Adhyaya 50

Verse 1

। एवं तस्य नरेन्द्रस्य व्याघ्ररूपस्य कानने । जगाम सुमहान्कालो निघ्नतो विविधान्द्विज

ଏହିପରି ସେହି ନରେନ୍ଦ୍ର ବ୍ୟାଘ୍ରରୂପେ ବନରେ ରହି, ନାନାପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନିହତ କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ କାଳ ବିତିଗଲା।

Verse 2

कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्मिन्देशे द्विजोत्तमाः । आ यातं गोकुलं रम्यं गोपगोपीसमाकुलम्

ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେହି ଦେଶକୁ ଗୋପ-ଗୋପୀମାନେ ଭରିଥିବା ରମ୍ୟ ଗୋକୁଳ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 3

तत्रास्ति नन्दिनीनाम धेनुः पीनपयोधरा । विस्तीर्णजघनाभोगा हंसवर्णा घटस्रवा

ସେଠାରେ ‘ନନ୍ଦିନୀ’ ନାମକ ଏକ ଧେନୁ ଥିଲା—ପୀନ ପୟୋଧରା; ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଜଘନଭାଗରେ ସୁଗଠିତ, ହଂସବର୍ଣ୍ଣ ଶୁଭ୍ର, ଏବଂ ଘଟରୁ ଝରିବା ପରି ନିରନ୍ତର ଦୁଗ୍ଧଧାରା ପ୍ରବାହିତ କରୁଥିଲା।

Verse 4

अथ सा निजयूथस्य सदाग्रे तृणवांछया । भ्रममाणा निकुञ्जांते लिंगं देवस्य शूलिनः

ତେବେ ସେ ନିଜ ଝୁଣ୍ଡର ଆଗରେ ରହି ଘାସ ଖୋଜି ଘୁରୁଥିବାବେଳେ କୁଞ୍ଜର ସୀମାନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଲା।

Verse 5

अपश्यत्तेजसा युक्तं स्वयमेव व्यवस्थितम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं चित्ताह्लादकरं परम्

ସେ ତାହାକୁ ତେଜସ୍ୱୀ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ଚିତ୍ତକୁ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦେବାଳା ବୋଲି ଦେଖିଲା।

Verse 6

ततस्तस्योपरि स्थित्वा सुस्राव सुमहत्पयः । श्रद्धया परया युक्ता तस्य स्नानकृते द्विजाः

ତାପରେ ସେ ତାହାର ଉପରେ ଦଢ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ପୟୋଧାରା ପ୍ରବାହିତ କଲା; ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ତାହାକୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ପାଇଁ।

Verse 7

एवं तां स्नपनं तस्य सदा लिंगस्य कुर्वतीम् । न जानाति जनः कश्चिद्वने वृक्षसमाकुले

ଏଭଳି ସେ ସଦା ସେହି ଲିଙ୍ଗର ସ୍ନାପନ କରୁଥିଲା; ବୃକ୍ଷରେ ଘନ ହୋଇଥିବା ସେହି ବନରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 8

अन्यस्मिन्दिवसे तत्र स्थाने व्याघ्रः समागतः । तीक्ष्णदंष्ट्रो महाकायः सर्वजन्तुभयावहः

ଅନ୍ୟ ଦିନ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟାଘ୍ର ଆସିଲା—ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁକ୍ତ, ମହାକାୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେବାଳା।

Verse 9

अथ सा तत्र आयाता पतिता दृष्टिगोचरे । नन्दिनी द्वीपिनस्तस्य दैवयोगाद्द्विजोत्तमाः

ତେବେ ନନ୍ଦିନୀ ସେଠାକୁ ଆସିଲା ଏବଂ ଦୈବଯୋଗରେ ସେହି ବ୍ୟାଘ୍ରର ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରେ ପଡ଼ିଗଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ।

Verse 10

ततः सा गोकुले बद्धं स्मृत्वा स्वं लघुवत्सकम् । अतृणादं पयोवृत्तिं करुणं पर्यदेवयत्

ତାପରେ ସେ ଗୋକୁଳରେ ବାନ୍ଧା ନିଜ ଛୋଟ ବଛଡ଼ାକୁ ସ୍ମରି କରୁଣ ଭାବେ ବିଲାପ କଲା—ଯେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘାସ ଖାଏନି, କେବଳ ଦୁଧରେ ଜୀବେ।

Verse 11

अद्यैकाहं च संप्राप्ता कानने जनवर्जिते । पुत्रं बालं परित्यज्य गोपैर्गोष्ठे नियंत्रितम्

ଆଜି ମୁଁ ଏକା ଜନବର୍ଜିତ କାନନକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି; ଗୋପମାନେ ଗୋଷ୍ଠରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରି ରଖିଥିବା ମୋ ବାଳପୁତ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି ଆସିଛି।

Verse 12

येन सत्येन भक्त्याद्य स्नपनायाहमागता । शिवस्य तेन सत्येन भूयान्मे सुतसंगमः

ଯେ ସତ୍ୟବଳରେ ମୁଁ ଆଜି ଭକ୍ତିସହିତ ଶିବଙ୍କ ସ୍ନାନତୀର୍ଥକୁ ଆସିଛି, ସେହି ସତ୍ୟବଳରେ ମୋତେ ପୁନଃ ପୁତ୍ରସଙ୍ଗମ ମିଳୁ।

Verse 13

एवं सा करुणं यावन्नन्दिनी विलपत्यलम् । तावद्व्याघ्रः स्मितं कृत्वा प्रोवाच परुषाक्षरम्

ଏଭଳି ନନ୍ଦିନୀ କରୁଣ ଭାବେ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଲାପ କରୁଥିବାବେଳେ, ବ୍ୟାଘ୍ରଟି ହସି ତାକୁ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଲା।

Verse 14

व्याघ्र उवाच । प्रलापान्किं मुधा धेनो करोषि वशगा मम । तस्मादिष्टतमं देवं स्मर स्वर्गकृते शुभे

ବ୍ୟାଘ୍ର କହିଲା—ହେ ଧେନୁ, ତୁମେ ମୋ ବଶରେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କାହିଁକି ବ୍ୟର୍ଥ ପ୍ରଲାପ କରୁଛ? ତେଣୁ, ହେ ଶୁଭେ, ସ୍ୱର୍ଗଲାଭ ପାଇଁ ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।

Verse 15

धेनुरुवाच । नाहमात्मकृते व्याघ्र विलपामि सुदुः खिता । शिवार्चनकृते मृत्युर्मम जातः शुभावहः

ଧେନୁ କହିଲା—ହେ ବ୍ୟାଘ୍ର, ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ବିଲାପ କରୁନାହିଁ, ଯଦିଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ। ଶିବାର୍ଚ୍ଚନ ନିମିତ୍ତେ ଯଦି ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଛି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଭଦାୟକ।

Verse 16

वत्सो मे गोकुले बद्धः स्मरमाणो ममागमम् । सन्तिष्ठते पयोवृत्तिः कथं स्यात्स मया विना

ମୋ ବଛଡ଼ା ଗୋଶାଳାରେ ବାନ୍ଧା ଅଛି; ମୋ ଆଗମନକୁ ସ୍ମରି କରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି। ସେ ଦୁଧରେ ହିଁ ଜୀବେ—ମୋ ବିନା ସେ କିପରି ରହିବ?

Verse 17

एतस्मात्कारणाद्व्याघ्र विलपामि सुदुःखिता । न चात्मजीवनार्थाय सत्येनात्मानमालभे

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବ୍ୟାଘ୍ର, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବିଲାପ କରୁଛି। ଆଉ ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ସତ୍ୟକୁ ଭଙ୍ଗ କରି ମୁଁ ନିଜକୁ କପଟରେ ଦେବି ନାହିଁ।

Verse 18

तस्मान्मुंच महाव्याघ्र मां सद्यः सुतवत्सलाम् । सखीजनस्य तं दत्त्वा समागच्छामि तेंतिकम्

ତେଣୁ, ହେ ମହାବ୍ୟାଘ୍ର, ମୋତେ ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦିଅ—ମୁଁ ସନ୍ତାନବତ୍ସଳା। ତାକୁ ମୋ ସଖୀମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପି ମୁଁ ପୁଣି ଫେରି ଆସି ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିବି।

Verse 19

व्याघ्र उवाच । कथं मृत्युमुखं प्राप्य निष्क्रम्य च कथञ्चन । भूयस्तत्रैव निर्यासि तस्मात्त्वां भक्षयाम्यहम्

ବ୍ୟାଘ୍ର କହିଲା—ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ତୁମେ କିପରି କୌଣସିପରି ନିଷ୍କ୍ରମିଲ, ଏବଂ ପୁଣି ସେଠାକୁ ହିଁ କାହିଁକି ଯାଉଛ? ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭକ୍ଷିବି।

Verse 20

नन्दिन्युवाच । शपथैरागमिष्यामि यैः पुनर्व्याघ्र तेंऽतिकम् । तानाकर्णय मे वक्त्रात्ततो युक्तं समाचर

ନନ୍ଦିନୀ କହିଲା—ହେ ବ୍ୟାଘ୍ର, ଗମ୍ଭୀର ଶପଥରେ ବଦ୍ଧ ହୋଇ ମୁଁ ପୁଣି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବି। ମୋ ମୁଖରୁ ସେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ; ତାପରେ ଯାହା ଯୁକ୍ତ ଓ ଉଚିତ, ସେହି କର।

Verse 21

यत्पापं ब्रह्महत्यायां मातापित्रोश्च वंचने । तेन पापेन लिप्येहं नागच्छामि पुनर्यदि

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାରେ ଯେ ପାପ, ଏବଂ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚନା କରିବାରେ ଯେ ପାପ—ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସେ, ତେବେ ସେଇ ପାପରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 22

विवस्त्रं स्नानसक्तानां दिवामैथुनगामिनाम् । यत्पापं तेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ସ୍ନାନରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଯେ ପାପ, ଏବଂ ଦିନେ ମୈଥୁନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଯେ ପାପ—ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ନାଆସେ, ତେବେ ସେଇ ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 23

रजस्वलानुसक्तानां यत्पापं नग्नशायिनाम् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ସଙ୍ଗରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଯେ ପାପ, ଏବଂ ନଗ୍ନ ହୋଇ ଶୟନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଯେ ପାପ—ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ନାଆସେ, ତେବେ ସେଇ ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 24

विश्वासघातकानां च कृतघ्नानां च यद्भवेत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

ବିଶ୍ୱାସଘାତକ ଓ କୃତଘ୍ନମାନଙ୍କୁ ଯେ ପାପ ଲାଗେ, ମୁଁ ପୁଣି ଫେରି ନ ଆସିଲେ ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 25

गोकन्याब्राह्मणानां च दूषकानां च यद्भवेत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

ଗୋ, କନ୍ୟା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ଯେ ପାପ, ମୁଁ ପୁଣି ନ ଆସିଲେ ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 26

वृथापाकप्रकर्तृणां वृथामांसाशिनां च यत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

ଧର୍ମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିନା ବ୍ୟର୍ଥରେ ରନ୍ଧନ କରୁଥିବା ଓ ବ୍ୟର୍ଥରେ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ଯେ ପାପ, ମୁଁ ପୁଣି ନ ଆସିଲେ ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 27

व्रतभंगप्रकर्तृणामनृतौ गामिनां च यत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

ବ୍ରତଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଓ ଅସତ୍ୟରେ ଗମନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ଯେ ପାପ, ମୁଁ ପୁଣି ନ ଆସିଲେ ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 28

पैशुन्यसूचकानां च यत्पापं शस्त्रकर्मणाम् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

ପରନିନ୍ଦାକାରୀ ଓ ସୂଚକମାନଙ୍କର, ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରହିଂସାକର୍ମରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ଯେ ପାପ, ମୁଁ ପୁଣି ନ ଆସିଲେ ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।