
ଅଧ୍ୟାୟ ୨୭୯ରେ ସୂତ ମୁନି ପରମ୍ପରା ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍କନ୍ଦପୁରାଣର ପ୍ରାମାଣ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସ୍କନ୍ଦ ଏହି ପୁରାଣ ଭୃଗୁଙ୍କୁ (ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ) ଉପଦେଶ କଲେ; ସେଠାରୁ ଅଙ୍ଗିରସ, ଚ୍ୟବନ ଓ ଋଚୀକଙ୍କୁ କ୍ରମେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା—ଏହାକୁ ପରମ୍ପରାର ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି। ପରେ ଫଳଶ୍ରୁତି—ସଜ୍ଜନ ସଭାରେ ସ୍କନ୍ଦପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ ସଞ୍ଚିତ ପାପମଳ ନାଶ କରେ, ଆୟୁ ବଢ଼ାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମଙ୍କୁ କଲ୍ୟାଣ ଦେଇଥାଏ। ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅପରିମେୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; ଏହି ଧର୍ମମାହାତ୍ମ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱର୍ଗଫଳ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପୁତ୍ରଲାଭ, ଧନସମୃଦ୍ଧି, ବିବାହସିଦ୍ଧି, ବନ୍ଧୁମିଳନ ଓ ରାଜବିଜୟ ପରି ଲୋକିକ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ବ୍ୟାଖ୍ୟାତା/ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ସମାନ; ଅଳ୍ପ ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ଧନରେ ଶୋଧ ହୁଏନି, ତେଣୁ ଦକ୍ଷିଣା ଓ ଆତିଥ୍ୟରେ ଗୁରୁସେବା କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଶ୍ରବଣକୁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଫଳଦାୟକ ଓ ବହୁଜନ୍ମ ଦୋଷଶାନ୍ତିକାରୀ ବୋଲି ସମାପ୍ତି।
Verse 1
सूत उवाच । एतत्पुराणमखिलं पुरा स्कन्देनभाषितम् । भृगवे ब्रह्मपुत्राय तस्माल्लेभे तथांगिराः
ସୂତ କହିଲେ— ପୁରାକାଳରେ ସ୍କନ୍ଦ ଏହି ସମଗ୍ର ପୁରାଣକୁ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଭୃଗୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଙ୍ଗିରା ମଧ୍ୟ ଏହା ପାଇଲେ।
Verse 2
ततश्च च्यवनः प्राप स ऋचीकस्ततो मुनिः । एवं परंपराप्राप्तं सर्वेषु भुवनेष्वपि
ତାପରେ ଚ୍ୟବନ ଏହା ପାଇଲେ; ତାହା ପରେ ଋଚୀକ ମୁନି। ଏଭଳି ପରମ୍ପରାରେ, ସମସ୍ତ ଭୁବନରେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଆସିଛି।
Verse 3
स्कांदं पुराणमेतच्च कुमारेण पुरोद्धृतम् । यः शृणोति सतां मध्ये नरः पापात्प्रमुच्यते
ଏହି ସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣକୁ ଦିବ୍ୟ କୁମାର ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସତ୍ଜନମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହା ଶୁଣେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 4
इदं पुराणमायुष्यं वर्णानां च सुखावहम् । निर्मितं षण्मुखेनेह नियतं सुमहात्मना
ଏହି ପୁରାଣ ଆୟୁଷ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସୁଖଦାୟକ। ଏଠାରେ ମହାତ୍ମା ଷଣ୍ମୁଖ ଭଗବାନ ଏହାକୁ ରଚି ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି।
Verse 5
एवमेतत्पुरा ख्यातमाख्यानं भद्रमस्तु वः
ଏହିପରି ଏହା ପୁରାତନକାଳରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନ; ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
Verse 6
हाटकेश्वरक्षेत्रस्य माहात्म्यं शृणुते नरः । न तस्य पुण्यसंख्यानं कर्तुं शक्येत केनचित्
ଯେ ନର ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟର ପରିମାଣ କେହି ଗଣନା କରିପାରେ ନାହିଁ।
Verse 7
य इदं धर्ममाहात्म्यं ब्राह्मणाय प्रयच्छति । स्वर्गलोके वसेत्तावद्यावदक्षरसंख्यया
ଯେ ଏହି ଧର୍ମମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଏଥିର ଅକ୍ଷରସଂଖ୍ୟା ଯେତେ, ସେତେ କାଳ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ବସେ।
Verse 8
यथा हि वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः । गंगायां सिकता यद्वत्तद्वत्संख्या न विद्यते
ଯେପରି ବର୍ଷାର ଧାରା, ଆକାଶର ତାରା, କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗାର ବାଲୁକାକଣା ଗଣନା ହୋଇପାରେ ନାହିଁ—ସେପରି ତାହାର ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ।
