Adhyaya 48
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 48

Adhyaya 48

ସୂତ କହନ୍ତି—ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦେଶରେ ଅନେକ ବୃକ୍ଷଛାୟାରେ ଶୋଭିତ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ତପ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ ପୋଷଣ କରୁଥିଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଆଦର୍ଶ ନରେଶ; ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଜାସୁଖ, ନାଗରିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ପ୍ରକୃତି ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏକ ଅଭାବ—ପୁତ୍ର ନଥିଲା। ବଂଶଧର ପାଇଁ ସେ ଚାମତ୍କାରପୁର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘୋର ତପ କରି ଭକ୍ତିରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଶିବ ଗୌରୀ ଓ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନରେ ତ୍ରୁଟି ହେବାରୁ ବିବାଦ ହେଲା ଓ ଦେବୀ ଶାପ ଦେଲେ—ପୁତ୍ର ଶୈଶବରେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁଜନିତ ଶୋକର କାରଣ ହେବ। ତଥାପି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ପୂଜା, ଉପବାସ-ନିୟମ, ଅର୍ପଣ ଓ ଦାନକୁ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ତାରେ ଜାରି ରଖିଲେ। ପୁନଃ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଦେବୀ କହିଲେ—ମୋ ବଚନ ଅଟଳ; ଶିଶୁ ମରିବ, କିନ୍ତୁ ମୋ କୃପାରେ ଶୀଘ୍ର ଜୀବନ ପାଇ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବିଜୟୀ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ବଂଶଧର ହେବ। ଏହି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି—ଯେ କେହି ସେଠାରେ ଉମା-ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରେ, ବିଶେଷକରି ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ, ସେ ଇଷ୍ଟସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାମନା ପାଏ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ନିର୍ବିଘ୍ନ ରାଜସୂୟ-ସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଚାହିଲେ; ଶିବ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ। ରାଜା ଫେରି ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ କରି ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Shlokas

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवास्य समुद्देशे हरिश्चंद्रस्य भूपतेः । आश्रमो ऽस्ति सुविख्यातो नानाद्रुमसमावृतः

ସୂତ କହିଲେ—ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ, ସେଠାରେଇ, ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଏକ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଶ୍ରମ ଅଛି; ଯାହା ନାନାପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷରେ ଘେରାଯାଇଛି।

Verse 2

यत्र तेन तपस्तप्तं संस्थाप्योमामहेश्वरौ । यच्छता विविधं दानं ब्राह्मणेभ्योऽभिवांछितम्

ସେଠାରେ ସେ ତପସ୍ୟା କଲେ; ଉମା-ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଭିଲାଷାନୁସାରେ ନାନାପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଲେ।

Verse 3

आसीद्राजा हरिश्चंद्रस्त्रिशंकुतनयः पुरा । अयोध्याधिपतिः श्रीमान्सूर्यवंशसमुद्भवः

ପୁରାତନ କାଳରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୂର୍ୟବଂଶସମୁଦ୍ଭବ, ଶ୍ରୀମାନ ଅୟୋଧ୍ୟାଧିପତି ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ।

Verse 4

न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्नाकालमरणं ध्रुवम् । तस्मिञ्छासति धर्मेण न च चौरकृतं भयम्

ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଥିଲା, ନ ରୋଗ, ନ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁର ଭୟ; ସେ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କରୁଥିବାରୁ ଚୋରଙ୍କ ଭୟ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।

Verse 5

कालवर्षी सदा मेघः सस्यानि प्रचुराणि च । रसवंति च तोयानि सर्वर्तुफलिता द्रुमाः

ମେଘ ସଦା ଯଥାକାଳେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଶସ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ଥିଲା; ଜଳ ମଧୁର ଓ ପ୍ରାଣଦାୟକ ଥିଲା; ଏବଂ ବୃକ୍ଷ ସର୍ବ ଋତୁରେ ଫଳ ଧରୁଥିଲେ।

