Verse 36
Katharudra
सारमेव रसं लब्ध्वा साक्षाद्देही सनातनम् ।
सुखी भवति सर्वत्र अन्यथा सुखता कुतः ॥
असत्यस्मिन् परानन्दे स्वात्मभूतेऽखिलात्मनाम् ।
को जीवति नरो जन्तुः को वा नित्यं विचेष्टते ॥
तस्मात् सर्वात्मना चित्ते भासमानो ह्यसौ नरः ।
आनन्दयति दुःखाढ्यं जीवात्मानं सदा जनः ॥
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नदृश्यत्वादिलक्षणे ।
निर्भेदं परमाद्वैतं विन्दते च महायतिः ॥
तदेवाभयम् अत्यन्तकल्याणं परमामृतम् ।
सद्रूपं परमं ब्रह्म त्रिपरिच्छेदवर्जितम् ॥
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नल्पमप्यन्तरं नरः ।
विजानाति तदा तस्य भयं स्यान्नात्र संशयः ॥
अस्यैवानन्दकोशेन स्तम्बान्ता विष्णुपूर्वकाः ।
भवन्ति सुखिनो नित्यं तारतम्यक्रमेण तु ॥
तत्तत्पदविरक्तस्य श्रोत्रियस्य प्रसादिनः ।
स्वरूपभूत आनन्दः स्वयं भाति परे यथा ॥
निमित्तं किंचिदाश्रित्य खलु शब्दः प्रवर्तते ।
यतो वाचो निवर्तन्ते निमित्तानामभवतः ॥
निर्विशेषे परानन्दे कथं शब्दः प्रवर्तते ।
तस्मादेतन्मनः सूक्ष्मं व्यावृतं सर्वगोचरम् ॥
यस्माच्छ्रोत्रत्वगक्ष्यादिखादिकर्मेन्द्रियाणि च ॥
सारम् एव । रसम् । लब्ध्वा । साक्षात् । देही । सनातनम् ।
सुखी । भवति । सर्वत्र । अन्यथा । सुखता । कुतः ॥
असति । अस्मिन् । पर-आनन्दे । स्व-आत्म-भूते । अखिल-आत्मनाम् ।
कः । जीवति । नरः । जन्तुः । कः । वा । नित्यम् । विचेष्टते ॥
तस्मात् । सर्व-आत्मना । चित्ते । भासमानः । हि । असौ । नरः ।
आनन्दयति । दुःख-आढ्यम् । जीव-आत्मानम् । सदा । जनः ॥
यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अदृश्यत्व-आदि-लक्षणे ।
निर्भेदम् । परम् । अद्वैतम् । विन्दते । च । महा-यतिः ॥
तत् । एव । अभयम् । अत्यन्त-कल्याणम् । परम् । अमृतम् ।
सत्-रूपम् । परम् । ब्रह्म । त्रि-परिच्छेद-वर्जितम् ॥
यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अल्पम् । अपि । अन्तरम् । नरः ।
विजानाति । तदा । तस्य । भयम् । स्यात् । न । अत्र । संशयः ॥
अस्य । एव । आनन्द-कोशेन । स्तम्ब-अन्ताः । विष्णु-पूर्वकाः ।
भवन्ति । सुखिनः । नित्यम् । तारतम्य-क्रमेण । तु ॥
तत्-तत्-पद-विरक्तस्य । श्रोत्रियस्य । प्रसादिनः ।
स्वरूप-भूतः । आनन्दः । स्वयम् । भाति । परे । यथा ॥
निमित्तम् । किञ्चित् । आश्रित्य । खलु । शब्दः । प्रवर्तते ।
यतः । वाचः । निवर्तन्ते । निमित्तानाम् । अभवतः ॥
निर्विशेषे । पर-आनन्दे । कथम् । शब्दः । प्रवर्तते ।
तस्मात् । एतत् । मनः । सूक्ष्मम् । व्यावृतम् । सर्व-गोचरम् ॥
यस्मात् । श्रोत्र-त्वक्-अक्षि-आदि । खादि-कर्म-इन्द्रियाणि । च ॥
sāram eva rasaṃ labdhvā sākṣād dehī sanātanam |
sukhī bhavati sarvatra anyathā sukhatā kutaḥ ||
asaty asmin parānande svātmabhūte’khilātmanām |
ko jīvati naro jantuḥ ko vā nityaṃ viceṣṭate ||
tasmāt sarvātmanā citte bhāsamāno hy asau naraḥ |
ānandayati duḥkhāḍhyaṃ jīvātmānaṃ sadā janaḥ ||
yadā hy evaiṣa etasmin adṛśyatvādilakṣaṇe |
nirbhedaṃ paramādvaitaṃ vindate ca mahāyatiḥ ||
tad evābhayam atyantakalyāṇaṃ paramāmṛtam |
sadrūpaṃ paramaṃ brahma triparicchedavarjitam ||
yadā hy evaiṣa etasmin alpam apy antaraṃ naraḥ |
