Adhyaya 86

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यापि च तत्रास्ति सप्तविंशतिका तथा । नक्षत्रैः स्थापिता देवी वांछितस्य प्रदायिनी

ସୂତ କହିଲେ—ସେଠାରେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ‘ସପ୍ତବିଂଶତିକା’ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 2

दक्षस्य तनया पूर्वं सप्तविंशतिसंख्यया । उद्वाहिता हि सोमेन पूर्वं ब्राह्मणसत्तमाः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପୂର୍ବକାଳରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ—ସପ୍ତବିଂଶତି ସଂଖ୍ୟାରେ—ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ)ଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 3

तासां मध्ये ऽभवच्चैका रोहिणी तस्य वल्लभा । प्राणेभ्योऽपि सदासक्तस्तया सार्धं स तिष्ठति

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୋହିଣୀ ନାମକ ଏକା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ହେଲେ। ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ତାଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ସଦା ତାଙ୍କ ସହିତ ରହୁଥିଲେ।

Verse 4

ततो दौर्भाग्यसंतप्ताः सर्वा स्ता दक्षकन्यकाः । वैराग्यं परमं गत्वा क्षेत्रेऽस्मिंस्तपसि स्थिताः

ତାପରେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ଦଗ୍ଧ ସେଇ ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷକନ୍ୟାମାନେ ପରମ ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 5

संस्थाप्य देवतां दुर्गां श्रद्धया परया युताः । बलिपूजोपहारैस्तां पूजयंत्यः सुरेश्वरीम्

ସେମାନେ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ବଳି, ପୂଜା ଓ ଉପହାରଦ୍ୱାରା ସେଇ ସୁରେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 6

ततः कालेन महता तासां सा तुष्टिमभ्यगात् । अब्रवीच्च प्रतुष्टोऽहं वरं दास्यामि पुत्रिकाः

ବହୁ କାଳ ପରେ ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—“ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; କନ୍ୟାମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଦେବି।”

Verse 7

तस्मात्तत्प्रार्थ्यतां चित्ते यद्युष्माकं व्यवस्थितम् । सर्वं दास्याम्यसंदिग्धं यद्युष्माकं हृदि स्थितम्

ଏହେତୁ ତୁମ ଚିତ୍ତରେ ଯାହା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ, ସେହିଟି ପ୍ରାର୍ଥନା କର। ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ନିଃସନ୍ଦେହ ଦେବି।

Verse 8

ततः प्रोचुश्च ताः सर्वाः प्रसादात्तव वांछितम् । अस्माकं विद्यते देवि यावत्त्रैलोक्यसंस्थितम्

ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କହିଲେ—“ଦେବୀ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଆମ ଅଭୀଷ୍ଟ ଇଚ୍ଛା ତ୍ରିଲୋକ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହୁ।”

Verse 9

एकं पत्युः सुखं मुक्त्वा यत्सौभाग्यसमुद्भवम् । तस्मात्तद्देहि चास्माकं यदि तुष्टासि चंडिके

ପତିର ସୌଭାଗ୍ୟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସେଇ ଏକମାତ୍ର ସୁଖ ବ୍ୟତୀତ ଆମେ ସବୁକିଛିରୁ ବଞ୍ଚିତ। ତେଣୁ, ହେ ଚଣ୍ଡିକେ, ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସେହିଟି ଆମକୁ ଦିଅ।

Verse 10

वयं दौर्भाग्यदोषेण सर्वाः क्लेशं परं गताः । न शक्नुमः प्रियान्प्राणान्देहे धर्तुं कथंचन

ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ଦୋଷରୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପରମ କ୍ଲେଶରେ ପତିତ; କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାଣକୁ ଦେହରେ ଧାରଣ କରିପାରୁନାହୁଁ।

Verse 11

श्रीदेव्युवाच । अद्यप्रभृति युष्माकं सौभाग्यं पतिसंभवम् । मत्प्रसादादसंदिग्धं भविष्यति सुखोदयम्

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—ଆଜିଠାରୁ ତୁମମାନଙ୍କର ପତିଜନିତ ସୌଭାଗ୍ୟ ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ନିଶ୍ଚୟ ସୁଖୋଦୟର କାରଣ ହେବ।

Verse 12

अन्यापि या पतित्यक्ता स्त्री मामत्र स्थितां सदा । पूजयिष्यति सद्भक्तया चतुर्दश्यामुपोषिता

ପତିଦ୍ୱାରା ତ୍ୟକ୍ତା ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି ଏଠାରେ ସଦା ବିରାଜିତ ମୋତେ ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ ମୋ କୃପା ପାଇବ।

Verse 13

सा भविष्यति सौभाग्ययु्क्ता पुत्रवती सती । यावत्संवत्सरं तावदेकभक्तपरायणा

ସେ ସୌଭାଗ୍ୟଯୁକ୍ତା, ପୁତ୍ରବତୀ ଓ ସତୀ ହେବ; ଏବଂ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକଭକ୍ତ ବ୍ରତରେ ଏକନିଷ୍ଠ ରହିବ।