Verse 6

दंडस्तत्राभवद्वास्तौ गृहरोधोऽक्षदेवने । एको दोषाकरश्चंद्रः प्रियदोषाश्च कौशिकाः

ସେଠାରେ ‘ଦୋଷ’ କେବଳ ନାମମାତ୍ର—ଘରେ ଦଣ୍ଡ ମାତ୍ର ବସ୍ତୁ; ‘ଗୃହରୋଧ’ କେବଳ ପାଶାଖେଳରେ; ରାତି କରୁଥିବା ଏକମାତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର; ରାତିପ୍ରିୟ ତ ଉଲୁକମାନେ।

Verse 7

स्नेहक्षयश्च दीपेषु विवाहे च करग्रहः । वृत्तभंगस्तथा गद्ये दानोत्थितिर्गजानने

‘ତେଲ କ୍ଷୟ’ କେବଳ ଦୀପରେ; ‘ହାତ ଧରା’ କେବଳ ବିବାହରେ; ‘ଛନ୍ଦଭଙ୍ଗ’ କେବଳ ଗଦ୍ୟରେ; ଏବଂ ‘ଦାନରେ ଉଠିବା’ କେବଳ ଗଜାନନ ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କଠାରେ।

Verse 8

तस्यैवं गुणयुक्तस्य सार्वभौमस्य भूपतेः । एक एव महानासीद्दोषः पुत्रविवर्जितः

ଏପରି ଗୁଣଯୁକ୍ତ ସେହି ସାର୍ବଭୌମ ରାଜାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ମହା ଅଭାବ ଥିଲା—ସେ ପୁତ୍ରବିହୀନ ଥିଲେ।

Verse 9

ततः पुत्रकृते गत्वा चकार सुमहत्तपः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे लिंगं संस्थाप्य भक्तितः

ତାପରେ ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ସେ ଯାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାତପ କଲା। ଚମତ୍କାରପୁର ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲା।

Verse 10

पंचाग्निसाधको ग्रीष्मे वर्षास्वाकाशसंस्थितः । जलाश्रयश्च हेमंते स ध्यायति महेश्वरम्

ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧନା କରି, ବର୍ଷାକାଳେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ରହି, ହେମନ୍ତରେ ଜଳାଶ୍ରୟ ନେଇ ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲା।

Verse 11

ततो वर्षसहस्रांते तस्य तुष्टो महेश्वरः । प्रत्यक्षोऽभूत्समं गौर्या गणसंघैः समावृतः

ତାପରେ ହଜାର ବର୍ଷର ଶେଷରେ, ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମହେଶ୍ୱର ଗୌରୀସହ, ଗଣସଂଘଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ।

Verse 13

ततस्तं प्रणिपत्योच्चैः स्तुत्वा सूक्तैः श्रुतैरपि । प्रोवाच विनयोपेतः कृतांजलिपुटः स्थितः

ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶ୍ରୁତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୂକ୍ତମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ସ୍ତୁତି କଲା। ପଛେ ବିନୟସହିତ, କରଯୋଡ଼ି ଦାଁଡ଼ି ରହି କହିଲା।

Verse 14

त्वत्प्रसादात्सुरश्रेष्ठ यत्किंचिद्धरणीतले । तदस्ति मे गृहे सर्वं वांछितं स्वेन चेतसा

ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଧରଣୀତଳରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ମୋ ମନ ଯାହା ଆକାଂକ୍ଷା କରେ—ସେ ସବୁ ମୋ ଘରେ ଏବେହିଁ ବିଦ୍ୟମାନ।

Verse 19

यस्मात्त्वया महामूर्ख न प्रणामः कृतो मम । हरादनंतरं तस्माच्छापं दास्याम्यहं तव

ହେ ମହାମୂର୍ଖ! ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ପରେ ସତ୍ୱର ଅବସ୍ଥିତ ମୋତେ ତୁମେ ପ୍ରଣାମ କରିଲ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବି।

Verse 20

तव संलप्स्यते पुत्रो यथोक्तः शूलपाणिना । परं तन्मृत्युजं दुःखं त्वं शिशुत्वेपि लप्स्यसे

