Adhyaya 208

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । एवं शक्रे दिवं प्राप्ते देवेषु सकलेषु च । गौतमः स्वाश्रमं प्रापत्कोपेन महता ज्वलन्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ଏଭଳି ଶକ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ; ତାପରେ ଗୌତମ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ।

Verse 2

ततः स कथयामास सर्वं देवविचेष्टितम् । वरदानं च शक्राय शता नन्दस्य चाग्रतः

ତାପରେ ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କହିଲେ ଏବଂ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ବରଦାନ ବି ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ।

Verse 3

तच्छ्रुत्वा पितरं प्राह विनयावनतः स्थितः । तातांबाया न कस्मात्त्वं प्रसादं प्रकरोषि मे

ଏହା ଶୁଣି ସେ ବିନୟରେ ନମି ଦାଁଡି ପିତାଙ୍କୁ କହିଲା—“ତାତ, ମୋ ମାତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋପରେ ଆପଣ କାହିଁକି ପ୍ରସାଦ କରୁନାହାନ୍ତି?”

Verse 4

उत्थापने न ते किञ्चिदसाध्यं विद्यते विभो । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्यान्मम चांबया

ହେ ବିଭୋ, ପୁନଃ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କିଛିମାତ୍ର ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସାଦ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୋର ମାତାଙ୍କ ସହ ପୁନର୍ମିଳନ ହେଉ।

Verse 5

समागमो मुनिश्रेष्ठ दीनस्योत्कण्ठितस्य च । तस्मादुत्थाप्य तां तूर्णं प्रायश्चित्तविधिं ततः । तस्मादादिश मे क्षिप्रं येन शुद्धिः प्रजायते

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଦୀନ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ସମାଗମ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ। ତେଣୁ ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠାଇ, ପରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତୁ। ଅତଏବ ଶୁଦ୍ଧି ହେବା ପାଇଁ ମୋତେ ତୁରନ୍ତ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 6

गौतम उवाच । मद्यावलिप्तभांडस्य यदि शुद्धिः प्रजायते । तत्स्त्रीणां जायतेशुद्धिर्योनौ शुक्राभिषेचनात्

ଗୌତମ କହିଲେ—ମଦ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ପାତ୍ରର ଯଦି ଶୁଦ୍ଧି ହୋଇପାରେ, ତେବେ ସେହିପରି ସ୍ତ୍ରୀର ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ଯଦିଓ ଯୋନିରେ ଶୁକ୍ରାଭିଷେଚନ ହୋଇଥାଏ।

Verse 7

ब्राह्मणस्तु सुरां पीत्वा मौंजीहोमेन शुध्यति । तिंगिनीं साधयित्वा च न तु नारी विधर्मिता

ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୁରା ପିଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୌଞ୍ଜୀ-ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ତିଙ୍ଗିନୀ-ସାଧନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମରେ ପତିତା ନାରୀ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 8

मद्यभांडमपि प्रायो यथावद्वह्निशोधितम् । विशुध्यति तथा नारी वह्निदग्धा विशुध्यति । यस्या रेतोऽथ संक्रांत मुदरांतेऽन्यसंभवम्

ମଦ୍ୟପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ଅଗ୍ନିଶୋଧନ କଲେ ବିଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ସେହିପରି ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧ ହେଲେ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ—ଯାହାର ଗର୍ଭରେ ପରପୁରୁଷର ରେତ ସଂକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଉଦରାନ୍ତରେ ଅନ୍ୟ-ସମ୍ଭବ ସନ୍ତାନ ଧାରିତ ହୋଇଛି।

Verse 9

एतस्मात्कारणान्माता मया ते पुत्र सा शिला । विहिता न हि तस्याश्च विशुद्धिस्तु कथञ्चन

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ପୁତ୍ର, ତୋ ମାତାକୁ ମୁଁ ସେଇ ଶିଳାରୂପେ ବିଧାନ କରିଛି; କାରଣ ତାହାର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 10

शतानन्द उवाच । यद्येवं साधयिष्यामि तत्कृतेऽहं हुताशनम् । विषं वा भक्षयिष्यामि पतिष्यामि जलाशये

ଶତାନନ୍ଦ କହିଲେ—ଯଦି ଏମିତି ହୁଏ, ତେବେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବି; କିମ୍ବା ବିଷ ଭକ୍ଷଣ କରିବି; କିମ୍ବା ଜଳାଶୟରେ ପତିତ ହେବି—ଯେପରି ହେଉ, ତାହା ସାଧିବି।

Verse 11

मातुर्वियोगतस्तात सत्यमेतन्मयोदितम् । धर्मद्रोणाः स्थिताश्चान्ये मन्वाद्या मुनयस्तथा

ହେ ତାତ, ମାତୃବିୟୋଗ ହେତୁ ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ତାହା ସତ୍ୟ। ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷୀରୂପେ ଅଛନ୍ତି—ଧର୍ମଦ୍ରୋଣମାନେ, ଏବଂ ମନୁ ଆଦି ମୁନିମାନେ।

