Adhyaya 112: Praise and Procedure of Donating the Two-Faced Kapilā Cow and the Golden Pot (Hema-kumbha)

Verse 1

अथोभयतोमुखीगोदानहेमकुम्भदानपुराणप्रशंसाः ॥ होतोवाच ॥ अतः परं महाराज शृणूभयमुखीं ततः ॥ विधानं तद्वरारोहे धरण्या कथितं पुरा ॥

ଏବେ ପୁରାଣରେ ‘ଉଭୟତୋମୁଖୀ’ ନାମକ ଦାନ, ଗୋଦାନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣକୁମ୍ଭଦାନର ପ୍ରଶଂସା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି। ହୋତା କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ଏହାପରେ ଉଭୟମୁଖୀ (ବିଧି/ବ୍ରତ) ଶୁଣନ୍ତୁ; ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି, ତାହାର ବିଧାନ ପୂର୍ବେ ଧରଣୀ (ପୃଥିବୀ) କହିଥିଲେ।

Verse 2

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि तव पुण्यफलम् महत् ॥ धरण्युवाच ॥ या त्वया कपिला प्रोक्ता पूर्वमुत्पादिता प्रभो

ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ତାହାର ମହାନ ପୁଣ୍ୟଫଳ କହିବି। ଧରଣୀ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଯେ କପିଳା (ଗାଈ) ବିଷୟରେ କହିଥିଲ ଏବଂ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲ—

Verse 3

होमधेनुः सदा पुण्या सा ज्ञेया कपिलक्षणा ॥ कियत्‍यः कपिलाः प्रोक्ताः स्वयमेव स्वयम्भुवा

ହୋମଧେନୁ ସଦା ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ; ତାକୁ କପିଲା-ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତା ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ କେତେ କପିଲା କହିଥିଲେ?

Verse 4

प्रसूयमाना दानेन किं पुण्यं स्याच्च माधव ॥ एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण जगद्गुरो

ଦାନରୂପେ ଦେଉଥିବାବେଳେ ତାହାରୁ କେମିତି ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ, ହେ ମାଧବ? ହେ ଜଗଦ୍‌ଗୁରୋ, ଏହା ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ शृणुष्व देवि तत्त्वेन पवित्रं पापनाशनम् ॥ यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ତତ୍ତ୍ୱରୂପେ ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ପାପନାଶକ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ। ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 6

कपिला ह्यग्निहोत्रार्थे यज्ञार्थे च वरानने ॥ उद्धृत्य सर्वतेजोभिर्ब्रह्मणा निर्मिता पुरा

ହେ ବରାନନେ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ତେଜ ଉଦ୍ଧୃତ କରି କପିଲାକୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।

Verse 7

पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् ॥ पुण्यानां परमं पुण्यं कपिला च वसुन्धरे

ହେ ବସୁନ୍ଧରେ, ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପରମ ପବିତ୍ର, ମଙ୍ଗଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ମଙ୍ଗଳ; ପୁଣ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ—କପିଲା ଗାଈ।

Verse 8

तपसस्तप एवाग्र्यं व्रतानां व्रतमुत्तमम् ॥ दानानामुत्तमं दानं निधीनां ह्येतदक्षयम्

ତପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହିଏ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତପ; ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହିଏ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ; ଦାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ—ଏବଂ ନିଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଅକ୍ଷୟ।

Verse 9

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गुह्यान्यायतनानि च ॥ पवित्राणि च पुण्यानि सर्वलोकेषु सुन्दरि

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ପୃଥିବୀରେ ଯେଯେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏବଂ ଯେଯେ ଗୁହ୍ୟ ଆୟତନ ଓ ପବିତ୍ର ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଛି—ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଶୁଦ୍ଧିକର ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ—

Verse 10

त्रिः सदावर्तनं कृत्वा पापं वर्षकृतं च यत् ॥ नश्यते तत्क्षणादेव वायुना पांसवो यथा

ସଦାବର୍ତ୍ତନ ତିନିଥର କଲେ, ବର୍ଷଭରି ସଞ୍ଚିତ ଯେ କୌଣସି ପାପ ଥାଏ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଶିଯାଏ—ଯେପରି ବାୟୁରେ ଧୂଳି ଉଡ଼ିଯାଏ।

Verse 11

जुह्वते ह्यग्निहोत्राणि मन्त्रैश्च विविधैः सदा ॥ पूजयन्नतिथींश्चैव परां भक्तिमुपागताः

ସେମାନେ ସଦା ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ହୋମ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା-ସତ୍କାର କରନ୍ତି—ପରମ ଭକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ।

