samnyasaAtharva1 Verses

Turiyateeta

samnyasaAtharva

ତୁରୀୟାତୀତ ଉପନିଷଦ ଅଥର୍ବବେଦ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଉପନିଷଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣ୍ୟ। ମାଣ୍ଡୂକ୍ୟ ଉପନିଷଦର ‘ତୁରୀୟ’ ଧାରଣାକୁ ଆହୁରି ସୂକ୍ଷ୍ମ କରି ଏହା ‘ତୁରୀୟାତୀତ’—ଅର୍ଥାତ୍ ତୁରୀୟ ଧାରଣାରୁ ମଧ୍ୟ ପରେ—ଅଦ୍ୱୈତ ବ୍ରହ୍ମକୁ ସୂଚାଏ। ପରମ ସତ୍ୟ କୌଣସି ‘ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା’ ନୁହେଁ; ଜାଗ୍ରତ‑ସ୍ୱପ୍ନ‑ସୁଷୁପ୍ତି ତିନି ଅବସ୍ଥାର ସାକ୍ଷୀ, ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶ ଚେତନା, ଯାହା ଅନୁଭବର ବିଷୟ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ଇତିହାସିକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏହା ମଧ୍ୟଯୁଗୀନ ସନ୍ନ୍ୟାସ ପରମ୍ପରା ଓ ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର ପରିପକ୍ୱ ଚର୍ଚ୍ଚାର ଫଳ ଭାବେ ବୁଝାଯାଏ; ଏଠାରେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତି ଓ ଅନ୍ତଃସନ୍ନ୍ୟାସ ପ୍ରଧାନ। ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷା: ‘ନେତି ନେତି’ ଦ୍ୱାରା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆସକ୍ତିର ନିବାରଣ, କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ‑ଭୋକ୍ତୃତ୍ୱ ଭାବର ଲୟ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ ସମତା, ଏବଂ ଆତ୍ମା‑ବ୍ରହ୍ମ ଅଭେଦଜ୍ଞାନରେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତି।

Start Reading

Key Teachings

- Turīyātīta: the Absolute is “beyond even turīya

” i.e.

beyond any conceptualized ‘fourth state’

- Ātman/Brahman as sākṣin: the ever-present witness of waking

dream

and deep sleep

- Non-objectifiability (aviṣayatva): reality cannot be grasped as an experience or mental content

- Neti neti and apophatic pedagogy: negation as a method to dissolve subtle reification

- Asaṅga (non-attachment): freedom as disidentification from body–mind and social roles

- Jīvanmukti ideal: liberation as present knowledge

not a post-mortem attainment

- Transcendence of dualities: beyond doer/enjoyer

merit/demerit

praise/blame

pleasure/pain

- Saṃnyāsa as inner renunciation: external abandonment is secondary to abidance in non-dual awareness

Verses of the Turiyateeta

1 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.

Verse 0

अथ तुरीयातीतावधूतानां कोऽयं मार्गस्तेषां का स्थितिरिति पितामहो भगवन्तं पितरमादिनारायणं परिसमेत्योवाच। तमाह भगवन्नारायणो योऽयमवधूतमार्गस्थो लोके दुर्लभतरो न तु बाहुल्यो यद्येको भवति स एव नित्यपूतः स एव...

