Adhyaya 91

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवान्विरराम पितामहः । संतोष्य पावकं क्रुद्धं स्वयमेव द्विजोत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି କହି ଭଗବାନ୍ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ନିରବ ହେଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେ ନିଜେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ପାବକ (ଅଗ୍ନି)କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।

Verse 2

ततः सर्वैः सुरैः सार्धं शक्रविष्णुशिवादिभिः । जगाम ब्रह्मलोकं च देवास्ते च निजं पदम्

ତାପରେ ଶକ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସେହି ଦେବମାନେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 3

पावकोऽपि द्विजेंद्राणामग्निहोत्रेषु संस्थितः । हविर्जग्राह विधिवद्वसोर्द्धारोद्भवं तथा

ପାବକ (ଅଗ୍ନି) ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ବିଧିମତେ ବସୋର୍ଧାରାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହବିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 4

एवं तत्र समुद्भूतमग्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः प्रातर्मुच्यते दिनजादघात्

ଏହିପରି ସେଠାରେ ଅନୁତ୍ତମ ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦିନେଦିନେ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 5

अथ संप्रस्थितान्दृष्ट्वा तान्देवान्स्वाश्रमं प्रति । गजेंद्रशुकमण्डूकास्ते प्रोचुर्दुःखसंयुताः

ତାପରେ ସେହି ଦେବମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରତି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଃଖାକୁଳ ଗଜେନ୍ଦ୍ର, ଶୁକ ଓ ମଣ୍ଡୂକ କହିଲେ।

Verse 6

युष्मत्कृते वयं शप्ताः पावकेन सुरेश्वराः । तस्माज्जिह्वाकृतेऽस्माकमुपायश्चिंत्यतामपि

ହେ ସୁରେଶ୍ୱରମାନେ! ଆପଣମାନଙ୍କ କାରଣରୁ ଆମେ ପାବକ (ଅଗ୍ନି) ଦ୍ୱାରା ଶପ୍ତ ହୋଇଛୁ। ତେଣୁ ଆମ ଜିଭା-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ବିଷୟରେ ଗୋଟିଏ ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ।

Verse 7

देवा ऊचुः । विपरीतापि ते जिह्वा यथान्येषां गजोत्तम । कार्यक्षमा न संदेहो भविष्यति विशेषतः

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଗଜୋତ୍ତମ! ତୋର ଜିଭା ବିପରୀତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ଏହା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମର୍ଥ ହେବ; ବିଶେଷତଃ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 8

तथा यूयं नरेन्द्राणां मंदिरेषु व्यवस्थिताः । बहु मानसमायुक्ता मृष्टान्नं भक्षयिष्यथ

ସେହିପରି ତୁମେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମନ୍ଦିର/ମହଳରେ ବସିବ। ବହୁ ସୁମନୋଭାବରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୃଷ୍ଟ ଓ ପରିଷ୍କୃତ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବ।

Verse 9

यथा च शुक ते जिह्वा कृता मंदा हविर्भुजा । तथापि भूमिपालानां शंसनीया भविष्यति

ହେ ଶୁକ! ହବିର୍ଭୁଜ ଅଗ୍ନି ତୋର ଜିହ୍ୱାକୁ ମନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁ ଭୂମିପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ହେବୁ।

Verse 10

श्रीमतां च तथान्येषामस्मदीयप्रसादतः । त्वं च मंडूक यत्तेन विजिह्वो वह्निना कृतः । तद्भविष्यति ते शब्दो विजिह्वस्यापि दीर्घगः

ଆମ ପ୍ରସାଦରେ ଏହା ଶ୍ରୀମାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାତ୍ର ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ହେବ। ହେ ମଣ୍ଡୂକ! ଅଗ୍ନି ତୋତେ ‘ବିଜିହ୍ୱ’ କରିଥିବାରୁ, ତୋର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ବିଭକ୍ତ-ଜିହ୍ୱାବାନଙ୍କ ପରି ଦୂରଗାମୀ ହେବ।

Verse 11

एवमुक्त्वाऽथ ते देवाः स्वस्थानं प्रस्थितास्ततः । तेषामनुग्रहं कृत्वा कृपया परया युता

ଏପରି କହି ସେ ଦେବମାନେ ତାପରେ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ପରମ କୃପାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଗମନ କଲେ।