Verse 12

ते यान्त्यादित्यवर्णैश्च विमानैर्द्विजसत्तमाः ॥ सूर्य मण्डलमध्यात्तु ब्रह्मणा निर्मिता पुरा ॥

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆଦିତ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ବିମାନରେ ଗମନ କରନ୍ତି—ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ବ୍ରହ୍ମା ପୁରାତନକାଳେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।

Verse 13

कपिला या पिङ्गलाक्षी सूर्यसौख्यप्रदायिनी ॥ सिद्धिबुद्धिप्रदा धेनुः कपिलानन्तरूपिणी ॥

ପିଙ୍ଗଳ ନୟନୀ ସେଇ କପିଳା ଗାଈ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ସିଦ୍ଧି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦାନକାରିଣୀ ଧେନୁ—ଅନନ୍ତରୂପିଣୀ କପିଳା।

Verse 14

पूर्वोक्ता यास्तु कपिलाः सर्वलक्षणलक्षिताः ॥ सर्वा ह्येता महाभागास्तारयन्ति न संशयः ॥

ପୂର୍ବେ କୁହାଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ ସେଇ କପିଳା ଗାଈମାନେ—ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ସେମାନେ (ଦାତାକୁ) ପାର କରାନ୍ତି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 15

संगमेषु प्रशस्ताश्च सर्वपापविनाशनाः ॥ अग्निपुच्छा अग्निमुखी अग्निलोमानलप्रभा ॥

ସେମାନେ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ସର୍ବପାପବିନାଶିନୀ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସେମାନେ ‘ଅଗ୍ନିପୁଚ୍ଛା’, ‘ଅଗ୍ନିମୁଖୀ’, ‘ଅଗ୍ନିଲୋମା’ ଏବଂ ଜ୍ୱାଳା ସଦୃଶ ପ୍ରଭାଶାଳୀ।

Verse 16

तथाग्नायी तथा देवी सुवर्णाख्या प्रवर्तते ॥ गृहीत्वा कपिलां शूद्रात्कामतः सदृशः पिबेत् ॥

ସେହିପରି ସେ ‘ଅଗ୍ନାୟୀ’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ; ସେହିପରି ‘ସୁବର୍ଣ୍ଣା’ ନାମକ ଦେବୀର କଥା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ। ଶୂଦ୍ରଠାରୁ କାମବଶତଃ କପିଳା ଗାଈ ଗ୍ରହଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ସଦୃଶ ହୋଇ ତାହାର ଫଳ (ଦୋଷଫଳ) ଭୋଗେ।

Verse 17

पतितैः स हि विज्ञेयश्चाण्डालसदृशोऽधमः ॥ तस्मान्न प्रतिगृह्णीयाच्छ्रूद्राद्विप्रः प्रतिग्रहम् ॥

ସେ ପତିତ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ—ଅଧମ, ଚାଣ୍ଡାଳ ସଦୃଶ। ତେଣୁ ବିପ୍ର ଶୂଦ୍ରଠାରୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଦାନ ଗ୍ରହଣ) କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 18

दूरात्ते परिहर्त्तव्याः श्वभिस्तुल्या इवाध्वरे ॥ पर्वकाले हि सर्वे वै वर्जिताः पितृदैवतैः ॥

ଯଜ୍ଞାଦି କର୍ମରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ହିଁ ପରିହାର କରିବା ଉଚିତ, କୁକୁର ସମାନ ଭାବେ; କାରଣ ପର୍ବକାଳରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପିତୃ ଓ ଦେବ-ବିଧିରେ ବର୍ଜିତ।

Verse 19

असंभाष्याः प्रतिग्राह्या शूद्रास्ते पापकर्मणः ॥ पिबन्ति यावत्कपिलां तावत्तेषां पितामहः ॥

ପାପକର୍ମ କରୁଥିବା ସେଇ ଶୂଦ୍ରମାନେ ନ ସମ୍ଭାଷଣଯୋଗ୍ୟ, ନ ଦାନ-ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ। ଯେତେଦିନ ସେମାନେ କପିଳା ଗାଈକୁ ‘ପାନ’ (ଅର୍ଥାତ୍ ଭୋଗ/ଅଧିକାର) କରନ୍ତି, ସେତେଦିନ ତାଙ୍କ ପିତାମହ ଉପରେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ରହେ।

Verse 20

उपजीवन्ति ये शूद्रास्तेषां गतिमतः शृणु ॥ कपिलाजीविनः शूद्राः क्रूरा गच्छन्ति रौरवम् ॥