Verse 12

इतिहासपुराणानि वेदांतानि बहूनि च । संचिंत्य तात सर्वाणि देहि शुद्धिं ममापि ताम् । मम मातुः करिष्यामि नो चेत्प्राणपरिक्षयम्

ହେ ତାତ, ସମସ୍ତ ଇତିହାସ-ପୁରାଣ ଓ ଅନେକ ବେଦାନ୍ତ ଉପଦେଶ ଚିନ୍ତନ କରି, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶୁଦ୍ଧି ଦିଅ। ମୁଁ ମୋ ମାତା ପାଇଁ ତାହା ସାଧିବି; ନଚେତ୍ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିବି।

Verse 13

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा सुचिरं ध्यात्वा गौतमः प्राह तं सुतम् । परिष्वज्य स्वबाहुभ्यां मूर्ध्न्याघ्राय ततः परम्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ତାହା ଶୁଣି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି, ଗୌତମ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ। ନିଜ ବାହୁଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କ ମସ୍ତକକୁ ସ୍ନେହରେ ଚୁମ୍ବନ/ଘ୍ରାଣ କରି, ପରେ ଆଉ କହିଲେ।

Verse 14

यद्येवं वत्स मा कार्षीः साहसं पापसंभवम् । आत्मदेहविघातेन श्रूयतां वचनं मम

ଯଦି ଏମିତି, ବତ୍ସ, ନିଜ ଦେହକୁ ହାନି କରି ପାପଜନକ ସାହସ କରନି। ମୋ ବଚନ ଶୁଣ।

Verse 15

मेध्यत्वे तव मातुश्च शुद्धिर्ज्ञाता मया पुरा । यया सा मम हर्म्यार्हा भविष्यति न संशयः

ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତୋର ମାତାଙ୍କର ମେଧ୍ୟତ୍ୱ ପାଇଁ ଯେ ଶୁଦ୍ଧି ଅଛି, ତାହା ଜାଣିଥିଲି। ସେଇ ଶୁଦ୍ଧିରେ ସେ ପୁନଃ ପବିତ୍ର ହୋଇ ମୋ ଗୃହଯୋଗ୍ୟା ହେବେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 18

उत्पत्स्यते रवेर्वंशे रामरूपी जना र्दनः । रावणस्य वधार्थाय मानुषं रूपमास्थितः । तस्य पादस्य संस्पर्शाद्भूयः शुद्धा भविष्यति । तस्मात्प्रतीक्ष्य तावत्त्वमौत्सुक्यं व्रज पुत्रक । एतत्सम्यङ्मया ज्ञातं वत्स दिव्येन चक्षुषा

ରବିବଂଶରେ ଜନାର୍ଦନ ରାମରୂପେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ରାବଣବଧ ପାଇଁ ସେ ମାନବ ଦେହ ଧାରଣ କରିବେ; ତାଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶରେ ଏହା/ସେ ପୁନଃ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ। ତେଣୁ ସେଇ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର; ପୁତ୍ରକ, ଆତୁରତା ଛାଡ଼। ବତ୍ସ, ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁରେ ମୁଁ ଏହା ସମ୍ୟକ୍ ଜାଣିଛି।

Verse 19

एतच्छ्रुत्वा तथेत्युक्त्वा शतानन्दः प्रहर्षितः । स्थितः प्रतीक्षमाणस्तु तं कालं मातृवत्सलः

ଏହା ଶୁଣି ଶତାନନ୍ଦ ହର୍ଷିତ ହୋଇ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହିଲେ ଏବଂ ମାତୃବତ୍ସଳ ହୋଇ ସେଇ ନିୟତ ସମୟକୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରି ସେଠାରେ ରହିଲେ।

Verse 20

ततः कालेन महता रामरूपी जनार्दनः । रावणस्य वधार्थाय जातो दशरथालये

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଜନାର୍ଦନ ରାମରୂପେ ରାବଣବଧ ପାଇଁ ଦଶରଥଙ୍କ ଗୃହରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 21

स मया भगवा विष्णुर्बालभावेन संस्थितः । निजयज्ञस्यरक्षार्थं समानीतः स्वमाश्रमम् । राक्षसानां विनाशाय यज्ञकर्मविनाशिनाम्

ସେଇ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବାଳଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ମୋ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଆଣିଲି—ଯଜ୍ଞକର୍ମ ନାଶ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ।

Verse 22

हतैस्तै राक्षसै रौद्रैर्मम पूर्णोऽभवन्मखः । अयोध्यायाः समानीतः स मया रघुनंदनः

ସେଇ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ନିହତ ହେବା ପରେ ମୋର ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ତାପରେ ରଘୁକୁଳନନ୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଜେ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ନେଇଗଲି।