Verse 14

अक्षारलवणाशा या नारी मां पूजयिष्यति । न तस्याः पतिजं दुःखं दौर्भाग्यं वा भविष्यति

ଯେ ନାରୀ କ୍ଷାର ଓ ଲବଣ ତ୍ୟାଗ କରି ମୋତେ ପୂଜିବ, ତାହାର ପତିଜନିତ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଦୌର୍ଭାଗ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 15

आश्विनस्य सिते पक्षे संप्राप्ते नवमीदिने । उपवासपरा या मां निशीथे पूजयिष्यति । तस्याः सौभाग्यमत्युग्रं सर्वदा वै भविष्यति

ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ନବମୀ ତିଥି ଆସିଲେ ଯେ ନାରୀ ଉପବାସପରାୟଣ ହୋଇ ନିଶୀଥକାଳରେ ମୋତେ ପୂଜିବ, ତାହାର ସୌଭାଗ୍ୟ ସଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ହେବ।

Verse 16

एवमुक्त्वा तु सा देवी विरराम द्विजोत्तमाः । ताश्च सर्वाः सुसंहृष्टा जग्मुर्दक्षस्य मंदिरम्

ଏହିପରି କହି ସେ ଦେବୀ ନିରବ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ। ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଦକ୍ଷଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ।

Verse 17

एतस्मिन्नंतरे दक्ष आहूतः शूलपाणिना । प्रोक्तः कस्मात्त्वया चन्द्रो यक्ष्मणा संनियोजितः । तदयुक्तं कृतं दक्ष जामाताऽयं यतस्तव

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଶୂଳପାଣି (ଶିବ) ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ—“ତୁମେ କାହିଁକି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଯକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟ)ରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲ? ହେ ଦକ୍ଷ, ଏହା ଅଯୁକ୍ତ; କାରଣ ସେ ତୁମ ଜାମାତା।”

Verse 18

दक्ष उवाच । अनेन तनया मह्यमष्टाविंशतिसंख्यया । ऊढा अखण्डचारित्रास्तास्त्यक्ता दोषवर्जिताः । मुक्त्वैकां रोहिणीं देव निषिद्धेन मयाऽसकृत्

ଦକ୍ଷ କହିଲେ—“ହେ ଦେବ, ସେ ମୋର ଅଠାଇଶି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲା; ସେମାନେ ନିର୍ଦୋଷ ଓ ଅଖଣ୍ଡଚରିତ୍ରା ଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲା। କେବଳ ରୋହିଣୀକୁ ଛାଡ଼ି—ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ନିଷେଧ କରିଥିଲି।”

Verse 19

ततो मयाऽतिकोपेन नियुक्तो राजयक्ष्मणा । असत्यजल्पको मन्दः कामदेववशं गतः

ତେଣୁ ମୁଁ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧରେ ତାକୁ ରାଜୟକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟ)ରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲି। ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି, ଅସତ୍ୟବାଦୀ, କାମଦେବଙ୍କ ବଶକୁ ଗଲା।

Verse 20

श्रीभगवानुवाच । अद्यप्रभृति सर्वासां समं स प्रचरिष्यति । मद्वाक्यान्नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—“ଆଜିଠାରୁ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବେ ଆଚରଣ କରିବ। ମୋ ବାକ୍ୟରେ ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଁ କହିଥିବା ଏହା ସତ୍ୟ।”

Verse 21

त्वयापि यद्वचः प्रोक्तमसत्यं स्यान्न तत्क्वचित् । तस्मादेष क्षयं पक्षं वृद्धिं पक्षं प्रयास्यति

ତୁମେ କହିଥିବା ବଚନ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅସତ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଓ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ—ଦୁହିଁ ପକ୍ଷ ଅତିକ୍ରମ କରିବ।

Verse 22

दक्षोऽपि बाढमित्येव तत्प्रोक्त्वा च ययौ गृहम् । चंद्रस्तु दक्षकन्यास्ताः समं पश्यति सर्वदा

ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟ କେବଳ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ସେହିପରି ଉକ୍ତି କରି ଘରକୁ ଫେରିଗଲା। ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ସଦା ସମଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲା।

Verse 23

गच्छमानः क्षयं पक्षं वृद्धिं पक्षं च सद्द्विजाः । सापि देवी ततः प्रोक्ता सप्तविंशतिका क्षितौ । सर्वसौभाग्यदा स्त्रीणां तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिता

ହେ ସଦ୍ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଓ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବାରୁ, ସେଇ ଦେବୀ ପୃଥିବୀରେ ‘ସପ୍ତବିଂଶତିକା’ (ସତାଇଶ) ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସର୍ବ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 24

यश्चैतत्पुरतस्तस्याः संप्राप्ते चाष्टमीदिने । शुचिर्भूत्वा पठेद्भक्त्या स सौभाग्यमवाप्नुयात्

ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଆସିଲେ ଯେ ଶୁଚି ହୋଇ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭକ୍ତିରେ ଏହା ପାଠ କରେ, ସେ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଏ।