Verse 5

Tripura

Sanskrit (Devanagari)

तिस्रश्च रेखाः सदनानि भूमेस्त्रिविष्टपास्त्रिगुणास्त्रिप्रकाराः । एतत्पुरं पूरकं पूरकाणामत्र प्रथते मदनो मदन्या॥५॥

Padapatha (Word Split)

तिस्रः । च । रेखाः । सदनानि । भूमेः । त्रि-विष्टपाः । त्रि-गुणाः । त्रि-प्रकाराः । एतत् । पुरम् । पूरकम् । पूरकाणाम् । अत्र । प्रथते । मदनः । मदन्या ॥५॥

IAST Transliteration

tisraś ca rekhāḥ sadanāni bhūmes trivisṭapās triguṇās triprakārāḥ | etat-puraṃ pūrakaṃ pūrakāṇām atra prathate madano madanyā ||5||

Translation

ଭୂମିର ନିବାସରୂପ ତିନି ରେଖା ଅଛି; ତିନି ସ୍ୱର୍ଗ, ତିନି ଗୁଣ, ତ୍ରିବିଧ ପ୍ରକାର ଅଛି। ଏହି ପୁର (ନଗର) ପୂରକମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପୂରକ—ପରିପୂରକ; ଏଠାରେ ମଦନ (କାମ) ମଦନୀ ସହିତ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହୁଏ॥୫॥

Academic Translation

And there are three lines—abodes of the earth; (there are) three heavens, three guṇas, threefold forms. This city is the fulfiller of fulfillers; here Madana (Desire) flourishes with Madanī.

Verse Context

• Triplicity (triguṇa/tri-loka) and the 'pura' (city/body) as the field of sādhana; transformation of kāma into spiritual power
• Mahavakya: Indirect: frames the body-mind 'city' as the locus where identity-knowledge ('aham brahmāsmi'/'tat tvam asi') is realized by transcending the guṇas; not a direct quotation.
• Atharva
• Chandas: Prose / mixed (non-strict meter)