Adhyaya 94

Verse 1

सूत उवाच । तथान्या लोहयष्टिस्तु तस्मिन्क्षेत्रेऽतिशोभना । मुक्ता परशुरामेण भंक्त्वा निजकुठारकम्

ସୂତ କହିଲେ—ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅତିଶୟ ଶୋଭାମୟ ‘ଲୋହଯଷ୍ଟି’ ଅଛି। ପରଶୁରାମ ନିଜ କୁଠାର ଭାଙ୍ଗି ସେଥିରୁ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 2

तां दृष्ट्वा मानवः सम्यगुपवासपरायणः । मुच्यते हि स्वकात्पापात्तत्क्षणाद्विजसत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ପବିତ୍ର ଦର୍ଶନ କରି ଉପବାସ-ଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ରହେ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନିଜ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कुतः परशुरामेण भंक्त्वा निजकुठारकम् । निर्मिता लोहयष्टिः सा तत्रोत्सृष्टा च सा कुतः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ପରଶୁରାମ ନିଜ କୁଠାର ଭାଙ୍ଗି କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେହି ଲୋହଯଷ୍ଟି ନିର୍ମାଣ କଲେ? ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରୁ ତାହାକୁ ସେଠାରେ ତ୍ୟାଗ କଲେ?

Verse 4

सूत उवाच । यदा रामो ह्रदं कृत्वा तर्पयित्वा निजान्पितॄन् । गतामर्षो द्विजेन्द्राणां दत्त्वा यज्ञे वसुन्धराम्

ସୂତ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ରାମ (ପରଶୁରାମ) ଏକ ହ୍ରଦ ସୃଷ୍ଟି କରି ନିଜ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରି, ଯଜ୍ଞରେ ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଦାନରୂପେ ଦେଲେ—

Verse 5

ततः संप्रस्थितो हृष्टो धृत्वा मनसि सागरम् । स्नानार्थं तं समादाय कुठारं भास्करप्रभम्

ତାପରେ ସେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ମନରେ ସାଗରକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଧାରଣ କଲେ। ସ୍ନାନାର୍ଥେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମ ଦୀପ୍ତ ସେହି କୁଠାରକୁ ନେଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 6

तदा स मुनिभिः प्रोक्तः सर्वैस्तत्क्षेत्रवासिभिः । वांछद्भिस्तु हितं तस्य सदा शमपरायणैः

ସେତେବେଳେ ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା, ସଦା ଶମପରାୟଣ ଓ ତାହାର ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 7

रामराम महाभाग यद्धारयसि पाणिना । शस्त्रं पूर्णे प्रतिज्ञोऽपि तन्न युक्तं भवेत्तव

‘ରାମ ରାମ, ହେ ମହାଭାଗ! ତୁମେ ହାତରେ ଯେ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛ—ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।’

Verse 9

अनेन करसंस्थेन तव कोपः कथंचन । न यास्यति शरीरस्थस्तस्मादेनं परित्यज

‘ଏହା ତୁମ ହାତରେ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶରୀରସ୍ଥ ତୁମ କ୍ରୋଧ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଯିବ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କର।’

Verse 12

यदि चैनं मया मुक्तं कुठारं च द्विजोत्तमाः । ग्रहीष्यति परः कश्चिन्मम वध्यो भविष्यति

(ପରଶୁରାମ କହିଲେ:) ‘ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଯଦି ମୁଁ ଏହି କୁଠାରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉ, ତେବେ ଅନ୍ୟ କେହି ଏହାକୁ ଧରିନେବ; ତାହାହେଲେ ସେ ମୋର ବଧ୍ୟ ହେବ।’

Verse 13

नापराधमिमं शक्तः सोढ़ुं चाहं कथंचन । अपि ब्राह्मणमुख्यस्य जनस्यान्यस्य का कथा

(ପରଶୁରାମ କହିଲେ:) ‘ଏହି ଅପରାଧକୁ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସହିପାରେ ନାହିଁ—ବିଶେଷକରି ଯଦି ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣମୁଖ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ହୁଏ; ତେବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା କ’ଣ କହିବି।’

Verse 14

तथापि नास्ति ते शांतिर्मुक्तेऽप्यस्मिन्द्विजोत्तमाः । गृहीतेऽपि च युष्माभिस्तस्माद्रक्ष्यः प्रयत्नतः

ତଥାପି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଏହା ମୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 15

ब्राह्मणा ऊचुः । यद्येवं त्वं महाभाग रक्षार्थं संप्रयच्छसि । अस्माकं तत्र भंक्त्वाशु पिंडं कृत्वा समर्पय

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ, ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଆମ ରକ୍ଷାର୍ଥେ କିଛି ଦେଉଛ, ତେବେ ତାହାକୁ ସେଠାରେ ଶୀଘ୍ର ଭାଙ୍ଗି ଏକ ଘନ ପିଣ୍ଡ କରି ଆମକୁ ସମର୍ପଣ କର।