vijānāti tadā tasya bhayaṃ syān nātra saṃśayaḥ ||
asyaivānandakośena stambhāntā viṣṇupūrvakāḥ |
bhavanti sukhino nityaṃ tāratamyakrameṇa tu ||
tattatpadaviraktasya śrotriyasya prasādinaḥ |
svarūpabhūta ānandaḥ svayaṃ bhāti pare yathā ||
nimittaṃ kiñcid āśritya khalu śabdaḥ pravartate |
yato vāco nivartante nimittānām abhavataḥ ||
nirviśeṣe parānande kathaṃ śabdaḥ pravartate |
tasmād etan manaḥ sūkṣmaṃ vyāvṛtaṃ sarvagocaram ||
yasmāc chrotratvagakṣyādikhādikarmendriyāṇi ca ||
ସାରରୂପ ‘ରସ’କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସନାତନ ଦେହୀ ଆତ୍ମାକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଜାଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ସୁଖୀ ହୁଏ; ନହେଲେ ସୁଖ କେଉଁଠୁ ଆସିବ? ଯେ ପରମାନନ୍ଦ ଅସତ୍ୟ (ବିଷୟରୂପେ ଧରାଯାଏ ନାହିଁ) ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱାତ୍ମସ୍ୱରୂପ, ସେଠାରେ କେଉଁ ନର କିମ୍ବା ପ୍ରାଣୀ ବଞ୍ଚିପାରିବ, କିମ୍ବା କିଏ ନିତ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବ? ତେଣୁ ସର୍ବାତ୍ମଭାବରେ ଚିତ୍ତରେ ଭାସମାନ ସେ ପୁରୁଷ ସଦା ଦୁଃଖଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ଜୀବାତ୍ମାକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଅଦୃଶ୍ୟତ୍ୱାଦି ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ସେ ପରମରେ ମହାୟତି ନିର୍ଭେଦ ପରମାଦ୍ୱୈତକୁ ପାଉଛନ୍ତି, ସେଇ ହେଉଛି ପରମ ଅଭୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଲ୍ୟାଣ, ପରମାମୃତ—ସଦ୍ରୂପ ପରବ୍ରହ୍ମ, ତ୍ରିବିଧ ପରିଚ୍ଛେଦରହିତ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ସେଠାରେ ଅଳ୍ପମାତ୍ର ଭେଦ ଜାଣେ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ଭୟ ହୁଏ। ସେଇ ଆନନ୍ଦକୋଶ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାବରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାରତମ୍ୟକ୍ରମେ ନିତ୍ୟ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି। ପଦ-ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପ୍ରତି ବିରକ୍ତ, ପ୍ରସନ୍ନ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱରୂପଭୂତ ଆନନ୍ଦ ପରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଶବ୍ଦ କିଛି ନିମିତ୍ତ/ଆଧାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଚାଲେ; ନିମିତ୍ତ ନଥିଲେ ବାଣୀ ଫେରିଯାଏ। ନିର୍ବିଶେଷ ପରମାନନ୍ଦରେ ଶବ୍ଦ କିପରି ପ୍ରବର୍ତ୍ତିବ? ତେଣୁ ଏହି ମନ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଷୟରୁ ନିବୃତ୍ତ; ଏହାରୁ ଶ୍ରୋତ୍ର, ତ୍ୱକ୍, ଚକ୍ଷୁ ଆଦି ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ପ୍ରବୃତ୍ତି/ଉଦ୍ଭବ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
Same passage as Katharudra.34 (as supplied): it asserts that the direct attainment of the eternal Self as the supreme bliss is the sole ground of happiness; non-dual realization yields fearlessness and immortality; perceiving any difference in Brahman produces fear; bliss is reflected in graded degrees across beings; and speech and mind withdraw in the attributeless Absolute, implying the subtle inward-turning of mind and the senses.