HomeUpanishadsNaadbinduVerse 7
Previous Verse
Next Verse

Verse 7

Naadbindu

सहस्रार्णमतीवात्र मन्त्र एष प्रदर्शितः । एवमेतां समारूढो हंसयोगविचक्षणः ॥

न भिद्यते कर्मजारैः पापकोटिशतैरपि । आग्नेयी प्रथमा मात्रा वायव्येषा तथापरा ॥

भानुमण्डलसंकाशा भवेन्मात्रा तथोत्तरा । परमा चार्धमात्रा या वारुणीं तां विदुर्बुधाः ॥

सहस्र-अर्णम् । अतीव । अत्र । मन्त्रः । एषः । प्रदर्शितः । एवम् । एताम् । समारूढः । हंस-योग-विचक्षणः ।

न । भिद्यते । कर्म-जारैः । पाप-कोटि-शतैः । अपि । आग्नेयी । प्रथमा । मात्रा । वायव्य-एषा । तथा । अपरा ।

भानु-मण्डल-संकाशा । भवेत् । मात्रा । तथा । उत्तरा । परमा । च । अर्ध-मात्रा । या । वारुणीम् । ताम् । विदुः । बुधाः ।

sahasrārṇam atīvātra mantra eṣa pradarśitaḥ | evam etāṃ samārūḍho haṃsayogavicakṣaṇaḥ ||

na bhidyate karma-jāraiḥ pāpakoṭiśatair api | āgneyī prathamā mātrā vāyavy eṣā tathāparā ||

bhānumaṇḍalasaṅkāśā bhaven mātrā tathottarā | paramā cārdhamātrā yā vāruṇīṃ tāṃ vidur budhāḥ ||

ଏଠାରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରଟି ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି। ହଂସଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ସାଧକ ଯେତେବେଳେ ଏହାରେ ଆରୂଢ଼ ହୁଏ, ସେ କର୍ମଜ ମଳଦୋଷରେ—କୋଟି କୋଟି ପାପରେ ମଧ୍ୟ—ଭେଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ପ୍ରଥମ ମାତ୍ରା ‘ଆଗ୍ନେୟୀ’ (ଅଗ୍ନିସ୍ୱରୂପ), ପରବର୍ତ୍ତୀ ‘ବାୟବୀ’ (ବାୟୁସ୍ୱରୂପ)। ତାପରେ ଥିବା ମାତ୍ରା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ସଦୃଶ ତେଜୋମୟ; ଏବଂ ପରମ ଅର୍ଧମାତ୍ରାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ‘ବାରୁଣୀ’ (ଜଳସ୍ୱରୂପ) ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

Here the mantra of a thousand syllables is indeed set forth. Thus, one who has mounted (entered) this—skilled in Haṃsa-yoga—is not pierced by the impurities born of karma, even by hundreds of millions of sins. The first mātrā is called ‘fiery’ (āgneyī); the next is ‘airy’ (vāyavī). The subsequent mātrā is said to be like the orb of the sun; and the supreme one, which is the half-mātrā, the wise know as ‘watery’ (vāruṇī).

Moksha (liberation) through Om/Haṃsa-nāda contemplation; purification of karma via nāda and mātrā analysisMahavakya: Indirect: supports realization implied by ‘ayam ātmā brahma’ by using Oṃ/Haṃsa as a contemplative means to recognize the Self as BrahmanAtharvaChandas: Mixed/Anuṣṭubh-like śloka (post-Vedic metrical style)