Adhyaya 69

Verse 2

। सूत उवाच । ततो निःक्षत्रिये लोके क्षत्त्रिण्यो वंशकारणात् । क्षेत्रजान्ब्राह्मणेभ्यश्च सुषुवुस्तनया न्वरान् । ते वृद्धिं च समासाद्य क्षेत्रजाः क्षत्रियोपमाः । जगृहुर्मेदिनीं वीर्यात्संनिरस्य द्विजोत्तमान्

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଯେତେବେଳେ ଲୋକ କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ ହେଲା, ବଂଶରକ୍ଷା ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାରୀମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘କ୍ଷେତ୍ରଜ’ ସନ୍ତାନରୂପେ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେମାନେ ବଡ଼ ହୋଇ, କ୍ଷେତ୍ରଜ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟସଦୃଶ ପରାକ୍ରମୀ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ହଟାଇ ବଳରେ ପୃଥିବୀ ଦଖଲ କଲେ।

Verse 3

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे परिभूतिपदं गताः । प्रोचुर्भार्गवमभ्येत्य दुःखेन महतान्विताः

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅପମାନର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ମହାଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଭାର୍ଗବ (ରାମ)ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ।

Verse 5

रामराम महाबाहो या त्वया वसुधा च नः । वाजिमेधे मखे दत्ता क्षत्रियैः सा हता बलात् । तस्मान्नो देहि तां भूयो हत्वा तान्क्षत्रियाधमान् । कुरु श्रेयोऽभिवृद्धिं तां यद्यस्ति तव पौरुषम्

ହେ ରାମ, ମହାବାହୋ! ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ଯେ ଭୂମି ଆମକୁ ଦେଇଥିଲ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ଛିନିନେଲେ। ତେଣୁ ସେହି ଅଧମ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ଆମକୁ ସେ ଭୂମି ପୁଣି ଦିଅ। ତୁମ ପୌରୁଷ ଯଦି ସତ୍ୟ, ତେବେ ଆମ ଶ୍ରେୟ ଓ ପୁନଃସ୍ଥାପନା କର।

Verse 6

ततो रामः क्रुधाविष्टो भूयस्तैः शवरैः सह । पुलिन्दैर्मेदकैश्चैव क्षत्रियांताय निर्ययौ

ତାପରେ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ରାମ ସେହି ଶବରମାନଙ୍କ ସହ ପୁଣି ବାହାରିଲେ; ପୁଲିନ୍ଦ ଓ ମେଦକମାନଙ୍କୁ ସହ ନେଇ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 7

तत्रैव क्षत्रियान्हत्वा रक्तमादाय तद्बहु । तां गर्तां पूरयामास चकार पितृतर्पणम्

ସେଠାରେଇ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ତାଙ୍କର ବହୁତ ରକ୍ତ ନେଇ ସେ ଗର୍ତ୍ତକୁ ପୂରଣ କଲେ ଏବଂ ପିତୃତର୍ପଣ କଲେ।

Verse 8

प्रददौ ब्राह्मणेभ्यश्च वाजिमेधे धरां पुनः । तैश्च निर्वासितस्तत्र जगामोदधिसंनिधौ

ଅଶ୍ୱମେଧ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେ ପୁଣି ଭୂମିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରୁ ନିର୍ବାସିତ କରିଦେଲେ, ତେଣୁ ସେ ସମୁଦ୍ର ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ।

Verse 9

एवं तेन कृता पृथ्वी सर्वक्षत्त्रविवर्जिता । त्रिःसप्तवारं विप्रेंद्रा द्विजेभ्यश्च निवेदिता

ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ପୃଥିବୀକୁ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ; ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାକୁ ଏକୋଇଶିଥର ପୁନଃପୁନଃ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 10

तर्पिताः पितरश्चैव रुधिरेण महात्मना । प्रतिज्ञा पालिता तस्माद्विकोपश्च बभूव सः

ମହାତ୍ମା ନିଜ ରୁଧିରଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି ତୃପ୍ତ କଲେ; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଲା।

Verse 11

एकविंशतिमे प्राप्ते ततश्च पितृतर्पणे । अशरीराऽभवद्वाणी खस्था पितृसमुद्भवा

ଏକବିଂଶତି ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ସେ ପିତୃତର୍ପଣରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ଆକାଶରୁ ପିତୃସମୁଦ୍ଭବ ଏକ ଅଶରୀର ବାଣୀ ଉଦିତ ହେଲା।

Verse 12

रामराम महाभाग त्यजैतत्कर्म गर्हितम् । वयं ते तुष्टिमापन्नाः स्ववाक्यपरिपाल नात्

“ରାମ ରାମ, ହେ ମହାଭାଗ! ଏହି ଗର୍ହିତ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କର। ତୁମେ ନିଜ ବଚନ ପାଳନ କରିଛ; ତେଣୁ ଆମେ ତୁମପ୍ରତି ତୃପ୍ତ।”

Verse 13

यत्त्वया विहितं कर्म नैतदन्यः करिष्यति । न कृतं केनचित्पूर्वं पितृवैरसमुद्भवम्

“ତୁମେ ଯେ କର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଛ, ଏହା ଅନ୍ୟ କେହି କରିବେ ନାହିଁ; ପିତୃମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବୈରରୁ ଉଦ୍ଭବ ଏପରି କର୍ମ ପୂର୍ବେ କେହି କରିନାହାନ୍ତି।”