Verse 23

सीतायाश्च विवाहार्थं लक्ष्मणेन समन्वितः । श्रुत्वा स्वयंवरं तस्याः पार्थिवानां समागमम्

ସୀତାଙ୍କ ବିବାହାର୍ଥେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସେ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବର ଓ ସେଠାରେ ସମବେତ ରାଜାମାନଙ୍କ ସମାଗମର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିଲେ।

Verse 24

ततो मार्गे मया दृष्टा गौतमस्याश्रमे शुभे । अहिल्या सा शिला रूपा प्रमाणेन महत्तमा

ତାପରେ ପଥରେ ଗୌତମଙ୍କ ଶୁଭ ଆଶ୍ରମରେ ମୁଁ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—ସେ ଶିଳାରୂପ ଥିଲେ, ପ୍ରମାଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ।

Verse 25

ततः प्रोक्तो मया रामः स्पृशेमां वत्स पाणिना । मानुषत्वं लभेद्येन गौतमस्य प्रिया मुनेः । शापदोषेण संजाता शिलेयं तस्य सन्मुनेः

ତେବେ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ କହିଲି—“ବତ୍ସ, ତୁମ ହାତରେ ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗୌତମ ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ପୁନଃ ମାନବତ୍ୱ ଲଭିବେ। ଶାପଦୋଷରେ ସେଇ ସନ୍ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଏହି ଶିଳା ହୋଇଛନ୍ତି।”

Verse 26

अविकल्पं ततो रामो मम वाक्येन तां शिलाम् । पस्पर्श पार्थिवश्रेष्ठ कौतू हलसमन्वितः

ତାପରେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ମୋର ବାକ୍ୟ ଅନୁସାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ବିନା ସେଇ ଶିଳାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପବିତ୍ର କୌତୁହଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 27

अथ रामेण संस्पृष्टा सहसैवांगना मुनेः । शुशुभे मानुषी जाता दिव्यरूपवपुर्धरा

ତେବେ ରାମଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ମୁନିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହସା ପୁନର୍ବାର ମାନବୀ ହେଲେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ରୂପ-ସୌନ୍ଦର୍ୟମୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 28

ततः सा लज्जयाऽविष्टा प्रणिपत्य च गौतमम् । स्मरमाणाऽत्मनः कृत्यं यच्छक्रेण समन्वितम्

ତାପରେ ସେ ଲଜ୍ଜାରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଗୌତମଙ୍କୁ ପ୍ରଣିପାତ କଲେ ଏବଂ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହ ସଂପୃକ୍ତ ନିଜ କୃତ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 29

प्रायश्चित्तं मम स्वामिन्देहि सर्वमशेषतः । यन्नरस्य समायोगे परस्याह प्रजापतिः

‘ହେ ସ୍ୱାମୀ! ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଶେଷରୂପେ ଦିଅନ୍ତୁ—ପରସ୍ତ୍ରୀ/ପରପତି ସହ ଅନୁଚିତ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତି ଯେପରି କହିଛନ୍ତି।’

Verse 30

अहं दुष्करमप्येतत्करिष्यामि न संशयः । येन शुद्धिर्भवेन्मह्यं पुरश्चरणसेवनात्

‘ଏହା ଦୁଷ୍କର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି—ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପୁରଶ୍ଚରଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସେବନ କରି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋର ଶୁଦ୍ଧି ହେବ।’

Verse 31

ततः संचिंत्य सुचिरं प्रोवाच गौतमस्तदा । कुरु चान्द्रायणशतं कृच्छ्राणां च सहस्रकम्

ତେବେ ଗୌତମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ—‘ଶତ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଏବଂ ସହସ୍ର କୃଚ୍ଛ୍ର ତପସ୍ୟା କର।’

Verse 32

प्राजापत्यायुतं चापि तीर्थयात्रापरायणा । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु यानि तीर्थानि भूतले । तेषां संदर्शनात्सम्यक्ततः शुद्धिमवाप्स्यसि

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ତୁମେ ଦଶହଜାର ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ମଧ୍ୟ କର। ଭୂତଳରେ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି ଦର୍ଶନ କଲେ ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 33

सा तथैति प्रतिज्ञाय नित्यं व्रतपरायणा । अष्टषष्टिसु तीर्थेषु वाराणस्यादिषु क्रमात्

ସେ ତଥାପି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ନିତ୍ୟ ବ୍ରତ-ନିୟମରେ ପରାୟଣ ହୋଇ, କ୍ରମକ୍ରମେ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ତୀର୍ଥକୁ ଗଲା—ବାରାଣସୀ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି।

Verse 34

बभ्राम तानि लिंगानि पूजयन्ती प्रभक्तितः । क्रमेणैव तु संप्राप्ता हाटकेश्वरसंभवम्

ସେ ସେହି ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭ୍ରମଣ କରି ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରୁଥିଲା; ଏବଂ କ୍ରମେ ଚାଲି ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ପବିତ୍ର ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 35