ଏପରି ଉପାୟରେ ଯେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଉପଜୀବନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗତି ଶୁଣ। କପିଳା ଗାଈ ଆଧାରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବା—ଏଠାରେ କ୍ରୂର କୁହାଯାଇଥିବା—ଶୂଦ୍ରମାନେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 21

रौरवे तु महारौद्रे वर्षकोटिशतं धरे ॥ ततो विमुक्ताः कालेन शुनो योनिं व्रजन्ति हि ॥

ମହାଭୟଙ୍କର ରୌରବରେ ସେମାନେ ଶତକୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି। ସେଠାରୁ କାଳକ୍ରମେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ କୁକୁର ଯୋନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

Verse 22

शुनो योन्या विमुक्तास्तु विष्ठाभुक्कृमयस्ततः ॥ विष्ठास्थानेषु पापिष्ठः सुदुर्गन्धिषु नित्यशः ॥

କୁକୁର ଯୋନିରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲାପରେ ସେମାନେ ପୁଣି ବିଷ୍ଠାଭୋଜୀ କୃମି ହୁଅନ୍ତି। ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀମାନେ ସଦା ମଳସ୍ଥାନରେ, ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଗନ୍ଧିତ ସ୍ଥାନରେ, ନିତ୍ୟ ରହନ୍ତି।

Verse 23

भूयोभूयो जायमानस्तथोत्तारं न विन्दति ॥ ब्राह्मणश्चैव यो विद्वान्कुर्यात्तेषां प्रतिग्रहम् ॥

ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାଉନାହିଁ; ଏମିତି ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 24

ततः प्रभृत्यमेध्यान्तः पितरस्तस्य शेरते ॥ न तं विप्रं तु सम्भाषेन्न चैवैकासनं विशेत् ॥

ସେଥିଠାରୁ ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଅଶୌଚ ମଧ୍ୟରେ ଶୟନ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏକାସନରେ ବସିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 25

स नित्यं वर्जनीयो हि दूरात्तु ब्राह्मणैर्धरे ॥ यस्तेन सह सम्भाषेत्तथा चैकाासनं व्रजेत् ॥

ସେ ସଦା ବର୍ଜନୀୟ; ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାକୁ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ପରିହାର କରିବା ଉଚିତ; ଯେ ତାଙ୍କ ସହ କଥା କହେ ଓ ଏକାସନରେ ବସେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 26

प्राजापत्यं चरेत्कृच्छ्रं तेन शुष्यति स द्विजः ॥ एकस्य गोप्रदानस्य सहस्रांशेन पूर्यते ॥

ସେ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆଚରଣ କରୁ; ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଦ୍ୱିଜ ‘ଶୁଷ୍ୟତି’—ଅର୍ଥାତ ଦୋଷ କ୍ଷୟ ପାଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ତଥାପି ଗୋଦାନର ଏକ ହଜାରମ ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପୂରଣ ହୁଏ।

Verse 27

किमन्यैर्बहुभिर्दानैः कोटिसंख्यानविस्तरैः ॥ श्रोत्रियाय दरिद्राय सुवृत्तायाहिताग्नये ॥

କୋଟି ସଂଖ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବହୁ ଦାନର କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ, ଯେତେବେଳେ ଦାନ ଦରିଦ୍ର, ସୁବୃତ୍ତ, ବେଦଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ଓ ଆହିତାଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ?

Verse 28

आसन्नप्रसवां धेनुं दानार्थं प्रतिपालयेत ॥ कपिलार्द्धप्रसूता वै दातव्या च द्विजन्मने ॥

ଦାନାର୍ଥେ ପ୍ରସବସନ୍ନିକଟ ଧେନୁକୁ ଯଥାବିଧି ପାଳନ-ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ସଦ୍ୟଃ ପ୍ରସୂତା କପିଳା ଧେନୁ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 29

धेन्वा यावन्ति रोमाणि सवत्साया वसुन्धरे ॥ तावत्यो वर्षकोट्यस्तु ब्रह्मवादिभिरर्चिताः ॥

ହେ ବସୁନ୍ଧରା! ବଛଡ଼ା ସହିତ ଧେନୁରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି, ସେତେ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ-ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 30

वसन्ति ब्रह्मलोके वै ये नित्यं कपिलाप्रदाः ॥ सुवर्णशृङ्गीं यः कृत्वा रौप्ययुक्तखुरां तथा ॥

ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ କପିଳା ଗୋଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବସନ୍ତି। ଏବଂ ଯେ (ଗାଈକୁ) ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗଯୁକ୍ତ ଓ ରୌପ୍ୟଯୁକ୍ତ ଖୁରଯୁକ୍ତ କରି…

