Adhyaya 121: Avoidance of Rebirth in the Womb: Ethical Conduct and the Prevention of Degraded Rebirth

Verse 1

अथ जन्माभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ येन गर्भं न गच्छेत तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ कथयिष्यामि ते ह्येवं सर्वधर्मविनिश्चयम् ॥

ଏବେ ଜନ୍ମାଭାବ (ଜନ୍ମନିବୃତ୍ତି) ପ୍ରସଙ୍ଗ। ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ହେ ବସୁନ୍ଧରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ଗର୍ଭକୁ ଯିବା ହୁଏନା, ତାହା ଶୁଣ; ମୁଁ ତୋତେ ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ନିଶ୍ଚୟାତ୍ମକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କହିବି।

Verse 2

कृत्वापि विपुलं कर्म आत्मानं न प्रशंसति ॥ करोति बहुकर्माणि शुद्धेनैवान्तरात्मना ॥

ବହୁତ କର୍ମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେନାହିଁ; ଶୁଦ୍ଧ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ସହିତ ସେ ଅନେକ କର୍ମ କରେ।

Verse 3

कृत्वा तु मम कर्माणि समर्थोऽनुग्रहे रतः ॥ कार्याकार्ये विजानाति सर्वधर्मेषु निष्ठितः ॥

କିନ୍ତୁ ମୋର ଉପଦେଶିତ କର୍ମଗୁଡ଼ିକ କରି ସେ ସମର୍ଥ ହୁଏ ଓ ଅନୁଗ୍ରହମୟ ଆଚରଣରେ ରତ ରହେ; ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅକାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣେ।

Verse 4

शीतोष्णवातवर्षादिक्षुत्पिपासासहश्च यः ॥ यो दरिद्रो निरालस्यः सत्यवागनसूयकः ॥

ଯେ ଶୀତ-ଉଷ୍ଣ, ପବନ-ବର୍ଷା ଏବଂ ଭୁଖ-ତୃଷ୍ଣା ସହେ; ଯେ ଦରିଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆଳସୀ ନୁହେଁ, ସତ୍ୟଭାଷୀ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ—

Verse 5

स्वदारनिरतो नित्यं परदारविवर्जकः ॥ सत्यवादी विशुद्धात्मा नित्यं च भगवत्प्रियः ॥

ଯେ ସଦା ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ/ପତିରେ ନିରତ ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ/ପରପୁରୁଷକୁ ବର୍ଜନ କରେ; ଯେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ—

Verse 6

संविभाज्य विशेषज्ञो नित्यं ब्राह्मणवत्सलः ॥ प्रियभाषी द्विजानां च मम कर्मपरायणः ॥

ଯେ ବାଣ୍ଟି ଦେଇ ଦାନ କରେ, ଧର୍ମ-ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ବିବେକରେ ନିପୁଣ, ନିତ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟବାଣୀ କହେ ଏବଂ ମୋ ଉପଦିଷ୍ଟ କର୍ମରେ ପରାୟଣ—

Verse 7

कुयोनिं तु न गच्छेत मम लोकं स गच्छति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

ସେ କୁୟୋନିକୁ (ଦୁର୍ଜନ୍ମକୁ) ଯାଏ ନାହିଁ; ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଆଉ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି—ହେ ବସୁନ୍ଧରେ, ଶୁଣ।

Verse 8

यो वियोनिं न गच्छेत मम कर्मपरायणः ॥ जीवहिंसानिवृत्तस्तु सर्वभूतहितः शुचिः

ଯେ ମୋ ଉପଦିଷ୍ଟ କର୍ମମାର୍ଗରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ଅଶୁଭ ଯୋନିକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ; ଯେ ଜୀବହିଂସାରୁ ନିବୃତ୍ତ, ସର୍ବଭୂତହିତକାରୀ ଏବଂ ଶୁଚି।

Verse 9

सर्वत्र समतायुक्तः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ॥ बाल्ये स्थितोऽपि वयसि क्षान्तो दान्तः शुभे रतः

ଯେ ସର୍ବତ୍ର ସମତାଯୁକ୍ତ, ମାଟିର ଢେଲା, ପଥର ଓ ସୁନାକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖେ; ବୟସରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁସଦୃଶ ସରଳ ରହେ; କ୍ଷମାଶୀଳ, ସଂୟମୀ ଓ ଶୁଭରେ ରତ।