यावत्पश्यति सा साध्वी तावन्नागबिलो महान् । पूरितो नागरेणैव मार्गः पातालसंभवः

ସେ ସାଧ୍ୱୀ ଯେତେବେଳେ ଦେଖିଲା, ସେତେବେଳେ ଏକ ବିଶାଳ ନାଗବିଳ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ପାତାଳସମ୍ଭବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ସେହି ପଥ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପୂରିତ ହୋଇଗଲା।

Verse 36

गच्छंति येन पूर्वं तु तीर्थयात्रापरायणाः । हाटकेश्वरदेवस्य दर्शनार्थं मुनीश्वराः

ସେହି ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ପରାୟଣ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ହାଟକେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ଯାଉଥିଲେ।

Verse 37

अथ सा चिन्तयामास न दृष्टे तु सुरेश्वरे । हाटकेश्वरदेवे च न हि यात्राफलं लभेत्

ତେବେ ସେ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲା—ଦେବମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର ଶ୍ରୀ ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନ ହେଲେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ସତ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 38

तस्मात्तपः करि ष्यामि स्थित्वा चैव सुदुष्करम् । येनाहं तत्प्रभावेन तं पश्यामि सुरेश्वरम्

ଏହେତୁ ମୁଁ ତପ କରିବି—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ନିୟମରେ ଦୃଢ଼ ରହି—ସେହି ତପୋପ୍ରଭାବରେ ଦେବାଧିପତିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବି।

Verse 39

एवं सा निश्चयं कृत्वा तपस्तेपे सुदुष्करम् । दर्शनार्थं हि देवस्य पातालनिलयस्य च

ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପାତାଳନିଲୟ ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ତପ କଲା।

Verse 40

पंचाग्निसाधका ग्रीष्मे हेमन्ते सलिलाश्रया । वर्षास्वाकाशशयना सा बभूव तपस्विनी

ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି-ସାଧନା କଲା, ହେମନ୍ତରେ ଜଳାଶ୍ରୟ ନେଲା, ବର୍ଷାକାଳରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଶୟନ କଲା—ଏଭଳି ସେ ସତ୍ୟ ତପସ୍ୱିନୀ ହେଲା।

Verse 41

हरलिंगं प्रतिष्ठाप्य स्वनाम्ना चांतिके तदा । त्रिकालं पूजयामास गन्धपुष्पानुलेपनैः

ତାପରେ ସେ ନିକଟରେ ନିଜ ନାମରେ ହରଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନୁଲେପନରେ ତ୍ରିକାଳ ପୂଜା କଲା।

Verse 42

एवं तपसि संस्थायास्तस्याः कालो महान्गतः । न च संदर्शनं जातं हाटकेश्वरसंभवम्

ଏଭଳି ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ବହୁତ କାଳ ଅତିବାହିତ ହେଲା; ତଥାପି ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେଲା ନାହିଁ, ପ୍ରାକଟ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 43

कस्यचित्त्वथ कालस्य शतानन्दश्च तत्सुतः । स तामन्वेषमाणस्तु तस्मिन्क्षेत्रे समागतः । मातृस्नेह परीतात्मा तीर्थान्वेषणतत्परः

କିଛି ସମୟ ପରେ ତାହାର ପୁତ୍ର ଶତାନନ୍ଦ ତାକୁ ଖୋଜୁଥିବାବେଳେ ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା; ମାତୃସ୍ନେହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ନେଇ ସେ ତୀର୍ଥ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ତତ୍ପର ଥିଲା।

Verse 44

अथ तां तत्र संवीक्ष्य दारुणे तपसि स्थिताम् । प्रणिपत्य स्थितो दीनः सदुःखो वाक्यमब्रवीत्

ତାପରେ ସେ ତାକୁ ସେଠାରେ ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠିତ ଦେଖି, ପ୍ରଣାମ କରି ଦୀନଭାବେ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲା; ଦୁଃଖାକୁଳ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 45

किमत्र क्लिश्यते कायस्तपः कृत्वा सुदारुणम् । सप्तषष्टिषु तीर्थेषु यानि लिंगानि तेषु च

ଏଠାରେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରି ଦେହକୁ କାହିଁକି କ୍ଲେଶ ଦିଆଯାଉଛି? ସତଷଠି ତୀର୍ଥରେ ଯେଯେ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ସେସବୁରେ—

Verse 46

माहेश्वराणि लिंगानि तानि दृष्टानि च त्वया । एतत्पातालसंस्थं च हाटकेश्वरसंज्ञितम्

ସେଇ ମାହେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିଛ; କିନ୍ତୁ ପାତାଳରେ ସ୍ଥାପିତ ଏବଂ ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି (ଲିଙ୍ଗ) ତ ଏମିତି—

