା ତୋତେ କହିବି—ହେ ବସୁନ୍ଧରେ, ଶୁଣ। ସେଇ ରମ୍ୟ କୋକାମୁଖରେ ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣମୁଖ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।

Verse 79

शिलाचन्दनसङ्काशं देवानामपि दुर्लभम् ।। वराहरूपमादाय तिष्ठामि पुरुषाकृतिः ॥

ଶିଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ—ବରାହରୂପ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟସଦୃଶ ଆକୃତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।

Verse 80

वामोन्नतमुखं कृत्वा वामदंष्ट्रासमुन्नतम् ।। पश्यामि च जगत्सर्वं ये च भक्ताः मम प्रियाः ॥

ମୁହଁକୁ ବାମଦିଗକୁ ଉଠାଇ ଓ ବାମ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକୁ ଉନ୍ନତ କରି, ମୁଁ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଦେଖେ—ଏବଂ ମୋ ପ୍ରିୟ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 81

यदि कोकामुखं गच्छेत् कदाचित्कालपर्यये ।। मा ततो विनिवर्त्तेत यदीच्छेन्मम तुल्यताम् ॥

ଯଦି କେହି କେବେ କାଳର ପରିବର୍ତ୍ତନ-ସନ୍ଧିରେ କୋକାମୁଖକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ମୋ ସମତା ଇଚ୍ଛା କରେ, ତେବେ ସେଠାରୁ ଫେରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 82

गुह्यानां परमं गुह्यमेतत्स्थानं परं महत् ।। सिद्धानां परमा सिद्धिर्गुह्यं कोकामुखं परम् ॥

ଗୁହ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପରମ ଗୁହ୍ୟ—ଏହି ସ୍ଥାନ ପରମ ମହାନ୍ ଓ ଅତୀତ। ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ପରମ ସିଦ୍ଧି; କୋକାମୁଖ ପରମ ଗୁହ୍ୟ।

Verse 83

न च सांख्येन योगेन सिद्धिं यान्ति महापराम् ।। याति कोकामुखं गत्वा रहस्यं कथितं मया ॥

ସାଂଖ୍ୟ କିମ୍ବା ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପରମ ମହାସିଦ୍ଧି ମିଳେ ନାହିଁ; କୋକାମୁଖକୁ ଯାଇଲେ ହିଁ ତାହା ଲଭ୍ୟ—ଏହି ରହସ୍ୟ ମୁଁ କହିଛି।

Verse 84

एवं श्रेष्ठे महाभागे यत्त्वया परिपृच्छिम् ।। परमं कथितं सर्वं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसे ॥

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାଭାଗ! ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ପରମ ଭାବେ କହିଦିଆଗଲା; ଆଉ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା?

Verse 85

य एतत्कथितं भूमे कोकामुखमनुत्तमम् ।। तारिताḥ पितरस्तेन दश पूर्वास्तथा पराः ॥

ହେ ଭୂମି! ଯାହାକୁ ଏହି ଅନୁତ୍ତମ କୋକାମୁଖ କଥିତ ହୋଇଛି, ସେ ଦଶ ପୂର୍ବ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାରେ।

Verse 86

मृतो वा तत्र जायेत शुद्धे भागवते कुले ।। अनन्यमानसो भूत्वा मम मार्गप्रदर्शकः ॥

କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭାଗବତ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଅନନ୍ୟମନା ହୋଇ ମୋର ମାର୍ଗର ପ୍ରଦର୍ଶକ ହୁଏ।

Verse 87

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं कल्य उत्थाय मानवः ॥ त्यक्त्वा पञ्चशतं जन्म मम भक्तश्च जायते ॥

ଯେ ମଣିଷ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ନିତ୍ୟ ଏହା ଶୁଣେ, ସେ ପାଞ୍ଚଶତ ଜନ୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ମୋର ଭକ୍ତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଏ।

Verse 88

य एतत्पठते नित्यं कोकाख्यानं तथोषसि ॥ गच्छते परमं स्थानमेवमेतन्न संशयः ॥

ଯେ ଏହି କୋକା-ଆଖ୍ୟାନକୁ ନିତ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଭାତେ ପଢ଼େ, ସେ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 89

श्रीवराह उवाच ॥ नास्ति कोकामुखात्क्षेत्रं श्रेष्ठं कोकामुखाच्छुचि ॥ नास्ति कोकामुखात्स्थानं नास्ति कोकामुखात्प्रियम् ॥

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ହେ ଶୁଚି! କୋକାମୁଖଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର ନାହିଁ; କୋକାମୁଖଠାରୁ ପରେ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ; କୋକାମୁଖଠାରୁ ପ୍ରିୟ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 90

जायते विपुले शुद्धे मम मार्गानुसारिणि ॥ तत्राथ मुञ्चति प्राणान्विष्णुधारां समाश्रितः ॥

ମୋ ମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଜନ ସେହି ବିଶାଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ପରେ ସେଠାରେ ‘ବିଷ୍ଣୁଧାରା’ର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 91

चतुर्धाराः पतन्त्यत्र पर्वतादुच्छ्रयं श्रिताः ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

ଏଠାରେ ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚତାରୁ ଅବତରି ଚାରି ଧାରା ପଡ଼େ; ଯେ ନର ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି ରହି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ (ଉକ୍ତ) ଫଳ ପାଏ।

Verse 92

सूर्यलोकमतिग्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥ अस्ति धेनुवटं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ମୋର ଏକ ପରମ ଗୁହ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ‘ଧେନୁବଟ’ ନାମରେ ଅଛି।

Verse 93

तिष्ठते तु वरारोहे मम मार्गानुसारिणि ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

ହେ ସୁନିତମ୍ବିନୀ! ସେ ମୋର ମାର୍ଗାନୁସାରେ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ। ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରି ପରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 94

स्नानं कुर्वन्ति ये तत्र एकरात्रोषिता नराः ॥ भेदं किम्पुरुषं प्राप्य जायते नात्र संशयः ॥

ଯେମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏକ ରାତି ରହନ୍ତି, ସେମାନେ କିମ୍ପୁରୁଷ-ଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 95

दंष्ट्राङ्कुरेति विख्यातं यत्र कोका विनिःसृता ॥ एतद्गुह्यं न जानन्ति यतो मुञ्चन्ति जन्तवः ॥

ଯେଠାରୁ କୋକା ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସ୍ଥାନ ‘ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଙ୍କୁର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେଠାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

Verse 96

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम कर्मण्यवस्थितः ॥ सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥

ସେଠାରେ ମୋର କର୍ମ/ବ୍ରତରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ। ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 97

ये मां स्मरन्ति वै भूमे पुरुषा मुक्तकिल्बिषाः ॥ तत्र कुर्वन्ति कर्माणि शुद्धाः संसारमोक्षणे ॥

ହେ ଭୂମେ! ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ମୋତେ ସ୍ମରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେମାନେ ସେଠାରେ ସଂସାରମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କର୍ମ କରନ୍ତି।