Verse 9
यो नरः शृणुयाद्भक्त्या दिनानि च कियंति वै । सर्वार्थसिद्धो भवति य इमां पठते कथाम्
ଯେ ନର ଭକ୍ତିରେ ଯେତେ ଦିନ ହେଉ ଶୁଣେ ଏବଂ ଯେ ଏହି କଥା ପାଠ କରେ, ସେ ସର୍ବ ଅର୍ଥରେ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
Verse 10
पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी लभते धनम् । लभते पतिकामा या पतिं कन्या मनोरमम्
ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଏ, ଧନାର୍ଥୀ ଧନ ପାଏ; ପତିକାମା କନ୍ୟା ମନୋହର ପତିକୁ ପାଏ।
Verse 11
समागमं लभंते च वांधवाश्च प्रवासिभिः । स्कांदं पुराणं श्रुत्वा तु पुमाना प्नोति वांछितम्
ପ୍ରବାସକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ବାନ୍ଧବମାନେ ପୁନଃ ସମାଗମ ପାଆନ୍ତି; ସ୍କାନ୍ଦପୁରାଣ ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ।
Verse 12
शृण्वतः पठतश्चैव सर्वकामप्रदं नृणाम् । महीं विजयते राजा शत्रूंश्चाप्यधितिष्ठति
ଯେମାନେ ଶୁଣନ୍ତି ଓ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା ସର୍ବକାମପ୍ରଦ; ରାଜା ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କରେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଧୀନ କରେ।
Verse 13
पुण्यं श्रुत्वा पुराणं वै दीर्घमा युश्च विंदति । वेदविच्च भवेद्विप्रः क्षत्रियो राज्यमाप्नुयात्
ଏହି ପୁଣ୍ୟ ପୁରାଣ ଶୁଣିଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲଭେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦବିଦ୍ ହୁଏ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜ୍ୟ ପାଏ।
Verse 14
धनं धान्यं तथा वैश्यः शूद्रः सुखमवाप्नुयात् । यः श्लोकपादं शृणुयाद्विष्णुलोकं स गच्छति
ବୈଶ୍ୟ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ପାଏ, ଶୂଦ୍ର ସୁଖ ଲଭେ। ଯେ ଏହି ଶ୍ଲୋକର ଏକ ପାଦ ମାତ୍ର ଶୁଣେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 15
श्रुत्वा पुराणमेतद्धि वाचकं यस्तु पूजयेत् । तेन ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव प्रपूजितः
ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣି ଯେ ଵାଚକଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର—ତିନିଜଣେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରୂପେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 16
एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्या नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्
ଗୁରୁ ଯଦି ଶିଷ୍ୟକୁ ଏକ ଅକ୍ଷର ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଋଣ ଶୋଧି ନିର୍ଋଣ ହେବାକୁ ପୃଥିବୀରେ ଦେଇପାରିବା ଦ୍ରବ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
Verse 17
अतः संपूजनीयस्तु व्यासः शास्त्रोपदेशकः । गोभूहिरण्यवस्त्राद्यैर्भोजनैः सार्व कामिकैः
ଏହେତୁ ଶାସ୍ତ୍ରୋପଦେଶକ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପୂଜନୀୟ—ଗୋଦାନ, ଭୂଦାନ, ହିରଣ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ରାଦି ଦାନ ଓ ସର୍ବକାମପ୍ରଦ ଭୋଜନଦ୍ୱାରା।
Verse 18
य एवं भक्तियुक्तस्तु श्रुत्वा शास्त्रमनुतमम् । पूजयेदुपदेष्टारं स शैवं पदमाप्नुयात्
ଯେ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ଶାସ୍ତ୍ରୋପଦେଶ ଶୁଣି ଉପଦେଷ୍ଟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ପରମ ଶୈବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 19
पुराणश्रवणादेव अनेकभवसंचितम् । पापं प्रशममायाति सर्वतीर्थफलं लभेत्
ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଶମିତ ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 279
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुराणश्रवणमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ‘ପୁରାଣଶ୍ରବଣମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 279ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।