Verse 47

न पश्यति नरः कश्चिद्दृष्टं क्षेत्रे न केनचित् । तेन शुद्धिश्च संजाता स्वभर्त्रा विहिता तु या

କେହି ପୁରୁଷ ତାହାକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ; ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାହା କାହାରୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ। ତଥାପି ସେହି ବ୍ରତାଚରଣରେ ତୁମ ସ୍ୱଭର୍ତ୍ତା ଯେ ଶୁଦ୍ଧି ବିଧିଥିଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି।

Verse 48

तस्मादागच्छ गच्छामस्ताताश्रामपदे शुभे । त्वन्मार्गं वीक्षते तातः कर्षुको वर्षणं यथा

ଏହେତୁ ଆସ—ଆମେ ଶୁଭ ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନକୁ ଯାଉ। ତୁମ ପିତା ତୁମ ପଥକୁ ଚାହିଁ ରହିଛନ୍ତି, ଯେପରି କୃଷକ ବର୍ଷାର ଆଗମନକୁ ଅପେକ୍ଷା କରେ।

Verse 49

आहिल्योवाच । यावत्पश्यामि नो देवं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । तावद्गच्छामि नो गेहं यदा पश्यामि तं हरम्

ଆହିଲ୍ୟା କହିଲେ—ହାଟକେଶ୍ୱର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଦର୍ଶନ ନ କରେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘରକୁ ଯିବି ନାହିଁ। ସେହି ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ମୁଁ ଫେରିବି।

Verse 50

तदा यास्ये गृहं पुत्र निश्चयोऽयं मया कृतः

ତେବେ ମୁଁ ଘରକୁ ଯିବି, ପୁତ୍ର—ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ କରିଛି।

Verse 51

तच्छ्रुत्वा सोऽपि तां प्राह ह्येष चेन्निश्चयस्तव । मयाऽपि तातपार्श्वे तु प्रगंतव्यं त्वयाप

ତାହା ଶୁଣି ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲା—ଯଦି ଏହା ତୁମର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ, ତେବେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ହେବ।

Verse 52

एवमुक्त्वा ततः सोपि स्थापयामास शांभ वम् । लिंगं च पूजयामास त्रिकालं तपसि स्थितः

ଏପରି କହି ସେ ଶାମ୍ଭବ (ଶୈବ) ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ତ୍ରିକାଳ ଲିଙ୍ଗପୂଜା କଲା।

Verse 53

शतानन्दस्तु राजर्षिः गन्धपुष्पानुलेपनैः । नैवेद्यैर्विविधैः सूक्तैर्वेदोक्तैः पर्यतोषयत्

ରାଜର୍ଷି ଶତାନନ୍ଦ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନୁଲେପନ, ନାନାବିଧ ନୈବେଦ୍ୟ ଏବଂ ବେଦୋକ୍ତ ସୂକ୍ତମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପରିତୋଷ କଲେ।

Verse 54

षष्ठान्नकालभोज्यस्य व्रतचर्यारतस्य च । एवं तस्याऽपि संस्थस्य गतः कालो महान्मुने । न च तुष्यति देवेश स्ताभ्यां द्वाभ्यां कथञ्चन

ସେ ଷଷ୍ଠାନ୍ନକାଳରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରୁଥିଲା ଏବଂ ବ୍ରତ-ଚର୍ୟାରେ ରତ ଥିଲା; ହେ ମହାମୁନି, ଏଭଳି ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ବହୁ କାଳ ଗତ ହେଲା, ତଥାପି ଦେବେଶ ସେଇ ଦୁଇଟି ମାତ୍ରରେ କେବେ ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 55

ततः कालेन महता गौतमोऽपि महामुनिः । आजगाम स्वयं तत्र पुत्रदर्शनलालसः

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ମହାମୁନି ଗୌତମ ସ୍ୱୟଂ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ପୁତ୍ରଦର୍ଶନର ଆକାଂକ୍ଷାରେ।

Verse 56

स दृष्ट्वा भार्यया सार्धं पुत्रं तपसि संस्थितम् । तुतोष प्रथमं तावत्पश्चादुःखसमन्वितः

ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି ସେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ପରେ ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହେଲେ।

Verse 57

अहो बत महत्कष्टं पुत्रो मे कृशतां गतः । तपसः संप्रभावेन नयामि स्वगृहं कथम् । भार्येयं च तथा मह्यं विवर्णा तु कृशा स्थिता

ହାୟ, କେତେ ବଡ଼ କଷ୍ଟ! ମୋ ପୁଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୃଶ ହୋଇଗଲା। ତପସ୍ୟାର ପ୍ରବଳ ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ତାକୁ ଘରକୁ କିପରି ନେଇଯିବି? ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଫିକା ଓ କୃଶ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ିଛି।