Verse 10

व्यलीकाद्विनिवृत्तो यस्तथ्येतिकृतनिश्चयः ॥ नित्यं च वृत्तिमान्कश्चित्परोक्षेऽपि न चाक्षिपेत्

ଯେ ଛଳକପଟରୁ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରେ; ଏବଂ ସଦା ସଦ୍ବୃତ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ପରୋକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ନିନ୍ଦା କରେ ନାହିଁ।

Verse 11

ऋतुकालेऽपि गच्छेद्यः अपत्यार्थे स्वकां स्त्रियम् ॥ ईदृशास्तु नरा भद्रे मम कर्मपरायणाः

ଯେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଋତୁକାଳରେ, ସନ୍ତାନାର୍ଥେ ଗମନ କରେ—ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏପରି ନରମାନେ ମୋ କର୍ମନିୟମରେ ପରାୟଣ।

Verse 12

ते वियोनिं न गच्छन्ति मम गच्छन्ति सुन्दरी ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

ସେମାନେ ଅଶୁଭ ଯୋନିକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେମାନେ ମୋ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁନର୍ବାର ଆଉ କିଛି କହିବି—ହେ ବସୁନ୍ଧରେ, ତାହା ଶୁଣ।

Verse 13

पुरुषाणां प्रसन्नानां यश्च धर्मः सनातनः ॥ मनुनाप्यन्यथा दृष्टो ह्यन्यथाङ्गिरसेन च

ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ସଦ୍ଭାବଯୁକ୍ତ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଯେ ସନାତନ ଧର୍ମ, ତାହାକୁ ମନୁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରେ ଦେଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ଅଙ୍ଗିରସ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରେ।

Verse 14

शुक्रेण चान्यथा दृष्टो गौतमेनापि चान्यथा ॥ सोमेन चान्यथा दृष्टो रुद्रेणाप्यन्यथा पुनः

ଶୁକ୍ର ଏହାକୁ ଏକ ପ୍ରକାରେ ଦେଖିଲେ, ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରେ; ସୋମ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନଭାବେ, ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଅନ୍ୟଥା ଦେଖିଲେ।

Verse 15

अग्निना वायुनाचैव दृष्टो धर्मोऽन्यथा धरे ॥ यमेन चान्यथा दृष्ट इन्द्रेण वरुणेन च

ହେ ଧରେ! ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଧର୍ମକୁ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖିଛନ୍ତି; ଯମ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା ଦେଖିଛନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନଭାବେ ଦେଖିଛନ୍ତି।

Verse 16

कुबेरॆणान्यथा दृष्टः शाण्डिल्येनापि चान्यथा ॥ पुलस्त्येनान्यथा दृष्ट आदित्येनापि चान्यथा

କୁବେର ଏହାକୁ ଅନ୍ୟଥା ଦେଖିଲେ, ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନଭାବେ ଦେଖିଲେ, ଆଦିତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା ଦେଖିଲେ।

Verse 17

पितृभिश्चान्यथा दृष्टो ह्यन्यथापि स्वयम्भुवा ॥ आत्मनात्मनि धर्मेण ये नरा निश्चितव्रताः

ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟଥା ଦେଖିଛନ୍ତି, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନଭାବେ। ଯେ ନର ନିଶ୍ଚିତ ବ୍ରତଧାରୀ, ସେମାନେ ଆତ୍ମାଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମନି ଧର୍ମରେ ଅନ୍ତରେ ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି।

Verse 18

न निन्देद्धर्मकार्याणि आत्मधर्मपथे स्थितः ॥ एभिर्गुणैः समायुक्तो मम कर्माणि कारयेत् ॥

ସ୍ୱଧର୍ମପଥରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଗୁଣମାନେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୋର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ମମାନେ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 19

वियोनिं स न गच्छेत मम लोकाय गच्छति ॥ पुनरन्यत्तु वक्ष्यामि तच्छृणुष्वेह माधवि ॥

ସେ ଅଧମ ଯୋନିକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ପୁନର୍ବାର ଆଉ କିଛି କହୁଛି—ଏଠାରେ ଶୁଣ, ହେ ମାଧବୀ।

