Adhyaya 277

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कि नामानो द्विजास्ते च वाराणस्याः समागताः । एकादशप्रकारोऽसौ येषां रुद्रः प्रभक्तितः । तत्संज्ञाश्च समाचक्ष्व विस्तरेण महामुने

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ବାରାଣସୀରେ ସମାଗତ ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ନାମ କ’ଣ କ’ଣ? ଯେମାନଙ୍କର ରୁଦ୍ର ସହ ଏକାଦଶ ପ୍ରକାର ସମ୍ବନ୍ଧ ଅଛି, ହେ ମହାମୁନି, ସେମାନଙ୍କ ସଂଜ୍ଞା ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 2

सूत उवाच । एकस्तेषां मृगव्याधो विख्यातो भुवनत्रये । द्वितीयः सर्वसंज्ञश्च निंदितश्च तृतीयकः

ସୂତ କହିଲେ—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ‘ମୃଗବ୍ୟାଧ’ ନାମରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ; ଦ୍ୱିତୀୟ ‘ସର୍ବସଂଜ୍ଞ’ ବୋଲି, ତୃତୀୟ ‘ନିନ୍ଦିତ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 3

महायशाश्चतुर्थस्तु कथ्यते मुनिसत्तमाः । अजैकपाद इत्युक्तः पंचमो मुनि सत्तमाः

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଚତୁର୍ଥଜନ ‘ମହାୟଶା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପଞ୍ଚମଜନ, ହେ ମୁନିବର, ‘ଅଜୈକପାଦ’ ନାମରେ ପରିଚିତ।

Verse 4

अहिर्बुध्न्यस्तथा षष्ठः पिनाकी सप्तमस्तथा । परं तपस्तथान्यस्तु दहनो नवमस्तथा

ଷଷ୍ଠଜନ ‘ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ’, ସପ୍ତମଜନ ‘ପିନାକୀ’। ଅନ୍ୟଜନ ‘ପରନ୍ତପ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ନବମଜନ ‘ଦହନ’ ନାମରେ ଉକ୍ତ।

Verse 5

ईश्वरो दशमः प्रोक्तः कपाली चांति मस्तथा । तेषामेतानि नामानि स्थितान्येव हि यानि च । रुद्राणामपि तान्येव विहितानि हरेण तु

ଦଶମଜନ ‘ଈଶ୍ୱର’ ବୋଲି ପ୍ରୋକ୍ତ, ଏବଂ ଅନ୍ତିମଜନ ‘କପାଳୀ’ ମଧ୍ୟ। ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାପିତ ନାମ; ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ହରି ନିୟତ କରିଥିଲେ।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कानि दानानि शस्यानि तदर्थं वद नो द्रुतम् । जपश्चैव पुरा प्रोक्तस्त्वया कार्यो यथैव च

ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ କେଉଁ କେଉଁ ଦାନ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଶଂସନୀୟ, ତାହା ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର କୁହନ୍ତୁ। ଏବଂ ପୂର୍ବେ ଆପଣ କହିଥିବା ଜପ କେଉଁଟି, କିପରି କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ।

Verse 7

सूत उवाच । तदुद्दिश्य प्रदातव्यमेकैकस्य पृथक्पृथक् । प्रत्यक्षाश्च महाभाग दातव्या धेनवः क्रमात्

ସୂତ କହିଲେ— ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଅର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ। ହେ ମହାଭାଗ, କ୍ରମାନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ (ବାସ୍ତବ) ଧେନୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 8

मृगव्याधाय प्रत्यक्षा गौर्देया च गुडोद्भवा । कपालिने प्रदातव्या नवनीतसमुद्भवा

ମୃଗବ୍ୟାଧଙ୍କୁ ଗୁଡ଼-ସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; କପାଳୀ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ନବନୀତ-ସଂଯୁକ୍ତ ଧେନୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 9

अजपादाय चाज्योत्था अहिर्बुध्न्याय हेमजा । पिनाकिने प्रदातव्या धेनुर्लवणसम्भवा

ଅଜପାଦଙ୍କୁ ଘୃତ-ଉଦ୍ଭବ (ଘିଅ-ସଂଯୁକ୍ତ) ଧେନୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଧେନୁ; ଏବଂ ପିନାକୀ (ପିନାକଧାରୀ ଶିବ)ଙ୍କୁ ଲବଣ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଧେନୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

परंतपाय विप्रेन्द्रास्तथैव रसस म्भवा । अन्नजा दहनायोक्ता ईश्वराय जलोद्भवा

ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପରନ୍ତପଙ୍କୁ ରସ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଧେନୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଦହନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ନ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଧେନୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏବଂ ଈଶ୍ୱର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଜଳ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଧେନୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

एता ददाति यो विप्रा एतेषां च महात्मनाम् । चक्रवर्ती भवेन्नूनमेतदाह पितामहः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେ ଏହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ଏହି ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ—ଏହିପରି ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) କହିଛନ୍ତି।

Verse 12

अन्यत्रापि प्रदत्ताश्च किं पुनर्भवसंनिधौ । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन एता देयाः प्रयत्नतः

ଏହି ଦାନ ଅନ୍ୟତ୍ର ଦିଆଗଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଉଛି; ତେବେ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ କେତେ ଅଧିକ! ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏହି ଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 13

धेनवो यो न शक्तः स्यादेका देया प्रयत्नतः । सर्वेषामेव रुद्राणां भर्तृयज्ञवचो यथा

ଯେ ଅନେକ ଧେନୁ ଦାନ କରିବାକୁ ଅଶକ୍ତ, ସେ ପ୍ରୟାସପୂର୍ବକ ଗୋଟିଏ ଧେନୁ ଦାନ କରୁ; ଭର୍ତୃୟଜ୍ଞଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ତାହା ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ବୋଲି ଗ୍ରହୀତ।

Verse 277

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये एकादशरुद्रसमीपे दानमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସମୀପେ ଦାନମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱିଶତ ସପ୍ତସପ୍ତତ୍ୟୁତ୍ତର (୨୭୭) ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।