Verse 58

एवं संचिंत्य मनसा तावुभौ प्रत्यभाषत । गम्यतां स्वगृहं कृत्वा तपसः संनिवर्तनम्

ଏଭଳି ମନେ ଚିନ୍ତା କରି ସେ ଦୁହେଁକୁ କହିଲେ—“ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଏହି ତପସ୍ୟାର ଯଥାଯଥ ସମାପ୍ତି କର।”

Verse 59

शतानन्द उवाच । तातांबा बहुधा प्रोक्ता तपसः संनिवर्तने । नो गच्छति तथा हर्म्यमदृष्टे हाटकेश्वरे

ଶତାନନ୍ଦ କହିଲା—“ପୂଜ୍ୟ ପିତା ଓ ମାତା, ତପସ୍ୟା ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଆପଣମାନେ ବହୁବାର କହିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନହେଉଅବଧି ମୁଁ ଘରକୁ ଯିବି ନାହିଁ।”

Verse 60

अहं तया विहीनस्तु नैव यास्यामि निश्चितम् । एवं ज्ञात्वा महाभाग यद्युक्तं तत्समाचर

“ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ନିଶ୍ଚୟ କେଉଁଠି ଯିବି ନାହିଁ। ହେ ମହାଭାଗ, ଏହା ଜାଣି ଯାହା ଯୁକ୍ତ ସେହି କରନ୍ତୁ।”

Verse 61

गौतम उवाच । यद्येवं निश्चयो वत्स तव मातुश्च संस्थितः । अहं ते दर्शयिष्यामि तपसा हाटकेश्वरम्

ଗୌତମ କହିଲେ—“ବତ୍ସ, ଯଦି ତୁମର ଓ ତୁମ ମାତାଙ୍କର ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ଥିର ଅଛି, ତେବେ ମୋ ତପୋବଳରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରାଇବି।”

Verse 62

एवमुक्त्वा ततः सोऽपि तपश्चक्रे महामुनिः । एकांतरोपवासस्तु स्थितो वर्षशतं मुनिः । षष्ठान्नकालभोजी च तावत्काले ततोऽभवत्

ଏପରି କହି ସେ ମହାମୁନି ତପଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟା କଲେ। ମୁନି ଶତବର୍ଷ ଏକାନ୍ତର ଉପବାସରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ; ପରେ ସମାନ କାଳ ଷଷ୍ଠକାଳାନ୍ତରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କଲେ।

Verse 63

त्रिरात्रभोजी पश्चाच्च स बभूव मुनीश्वरः । तावत्कालं फलैर्निन्ये तावत्कालं जलाशनः । वायुभक्षस्ततो भूयस्तावत्कालमभून्मुनिः

ପରେ ସେ ମୁନୀଶ୍ୱର ତିନି ରାତି ପରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ସମାନ କାଳ ଫଳାହାରରେ ରହିଲେ, ସମାନ କାଳ କେବଳ ଜଳାହାରରେ; ତାପରେ ପୁଣି ସମାନ କାଳ ବାୟୁଭକ୍ଷୀ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 64

ततो वर्षसहस्रांते परमे संव्यवस्थिते । प्रभिद्य मेदिनीपृष्ठं निष्क्रांतं लिंगमुत्तमम्

ତାପରେ ସହସ୍ର ବର୍ଷର ଶେଷରେ, ତପସ୍ୟା ପରମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପହଞ୍ଚିଲାବେଳେ, ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠକୁ ଭେଦି ଏକ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ବାହାରିଲା।

Verse 65

द्वादशार्कप्रतीकाशं सर्वलक्षणलक्षितम । एतस्मिन्नंतरे देवः शंभुः प्रत्यक्षतां गतः

ତାହା ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ ଥିଲା। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେବ ଶମ୍ଭୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ।

Verse 66

एतस्मिन्नेव काले तु भगवाञ्छशिशेखरः । तस्य दृष्टिपथं गत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

ସେହି ସମୟରେ ଭଗବାନ ଶଶିଶେଖର ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିପଥକୁ ଆସି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 67

गौतमाऽहं प्रतुष्टस्ते तपसाऽनेन सुव्रत

ହେ ଗୌତମ! ଏହି ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ସୁବ୍ରତଧାରୀ।

Verse 68

एतच्च मामकं लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । पातालाच्च विनिष्क्रांतं तव भक्त्या महामुने

ହେ ମହାମୁନେ! ମୋର ଏହି ଲିଙ୍ଗ ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତୁମ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଏହା ପାତାଳରୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି।

Verse 69

एतदर्थं तपस्तप्तं सभार्येण त्वया हि तत् । सपुत्रेणाखिलं जातं फलं तस्य यथेप्सितम्

ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ପତ୍ନୀସହ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତପ କରିଥିଲ; ପୁତ୍ରସହ ସେହି ତପର ସମଗ୍ର ଫଳ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି।