ଶୂଳପାଣି (ଶିବ) କହିଥିବା ପରି ତୁମର ପୁତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ହେବ; କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁଜନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ତୁମେ ତାହାର ଶିଶୁକାଳରେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗିବ।

Verse 21

एवमुक्त्वा भगवती सार्धं देवेन शंभुना । अदर्शनं ययौ पश्चात्तथान्यैरपि पार्श्वगैः

ଏପରି କହି ଭଗବତୀ ଦେବୀ ଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସହ, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱଗତମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ପରେ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 22

सोऽपि राजा वरं लब्ध्वा शापं च तदनंतरम् । न जगाम गृहं भूयश्चकार सुमहत्तपः

ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ବର ପାଇ ତାହା ପରେ ସତ୍ୱର ଶାପ ଲଭିଲା; ଘରକୁ ଯାଇନାହିଁ, ପୁନଃ ଅତିମହାନ ତପ କଲା।

Verse 23

एकासनं समारूढौ कृत्वा गौरी महेश्वरौ । ततश्चाराधयामास समं पुष्पानुलेपनैः

ଗୌରୀ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଆସନ ତିଆରି କରି ଦୁହେଁକୁ ସହେ ସହେ ବସାଇଲା; ପରେ ପୁଷ୍ପ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅନୁଲେପନରେ ଉଭୟଙ୍କୁ ସମଭାବେ ଆରାଧନା କଲା।

Verse 24

विशेषेण ददौ दानं ब्राह्मणेभ्यो महीपतिः । भूमिशायी प्रशांतात्मा षष्ठकालकृताशनः

ବିଶେଷ ଭାବରେ ସେ ମହୀପତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ। ଭୂମିରେ ଶୟନ କରି, ଶାନ୍ତଚିତ୍ତ ହୋଇ, ଷଷ୍ଠ କାଳରେ ମାତ୍ର ଆହାର କରୁଥିଲେ।

Verse 25

ततः संवत्सरस्यांते भगवान्वृषभध्वजः । पार्वत्या सहितो भूयस्तस्य संदर्शनं गतः

ତାପରେ ବର୍ଷାନ୍ତେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍ ପାର୍ବତୀସହିତ ପୁନର୍ବାର ତାହାର ଦର୍ଶନକୁ ଆସିଲେ।

Verse 26

ततः स नृपतिस्ताभ्यां युगपद्विधिपूर्वकम् । कृत्वा नतिं ततो वाक्यं विनयादिदमब्रवीत्

ତାହାପରେ ନୃପତି ବିଧିପୂର୍ବକ ଉଭୟଙ୍କୁ ଏକାସାଥି ପ୍ରଣାମ କରି, ବିନୟରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 27

पुरा देवि मयानंदपूरे व्याकुल चेतसा । न नता त्वं न मे कोपं तस्मात्त्वं कर्तुमर्हसि

ହେ ଦେବୀ! ପୂର୍ବେ ଆନନ୍ଦପୁରରେ ମୋ ଚିତ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ଥିବାରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରିନଥିଲି; ତେଣୁ ମୋପରେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 28

देहार्धधारिणी देवि सदा त्वं शूलधारिणः । तदैकस्मिन्नते कस्मान्न नता त्वं वदस्व मे

ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ଏବଂ ସଦା ତାଙ୍କ ସହ ଏକାତ୍ମ; ତେବେ ମୁଁ କେବଳ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତୁମେ କାହିଁକି ପ୍ରଣାମ ଗ୍ରହଣ କଲ ନାହିଁ? ମୋତେ କୁହ।

Verse 30

तथापि च पृथक्त्वेन मया त्वं तु नता सह । एकासनं समारूढा तत्समं देवि पूजिता

ତଥାପି, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କଲି; ଶିବଙ୍କ ସହ ଏକେ ଆସନରେ ଆସୀନ ଥିବାରୁ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ସମଭାବେ ପୂଜିଲି।