Verse 31

ब्राह्मणस्य करे दत्त्वा सुवर्णं रौप्यमेव च ॥ कपिलायास्तदा पुच्छं ब्राह्मणस्य करे न्यसेत् ॥

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୌପ୍ୟ ଦେଇ, ପରେ କପିଳା ଗାଈର ପୁଛ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ରଖିବା ଉଚିତ—ଏହା ଦାନ-ହସ୍ତାନ୍ତର ବିଧି।

Verse 32

उदकं च करे दत्त्वा वाचयेच्छुद्धया गिरा ॥ ससमुद्रवना तेन सशैलवनकानना

ହାତରେ ଉଦକ ଦେଇ ଶୁଦ୍ଧ ବାଣୀରେ (ମନ୍ତ୍ର/ବାକ୍ୟ) ପଢ଼ାଇବା ଉଚିତ। ସେହି ଦାନଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଓ ବନ ସହିତ, ପର୍ବତ, ଉପବନ ଓ କାନନ ସହିତ ପୃଥିବୀ (ସମର୍ପିତ ମନାଯାଏ)।

Verse 33

रत्नपूर्णा भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः ॥ पृथिवीदानतुल्येन दानेनैतेन वै नरः

ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଦାନ ହୋଇଛି ବୋଲି ଗଣ୍ୟ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀଦାନ ସମ ଏହି ଦାନରେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 34

नन्दितो याति पितृभिर्विष्ण्वाख्यं परमं पदम् ॥ ब्रह्मस्वहारी गोघ्नो वा भ्रूणहा पापदेहकः

ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେ ‘ବିଷ୍ଣୁ’ ନାମକ ପରମ ପଦକୁ ଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ୱ ହରଣକାରୀ, ଗୋହନ୍ତା, କିମ୍ବା ଭ୍ରୂଣହନ୍ତା—ପାପଦେହଧାରୀ ମଧ୍ୟ (ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ)।

Verse 35

महापातकयुक्तोऽपि वञ्चको ब्रह्मदूषकः ॥ निन्दको ब्राह्मणानां च तथा कर्मावदूषकः

ମହାପାତକରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ବଞ୍ଚକ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା/ବେଦକୁ ଦୂଷଣକାରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣନିନ୍ଦକ ଏବଂ କର୍ମକାଣ୍ଡକୁ ଅବମାନନାକାରୀ ମଧ୍ୟ (ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ)।

Verse 36

महापातकयुक्तोऽपि गवां दानेन शुध्यति ॥ यश्चोभयमुखीं दद्यात्रभूतकनकान्विताम्

ମହାପାତକଯୁକ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଗୋଦାନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଯେ ‘ଉଭୟମୁଖୀ’ (ଦ୍ୱିଚିହ୍ନିତ) ଗାଈକୁ ପ୍ରଚୁର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଦାନ କରେ, ସେ (ଉକ୍ତ ଫଳ) ପାଏ।

Verse 37

तद्दिनं पायसाहारं पयसा वापि वा भवेत् ॥ सुवर्णस्य सहस्रेण तदर्धेनापि भामिनि

ସେହି ଦିନ ଆହାର ପାୟସ (କ୍ଷୀର) ହେଉ, କିମ୍ବା କେବଳ ଦୁଧ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ହେ ଭାମିନୀ, ସହସ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ—କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧରେ ମଧ୍ୟ—(ବିଧି ସିଦ୍ଧ ହୁଏ)।

Verse 38

इमां गृह्णोभयमुखीमुभयत्र शमोऽस्तु वै ॥ ददे वंशविवृद्ध्यर्थं सदा स्वस्तिकरी भव

ଦାତା କହେ—ଏହି ଉଭୟମୁଖୀ ଧେନୁକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଉଭୟ ଲୋକରେ ନିଶ୍ଚୟ ଶାନ୍ତି ହେଉ। ବଂଶବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ଦାନ କରୁଛି; ତୁ ସଦା ମଙ୍ଗଳକାରିଣୀ ହେଉ।

Verse 39

प्रतिगृह्णामि त्वां धेनो कुटुम्बार्थे विशेषतः ॥ शुभं भवतु मे नित्यं देवधात्रि नमोऽस्तु ते

ଗ୍ରହୀତା କହେ—ହେ ଧେନୁ, କୁଟୁମ୍ବ ପୋଷଣାର୍ଥେ ବିଶେଷତଃ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ମୋର ନିତ୍ୟ ଶୁଭ ହେଉ; ହେ ଦେବଧାତ୍ରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 40

