Adhyaya 122: The Greatness of Kokāmukha (Sacred Site Eulogy and Salvific Narrative)

Verse 1

अथ कोकामुखमाहात्म्यम् ॥ वराह उवाच ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ तिर्यग्योनिगताश्चापि येन मुच्यन्ति किल्बिषात्

ଏବେ କୋକାମୁଖ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ। ବରାହ କହିଲେ—ହେ ବସୁନ୍ଧରା, ଗୁହ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଗୁହ୍ୟ ଏହା ଶୁଣ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିରେ ଜନ୍ମିତମାନେ ମଧ୍ୟ କିଲ୍ବିଷ (ପାପକଳୁଷ) ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 2

अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां मैथुनं यो न गच्छति ॥ भुक्त्वा परस्य चान्नानि यश्चैव न विकुत्सति

ଯେ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ମୈଥୁନ କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେ ପରର ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରି ମଧ୍ୟ (ଅନ୍ନ କିମ୍ବା ଦାତାକୁ) ଅବହେଳା କରେ ନାହିଁ।

Verse 3

बाल्ये वयस्यपि च यो मम नित्यमनुव्रतः ॥ येन केनापि सन्तुष्टो यो मातापितृपूजकः

ଯେ ଶୈଶବରେ ଓ ଯୌବନରେ ମଧ୍ୟ ସଦା ମୋର ଅନୁବ୍ରତ ରହେ; ଯେ ଯାହା ମିଳେ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ; ଏବଂ ଯେ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ।

Verse 4

आयासे जीवति न यः प्रविभागी गुणान्वितः ॥ दाता भोक्ता च कार्येषु स्वतन्त्रो नित्यसंयतः

ଯେ କେବଳ କ୍ଲେଶକର ପରିଶ୍ରମରେ ହିଁ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ ନାହିଁ; ଯେ ନ୍ୟାୟପୂର୍ବକ ବଣ୍ଟନକାରୀ ଓ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ; ଯେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦାତା ମଧ୍ୟ ଓ ଯଥୋଚିତ ଭୋକ୍ତା ମଧ୍ୟ; ଯେ ସ୍ୱାଧୀନ ଏବଂ ସଦା ସଂଯତ।

Verse 5

विकर्म नाभिकुर्वीत कौमारव्रतसंस्थितः ॥ सर्वभूतदयायुक्तः सत्त्वेन च समन्वितः

କୌମାରବ୍ରତରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ବିକର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସର୍ବଭୂତ ପ୍ରତି ଦୟାଯୁକ୍ତ ଓ ସତ୍ତ୍ୱଶୁଦ୍ଧିରେ ସମନ୍ୱିତ ରହୁ।

Verse 6

मत्या च निःस्पृहःऽत्यन्तं परार्थेष्वस्पृहः सदा ॥ ईदृग्बुद्धिं समादाय मम लोकाय गच्छति ॥ इमं गुह्यं वरारोहे देवैरपि दुरासदम्

ଏବଂ ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଃସ୍ପୃହ ରହୁ; ପରର ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତି ସଦା ଆକାଂକ୍ଷାହୀନ ରହୁ। ଏପରି ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରି ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ହେ ବରାରୋହେ! ଏହି ଗୁହ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 7

तच्छृणुष्वानवद्याङ्गि कथ्यमानं मयाऽनघे ॥ जरायुजाण्डजोद्भिज्जस्वेदजानि कदाचन

ହେ ଅନବଦ୍ୟାଙ୍ଗି, ହେ ଅନଘେ! ମୁଁ କହୁଥିବା କଥା ଶୁଣ—କେବେ ଜରାୟୁଜ, ଅଣ୍ଡଜ, ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ ଓ ସ୍ୱେଦଜ ଏହି ଜୀବଶ୍ରେଣୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ।

Verse 8

ततः पूर्वोत्तरे पार्श्वे नित्यं यो हृदि तिष्ठति ॥ अस्थीनि दर्शयामास अवशिष्टानि यानि तु

ତାପରେ ପୂର୍ବୋତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ—ଯିଏ ନିତ୍ୟ ହୃଦୟରେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି—ଯେଯେ ଅସ୍ଥି ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖାଇଲେ।

Verse 9

एतानि मम चास्थानि पूर्वदेहोद्भवानि च ॥ अहं पुराभवं मत्स्यः कोकेषु विचरन् जले

‘ଏଗୁଡ଼ିକ ମୋର ଅସ୍ଥି, ପୂର୍ବ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ମୁଁ ପୂର୍ବକାଳରେ ମତ୍ସ୍ୟ ହୋଇ କୋକା-ଦେଶର ଜଳରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲି।’

Verse 10

ये न हिंसन्ति भूतानि शुद्धात्मानो दयापराः ॥ यस्तु कोकामुखे देवि ध्रुवं प्राणान्परित्यजेत्

ଯେମାନେ ଭୂତଜୀବଙ୍କୁ ହିଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ଓ ଦୟାପରାୟଣ; କିନ୍ତୁ ହେ ଦେବୀ, ‘କୋକା’ର ମୁଖ/ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରେ ଯେ ଯାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 11

मनसा न चलत्येव मम वल्लभतां व्रजेत् ॥ ततो विष्णुवचः श्रुत्वा सा मही संशितव्रता

ଯାହାର ମନ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପ୍ରିୟତ୍ୱର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ଧରା, ଦୃଢବ୍ରତା, (ଉତ୍ତର ଦେଲା/ଆଗେ ବଢ଼ିଲା)।

Verse 12

धरण्युवाच ॥ अहं शिष्या च दासी च भक्ता च त्वयि माधव

ଧରଣୀ କହିଲା—ହେ ମାଧବ, ମୁଁ ତୁମର ଶିଷ୍ୟା ମଧ୍ୟ, ଦାସୀ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ତୁମର ଭକ୍ତା ମଧ୍ୟ।

Verse 13

एवं मे परमं गुह्यं त्वद्भक्त्या वक्तुमर्हसि ॥ चक्रं वाराणसीं चैव अट्टहासं च नैमिषम्

ଏହିପରି ତୁମପ୍ରତି ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋତେ ପରମ ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ—ଚକ୍ର, ବାରାଣସୀ, ଅଟ୍ଟହାସ ଏବଂ ନୈମିଷ (ବିଷୟରେ)।

Verse 14

भद्रकर्णह्रदं चैव हित्वा कोकां प्रशंससि ॥ नगरं च द्विरण्डं च मुकुटं मण्डलेश्वरम्

ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ-ହ୍ରଦକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କୋକାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ; ଏବଂ ନଗର, ଦ୍ୱିରଣ୍ଡ, ମୁକୁଟ, ମଣ୍ଡଲେଶ୍ୱର (କୁ ମଧ୍ୟ)।

