Verse 3
Parabrahma
सत्त्वमथास्य पुरुषस्यान्तः शिखोपवीतत्वं ब्राह्मणस्य। मुमुक्षोरन्तः शिखोपवीतधारणम्। बहिर्लक्ष्यमाणशिखायज्ञोपवीतधारणं कर्मिणो गृहस्थस्य। अन्तरुपवीतलक्षणं तु बहिस्तन्तुवदव्यक्तमन्तस्तत्त्वमेलनम्॥३॥
सत्त्वम् । अथ । अस्य । पुरुषस्य । अन्तः । शिखा-उपवीत-त्वम् । ब्राह्मणस्य । मुमुक्षोः । अन्तः । शिखा-उपवीत-धारणम् । बहिः । लक्ष्यमाण-शिखा-यज्ञ-उपवीत-धारणम् । कर्मिणः । गृहस्थस्य । अन्तर्-उपवीत-लक्षणम् । तु । बहिः-तन्तु-वत् । अव्यक्तम् । अन्तः । तत्त्व-मेलनम् ॥३॥
sattvam athāsya puruṣasyāntaḥ śikhopavītatvaṃ brāhmaṇasya. mumukṣor antaḥ śikhopavītadhāraṇam. bahir lakṣyamāṇaśikhāyajñopavītadhāraṇaṃ karmiṇo gṛhasthasya. antarupavītalakṣaṇaṃ tu bahistantuvat avyaktam antaḥ tattvamelanam.
ଏବେ ଏହି ପୁରୁଷ ପାଇଁ ‘ଅନ୍ତଃଶିଖା’ ଓ ‘ଅନ୍ତଃଯଜ୍ଞୋପବୀତ’ ଅବସ୍ଥା ହିଁ ସତ୍ୟ ଅର୍ଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଲକ୍ଷଣ। ମୁମୁକ୍ଷୁ ପାଇଁ ଅନ୍ତଃଶିଖା ଓ ଅନ୍ତଃଉପବୀତ ଧାରଣ କରିବା ବିଧି। କର୍ମକାଣ୍ଡୀ ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ବାହାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶିଖା ଓ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରଣ କରିବା ପ୍ରଥା। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତଃଉପବୀତର ଲକ୍ଷଣ ଏହିପରି: ବାହ୍ୟ ତନ୍ତୁ ପରି ଏହା ଅବ୍ୟକ୍ତ; ଅନ୍ତରେ ଏହା ତତ୍ତ୍ୱ ସହ ଏକୀକରଣ (ମେଳନ) ଅଟେ।
Now, for this person, the state of having the inner tuft and inner sacred thread is (the mark) of the brāhmaṇa (in the true sense). For the seeker of liberation, the wearing of the inner tuft and inner sacred thread (is prescribed). For the ritualist householder, the wearing of the externally visible tuft and sacrificial thread is (the practice). But the characteristic of the inner sacred thread is: like an external thread it is unmanifest; inwardly it is the joining (integration) with Reality (tattva).