ତେବେ ପିତାମହ ଭଗବାନ ପିତୃସ୍ୱରୂପ ଆଦି-ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସମୀପଗତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ: “ତୁରୀୟାତୀତ ଅବଧୂତମାନଙ୍କର ମାର୍ଗ କ’ଣ? ତାଙ୍କର ସ୍ଥିତି କିପରି?” ଭଗବାନ ନାରାୟଣ କହିଲେ: “ଅବଧୂତମାର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ପୁରୁଷ ଲୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ସାଧାରଣ ନୁହେଁ। ଯଦି ଏମିତି ଜଣେ ଥାଏ, ସେଇ ନିତ୍ୟପବିତ୍ର; ସେଇ ବୈରାଗ୍ୟର ମୂର୍ତ୍ତି; ସେଇ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ; ସେଇ ବେଦପୁରୁଷ—ଏପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନେ କରନ୍ତି। ଯାହାର ଚିତ୍ତ କେବଳ ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ କେବଳ ତାହାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ। ସେ ପ୍ରଥମେ କ୍ରମେ କୁଟୀଚକ ହୁଏ, ପରେ ବହୂଦକ ଅବସ୍ଥା ପାଏ; ବହୂଦକ ହଂସଭାବ ଧାରଣ କରେ; ହଂସ ପରମହଂସ ହୋଇ—ନିଜ ସ୍ୱରୂପାନୁସନ୍ଧାନରେ ସମଗ୍ର ପ୍ରପଞ୍ଚକୁ ଜାଣିନେଇଥାଏ। ତା’ପରେ ଦଣ୍ଡ, କମଣ୍ଡଲୁ, କଟିସୂତ୍ର, କୌପୀନ, ଆବରଣ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିକ କ୍ରିୟାଦି ସବୁକୁ ଜଳରେ ତ୍ୟାଗ କରି ଦିଗମ୍ବର ହୁଏ; ବିବର୍ଣ୍ଣ-ଜୀର୍ଣ୍ଣ ବଲ୍କଳ ଓ ଅଜିନର ପରିଗ୍ରହକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦିଏ। ପରେ ମନ୍ତ୍ରବିହୀନ ଭଳି ଆଚରଣ କରି କ୍ଷୌର, ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ, ସ୍ନାନ, ଊର୍ଧ୍ୱପୁଣ୍ଡ୍ର ଆଦିକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ; ଲୌକିକ ଓ ବୈଦିକ ଆଚାରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଂହରଣ କରେ। ସର୍ବତ୍ର ପୁଣ୍ୟ-ଅପୁଣ୍ୟରହିତ ହୋଇ, ଜ୍ଞାନ-ଅଜ୍ଞାନକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଶୀତ-ଉଷ୍ଣ, ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ମାନ-ଅପମାନକୁ ଜୟ କରେ। ତ୍ରିବାସନା ସହିତ ନିନ୍ଦା-ସ୍ତୁତି, ଗର୍ବ, ମତ୍ସର, ଦମ୍ଭ, ଦର୍ପ, ଦ୍ୱେଷ, କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ହର୍ଷ, ଅମର୍ଷ, ଅସୂୟା, ଆତ୍ମସଂରକ୍ଷଣ ଆଦିକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ନିଜ ଦେହକୁ ଶବ ସଦୃଶ ଦେଖେ। ଅଯତ୍ନେ ଓ ଅନିୟମେ ଲାଭ-ଅଲାଭକୁ ସମାନ କରି, ଗୋବୃତ୍ତିରେ (ଯାହା ମିଳେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି) ପ୍ରାଣଧାରଣ କରେ; ପ୍ରାପ୍ତରେ ନିର୍ଲୋଭ ରହେ। ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା-ପାଣ୍ଡିତ୍ୟର ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ଭସ୍ମ କରି, ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଗୋପନ କରେ; ଜ୍ୟେଷ୍ଠ-ଅଜ୍ୟେଷ୍ଠତ୍ୱ ଦାବି କରେନାହିଁ। ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟତା ଓ ସର୍ବାତ୍ମଭାବରୂପ ଅଦ୍ୱୈତକୁ ସ୍ଥାପନ କରି “ମୋଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ” ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରେ; ଦେବଗୁହ୍ୟାଦି ଧନକୁ ଆତ୍ମାରେ ଉପସଂହରଣ କରେ। ଦୁଃଖରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ନୁହେଁ, ସୁଖରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦିତ ନୁହେଁ; ରାଗରେ ନିଃସ୍ପୃହ; ଶୁଭ-ଅଶୁଭରେ ଅନାସକ୍ତ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟଶମନ କରି; ପୂର୍ବ ଆଶ୍ରମ-ଆଚାର-ବିଦ୍ୟା-ଧର୍ମର ପ୍ରାଭବକୁ ସ୍ମରଣ କରେନାହିଁ; ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମାଚାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ। ଦିନ-ରାତି ସମଭାବରେ ନିଦ୍ରାହୀନ ହୋଇ ସଦା ସଞ୍ଚରଣଶୀଳ; ଦେହମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ; ଜଳ-ସ୍ଥଳ ଉପଯୋଗୀ କମଣ୍ଡଲୁ ମାତ୍ର। ଉନ୍ମତ୍ତ ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁ, ଉନ୍ମତ୍ତ କିମ୍ବା ପିଶାଚ ସଦୃଶ ଏକାକୀ ଭାବେ ଘୁରେ; ଅସମ୍ଭାଷଣପର ରହେ। ସ୍ୱରୂପଧ୍ୟାନରେ ନିରାଲମ୍ବକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଆତ୍ମନିଷ୍ଠାନୁକୂଳ ସବୁକିଛି ଭୁଲି, ତୁରୀୟାତୀତ ଅବଧୂତବେଷରେ ଅଦ୍ୱୈତନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ପ୍ରଣବସ୍ୱରୂପ (ଓଂକାର) ଭାବରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରେ। ସେଇ ଅବଧୂତ; ସେ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ—ଏହିପରି ଉପନିଷଦ କହେ।

Moksha (jīvanmukti) through Turīyātīta-Avadhūta nondual abidance (Advaita) and total renunciation of upādhis