Verse 15

केदारं च ततो मुक्त्वा कि कोकां च प्रशंससि ॥ देवदारुवनं मुक्त्वा तथा जालेश्वरं विभुम्

କେଦାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ କୋକାକୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ? ଦେବଦାରୁବନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ତଥା ବିଭୁ ଜାଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ତ୍ୟାଗ କରି)।

Verse 16

दुर्गं महाबलं मुक्त्वा किं वै कोकां प्रशंससि ॥ गोकर्णं च ततो मुक्त्वा शुद्धजाल्मेश्वरं तथा

ମହାବଳୀ ଦୁର୍ଗ (ଦୁର୍ଗାତୀର୍ଥ)କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କୋକାକୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ? ପରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ତଥା ଶୁଦ୍ଧଜାଲ୍ମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 17

एकलिङ्गं ततो मुक्त्वा किं वा कोकां प्रशंससि ॥ एवं पृष्टस्तथा भक्त्या माधवश्च महाप्रभुः

ଏକଲିଙ୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣି ତୁମେ କୋକାକୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ? ଏଭଳି ଭକ୍ତିସହ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଥିବାରୁ ମହାପ୍ରଭୁ ମାଧବ (ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ)।

Verse 18

वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवमेतन्महाभागे यन्मां त्वं भीरु भाषसे

ବରାହରୂପୀ ଭଗବାନ୍ ବସୁନ୍ଧରାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ। ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗେ, ହେ ଭୀରୁ, ତୁମେ ଯାହା ମୋତେ କହୁଛ, ସେହିପରି ହିଁ ଅଟେ।

Verse 19

कथयिष्यामि ते गुह्यं कोका येन विशिष्यते ॥ एते रुद्राश्रिताः क्षेत्रा ये त्वया परिकीर्तिताः

କୋକା ଯେହେତୁ ବିଶିଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେହି ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ତୁମେ ଯେ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ରୁଦ୍ରାଶ୍ରିତ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର।

Verse 20

एते पाशुपताश्चैषां कोका भागवतस्य ह ॥ तत्रान्यत्ते प्रवक्ष्यामि महाख्यानं वरानने

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେତେକ ପାଶୁପତ; ଏବଂ କୋକା ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତ ପରମ୍ପରାସମ୍ବନ୍ଧୀ। ସେଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ମହାଖ୍ୟାନ କହିବି, ହେ ସୁମୁଖୀ।

Verse 21

तत्राल्पेनाम्बुना युक्ते ह्रदे मत्स्यस्तु तिष्ठति ॥ दृष्ट्वा तं लुब्धकस्तूर्णं बडिशेनाजहार ह ॥ तस्य हस्ताच्च बलवान् मत्स्यस्तूर्णं विनिर्गतः ॥ अथ श्येनस्तु तं हर्त्तुं मन्त्रयित्वा नभश्चरः

ସେଠାରେ ଅଳ୍ପ ଜଳ ଥିବା ହ୍ରଦରେ ଗୋଟିଏ ମାଛ ଥିଲା। ତାହାକୁ ଦେଖି ଶିକାରୀ ତୁରନ୍ତ ବଡିଶ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଉଠାଇଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ବଳବାନ ମାଛ ତାହାର ହାତରୁ ସହସା ଖସିଗଲା। ତାପରେ ଆକାଶଚର ଶ୍ୟେନ ତାହାକୁ ନେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଆଗେଇଲା।

Verse 22

निपत्य तं गृहीत्वैव प्रोद्दीनस्त्वरयान्वितः ॥ अशक्तस्य ततो नेतुं मत्स्यः कोकामुखेऽपतत्

ଝପଟି ପଡ଼ି ତାହାକୁ ଧରି ଶ୍ୟେନ ତ୍ୱରାସହିତ ଉପରକୁ ଉଡ଼ିଗଲା; କିନ୍ତୁ ଆଗକୁ ନେଇପାରିନଥିବାରୁ ମାଛଟି କୋକାର ମୁଖଦ୍ୱାରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 23

तत्क्षेत्रस्य प्रभावेण राजपुत्रोऽभवत्प्रभुः ॥ रूपवान् गुणवान् शुद्धः कुलेन वयसान्वितः

ସେହି କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ରାଜପୁତ୍ର ଓ ପ୍ରଭୁ ହେଲା—ରୂପବାନ, ଗୁଣବାନ, ଶୁଦ୍ଧ, ଉତ୍ତମ କୁଳ ଓ ଯଥୋଚିତ ବୟସରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 24

अथ कालेन तस्यैव मृगव्याधस्य चाङ्गना ॥ गृहीत्वा चैव मांसानि गच्छन्ती याति तत्र वै

ତାପରେ କାଳକ୍ରମେ ସେହି ଶିକାରୀର ସ୍ତ୍ରୀ କିଛି ମାଂସ ନେଇ ଯାଉଥିବାବେଳେ ସେଠାକୁ ହିଁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 25

एका चिल्ली मांसलुब्धा तद्धस्तान्मांसगर्द्धिनी ॥ आगत्यागत्य तरसा हर्त्तुं समुपचक्रमे

ଗୋଟିଏ ଚିଲ୍ଲି ମାଂସଲୋଭୀ ଥିଲା; ତାଙ୍କ ହାତର ମାଂସକୁ ଲୋଭ କରି ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଆସି ତ୍ୱରାରେ ଛିନିନେବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 26

मृगव्याधा बलान्मांसं हर्तुकामां तु चिल्लिकाम् ॥ बाणेनैकेन संहत्य पातिता भुवि तत्क्षणात्

ମୃଗବ୍ୟାଧ ଚିଲ୍ଲିଟି ବଳପୂର୍ବକ ମାଂସ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି ବୋଲି ଦେଖି, ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ଆଘାତ କରି ତାକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲା।

Verse 27

आकाशात्पातिता भद्रे कोकायां मम सन्निधौ ॥ जाता चन्द्रपुरे रम्ये राजपुत्री यशस्विनी

ହେ ଭଦ୍ରେ! ଆକାଶରୁ ପତିତ ହୋଇ, କୋକାଯାଁ ମୋ ସନ୍ନିଧିରେ, ସେ ରମ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରପୁରରେ ଯଶସ୍ବିନୀ ରାଜପୁତ୍ରୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 28

सा व्यवर्द्धत कन्या तु वयोरूपगुणान्विता ॥ चतुःषष्टिकलायुक्ता पुरुषं सा जुगुप्सति

ସେ କନ୍ୟା ଯୌବନ, ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ବଢ଼ିଲା। ଚଉଷଠି କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜୁଗୁପ୍ସା କରୁଥିଲା।

Verse 29

रूपवाङ्गुणवाञ्छूरो युद्धकार्यार्थनिश्चितः ॥ सौम्यश्च पुरुषश्चैव सा च नेति जुगुप्सति