Verse 20

तरन्ति पुरुषा येन गर्भसंसारसागरम् ॥ जितेन्द्रिया जितक्रोधा लोभमोहविवर्जिताः ॥

ଏହାଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଗର୍ଭସଂସାର-ସାଗରକୁ ତରନ୍ତି। ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ, କ୍ରୋଧଜିତ, ଏବଂ ଲୋଭ-ମୋହବିହୀନ।

Verse 21

आत्मोपकारका नित्यं देवातिथिगुरुप्रियाः ॥ हिंसादीनि न कुर्वन्ति मधुमांसविवर्जकाः ॥

ସେମାନେ ସଦା ଆତ୍ମୋପକାରକ ଆଚରଣରେ ନିୟୁକ୍ତ ଓ ଦେବ, ଅତିଥି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ। ସେମାନେ ହିଂସା ଆଦି କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ମଧୁ ଓ ମାଂସ ବର୍ଜନ କରନ୍ତି।

Verse 22

मनसा ब्राह्मणीं चैव यो गच्छेन्न कदाचन ॥ विप्राय कपिलां दद्याद्वृद्धवं सान्त्वेन पालयेत् ॥

ଯେ ମନସାପି କେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ନ ଗଚ୍ଛେ—ସେ ବିଦ୍ୱାନ ବିପ୍ରଙ୍କୁ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରୁ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ସହ ପାଳନ କରୁ।

Verse 23

सर्वेषां चैव पुत्राणां न विशेषं करोति यः ॥ संक्रुद्धं ब्राह्मणं दृष्ट्वा यस्तु तत्र प्रसादयेत् ॥

ଯେ ନିଜ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ କରେ ନାହିଁ—ଏବଂ ଯେ କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଠାରେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ—

Verse 24

यः स्पृशेत्कपिलां भक्त्या कुमारिं न च दूषयेत् ॥ अग्निं न च क्रमेत्पद्भ्यां न च पुत्रेण भाषयेत् ॥

ଯେ ଭକ୍ତିରେ କପିଳା ଗାଈକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ ଏବଂ କୁମାରୀଙ୍କ ପବିତ୍ରତାକୁ ଦୂଷିତ ନ କରେ; ଅଗ୍ନିକୁ ପାଦରେ ଦଳି ନ ଲଂଘେ, ଏବଂ ପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ କରି କଥା ନ କହେ।

Verse 25

जलेन मेहेद्यस्तु गुरुभक्तो न जल्पकः ॥ एवं धर्मेण संयुक्तो यो नु मां प्रतिपद्यते ॥

କିନ୍ତୁ ଯେ ଜଳରେ ମୂତ୍ରତ୍ୟାଗ କରେ, ତଥାପି ଗୁରୁଭକ୍ତ ଓ ଅତିକଥାକାର ନୁହେଁ; ଏପରି ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଯେ ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କରେ—

Verse 26

स च गर्भं न गच्छेत मम लोकं स गच्छति ॥

ସେ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 27

शङ्खेन चान्यथा दृष्टो लिखितेनापि चान्यथा ॥ कश्यपेनान्यथा दृष्टो धर्मेणाप्यन्यथा धरे ॥

ହେ ଧରାଧର! ଶଙ୍ଖ ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରେ ଦେଖିଲେ, ଲିଖିତ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରେ; କଶ୍ୟପ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରେ ଦେଖିଲେ, ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରେ (ଦର୍ଶାଏ)।

Verse 28

नित्यं नैव विजानाति परेणापकृतं क्वचित् ॥ कर्त्तव्यं संस्मरेत्सर्वं मम सत्यं च जल्पति

କେବେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟେ କରିଥିବା ଅପକାରକୁ ଗଣନା କରେ ନାହିଁ; କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଯାହା, ସେସବୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ‘ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା’ ଭାବେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବା ଉଚିତ।

Verse 29

स्वकं पालयते धर्मं स्वमतेनैव भाषितम् ॥ परवादं न कुर्वीत सर्वधर्मेषु निश्चितम्

ନିଜ ମତାନୁସାରେ କହିତ ନିଜ ଧର୍ମକୁ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; ପରନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏହା ସମସ୍ତ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ।