
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନଦୀହୀନ ଦେଶରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ପୁଣ୍ୟନଦୀ କିପରି ପ୍ରକଟ ହେଲା ଓ ତାହାର ପଥ କିପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା, ସେଥିର କାରଣକଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଭାରଦ୍ୱାଜ କହନ୍ତି—ପ୍ରାତଃକର୍ମ ଓ ଦେବପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଆକାଶବାଣୀ ଶୁଣନ୍ତି: “ଯେଉଁ ଭୂମିରେ ନଦୀ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞ-ସଂସ୍କାରର ଶୋଭା ରହେ ନାହିଁ; ଗଭୀର ଅଧର୍ମଜନିତ ଭୟ ନାଶକ ହିତକର ନଦୀ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କର।” ସେ ଏକତ୍ର ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରନ୍ତି; ଋଷିଗଣ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ସ୍ନାନ-ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମହାନଦୀ ଆଣିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି। ତାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ କଠୋର ଋତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିୟମ ବଢ଼ାଇ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି। ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ ଜଗତରେ କ୍ଷୋଭ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଜନ୍ମେ। ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣ ନେନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟାଶ୍ରମରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ବର ଦିଅନ୍ତି। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦେଶକୁ ପବିତ୍ର ଓ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ମହାନଦୀ ଯାଚନା କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଡାକି ସ୍ୱାଂଶରେ ଅବତରଣ କରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଏବଂ ଋଷି-ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ସେବିତ ହେବା ନଦୀ ହେବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ନିଜ ଅଂଶଜ ତେଜୋମୟ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କରି ସିଦ୍ଧିର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତି; ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପଥ ଦେଖାନ୍ତି। ଶେଷରେ ସେ ପର୍ବତଶିଖରରୁ ସେହି ନଦୀରୂପକୁ ଇଚ୍ଛିତ ମାର୍ଗରେ ନେଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୁଖରୀ ନଦୀର ପବିତ୍ରତାର ଆଧାରକଥା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
No shlokas available for this adhyaya yet.