Verse 31

तस्मात्कुरु प्रसादं मे यः पुरोक्तः पुरारिणा । सोस्तु वै सफलः सद्यो वरः पुत्रकृते मम

ଏହେତୁ ମୋପରେ ପ୍ରସାଦ କର; ତ୍ରିପୁରାରି ଶିବ ପୂର୍ବେ କହିଥିବା ବର ମୋର ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ସତ୍ୱର ଫଳବତୀ ହେଉ।

Verse 32

यया वंशधरः पुत्रो दीर्घायुर्दृढविक्रमः । त्वत्प्रसादाद्भवेद्देवि तथा त्वं कर्तुमर्हसि

ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ବଂଶଧର, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଦୃଢ଼ ବିକ୍ରମଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଉ—ଏପରି କରିବାକୁ ତୁମେ ଅର୍ହ।

Verse 33

श्रीदेव्युवाच । नान्यथा मे वचो राजञ्जायतेऽत्र कथंचन । तस्माद्बालोऽपि ते पुत्रः पंचत्वं समुपैष्यति

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଏଠାରେ ମୋର ବଚନ କେବେ ଅନ୍ୟଥା ହୁଏନାହିଁ; ତେଣୁ ତୁମ ପୁତ୍ର ବାଳକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପଞ୍ଚତ୍ୱ (ମୃତ୍ୟୁ) ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 34

दर्शयित्वा तु ते दुःखमल्पमृत्युसमुद्भवम् । भूयः संप्राप्स्यति प्राणानचिरान्मे प्रसादतः

କିନ୍ତୁ ଅଳ୍ପମୃତ୍ୟୁରୁ ଉଦ୍ଭବ ତୁମ ଦୁଃଖ ଦେଖାଇ, ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ହିଁ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 35

भविष्यति च दीर्घायुस्ततो वंशधरो जयी । सार्वभौमप्रधानश्च दानी यज्वा च धर्मवित्

ତତ୍ପରେ ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବ, ବଂଶଧର ଓ ବିଜୟୀ ହେବ। ସାର୍ବଭୌମ ନୃପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞପରାୟଣ ଓ ଧର୍ମବିଦ୍ ହେବ।

Verse 36

तस्माद्राजन्गृहं गत्वा कुरु राज्यमभीप्सितम् । संप्राप्स्यसि सुतं श्रेष्ठं यादृशं कीर्तितं मया

ଏହେତୁ, ହେ ରାଜନ୍, ଗୃହକୁ ଯାଇ ତୁମ ଅଭୀଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର। ମୁଁ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ସେପରି ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପାଇବ।

Verse 37

अन्योऽपि मानवो यो मां रूपेणा नेनसंस्थिताम् । पूजयिष्यति चात्रैव समं देवेन शंभुना

ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାନବ ଯଦି ମୋତେ ଏଠାରେ ଏହି ରୂପରେ ସ୍ଥିତ ବୋଲି ଜାଣି ପୂଜା କରେ, ତେବେ ସେ ଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପୂଜା ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ପାଇବ।

Verse 38

तस्याहं संप्रदास्यामि पुत्रान्हृदयवांछितान् । तथान्यदपि यत्किंचिदचिरान्नात्र संशयः

ଏପରି ଭକ୍ତକୁ ମୁଁ ହୃଦୟବାଞ୍ଛିତ ପୁତ୍ରମାନେ ଦେବି; ଏବଂ ସେ ଯାହା କିଛି ଚାହେ, ସେହିଟି ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଦେବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 39

श्रीमहादेव उवाच । भूय एव नृपश्रेष्ठ मत्तः प्रार्थय वांछितम् । न वृथा दर्शनं मे स्यात्सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

ଶ୍ରୀ ମହାଦେବ କହିଲେ—ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁନର୍ବାର ମୋଠାରୁ ତୁମ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କର। ମୋର ଦର୍ଶନ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 40

हरिश्चंद्र उवाच । कृतकृत्योस्मि देवेश सर्वमस्ति गृहे मम । पुत्रं त्यक्त्वा त्वया सोऽपि दत्तो वंशधरो जयी

ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ! ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ; ମୋ ଘରେ ସର୍ବ ସମୃଦ୍ଧି ଅଛି। ପୁତ୍ରହୀନତାର ଅଭାବ ତ୍ୟାଗ କରି, ଆପଣ ମୋତେ ବଂଶଧର ଜୟୀ ପୁତ୍ର ଦାନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 41

तथापि न तवादेशो व्यर्थः कार्यः कथंचन । एतस्मात्कारणाद्देव याचयिष्यामि वांछितम्

ତଥାପି ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ କେବେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦେବ! ମୁଁ ମୋର ଇଚ୍ଛିତ ବର ଯାଚନା କରିବି।

Verse 42

राजसूयकृतेऽस्माकं सदा बुद्धिः प्रवर्तते । निषेधयंति मां सर्वे मन्त्रिणः सुहृदस्तदा

ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ମୋର ବୁଦ୍ଧି ସଦା ପ୍ରବୃତ୍ତ ରହେ। କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ ମୋର ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସୁହୃଦମାନେ ମୋତେ ନିଷେଧ କରନ୍ତି।

Verse 43

सर्वैस्तैर्जायते यज्ञः पार्थिवैः करदीकृतैः । युद्धं विना करं तेऽपि न यच्छन्ति यतो विभो

ସେ ଯଜ୍ଞ ସେତେବେଳେ ହିଁ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ସେ ସମସ୍ତ ରାଜା କରଦ (ଅଧୀନ) କରାଯାନ୍ତି। କାରଣ ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କର ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ—ଏହିପାଇଁ, ହେ ବିଭୋ!

Verse 44

ततो युद्धार्थिनं मां ते वारयंति हितैषिणः । कृतोत्साहं मखप्राप्तौ नीतिमार्गसमाश्रिताः

ଏହିପରି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଲେ ସେହି ହିତେଷୀମାନେ ମୋତେ ରୋକନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ଉତ୍ସାହୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ନୀତି ଓ ପରାମର୍ଶର ମାର୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।

Verse 45

तस्मात्तव प्रसादेन राजसूयो भवेन्मखः । अविघ्नः सिद्धिमायातु मम नान्यद्वृणोम्यहम्

ଏହେତୁ ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସିદ્ધ ହେଉ। ସେ ନିର୍ବିଘ୍ନେ ସଫଳତା ପାଉ; ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ।

Verse 46

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शन हरः । सोऽपि लब्धवरो भूपः स्वमेव भवनं गतः

ସୂତ କହିଲେ— ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ହର (ଶିବ) ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏବଂ ବର ପାଇ ରାଜା ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭବନକୁ ଫେରିଗଲା।

Verse 47

एवं तेन नरेन्द्रेण पूर्वं तत्र विनिर्मितौ । उमामहेश्वरौ पश्चान्निर्मितावितरैरपि

ଏଭଳି ସେ ନରେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଥମେ ସେଠାରେ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ନିର୍ମାଣ/ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 48

यस्ताभ्यां कुरुते पूजां संप्राप्ते पंचमी दिने । फलैः सर्वेषु गात्रेषु यावत्संवत्सरं द्विजाः । सुतं प्राप्नोति सोऽभीष्टं स्ववंशोद्धरणक्षमम्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ପଞ୍ଚମୀ ତିଥି ଆସିଲେ ସେ ଉମା-ମହେଶ୍ୱର ଉଭୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବର୍ଷଭରି ଫଳାଦି ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଇଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ପାଏ, ଯେ ନିଜ ବଂଶୋଦ୍ଧାରେ ସମର୍ଥ।

Verse 529

यस्तं नमति देवेशं तेन त्वं सर्वदा नता । नतायां त्वयि देवेशो नतः स्यादिति मे मतिः

ଯେ କେହି ସେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେହି କାରଣରୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସଦା ନମିତ (ସମ୍ମାନିତ) ହୁଅ। ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର ହୁଏ—ଏହା ମୋର ମତ।