ସେ ପୁରୁଷ ରୂପବାନ, ଗୁଣବାନ ଓ ଶୂର, ଯୁଦ୍ଧକାର୍ଯ୍ୟ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଦୃଢନିଶ୍ଚୟୀ; ସୌମ୍ୟ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରୁଷ—ତଥାପି ସେ ‘ନା’ ବୋଲି କହି ତାକୁ ଜୁଗୁପ୍ସା କଲା।

Verse 30

अथ केनचित्कालेन शक आनन्दपूरके ॥ सम्बन्धो जायते तयोर् मध्यमे वयसि स्थयोः

ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ଶକମାନଙ୍କ କାଳରେ, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶରେ, ମଧ୍ୟବୟସ୍କ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବନ୍ଧ ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 31

तथा तु तौ समासाद्य परस्परम् अथ क्रमात् ॥ यथान्यायं स विप्रोक्तं विधिदृष्टेन कर्मणा

ଏଭଳି ସେମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ସମୀପ କରି, ପରେ କ୍ରମେ, ପଣ୍ଡିତ ବିପ୍ରମାନେ କହିଥିବା ପରି, ବିଧିସମ୍ମତ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଯଥାନ୍ୟାୟ ଆଚରଣ କଲେ।

Verse 32

स वै तथा समं नित्यं सा च तेन समं शुभा ॥ अन्योन्यं रममाणौ तौ मुहूर्तमपि नोज्झतः

ସେ ସଦା ତାଙ୍କ ସହ ସମଭାବରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ସେ ଶୁଭା ନାରୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଏମିତି ରହିଲେ; ପରସ୍ପରରେ ରମଣ କରି ସେମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଅଲଗା ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 33

गच्छत्येवं बहुतरे काले चैवाप्यनिन्दिता ॥ समप्रेम्णा च संयुक्ता सौहृदेन च नायकम्

ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଗତ ହେଲାପରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅନିନ୍ଦିତା ନାରୀ ସମପ୍ରେମ ଓ ସୌହୃଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନାୟକଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ରହିଲେ।

Verse 34

राजपुत्रस्तस्तोऽप्यत्र शकानां नन्दवर्द्धनः ॥ तस्या जायते मध्याह्ने शिरोरुगतिपीडिनी

ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନନ୍ଦବର୍ଦ୍ଧନ ନାମକ ଜଣେ ରାଜପୁତ୍ର ଥିଲେ; ତାଙ୍କର (ସେ ନାରୀର) ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଶିରୋବେଦନା ହେଲା।

Verse 35

ये केचिद्भिषजस्तत्र गदेषु कुशलाः शुभे ॥ ते तत्रौषधयोगं च चक्रुस्तेनापि वेदना

ହେ ଶୁଭେ! ସେଠାରେ ଯେ କେହି ରୋଗରେ କୁଶଳ ଭିଷଜ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଔଷଧ-ଯୋଗ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ; ତଥାପି ତାହାରେ ମଧ୍ୟ ବେଦନା ଶାନ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 36

ननाश नैव संयातः कालो बहुतिथस्ततः ॥ न संबुध्यति चात्मानं विष्णुमायाविमोहितः

ରୋଗଟି ନଶିଲା ନାହିଁ, ଏବଂ ତାହା ପରେ ଦୀର୍ଘଦିନ କାଳ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସମାଧାନକୁ ଆସିଲା ନାହିଁ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ ସେ ନିଜକୁ ଜାଣିପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 37

भजमाना विनीता च सौहृदाच्च विशेषतः ॥ एवं बहुगतः कालः कामभोगेषु सक्तयोः

ସେବା କରୁଥିବା, ବିନୀତ ଥିବା, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ସୌହୃଦ୍ୟରୁ—ଏଭଳି କାମଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ବହୁ କାଳ ଅତିତ ହେଲା।

Verse 38

पूर्णे हि समये तत्तु उभयोश्च तदन्तरम् । तस्य कालः संवृतस्य योऽसौ पूर्वप्रतिस्तवः

କିନ୍ତୁ ନିୟତ ସମୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ—ଏବଂ ଉଭୟଙ୍କର ସେଇ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଅବଧିରେ—ତାହାର ସଂବୃତ (ଆବୃତ) ହେବାର କାଳ ଆସିଲା; ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଘଟଣାର ପୂର୍ବପ୍ରସ୍ତାବ ଥିଲା।

Verse 39

ततः सर्वानवद्याङ्गी भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ किमिदं तव भद्रं ते वेदना जायते शिरॆ ॥

ତାପରେ ସର୍ବାନବଦ୍ୟାଙ୍ଗୀ ସେ ନାରୀ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏହା କ’ଣ, ପ୍ରିୟ? ତୁମ ଶିରରେ ବେଦନା ଜନ୍ମୁଛି କି?”

Verse 40

एतदाचक्ष्व तत्त्वेन यद्यहं च तव प्रिया ॥ बहवो भिषजश्चैव नानाशास्त्रविशारदाः ॥

ଯଦି ମୁଁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରିୟା, ତେବେ ଏହି କଥା ତତ୍ତ୍ୱରେ ସତ୍ୟଭାବେ ମୋତେ କହ। ନାନା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଅନେକ ଭିଷଜ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 41

कुर्वन्ति तव कर्माणि वेदना च न गच्छति ॥ एवं स प्रियया प्रोक्तस्तां प्रियां पुनरब्रवीत् ॥

ସେମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତି, ତଥାପି ବେଦନା ଯାଏ ନାହିଁ। ପ୍ରିୟା ଏଭଳି କହିଲେ, ସେ ତାହାକୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲା।

Verse 42

इदं किं विस्मृता भद्रे सर्वव्याधिसमन्वितम् ॥ यल्लब्धं मानुषत्वं च सुखदुःखसमन्वितम् ॥

ସେ କହିଲା—ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏହା କି ତୁମେ ଭୁଲିଗଲ? ଯେ ମାନୁଷତ୍ୱ ଲଭ୍ୟ, ତାହା ସର୍ବବ୍ୟାଧିସହିତ ଏବଂ ସୁଖ-ଦୁଃଖସହିତ ଯୁକ୍ତ।

Verse 43

संसारसागरारूढं नातिप्रष्टुं त्वमर्हसि ॥ तेनैवं भाषिता बाला श्रोतुकामा वरानना ॥

ସଂସାର-ସାଗରରେ ଆରୂଢ ହୋଇଥିବା ଜନ ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ଏଭଳି କହିଲେ, ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ବାଳା ଶୁଣିବାରେ ତତ୍ପର ରହିଲା।

Verse 44

ततः कदाचिच्छयने सुप्तौ तौ दम्पती किल ॥ गते बहुतिथे काले पुनः पप्रच्छ सा प्रियम् ॥