Verse 16

येन रक्षामहे सर्वे परमं यवमाश्रिताः । न च गृह्णाति वा कश्चिद्गते कालांतरेऽपि च

ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମସ୍ତେ ପରମ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କରି ସୁରକ୍ଷିତ ହେବୁ, ଏବଂ କାଳାନ୍ତର ଗତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ ନାହିଁ।

Verse 17

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा रामः शस्त्रभृतां वरः । चक्रे लोहमयीं यष्टिं तं भंक्त्वा स कुठारकम्

ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ନିଜ କୁଠାରକୁ ଭାଙ୍ଗି ତାହାରୁ ଲୋହମୟ ଯଷ୍ଟି (ଦଣ୍ଡ) ତିଆରି କଲେ।

Verse 18

ततः स ब्राह्मणेंद्राणामर्पयामास सादरम् । रक्षार्थं भार्गवश्रेष्ठो विनयावनतः स्थितः

ତାପରେ ଭାର୍ଗବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରଶୁରାମ ବିନୟରେ ନତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ରକ୍ଷାର୍ଥେ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ସେଇ ଯଷ୍ଟିକୁ ସାଦରେ ସମର୍ପଣ କଲେ।

Verse 19

ब्राह्मणा ऊचुः । लोहयष्टिमिमां राम त्वत्कुठारसमुद्भवाम् । वयं संरक्षयिष्यामः पूजयिष्याम एव हि

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ହେ ରାମ! ତୁମ କୁଠାରରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଏହି ଲୋହଯଷ୍ଟିକୁ ଆମେ ସୁରକ୍ଷା କରିବୁ ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ପୂଜା କରିବୁ।

Verse 20

यथा शक्तिमयी कीर्तिः स्कन्दस्यात्र प्रतिष्ठिता । लोहयष्टिमयी तद्वत्तव राम भविष्यति

ଯେପରି ଏଠାରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଶକ୍ତି (ବେଳ)ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେପରି ହେ ରାମ! ତୁମ କୀର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଲୋହଯଷ୍ଟିରୂପେ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ।

Verse 21

भ्रष्टराज्यस्तु यो राजा एनामाराधयिष्यति । स्वं राज्यमचिरात्प्राप्य स प्रतापी भविष्यति

ଯେ ରାଜା ରାଜ୍ୟଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛି, ସେ ଯଦି ଏହାର ଆରାଧନା କରେ, ତେବେ ସେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପାଇ ପ୍ରତାପୀ ହେବ।

Verse 22

विद्याकृते द्विजो वा यः सदैनां पूजयिष्यति । स विद्यां परमां प्राप्य सर्वज्ञत्वं प्रपत्स्यते

ବିଦ୍ୟାର ନିମିତ୍ତେ ଯେ କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ଏହାକୁ ସଦା ପୂଜା କରିବ, ସେ ପରମ ବିଦ୍ୟା ପାଇ ସର୍ବଜ୍ଞତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

Verse 23

अपुत्रो वा नरो योऽथ नारी वा पूजयिष्यति । एतां यष्टिं त्वदीयां च पुत्रवान्स भविष्यति

ଅପୁତ୍ର ପୁରୁଷ ହେଉ କି ନାରୀ—ଯେ ତୁମ ଏହି ଯଷ୍ଟିକୁ ପୂଜା କରିବ, ସେ ସନ୍ତାନଭାଗ୍ୟ ପାଇବ।

Verse 24

उपवासपरो भूत्वा यश्चैनां पूजयिष्यति । आश्विनस्यासिते पक्षे चतुर्दश्यां विशेषतः

ଯେ ଉପବାସପରାୟଣ ହୋଇ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ—ବିଶେଷକରି ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ—ସେ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିବ।

Verse 25

एवं श्रुत्वा ततो रामस्तेषामेव द्विजन्मनाम् । प्रणम्य प्रययौ तूर्णं समुद्रसदनं प्रति

ଏହା ଶୁଣି ରାମ ସେହି ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶୀଘ୍ରେ ସମୁଦ୍ରଧାମ ପ୍ରତି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 26

तेऽपि विप्रास्ततस्तस्याश्चक्रुः प्रासादमुत्तमम् । तत्र संस्थाय तां चक्रुस्ततः पूजासमाहिताः

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାସାଦ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କଲେ; ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ।

Verse 27

प्राप्नुवंति च तत्पार्श्वात्कामानेव हृदि स्थितान् । सुस्तोकेनाऽपि कालेन दुर्लभास्त्रिदशैरपि

ସେହି ପବିତ୍ର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରୁ ଲୋକେ ହୃଦୟରେ ଥିବା ଇଚ୍ଛାମାନଙ୍କୁ ଲାଭ କରନ୍ତି—ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ—ଏମିତି ବର ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 94

कुठारश्चैव विप्रेंद्रा रुद्रतेजोद्भवेन च । लोहेन निर्मितः पूर्वमक्षयो विश्वकर्मणा

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ରୁଦ୍ରତେଜରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଲୋହାରେ ନିର୍ମିତ ଏକ କୁଠାର (ପରଶୁ) ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ; ସେ ଅକ୍ଷୟସ୍ୱଭାବୀ।