मे नित्यं स्वस्ति भवतु रुद्राङ्गेति नमोनमः ॥ ॐ द्योस्त्वा ददातु पृथिवी त्वा प्रति गृह्णतु

ମୋ ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ସ୍ୱସ୍ତି ହେଉ; ‘ରୁଦ୍ରାଙ୍ଗ’—ନମୋ ନମଃ। ଓଂ: ଦ୍ୟୌ (ସ୍ୱର୍ଗ) ତୁମକୁ ଦେଉ; ପୃଥିବୀ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।

Verse 41

क इदं कस्मा अदादिति जपित्वा वै वसुन्धरे ॥ विसृज्य ब्राह्मणं देवि तां धेनुं तद्गृहं नयेत

ହେ ବସୁନ୍ଧରା, ‘ଏହା କିଏ କାହାକୁ ଦେଲା?’ ବୋଲି ଜପ କରି, ହେ ଦେବୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେଇ ଧେନୁକୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଯିବ।

Verse 42

एवं प्रसूयमानां यो गां ददाति वसुंधरे ॥ पृथिवी तेन दत्ता स्यात्सप्तद्वीपा न संशयः ॥

ହେ ବସୁନ୍ଧରା, ପ୍ରସବ ସମୟରେ ଏପରି ଗାଈ ଯେ ଦାନ କରେ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଦାନ କଲା ବୋଲି ଗଣ୍ୟ—ନିଶ୍ଚୟ।

Verse 43

वदन्ति तां चन्द्रसमानवक्त्रां प्रतप्तजाम्बूनदतुल्यवर्णाम् ॥ महासितत्त्वां तनुवृत्तमध्यां सेवन्त्यजस्रं कुलिता हि देवाः ॥

ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରସମ ମୁଖଯୁକ୍ତା, ତପ୍ତ ଜାମ୍ବୂନଦ-ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ବର୍ଣ୍ଣବତୀ, ମହାଶୁଭତତ୍ତ୍ୱସମ୍ପନ୍ନା ଏବଂ ସୁଗଠିତ ସୁକୁମାର କଟିଯୁକ୍ତା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଦେବଗଣ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କୁ ଅବିରତ ସେବନ କରନ୍ତି।

Verse 44

प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः कल्पं छेदं समाहितः ॥ जितेन्द्रियः शुचिर्भूत्वा पठेद्भक्त्या समन्वितः ॥

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି, ସମାହିତଚିତ୍ତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଓ ଶୁଚି ହୋଇ, ଭକ୍ତି ଏବଂ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ସହିତ ଏହା ପାଠ କରେ।

Verse 45

श्राद्धकाले पठेद्यस्तु इदं पावनमुत्तमम् ॥ तस्याऽन्नं संस्कृतं तद्धि पितरोऽश्नन्ति धीमतः ॥

ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳରେ ଯେ କେହି ଏହି ଉତ୍ତମ ପାବନ ପାଠ କରେ, ତାହାର ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କୃତ ଅନ୍ନକୁ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପିତୃଗଣ (ମାନୋ) ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 46

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं तद्गतेनान्तरात्मना ॥ संवत्सरकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥

ଯେ କେହି ନିତ୍ୟ ଏହାକୁ ଶୁଣେ, ଏବଂ ଯାହାର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ତାହାରେ ଲୀନ ଥାଏ—ତାହାର ବର୍ଷଭରି ସଞ୍ଚିତ ପାପ ସେହି କ୍ଷଣରେ ନଶିଯାଏ।

Verse 47

होतोवाच ॥ इदं रहस्यं राजेन्द्र वराहेण पुरातनम् ॥ धरण्यै कथितं राजन् धेनुमाहात्म्यमुत्तमम् ॥

ହୋତୃ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଏହି ପୁରାତନ ରହସ୍ୟ, ଧେନୁମାହାତ୍ମ୍ୟର ଏହି ଉତ୍ତମ ବୃତ୍ତାନ୍ତ, ବରାହ ଧରଣୀ (ପୃଥିବୀ)ଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ହେ ରାଜନ।

Verse 48

मया ते कथितं सर्वं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ द्वादश्यां माघमासस्य शुक्लायां तिलधेनुदः ॥

ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ପାପନାଶକ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି। ମାଘମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ତିଳଧେନୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

सर्वकामसमृद्धार्थो वैष्णवं पदमाप्नुयात् ॥ द्वादश्यां श्रावणे मासि शुक्लायां राजसत्तम ॥

ସମସ୍ତ କାମନା ସିଦ୍ଧି ପାଇ ମନୁଷ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ। ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରାବଣମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ—