Verse 70

एतत्पश्यतु ते भार्या अहिल्या दिव्यरूपिणी । अष्टषष्ट्युद्भवं येन यात्राफलमवाप्नुयात्

ତୁମ ଦିବ୍ୟରୂପିଣୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅହଲ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଏହା ଦେଖୁନ୍ତୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ‘ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି’ ପବିତ୍ର ପ୍ରକଟତାସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯାତ୍ରାଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 71

त्वं चापि प्रार्थय वरं येन सर्वं ददामि ते

ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବର ପ୍ରାର୍ଥନା କର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁକିଛି ଦେବି।

Verse 72

गौतम उवाच । हाटकेश्वरसंज्ञे तु सकृद्दृष्टे च यत्फलम् । पातालस्थे च यत्पुण्यं नराणां जायते फलम् । दृष्टेनानेन तत्पुण्यं पूजितेन विशेषतः

ଗୌତମ କହିଲେ—ହାଟକେଶ୍ୱର ନାମକ ଶିବଙ୍କୁ ଏକଥର ଦର୍ଶନ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ ସେ ପାତାଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ, ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ଏହି ପ୍ରକଟ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନରେ ମିଳେ; ପୂଜା କଲେ ତ ଅଧିକ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 73

अन्येऽपि ये जनास्तच्च पूजयंति प्रभक्तितः । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां ते प्रयांतु त्रिविष्टपम्

ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଏହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 74

एतल्लिंगं न जानंति नराः सिद्ध्यभिकांक्षिणः । विशंति विवरं तेन हाटकेश्वरकांक्षया

ସିଦ୍ଧିକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଚିହ୍ନି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଶାରେ ସେଇ ଭ୍ରାନ୍ତି ହେତୁ ସେମାନେ ଏକ ଫାଟ/ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

Verse 76

मुच्यंते मानवास्तद्वच्छतानंदेश्वरादपि । तस्मिन्दिने विहितया ताभ्यां चैव प्रपूजया

ସେହିପରି ଶତାନନ୍ଦେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ସେଇ ଦିନ ଉଭୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଯାଇଥିବା ପୂଜା ଦ୍ୱାରା।

Verse 77

विश्वामित्र उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु व्याप्तः स्वर्गोऽखिलो नृप । मानुषैरपि पापाढ्यैः सर्वधर्मविवर्जितैः

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ସମୟରେ ସମଗ୍ର ସ୍ୱର୍ଗ ପାପରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବଞ୍ଚିତ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।

Verse 78

न कश्चित्कुरुते यज्ञं तीर्थ यात्रामथापरम् । न व्रतं नियमं चैव दानस्यापि कथामपि

କେହି ଯଜ୍ଞ କରୁନାହାନ୍ତି, ନ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି। ନ ବ୍ରତ-ନିୟମ ପାଳନ, ଦାନର କଥା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 79

अपि पापसमोपेता लिंगस्यास्य प्रभावतः । परदारोद्भवा त्पापादहिल्येश्वरदर्शनात्

ପାପରେ ଆବୃତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବରେ, ଅହିଲ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପରଦାରଗମନଜନ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 80

ततो भीताः सुराः सर्वे सस्पर्धैर्मानुषैर्वृताः । प्रोचुः पुरंदरं गत्वा व्यथया प्रया युताः

ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ସ୍ପର୍ଧାରେ ଭରିଥିବା ମାନବମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଘେରିଲେ। ବ୍ୟଥା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଦୁଃଖ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 81

मर्त्यलोके सहस्राक्ष सर्वे धर्माः क्षयं गताः । अपि पापसमाचारा अभ्येत्य पुरुषा इह

‘ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର)! ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କ୍ଷୟ ପାଇଛି; ପାପାଚାରୀ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ (ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ) ଆସୁଛନ୍ତି।’

Verse 82

अस्माभिः सह गर्वाढ्याः स्पर्धां कुर्वंति सर्वदा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे लिंगत्रयमनुत्तमम्

‘ଗର୍ବରେ ଫୁଲି ସେମାନେ ଆମ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସଦା ସ୍ପର୍ଧା କରୁଛନ୍ତି। ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗତ୍ରୟ ଅଛି।’

Verse 83

यत्स्थितं स्थापितं तत्र गौतमेन महात्मना । सपुत्रेण सदारेण तस्य पूजाप्रभावतः

ଯେ ପବିତ୍ର ଲିଙ୍ଗ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତାହାକୁ ମହାତ୍ମା ଗୌତମ ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୂଜାପ୍ରଭାବରେ ତାହାର ମହିମା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।

Verse 84

अपि पापसमाचारा इहागच्छंति तेऽखिलाः । यमस्य नरकाः सर्वे सांप्रतं शून्यतां गताः

ପାପାଚାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି; ତେଣୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯମଙ୍କ ସମସ୍ତ ନରକ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।

Verse 85

गौतमेन समानीतः पातालाद्धाटकेश्वरः । तपसा तोषयित्वा तु तत्र स्थाने सुरेश्वरः

ଗୌତମ ପାତାଳରୁ ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପରକୁ ଆଣିଥିଲେ; ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବେଶ୍ୱର ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ନିବାସ କରନ୍ତି।

Verse 86

तत्प्रभावादयं जातो व्यवहारो धरातले

ସେହି ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାବରୁ ଧରାତଳରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

Verse 87

एवं ज्ञात्वा प्रवर्तंते यथा यज्ञास्तथा कुरु । तैर्विना नैव तृप्तिः स्यादस्माकं च कथंचन

ଏହା ଜାଣି ସେମାନେ ତଦନୁସାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ ଯଜ୍ଞ ଯେପରି ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ, ସେପରି କର। ସେଗୁଡ଼ିକ ବିନା ଆମର କେବେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ହେବ ନାହିଁ।

Verse 89

गत्वा धरातलं सर्वे ममादेशाद्द्रुतं ततः । स्वशक्त्या वारयध्वं भो गौतमेश्वरपूजकान्

ଏହେତୁ ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଧରାତଳକୁ ଯାଅ ଏବଂ, ହେ ଦେବମାନେ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଗୌତମେଶ୍ୱର ପୂଜକମାନଙ୍କୁ ନିବାରଣ କର।

Verse 90

अहिल्येश्वरदेवस्य शतानंदेश्वरस्य च । शक्रादेशं तु संप्राप्य ते गता धरणीतले

ଶକ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ସେମାନେ ଧରାତଳକୁ ଅବତରି, ଶ୍ରୀ ଅହିଲ୍ୟେଶ୍ୱର ଓ ଶତାନନ୍ଦେଶ୍ୱରଙ୍କ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କୁ ଗଲେ।

Verse 91

कामादिका नरान्भेजुर्गौतमेश्वरपूजकान् । तथाऽहिल्येश्वरस्यापि शतानंदेश्वरस्य च

କାମ ଆଦି ବିକାରମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ—ଗୌତମେଶ୍ୱର ପୂଜକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଅହିଲ୍ୟେଶ୍ୱର ଓ ଶତାନନ୍ଦେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 92

ततो भूयो मखा जाताः समग्रे धरणीतले । संपूर्णदक्षिणाः सर्वे वतानि नियमास्तथा

ତାପରେ ପୁନର୍ବାର ସମଗ୍ର ଧରାତଳରେ ଯଜ୍ଞମାନେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ସବୁଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଗଲା, ଏବଂ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଳିତ ହେଲେ।

Verse 93

तीर्थयात्रा जपो होमो याश्चान्याः सुकृतक्रियाः । एतत्सर्वं मया ख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि धराधिप

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଜପ, ହୋମ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକ୍ରିୟାମାନେ—ହେ ଧରାଧିପ, ତୁମେ ପଚାରିଥିବାରୁ ଏ ସବୁକୁ ମୁଁ ପ୍ରକାଶ କରିଲି।

Verse 94

गयाकूप्यनुषंगेण शक्रगौतमचेष्टितम् । बालमण्डनमाहात्म्यं शक्रेश्वरसमन्वितम्

ଗୟାକୂପୀର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମୁଁ ଶକ୍ର ଓ ଗୌତମଙ୍କ ଚରିତ, ଏବଂ ଶକ୍ରେଶ୍ୱରସହିତ ବାଲମଣ୍ଡନର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।

Verse 95

इन्द्रस्य स्थापनं मर्त्ये अहिल्याख्यानमेव च । गौतमेश्वरमाहात्म्यं तथाहिल्येश्वरस्य च

ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ସ୍ଥାପନ, ଅହିଲ୍ୟା ଆଖ୍ୟାନ, ଗୌତମେଶ୍ୱରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏବଂ ଅହିଲ୍ୟେଶ୍ୱରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମଧ୍ୟ କହିଛି।

Verse 96

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं श्रद्धया परया युतः । स मुच्येत्पातकात्सद्यः परदारसमुद्भवात्

ଯେ କେହି ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ, ସେ ପରଦାରସମ୍ବନ୍ଧଜନିତ ପାପରୁ ସତ୍ୱର ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 98

तच्छ्रुत्वा वासवस्तत्र समाहूय च मन्मथम् । क्रोधं लोभं तथा दंभं मत्सरं द्वेषसंयुतम्

ତାହା ଶୁଣି ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେଠାରେ ମନ୍ମଥକୁ ଡାକିଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଦମ୍ଭ, ମତ୍ସର ଓ ଦ୍ୱେଷକୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 208

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वराहिल्येश्वर शतानन्देश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଗୌତମେଶ୍ୱର–ଅହିଲ୍ୟେଶ୍ୱର–ଶତାନନ୍ଦେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 208ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।