ତାପରେ କେବେ ଗୋଟେ ସମୟରେ ଶୟନରେ ସେଇ ଦମ୍ପତି ଶୁଇଥିଲେ। ଅନେକ ଦିନ କଟିଗଲା ପରେ ସେ ପୁନଃ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା।

Verse 45

कथयस्व तमेवार्थं यन्मया पूर्वपृच्छितम् ॥ किं मां न भाषसे नाथ साभिप्रायं वचस्तव ॥

ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯେ କଥା ପଚାରିଥିଲି, ସେଇ ଅର୍ଥଟି ହିଁ କହନ୍ତୁ। ହେ ନାଥ, ଆପଣ କାହିଁକି ମୋତେ କଥା କହୁନାହାନ୍ତି? ଆପଣଙ୍କ ବଚନରେ କିଛି ଅଭିପ୍ରାୟ ଦିଶୁଛି।

Verse 46

गोप्यं वा किमचिदस्तीह किं गोपयसि मे पुरः ॥ अवश्यं चैव वक्तव्यं यद्यहं तव वल्लभा ॥

ଏଠାରେ କିଛି ଗୋପନୀୟ ଅଛି କି? ମୋ ସାମ୍ନାରେ ତୁମେ କାହିଁକି ଲୁଚାଉଛ? ଯଦି ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟା, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ କହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

Verse 47

इति निर्बन्धतः पृष्टः स शक्राधिपतिर्नृपः ॥ तां प्रियां प्रणयात्प्राह बहुमानपुरःसरम् ॥

ଏପରି ଅନୁରୋଧ ଓ ଆଗ୍ରହରେ ପଚାରାଯାଇ, ଶକମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ସେ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ; ତାଙ୍କ ବଚନର ପୂର୍ବେ ସମ୍ମାନ ଥିଲା।

Verse 48

मन्मातापितरौ गत्वा प्रसादय शुचिस्मिते ॥ मानार्हौ मानयित्वा तौ ययाहं जठरे धृतः ॥

ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ମୋ ମାତାପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର। ଯେ ଦୁଇଜଣ ସମ୍ମାନାର୍ହ—ଯାହାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ମୁଁ ଧାରିତ ହୋଇଥିଲି—ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାର୍ହ ସମ୍ମାନ କର।

Verse 49

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य मानयित्वा यथार्हतः ॥ अथ कोकामुखे गत्वा कथयिष्याम्यसंशयम् ॥

ସେମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ପ୍ରଥମେ ରଖି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାର୍ହ ସମ୍ମାନ କରି, ତାପରେ ମୁଁ କୋକାମୁଖକୁ ଯାଇ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ କହିବି।

Verse 50

स्वपूर्वजन्मवृत्तं तु देवानामपि दुर्लभम् ॥ तत्र ते कथयिष्यामि सर्ववृत्तमनिन्दिते ॥

ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବି—ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ; ସେଠାରେ, ହେ ନିର୍ଦୋଷେ, ସମଗ୍ର କଥା ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 51

ततः सा ह्यनवद्याङ्गी श्वश्रूश्वशुरयोः पुरः ॥ गत्वा गृहीत्वा चरणौ ततस्ताविदमब्रवीत् ॥

ତାପରେ ସେ ନିର୍ଦୋଷାଙ୍ଗୀ ନାରୀ ଶ୍ୱଶୁର-ଶ୍ୱଶ୍ରୂଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ; ତାଙ୍କ ଚରଣ ଧରି, ପରେ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 52

किञ्चिद्विज्ञप्तुकामास्मि तत्र वामवधी्यताम् ॥ भवदाज्ञां पुरस्कृत्य भवद्भ्यामनुमानितौ ॥

ମୁଁ ଅଳ୍ପ ଏକ ନିବେଦନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ଦୟାକରି ଆପଣମାନେ ଦୁଇଜଣ ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ଆପଣମାନେ ଦୁଇଜଣ ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 53

पुण्ये कोकामुखे गन्तुमिच्छावस्तत्र वां गुरू ॥ कार्यगौरवभावेन न निषेध्यौ कथञ्चन ॥

ଆମେ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳ ‘କୋକାମୁଖ’କୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ—ସେଠାକୁ, ହେ ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁଜନ। କାର୍ଯ୍ୟର ଗମ୍ଭୀରତା ହେତୁ ଆମକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବାଧା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 54

अद्य यावत्किमपि वां याचितं न मया क्वचित् ॥ पुरस्ताद्ध्यावयोस्तन्मे याचितं दातुमर्हतः ॥

ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଆପଣମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କେବେ କିଛି ମାଗିନାହିଁ; ତେଣୁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଛୁ—ମୁଁ ଏବେ ଯାହା ଯାଚନା କରୁଛି, ତାହା ଆପଣମାନେ ଦୁଇଜଣ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 55

शिरावेधेनया युक्तः सदा तव सुतो ह्ययम् ॥ मध्याह्ने मृतकल्पो वै जायते ह्यचिकित्सकम् ॥

ତୁମର ଏହି ପୁତ୍ର ସଦା ମୁଣ୍ଡରେ ଭେଦକ ବେଦନାରେ ପୀଡିତ। ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ସେ ମୃତପ୍ରାୟ ହୋଇଯାଏ; ସତ୍ୟରେ ଏହା ଅଚିକିତ୍ସ୍ୟ।

Verse 56

सुखानि सर्वविषयान्विसृज्य परिपीडितः ॥ कोकामुखं विना कष्टं न निवृत्तं भविष्यति ॥

ସମସ୍ତ ବିଷୟସୁଖ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ। କୋକାମୁଖ ବିନା ଏହି କଷ୍ଟ ନିବୃତ୍ତ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 57

दम्पतिभ्यां हि मननं रोचतां सर्वथैव हि ॥ ततो वधूवचः श्रुत्वा शकानामधिपो नृपः ॥

ସେହି ମନନ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ରୋଚିଲା। ତାପରେ ବଧୂର ବଚନ ଶୁଣି ଶକମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ରାଜା (ଉତ୍ତର ଦେଲେ)।

Verse 58

करेण स्वयमादाय वधूं पुत्रमुवाच ह ॥ किमिदं चिन्तितं वत्स कोकामुखगमं प्रति ॥

ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ହସ୍ତେ ବଧୂକୁ ଧରି ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ—“ବତ୍ସ, କୋକାମୁଖଗମନ ବିଷୟରେ ତୁମେ କ’ଣ ଚିନ୍ତା କରିଛ?”