Verse 50

धेनूनां फलमुद्दिश्य सर्वकामप्रदं नृणाम् ॥ अथवा पीड्यसेऽत्यन्तं क्षुधया पार्थिवोत्तम ॥

ଧେନୁଦାନର ଫଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ—ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବକାମ ପ୍ରଦାନ କରେ—କିମ୍ବା ହେ ରାଜୋତ୍ତମ, ଯଦି ତୁମେ କ୍ଷୁଧାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ—

Verse 51

इदानीं कार्त्तिकी चेयं वर्त्तते च नराधिप ॥ ब्रह्माण्डं सर्वसम्पन्नं भूतरत्नौषधैर्युतम् ॥

ହେ ନରାଧିପ, ଏବେ କାର୍ତ୍ତିକୀ (ବ୍ରତକାଳ) ଚାଲିଛି। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସର୍ବସମ୍ପନ୍ନ, ଭୂତ, ରତ୍ନ ଓ ଔଷଧିରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 52

देवदानवयक्षैस्तु युक्तमेतत्सदा विभो ॥ एतद्धेममयं कृत्वा सर्वबीजरसान्वितम्

ହେ ବିଭୋ, ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସଦା ଯୁକ୍ତ ବୋଲି ମନାଯାଏ: ଏହାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ କରି, ସମସ୍ତ ବୀଜର ରସ-ତତ୍ତ୍ୱରେ ଯୁକ୍ତ (ଅର୍ପଣ) କରିବା।

Verse 53

पुरोहिताय गुरवे दद्याद्भक्तिसमन्वितः ॥ ब्रह्माण्डोदरवर्तीनि यानि भूतानि पार्थिव

ଭକ୍ତିସହିତ ତାହା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ତର୍ଗତରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଭୂତ-ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି—

Verse 54

तानि दत्तानि तेन स्युः समासात्कथितं तव ॥ यो यज्ञे यजते राजन् सहस्रशतदक्षिणैः

ସେହି ଦାନଦ୍ୱାରା ସେସବୁ ଦତ୍ତ ହୋଇଗଲା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି। ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ଯଜ୍ଞରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଯଜନ କରେ—

Verse 55

सैकदेशो यजेत्तस्य ब्रह्माण्डस्य विशेषतः ॥ यः पुनः सकलं छेदं ब्रह्माण्डं यजते नरः

ତାହା ବିଶେଷତଃ ସେହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅଂଶକୁ ଯଜିବା ସମାନ। କିନ୍ତୁ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁନଃ ସମସ୍ତ ବିଭାଗ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଯଜେ—

Verse 56

तेन चेष्टं हुतं दत्तं पठितं कीर्त्तितं भवेत् ॥ एवं श्रुत्वा ततो राजा हेमकुम्भप्रकल्पितम्

ତାହାଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା, ହୋମରେ ଆହୁତି ଦିଆଯାଇଥିବା, ଦାନ କରାଯାଇଥିବା, ପଠିତ ଓ କୀର୍ତ୍ତିତ—ସବୁ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏପରି ଶୁଣି ରାଜା ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭରୂପେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ—

Verse 57

ब्रह्माण्डमृषये प्रादात्सविधानं च तत्क्षणात् ॥ सर्वकामैः सुसंवीतो ययौ स्वर्गं नराधिपः

ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବିଧିପୂର୍ବକ ସେହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଗୋଟିଏ ଋଷିଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସୁସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେ ନରାଧିପ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 58

तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र तद्दत्त्वा तु सुखी भव ॥ एवमुक्तो वसिष्ठेन सोऽप्येवमकरोन्नृपः

ଏହେତୁ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦାନ କରି ସୁଖୀ ହେଉ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ତେଣୁହି କଲେ।

Verse 59

जगाम परमां सिद्धिं यत्र गत्वा न शोचति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ इयं ते कथिता देवि संहिता सर्वकामिका

ସେ ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଇଲେ ଶୋକ ନାହିଁ। ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ସର୍ବକାମପ୍ରଦାୟିନୀ ଏହି ସଂହିତା ତୁମକୁ କଥିତ ହେଲା।

Verse 60

वराहाख्या वरारोहे सर्वपातकनाशिनी ॥ सर्वज्ञादुत्थिता चेयं ततो ब्रह्मा बुबोध ह

ହେ ବରାରୋହେ, ଏହା ‘ବରାହା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସର୍ବପାପନାଶିନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କୁ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏହାକୁ ବୁଝିଲେ।

Verse 61

ब्रह्मा स्वसूनवे प्रादात्पुलस्त्याय महात्मने ॥ सोऽपि रामाय च प्रादाद्भार्गवाय महात्मने

ବ୍ରହ୍ମା ଏହାକୁ ନିଜ ପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ରାମଙ୍କୁ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 62

सम्बन्धः पूर्वकल्पीयो द्वितीयं शृणु साम्प्रतम् ॥ सर्वज्ञाल्लब्धवानस्मि त्वं च मत्तो धराधरे

ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ପୂର୍ବକଳ୍ପୀୟ; ବର୍ତ୍ତମାନ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ। ମୁଁ ଏହା ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କୁ ଠାରୁ ପାଇଛି, ଏବଂ ହେ ଧରାଧର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋଠାରୁ ପାଇଛ।

Verse 63

त्वत्तश्च तपसा सिद्धा वेत्स्यन्ते कपिलादयः ॥ क्रमेण यावद्व्यासेन ज्ञातमेतद्भविष्यति

ତୁମଠାରୁ ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ କପିଳ ଆଦି ଏହା ଜାଣିବେ। କ୍ରମେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଜ୍ଞାତ ହେବ।

Verse 64

तस्यापि शिष्यॊ भविता नाम्ना वै रोमहार्षणिः ॥ असौ शुनकपुत्राय कथयिष्यति नान्यथा

ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ରୋମହର୍ଷଣି ନାମକ ଶିଷ୍ୟ ହେବ। ସେ ଶୁନକଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏହା ଏହିପରି କହିବ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 65

अष्टादश पुराणानि वेद द्वैपायनो गुरुः ॥ ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा

ଗୁରୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ) ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣ ଜାଣନ୍ତି—ବ୍ରାହ୍ମ, ପାଦ୍ମ, ବୈଷ୍ଣବ, ଶୈବ ଏବଂ ଭାଗବତ।

Verse 66

तथान्यं नारदीयं च मार्कण्डेयं च सप्तमम् ॥ आग्नेयमष्टमं प्रोक्तं भविष्यं नवमं तथा

ତଥା ନାରଦୀୟ ଏବଂ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ—ଏହା ସପ୍ତମ। ଆଗ୍ନେୟ ଅଷ୍ଟମ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟ ନବମ ମଧ୍ୟ।

Verse 67

दशमं ब्रह्मवैवर्त्त लैङ्गमेकादशं स्मृतम् ॥ वाराहं द्वादशं प्रोक्तं स्कन्दं चापि त्रयोदशम्

ଦଶମ ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ; ଲୈଙ୍ଗ (ଲିଙ୍ଗ) ପୁରାଣ ଏକାଦଶ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ବାରାହ ଦ୍ୱାଦଶ କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦ ତ୍ରୟୋଦଶ ମଧ୍ୟ।

Verse 68

चतुर्दशं वामनकं कौर्मं पञ्चदशं स्मृतम् ॥ मात्स्यं च गारुडं चैव ब्रह्माण्डं च ततः परम्

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶମ ହେଉଛି ବାମନ (ପୁରାଣ); ପଞ୍ଚଦଶମ କୂର୍ମ (ପୁରାଣ) ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ତାପରେ ମାତ୍ସ୍ୟ, ଗାରୁଡ ଏବଂ ତଦନନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ (ପୁରାଣ)।

Verse 69

य एतत्पाठयेद्भक्त्या कार्तिक्यां द्वादशीदिने ॥ तस्य नूनं भवेत्पुत्रो ह्यपुत्रस्यापि धारिणि

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ଯେ କେହି ଭକ୍ତିରେ ଏହା ପାଠ କରେ, ହେ ଧାରିଣି, ତାହାର ନିଶ୍ଚୟ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ—ଅପୁତ୍ରଙ୍କର ମଧ୍ୟ।

Verse 70

यस्येदं तिष्ठते गेहे लिखितं पूज्यते सदा ॥ तस्य नारायणो देवः स्वयं तिष्ठति धारिणि

ଯାହାର ଘରେ ଏହି (ଗ୍ରନ୍ଥ) ଲିଖିତ ରହି ସଦା ପୂଜିତ ହୁଏ, ହେ ଧାରିଣି, ତାହାର ଘରେ ଦେବ ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ବସନ୍ତି।

Verse 71

श्रुत्वा तु पूजयेत्शास्त्रं तथा विष्णुं सनातनम् ॥ गन्धैः पुष्पैस्तथा वस्त्रैर्ब्राह्मणानां च तर्पणैः

ଶୁଣି ସାରି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେହିପରି ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ (ତୃପ୍ତିଦାନ) ଦ୍ୱାରା।

Verse 72

यथाशक्त्या नृपो ग्रामैः पूजयेद्वत्सकं धरे ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुसायुज्यमाप्नुयात् ॥

ହେ ଧରେ, ରାଜା ଯଥାଶକ୍ତି ଗ୍ରାମଦାନ ଦ୍ୱାରା ବତ୍ସକ (ବଛଡ଼ା)କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ-ସାୟୁଜ୍ୟ (ବିଷ୍ଣୁ ସହ ଏକତ୍ୱ) ପାଏ।

Verse 73

प्रत्यक्षधेनुर्दातव्या सहिरण्या नृपोत्तम ॥ सर्वदा सर्वधेनूनां प्रदानं राजसत्तम ॥

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ (ଜୀବନ୍ତ) ଧେନୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ରାଜସତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧେନୁଦାନ ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ ଆଚରଣ।

Verse 74

सर्वपापप्रशमनं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातं समासाद्बहुविस्तरम् ॥

ଏହା ସମସ୍ତ ପାପର ଶମନକାରୀ ଏବଂ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନକାରୀ। ଏହି ସବୁ ତୁମକୁ କୁହାଗଲା—ସଂକ୍ଷେପରେ ମଧ୍ୟ, ବିସ୍ତାରରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 75

होतव्यान्यग्निहोत्राणि सायं प्रातर्द्विजातिभिः ॥ कपिलाया घृतेनेह दध्ना क्षीरेण वा पुनः ॥

ଦ୍ୱିଜମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରାତଃକାଳରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ କପିଲା ଗାଈର ଘୃତରେ, କିମ୍ବା ଦଧି ଅଥବା କ୍ଷୀରରେ ପୁନଃ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 76

भूमेर्मलं समश्नन्ति जायन्ते विड्भुजश्चिरम् ॥ तासां क्षीरं घृतं वापि नवनीतमथापि वा ॥

ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ମଳିନତା ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ବିଷ୍ଠାଭୋଜୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି; ତଥାପି ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷୀର, କିମ୍ବା ଘୃତ, କିମ୍ବା ନବନୀତ—

Verse 77

जायमानस्य वत्सस्य मुखं योन्यां प्रदृश्यते ॥ तावत्सा पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति ॥

ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ବଛଡ଼ାର ମୁହଁ ଯୋନିରେ ଦେଖାଯାଏ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଗର୍ଭକୁ ମୁକ୍ତ କରୁନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାକୁ ‘ପୃଥିବୀ’ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 78

तस्याप्यर्द्धशतेनाथ पञ्चाशच्च ततोऽर्द्धकम् ॥ यथाशक्त्या प्रदातव्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् ॥

ତାହାରୁ ଅର୍ଧଶତ, କିମ୍ବା ପଞ୍ଚାଶ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ—ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଧନରେ ଛଳନା ବର୍ଜନ କର।

Verse 79

अमायां वाथ यः कश्चिद्द्विजानामग्रतः पठेत् ॥ पितरस्तस्य तृप्यन्ति वर्षाणां शतमेव च ॥

ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ ଯେ କେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହା ପାଠ କରେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତବର୍ଷ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 80

सरत्नं पुरुषः कृत्वा कार्त्तिक्यां द्वादशी दिने ॥ अथवा पञ्चदश्यां च कार्त्तिकस्य विशेषतः ॥

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ—କିମ୍ବା ବିଶେଷତଃ କାର୍ତ୍ତିକର ପଞ୍ଚଦଶୀ (ପୂର୍ଣ୍ଣିମା) ଦିନେ—ରତ୍ନସହିତ ‘ପୁରୁଷ’ (ପ୍ରତିମା/ଦାନ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି।

Verse 81

असावपि स्वशिष्याय प्रादादुग्राय धारिणि ॥ उग्रोऽपि मनवे प्रादादेष वः कीर्तितो मया ॥

ସେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଧାରିଣୀ (ପୃଥିବୀ), ନିଜ ଶିଷ୍ୟ ଉଗ୍ରକୁ ତାହା ଦେଲା; ଉଗ୍ର ମଧ୍ୟ ମନୁକୁ ଦେଲା—ଏହା ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଲି।

Verse 82

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या नैरन्तर्येण मानवः ॥ श्रुत्वा तु पूजयेद्यस्तु शास्त्रं वाराहसंज्ञितम् ॥

ଯେ ମାନବ ଭକ୍ତିସହ ନିରନ୍ତର ଏହା ଶୁଣେ, ଏବଂ ଶୁଣି ‘ବାରାହ’ ନାମକ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ପୂଜା କରେ।