HomeUpanishadsNaadbinduVerse 56
Previous Verse

Verse 56

Naadbindu

जाग्रन्निद्राविनिर्मुक्तः स्वरूपावस्थतामियात्॥

दृष्टिः स्थिरा यस्य विना सदृश्यम् वायुः स्थिरो यस्य विना प्रयत्नम् ।

चित्तं स्थिरं यस्य विनावलम्बम् स ब्रह्मतारान्तरनादरूपः॥

इत्युपनिषत्॥५५–५६॥

जाग्रत्-निद्रा-विनिर्मुक्तः । स्वरूप-अवस्थताम् इयात् ॥

दृष्टिः स्थिरा यस्य विना सदृश्यम् । वायुः स्थिरः यस्य विना प्रयत्नम् ।

चित्तम् स्थिरम् यस्य विना अवलम्बम् । सः ब्रह्म-तारा-अन्तर-नाद-रूपः ॥

इति उपनिषत् ॥ ५५–५६ ॥

jāgrannidrā-vinirmuktaḥ svarūpāvasthatām iyāt ||

dṛṣṭiḥ sthirā yasya vinā sadṛśyam vāyuḥ sthiro yasya vinā prayatnam |

cittaṃ sthiraṃ yasya vināvalambam sa brahmatārāntaranādarūpaḥ ||

ity upaniṣat || 55–56 ||

ଜାଗ୍ରତ ଓ ନିଦ୍ରାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସାଧକ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ନିଷ୍ଠା ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ। ଯାହାର ଦୃଷ୍ଟି ସଦୃଶ ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ ନ ଲଗାଇ ଅଚଳ, ଯାହାର ପ୍ରାଣବାୟୁ ପ୍ରୟାସ ବିନା ସ୍ଥିର, ଯାହାର ଚିତ୍ତ ଆଶ୍ରୟ ବିନା ସ୍ଥିର—ସେ ଓଂକାରରୂପ ବ୍ରହ୍ମତାରାର ଅନ୍ତର୍ନାଦ ସ୍ୱରୂପ।

Freed from waking and sleep, one should attain establishment in one’s own essential nature. He whose gaze is steady without (fixing on) a similar (external object), whose breath is steady without effort, whose mind is steady without support—he is of the nature of the inner sound (nāda) within the Brahma-tārā (the syllable Oṃ).

Mokṣa through svarūpa-sthiti and nāda-realization (praṇava as upāya)Mahavakya: Implicitly aligns with ‘प्रज्ञानं ब्रह्म’ (Prajñānaṃ brahma) by pointing to consciousness established beyond state-conditions; not a direct mahāvākya citation.AtharvaChandas: Mixed/irregular (late Upaniṣadic, yoga-text style; not strictly Vedic chandas)