Verse 59

हस्त्यश्वरथयानानि स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः ॥ सर्वमेतत्तु सप्ताङ्गं कोशकोष्ठादिसंयुतम्

“ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଯାନବାହନ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାସମ ନାରୀମାନେ—ଏ ସବୁ ରାଜ୍ୟର ସପ୍ତାଙ୍ଗ ସହିତ, କୋଷ, କୋଷ୍ଠାଗାର ଆଦିରେ ସଂଯୁକ୍ତ…”

Verse 60

शरणं वित्तयो राज्यं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ मित्रं वरासनं चैव गृह्णीष्व सुतसत्तम

ଶରଣ, ଧନ ଓ ରାଜ୍ୟ—ଏ ସବୁ ତୁମଠାରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ହେ ପୁତ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଓ ଉତ୍ତମ ସିଂହାସନକୁ ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 61

त्वयि प्रतिष्ठिताः प्राणाः सन्तानं च तदुत्तरम् ॥ ततः पितुर्वचः श्रुत्वा राजपुत्रो यशस्विनि

ତୁମଠାରେ ହିଁ ଆମ ପ୍ରାଣ ଓ ତାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସନ୍ତାନଧାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତାପରେ ପିତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ଯଶସ୍ବୀ ରାଜପୁତ୍ର…

Verse 62

पितुः पादौ गृहीत्वा च प्रोवाच विनयान्वितः ॥ अलं राज्येन कोशेन वाहनेन बलेन वा

ପିତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି ସେ ବିନୟସହ କହିଲା—‘ରାଜ୍ୟ, କୋଷ, ବାହନ କିମ୍ବା ବଳ—ଏସବୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ମୋତେ ଦରକାର ନାହିଁ।’

Verse 63

गन्तुमिच्छामि तत्राहं तूर्णं कोकामुखं महत् ॥ शिरोवेदनया युक्तो यदि जीवाम्यहं पितः

ମୁଁ ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି—ସେଇ ମହା କୋକାମୁଖକୁ। ହେ ପିତା, ଶିରୋବେଦନାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଯଦି ମୁଁ ବଞ୍ଚି ରହେ…

Verse 64

तदा राज्यं बलं कोशो ममैवैतन्न सशंयः ॥ तत्रैव गमनान्मह्यं वेदना नाशमेष्यति

ତେବେ ରାଜ୍ୟ, ବଳ ଓ କୋଷ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାକୁ ଯିବାମାତ୍ରେ ମୋର ବେଦନା ନାଶ ପାଇବ।

Verse 65

पुत्रोक्तमवधार्यैव शकानामधिपो नृपः ॥ अनुजज्ञे ततः कोकां गच्छ पुत्र नमोऽस्तु ते

ପୁତ୍ରର କଥା ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ଶକମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ରାଜା ଅନୁମତି ଦେଲେ—“ପୁତ୍ର, କୋକାକୁ ଯାଅ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 66

अथ दीर्घेण कालेन प्राप्तः कोकामुखं त्विदम् ॥ तत्र गत्वा वरारोहा भर्त्तारमिदमब्रवीत् १७३॥ पूर्वपृष्टं मया यत्ते वक्ष्यामीति च मां प्रति ॥ कोकामुखे त्वयाप्युक्तं तदेतन्मम कथ्यताम्

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସେ ଏହି କୋକାମୁଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ସେଠାକୁ ଯାଇ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ବବତୀ ନାରୀ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ କହିଲା—“ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲି, ତୁମେ ‘କହିବି’ ବୋଲି ଯାହା କହିଥିଲ, ଏବଂ କୋକାମୁଖରେ ଯାହା କହିଥିଲ—ସେହି କଥା ଏବେ ମୋତେ କୁହ।”

Verse 67

निशम्येति प्रियाप्रोक्तं राजपुत्रो यशस्विनि ॥ प्रहस्याह भिया तां तु समालिङ्ग्य वसुन्धरे

ପ୍ରିୟାର କଥା ଶୁଣି ଯଶସ୍ବୀ ରାଜପୁତ୍ର ହସି, ଭୟଭୀତ ତାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲା—ହେ ବସୁନ୍ଧରା।

Verse 68

रजनी सम्प्रवृत्तेयं सुखं स्वापो विधीयताम् ॥ श्वः सर्वं कथयिष्यामि यत्ते मनसि वर्त्तते

ରାତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି; ସୁଖରେ ଶୋଇପଡ଼। ଆସନ୍ତାକାଲି ତୋ ମନରେ ଯାହା ଅଛି ସବୁ ମୁଁ କହିବି।

Verse 69

व्याधेन निगृहीतोऽस्मि बडिशेन जलेचरः॥ तद्धस्तान्निर्गतस्तत्र बलेन पतितो भुवि

ମୁଁ ଜଳଚର; ଶିକାରୀ ବଡିଶ (ମାଛଧରା କାଁଟା) ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଧରିଥିଲା। ପରେ ତାହାର ହାତରୁ ଖସି ପଡ଼ି, ବଳରେ ସେଠାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲି।

Verse 70

प्रभातायां तु शर्वर्यां स्नातौ क्षौमविभूषितौ॥ प्रणम्य शिरसा विष्णुं हस्ते गृह्य ततः प्रियाम्

ପ୍ରଭାତେ, ରାତ୍ରି ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ଉଭୟେ ସ୍ନାନ କରି କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ରରେ ବିଭୂଷିତ ହେଲେ। ଶିର ନମାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ସେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ।

Verse 71

श्येनेनामिषलुब्धेन नखैर्विद्धोऽस्मि सुन्दरि॥ नीत आकाशमार्गेण तस्माच्च पतितोऽत्र वै

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମାଂସଲୋଭୀ ଶ୍ୟେନ ତାହାର ନଖରେ ମୋତେ ବିଦ୍ଧ କଲା। ଆକାଶମାର୍ଗରେ ନେଇ ଯାଇ, ପରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଏଠାରେ ପକାଇଦେଲା।

Verse 72

एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वपृष्टं च यत्त्वया॥ गच्छ सुन्दरि भद्रं ते यत्र ते वर्त्तते मनः

ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ଯେଉଁଠି ତୁମ ମନ ଲାଗେ ସେଠିକୁ ଯାଅ।

Verse 73

ततः साप्यनवद्याङ्गी रक्तपद्मशुभानना॥ करुणं स्वरमादाय भर्त्तारं पुनरब्रवीत्

ତାପରେ ସେହି ଅନବଦ୍ୟାଙ୍ଗୀ, ରକ୍ତପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଶୁଭମୁଖୀ, କରୁଣ ସ୍ୱର ଧରି ପୁଣି ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 74

एतदर्थं मया भद्र गुह्यं नोक्तं तथा स्वकम्॥ अहं च यादृशी पूर्वमभवं तच्छृणुष्व मे

ହେ ଭଦ୍ର, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ମୋର ନିଜ ଗୁହ୍ୟ କଥା ପୂର୍ବେ କହିନଥିଲି। ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଥିଲି, ସେଥି ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 75

स्थापयित्वा मांसभारान्प्रियायाः सविधे स्वयम्॥ काष्ठान्यानयितुं यातः क्षुधितो मांसपाचने

ସେ ନିଜେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ମାଂସଭାର ରଖି, ଭୁଖା ହୋଇ ମାଂସ ପାକାଇବା ପାଇଁ କାଠ ଆଣିବାକୁ ଗଲା।

Verse 76

क्षुत्पिपासापरिश्रान्ता चिल्ली गगनगामिनी॥ वृक्षोपरी समासीना भक्ष्यं चैव विचिन्वती

ଭୁଖ ଓ ପିଆସରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ଚିଲ୍ଲୀ ପକ୍ଷୀ ଗଛ ଉପରେ ବସି ଭକ୍ଷ୍ୟ ଖୋଜୁଥିଲା।

Verse 77

अथ कश्चिन्मृगव्याधो हत्वा वनचरान्बहून्॥ संगृह्य मांसभारान्वै तेन मार्गेण संगतः

ତାପରେ ଜଣେ ମୃଗବ୍ୟାଧ ଅନେକ ବନଚରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ମାଂସଭାର ସଂଗ୍ରହ କଲା; ସେହି ପଥରେ ତାଙ୍କ ସହ ମିଳିଲା।

Verse 78

प्रवृत्तोऽग्निमुपादाय तावदुड्डीय सत्वरम्॥ मांसपिण्डो मया विद्धो दृढैर्वज्रमयैर्नखैः

ସେ ଅଗ୍ନି ଆଣିବାକୁ ଚାଲିଲାବେଳେ, ମୁଁ ସେତେବେଳେ ତୁରନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଉଡିଉଠିଲି; ଏବଂ ବଜ୍ରସଦୃଶ ଦୃଢ ନଖରେ ମାଂସପିଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କଲି।

Verse 79

न च सक्तास्मि संहर्तुं मांसभारप्रपीडिता ॥ अशक्ता दूरगमने सविधे हि व्यवस्थिताः ॥

ମାଂସଭାରରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୁଁ ତାକୁ ସଂହାର କରିପାରିଲି ନାହିଁ; ଦୂରକୁ ଯିବାରେ ଅଶକ୍ତ ହୋଇ ସନ୍ନିକଟରେ ରହିଲି।

Verse 80

भक्षयित्वा ततो मांसं व्याधः संहृष्टमानसः ॥ अपश्यन्मांसपिण्डं तु मृगयामास पार्श्वतः ॥

ତାପରେ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରି ସେ ବ୍ୟାଧ ହର୍ଷିତମନ ହେଲା। ମାଂସପିଣ୍ଡ ଦେଖି ପାଖପାଖି ଶିକାର ଖୋଜିଲା।

Verse 81

विद्धा बाणेन मां तत्र भक्षयन्तमिपातयत् ॥ ततोऽहं भ्रममाणा वै निश्चेष्टा गतजीविता ॥

ସେଠାରେ ବାଣରେ ମୋତେ ବିଦ୍ଧ କରି, ମୁଁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ମୋତେ ପତିତ କଲା। ତାପରେ ମୁଁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ ହେଲି—ପ୍ରାଣ ଗଲା।

Verse 82

पतितास्म्यवशा भद्र कालतन्त्रे दुरासदे ॥ एतत्क्षेत्रप्रभावेण त्वकामापि नृपात्मजा ॥

ହେ ଭଦ୍ର, ମୁଁ ଅବଶା ହୋଇ କାଳର ଦୁରାସଦ ତନ୍ତ୍ରରେ ପତିତ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ, ଅଇଚ୍ଛିକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ନୃପକନ୍ୟା ହେଲି।

Verse 83

जातास्मि त्वत्प्रिया चापि स्मरन्ती पूर्वजन्म तत् ॥ एतानि पश्य चास्थीनि शेषाणि बहुकालतः ॥

ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇ ତୁମ ପ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ହେଲି, ସେ ପୂର୍ବଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବାବେଳେ। ଏହି ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ—ବହୁକାଳରୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଛି।

Verse 84

गलितान्यल्पशेषाणि प्राणनाथ समीपतः ॥ एवं सा दर्शयित्वा तु भर्तारं पुनरब्रवीत् ॥

ହେ ପ୍ରାଣନାଥ, ଏଗୁଡ଼ିକ ସମୀପରେ ଅଛି—ଗଲିଯାଇ ଅଳ୍ପ ଅବଶେଷ ମାତ୍ର। ଏଭଳି ଦେଖାଇ ସେ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲା।

Verse 85

आनीतोऽसि मया भद्र स्थानं कोकामुखं प्रति ॥ एतत्क्षेत्रप्रभावेण तिर्यग्योनिगताऽपि ॥

ହେ ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ କୋକାମୁଖ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣିଛି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ (ଜୀବ) …

Verse 86

उत्तमे तु कुले जाता मानुषी जातिमाश्रिताः ॥ यं यं प्रवक्ष्यसे धर्मं विष्णुप्रोक्तं यशोधन ॥

…ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମାନବ ଜାତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ହେ ଯଶୋଧନ, ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରୋକ୍ତ ଯେ ଯେ ଧର୍ମ ତୁମେ କହିବ, …

Verse 87

तं तमेव करिष्यामि विष्णुलोके सुखावहम् ॥ ततस्तस्या वचः श्रुत्वा लब्धपूर्वस्मृतिर्नृपः ॥

—ସେହି ସେହି ଧର୍ମକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଆଚରିବି; ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସୁଖଦାୟକ। ତାପରେ ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା ପୂର୍ବସ୍ମୃତି ପାଇଲେ।

Verse 88

विस्मयं परमं गत्वा साधु साध्वित्यपूजयत् ॥ तस्मिन् क्षेत्रे च यत्कर्म कर्तव्यं धर्मसंहितम् ॥

ପରମ ବିସ୍ମୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ‘ସାଧୁ, ସାଧୁ’ ବୋଲି କହି (ତାଙ୍କୁ) ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏବଂ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧର୍ମସଂହିତ କେଉଁ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ (ତାହା ଭାବିଲେ)।

Verse 89

तच्छ्रुत्वा कानिचिद्देवी स्वयं चक्रे पतिव्रता॥ अन्येऽपि सर्वे तच्छ्रुत्वा यस्य यद्रोचते प्रियम्॥

ତାହା ଶୁଣି ପତିବ୍ରତା ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ କିଛି (ଅନୁଷ୍ଠାନ) କଲେ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଶୁଣି, ଯାହା ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗିଲା, ସେହି (ଅର୍ପଣ/କଲେ)।

Verse 90

ददतुḥ परमप्रीतौ पात्रेभ्यश्च यथार्हतः॥ येऽन्ये तत्सार्थमासाद्य यातास्तेऽपि वसुन्धरे॥