Verse 14

तस्मात्तुष्टा वयं वत्स दास्यामश्चित्त वांछितम् । प्रार्थयस्व द्रुतं तस्माद्दुर्लभं त्रिदशैरपि

“ଏହେତୁ, ବତ୍ସ! ଆମେ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମ ଚିତ୍ତବାଞ୍ଛିତ ଦେବୁ। ଶୀଘ୍ର ପ୍ରାର୍ଥନା କର—ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।”

Verse 15

राम उवाच । पितरो यदि तुष्टा मे यच्छंति यदि वांछितम् । तस्मात्तीर्थमिदं पुण्यं मन्नाम्ना लोकविश्रुतम् । रक्तदोषविनिर्मुक्तं सेवितं वरतापसैः

ରାମ କହିଲେ—ଯଦି ମୋ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ମୋ ନାମରେ ଜଗତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ; ଏହା ରକ୍ତଦୋଷମୁକ୍ତ ରହୁ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହେଉ।

Verse 16

पितर ऊचुः । पितृतर्पणजा गर्ता त्वया येयं विनिर्मिता । रामह्रद इति ख्यातिं प्रयास्यति जगत्त्रये

ପିତୃମାନେ କହିଲେ—ପିତୃତର୍ପଣରୁ ଜନିତ ଏହି ଗର୍ତ୍ତକୁ ତୁମେ ନିର୍ମାଣ କରିଛ; ଏହା ତ୍ରିଲୋକରେ ‘ରାମହ୍ରଦ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ।

Verse 17

यत्र भक्तियुता लोकास्तर्पयिष्यंति वै पितॄन् । तेऽश्वमेधफलं प्राप्य प्रयास्यंति परां गतिम्

ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ଲୋକେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବେ, ସେମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।

Verse 18

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां मासि भाद्रपदे नरः । करिष्यति च यः श्राद्धं भक्त्या शस्त्रहतस्य च

ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଯେ ନର ଭକ୍ତିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ—ଶସ୍ତ୍ରହତଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ—

Verse 19

अपि प्रेतत्वमापन्नं नरके वा समाश्रितम् । उद्धरिष्यति स प्रेतमपि पापसमन्वितम्

ଯଦି ସେ ମୃତକ ପ୍ରେତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ କିମ୍ବା ନରକରେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥାଏ, ତଥାପି ସେ ପାପଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ପ୍ରେତକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେବ।

Verse 20

सूत उवाच । एवमुक्त्वा तु रामं ते विरेमुस्तदनंतरम् । रामोऽपि च तपस्तेपे तत्रैव क्रोधवर्जितः

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି ରାମଙ୍କୁ କହି ସେମାନେ ବିରତ ହୋଇ ପରେ ଚାଲିଗଲେ। ରାମ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ କ୍ରୋଧବର୍ଜିତ ହୋଇ ତପ କଲେ।

Verse 21

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र शस्त्रहतस्य च । तस्मिन्दिने प्रकर्तव्यं श्राद्धं श्रद्धासमन्वितैः

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ସେଠାରେ ଶସ୍ତ୍ରହତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ସେହି ଦିନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

उपसर्ग मृतानां च सर्पाग्निविषबन्धनैः । तत्र मुक्तिप्रदं श्राद्धं दिने तस्मिन्नुदाहृतम्

ଏବଂ ଉପସର୍ଗରେ—ସର୍ପ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ କିମ୍ବା ବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା—ମୃତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ସେହି ଦିନ ସେଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 23

यः पितॄंस्तर्पयेत्तत्र प्रेतपक्षे जलैरपि । स तेषामनृणो भूत्वा पितृलोके महीयते

ପ୍ରେତ/ପିତୃପକ୍ଷରେ ସେଠାରେ କେବଳ ଜଳଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପିତୃଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 24

एतद्वः सर्वमाख्यातं रामह्रदसमुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ରାମହ୍ରଦ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ସମସ୍ତ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲି; ଏହା ସର୍ବପାପନାଶକ।

Verse 25

श्राद्धकाले नरो भक्त्या यश्चैतत्पठति स्वयम् । स गयाश्राद्धजं कृत्स्नं फलमाप्नोत्यसंशयम्

ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳରେ ଯେ ନର ଭକ୍ତିସହିତ ଏହାକୁ ନିଜେ ପଢ଼େ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଗୟାଶ୍ରାଦ୍ଧଜନିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 26

पर्वकाले ऽथवा प्राप्ते पठेद्ब्राह्मणसंनिधौ । पितृमेधस्य यज्ञस्य स फलं लभते ऽखिलम्

ପର୍ବକାଳେ କିମ୍ବା ଶୁଭ ଅବସର ଆସିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଯେ ଏହା ପଢ଼େ, ସେ ପିତୃମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।

Verse 27

शृणुयाद्वापि यो भक्त्या कीर्त्यमानमिदं नरः । सौत्रामणौ कृते कृत्स्नं फलमाप्नोत्यसंशयम्

ଭକ୍ତିସହିତ ଯେ ନର ଏହା କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଉଥିବାକୁ କେବଳ ଶୁଣେ ମାତ୍ର, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସୌତ୍ରାମଣୀ କର୍ମ କରିଥିବା ପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।