ସେମାନେ ପରମ ପ୍ରୀତିରେ, ଯଥାର୍ହ ଭାବେ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ। ହେ ବସୁନ୍ଧରା, ଯେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କୃତାର୍ଥ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 91

ब्राह्मणेभ्यो ददुḥ स्वानि विष्णुभक्त्या यतव्रताḥ॥ तत्र स्थित्वा वरारोहे मम कर्मव्यवस्थितः॥

ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ବ୍ରତସଂଯମୀ ହୋଇ ସେମାନେ ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ହେ ବରାରୋହେ, ସେଠାରେ ରହି ସେମାନେ ମୋର କର୍ମ-ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ନିୟତ ହେଲେ।

Verse 92

तत्क्षेत्रस्य प्रभावेण श्वेतद्वीपमुपागताः॥ एवं स राजपुत्रोऽपि मम कर्मव्यवस्थितः॥

ସେହି କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହିପରି ସେ ରାଜପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୋର କର୍ମ-ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ନିୟତ ହେଲା।

Verse 93

मुक्त्वा तु मानुषं भावं श्वेतद्वीपमुपागतः॥ सर्वे च पुरुषास्तत्र आत्मनात्मानुदर्शनात्॥

ମାନବ ଭାବକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ଏବଂ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାର ଦର୍ଶନରୁ (ସେହିପରି) ଥିଲେ।

Verse 94

शुक्लाम्बरधरा दिव्यभूषणैश्च विभूषिताḥ॥ दीप्तिमन्तो महाकायाḥ सर्वे च शुभदर्शनाः॥

ସେମାନେ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ ଥିଲେ; ଦୀପ୍ତିମାନ, ମହାକାୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଶୁଭଦର୍ଶନ ଥିଲେ।

Verse 95

स्त्रियोऽपि दिव्या यत्रत्या दिव्यभूषणभूषिताḥ॥ तेजसा दीप्तिमत्यश्च शुद्धसत्त्वविभूषिताḥ॥

ସେଠାରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ। ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱରେ ବିଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 96

मयि शुद्धं परं भावमारूढाः सत्यवर्च्चसः॥ एतत्ते कथितं देवि कोकामुखमनुत्तमम्॥

ମୋ ପ୍ରତି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପରମ ଭାବରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ସେମାନେ ସତ୍ୟତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ଥିଲେ। ହେ ଦେବୀ, କୋକାମୁଖର ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ବର୍ଣ୍ଣନା ତୁମକୁ କହାଗଲା।

Verse 97

यत्र मत्स्यश्च चिल्ली च सकामा ये समागताः॥ केचिच्चान्द्रायणं कुर्युḥ केचिच्चैव जलाशनम्॥

ଯେଉଁଠାରେ କାମନାସହିତ ଲୋକମାନେ ସମାଗତ ହୁଅନ୍ତି—(ଆହାରରେ) ମାଛ ଓ ଚିଲ୍ଲୀ ଇତ୍ୟାଦି ସହ। କେହି ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, କେହି କେବଳ ଜଳାହାର କରନ୍ତି।

Verse 98

ते च विष्णुमयान्धर्मान्द्विजस्तांस्तान्त्समाचरेत्॥ बहुधान्यवरं रत्नं दम्पत्योऽथ यशस्विनि॥

ଏବଂ ଦ୍ୱିଜ ଜନେ ବିଷ୍ଣୁମୟ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମମାନଙ୍କୁ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ଦମ୍ପତି ବହୁ ଧାନ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ରତ୍ନ ଆଦି ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 99

कुर्वन्तो मम कर्माणि भाव्यं पञ्चत्वमागताः ॥ ततः क्षेत्रप्रभावेन मम कर्मप्रभावतः ॥

ମୋ ଦ୍ୱାରା ବିହିତ କର୍ମ କରୁଥିବା ସେମାନେ କାଳକ୍ରମେ ପଞ୍ଚତ୍ୱକୁ (ପଞ୍ଚଭୂତରେ ଲୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ମୃତ୍ୟୁ) ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ଏବଂ ମୋ କର୍ମବିଧିର ପ୍ରଭାବରେ (ତାଙ୍କର ଗତି ଆଗେ ବଢ଼ିଲା)।

Verse 100

मम चैव प्रसादेन श्वेतद्वीपमुपागतः ॥ एवं स राजपुत्रोऽथ सर्वभूतगुणान्वितः ॥ ११२ ॥ भुक्त्वा तु मानुषं भावमूर्ध्वशाखोऽनुतिष्ठति ॥ योऽसौ परिजनस्तस्य मम कर्मव्यवस्थितः ॥ ११३ ॥ मानुषं भावमुत्सृज्य मम लोकमुपागतः ॥ सर्वशो द्युतिमांस्तत्र आत्मनानात्मदर्शनात् ॥

ମୋର ପ୍ରସାଦରେ ସେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ଏଭଳି ସେ ରାଜପୁତ୍ର ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ମାନବଭାବ ଭୋଗ କରି ଊର୍ଧ୍ୱଗାମୀ ହେଲା। ତାହାର ସେ ପରିଜନ ମୋର ବିଧାନରେ ସ୍ଥିତ ଥିଲା; ମାନବଭାବ ତ୍ୟାଗ କରି ମୋର ଲୋକକୁ ଆସିଲା ଏବଂ ଆତ୍ମ-ଅନାତ୍ମ ଦର୍ଶନରେ ସେଠାରେ ସର୍ବତଃ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହେଲା।

Verse 101

याश्च तत्र स्त्रियः काश्चित्सर्वाश्चोत्पलगन्धिनीः ॥ मायया मतिमन्मुक्ताः सर्वाश्चैव प्रियावृताः ॥

ଏବଂ ସେଠାରେ ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ପଦ୍ମସୁଗନ୍ଧିତ ଥିଲେ। ମାୟାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମତି ସହିତ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ପ୍ରିୟ ମଙ୍ଗଳାବସ୍ଥାରେ ଆବୃତ ରହିଲେ।

Verse 102

प्रसादान्मम सुश्रोणि श्वेतद्वीपमुपागताः ॥ एष धर्मश्च कीर्तिश्च शक्तिश्चैव महद्यशः ॥

ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି, ମୋର ପ୍ରସାଦରେ ସେମାନେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଉପଦେଶ ହିଁ ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶକ୍ତି ଏବଂ ମହାୟଶ।

Verse 103

कर्मणां परमं कर्म तपसां च महत्तपः ॥ आख्यानानां च परमं कृतीनां परमा कृतीः ॥

କର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପରମ କର୍ମ; ତପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ମହାତପ; ଆଖ୍ୟାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପରମ ଆଖ୍ୟାନ; ଏବଂ କୃତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପରମ କୃତି।

Verse 104

धर्माणां च परो धर्मस्तवार्थं कीर्तितो मया ॥ क्रोधनाय न तं दद्यान्मूर्खाय पिशुनाय च ॥

ଧର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଉଚ୍ଚତର ଧର୍ମ, ଯାହା ମୁଁ ତୁମ ହିତ ପାଇଁ କୀର୍ତ୍ତନ କରିଛି। ଏହାକୁ କ୍ରୋଧୀକୁ, ମୂର୍ଖକୁ ଓ ପିଶୁନକୁ (ନିନ୍ଦକକୁ) ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 105

अभक्ताय न तं दद्यादश्रद्धाय शठाय च ॥ दीक्षितायैव दातव्यं सुप्रपन्नाय नित्यशः ॥

ଅଭକ୍ତକୁ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁକୁ ଓ ଛଳୀକୁ ଏହା ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନିତ୍ୟେ କେବଳ ଦୀକ୍ଷିତ ଓ ସମ୍ୟକ୍ ଶରଣାଗତକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 106

सोऽपि मुच्येत पूतात्मा गर्भाद्योनिभवाद्भयात् ॥ एतत्ते कथितं भद्रे महाख्यानं महौजसम् ॥

ସେ ମଧ୍ୟ—ପୂତାତ୍ମା ହୋଇ—ଗର୍ଭଜନ୍ୟ ଯୋନିଜନ୍ମ ଓ ଦେହଧାରଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏହି ମହୌଜସ୍ୱୀ ମହାଖ୍ୟାନ ତୋତେ କହିଦିଆଗଲା।

Verse 107

य एतेन विधानॆन गत्वा कोकामुखं महत् ॥ तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं चिल्लीमत्स्यौ यथा पुरा ॥

ଏହି ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ମହତ୍ କୋକାମୁଖକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି—ପୂର୍ବେ ଚିଲ୍ଲୀ ଓ ମତ୍ସ୍ୟ ମାଛ ଯେପରି ପାଇଥିଲେ।

Verse 108

वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

ବରାହରୂପୀ ଦେବଙ୍କୁ ବସୁନ୍ଧରା ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 109

तत्तत्सर्वेऽपि कुर्वन्ति विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ तत्र तौ दम्पती द्रव्यमन्नं रत्नं द्विजेषु च

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଧିଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ସେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେ ଦମ୍ପତି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଧନ, ଅନ୍ନ ଓ ରତ୍ନ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 110

तेऽपि कुर्वन्ति कर्माणि मम भक्ताः व्यवस्थिताः ॥ तेऽपि दीर्घेण कालेन अटमानाः इतस्ततः

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ—ମୋର ସୁନିୟମିତ ଭକ୍ତମାନେ—ବିଧିନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ମ କରନ୍ତି; ତଥାପି ଦୀର୍ଘ କାଳରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି-ସେଠି ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

Verse 111

पण्डिताय च दातव्यं यश्च शास्त्रविशारदः ॥ एतन्मरणकालेऽपि धारयेद्यः समाहितः

ଏହା ପଣ୍ଡିତଙ୍କୁ—ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ—ଦେବା ଉଚିତ। ଯେ ସମାହିତ ହୋଇ ମରଣକାଳରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପଦେଶ ଧାରଣ କରେ, ସେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ।

Verse 112

कृतं कोकामुखे चैव मम क्षेत्रे हि सुन्दरि ॥ कश्चिल्लुब्धो मिषाहारश्चरन् वै कोक-मण्डले

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହା କୋକାମୁଖରେ—ମୋର କ୍ଷେତ୍ରରେ ହିଁ—ଘଟିଲା। କୋକ-ମଣ୍ଡଳରେ ମାଂସାହାରୀ ଜଣେ ଲୋଭୀ ଶିକାରୀ ଘୁରୁଥିଲା।

Verse 113

रूपवाङ्गुणवाञ्छूरः युदकार्यार्थनिष्ठितः ॥ सौम्यं च पुरुषं चैव सर्वानभिजुगुप्सति

ସେ ରୂପବାନ, ଗୁଣବାନ ଓ ଶୂର ଥିଲା, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟଲକ୍ଷ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠିତ। ସେ ସୌମ୍ୟ ସଜ୍ଜନକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲା ଏବଂ କାହାକୁ ଘୃଣା କରୁନଥିଲା।

Verse 114

अयने गत एतेषां वृत्तं कौतूहलं भुवि ॥ अन्योऽन्यप्रीतियुक्तौ तु नान्योऽन्यं जहतुः क्वचित्

କାଳର ଗତି ଆଗେଇବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ କୌତୁହଳର ବିଷୟ ହେଲା। ପରସ୍ପର ପ୍ରୀତିରେ ଯୁକ୍ତ ଥିବା ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏକାପରକୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।

Verse 115

मुच्यतां मानुषं भावं तां जातिं स्मर पौर्‌विकीम् ॥ अथ कौतूहलं भद्रे श्रवणे पूर्वजन्मनः

ମାନବଭାବକୁ ଛାଡ଼; ସେହି ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଜାତିକୁ ସ୍ମର। ତାପରେ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଶ୍ରବଣରେ କୌତୁହଳ ହୁଏ।

Verse 116

कदाचिन्नोक्तपूर्वं ते रहस्यं परमं महत् ॥ त्वरितं गन्तुमिच्छामि विष्णोस्तत्परमं पदम्

କେବେ ତୁମକୁ ପୂର୍ବେ ପରମ ମହା ରହସ୍ୟ କୁହାଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେହି ପରମ ପଦକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 117

वणिजश्चैव पौराश्च वैश्याश्चापि वराङ्गनाः ॥ अनुजग्मू राजपुत्रं कोकामुखपथे स्थितम्

ବଣିକ, ପୌର ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ—ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ—କୋକାମୁଖ ପଥରେ ଅବସ୍ଥିତ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 118

तेन तस्य प्रहारेण जाता शिरसि वेदना ॥ अहमेव विजानामि नान्यो जानाति मां विना

ତାହାର ପ୍ରହାରରେ ମୋ ଶିରରେ ବେଦନା ହେଲା। ଏହା ମୁଁ ଏକା ଜାଣେ; ମୋ ବିନା ଅନ୍ୟ କେହି ଜାଣେ ନାହିଁ।

Verse 119

तावद्ददर्श मां तत्र खादन्तीं मांसपिण्डिकाम्॥ ततः स धनुरुद्यम्य सशरं च व्यकर्षत॥

ସେତେବେଳେ ସେ ମୋତେ ସେଠାରେ ମାଂସପିଣ୍ଡ ଖାଉଥିବା ଦେଖିଲା। ତାପରେ ସେ ଧନୁ ଉଠାଇ ବାଣ ସହିତ ଟାଣିଲା।