Adhyaya 203

Verse 1

आनर्त उवाच । एवं शुद्ध्यर्थमायातो नागराणां पुरः स्थितः । नागरः शुद्धिमाप्रोति यथा तन्मे वद द्विजः

ଆନର୍ତ କହିଲେ—ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧିର ନିମିତ୍ତେ ଆସି ନାଗରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି; ହେ ଦ୍ୱିଜ! ନାଗର କେଉଁ ଉପାୟରେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଏ? ତାହା ମୋତେ କୁହ।

Verse 2

एवं मध्यस्थवचनात्समुदाये स्थिरे सति । स प्रष्टव्यः पितुर्माता कतमा ते वदस्व नः

ଏହିପରି ନିର୍ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟସ୍ଥଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ, ସଭା ସ୍ଥିର ହେଲେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିବା ଉଚିତ— ‘ତୋର ପିତା ଓ ମାତା କିଏ? ଆମକୁ କୁହ।’

Verse 3

किं गोत्रः कतमस्तस्याः पिता किंप्रवरः स्मृतः । एवं तस्यान्वयं ज्ञात्वा गोत्रप्रवरसंयुतम्

‘ତାହାର ଗୋତ୍ର କ’ଣ? ତାହାର ପିତା ଭାବେ କିଏ ଗଣ୍ୟ? ତାହାର ପ୍ରବର କେଉଁଟି ସ୍ମରଣୀୟ?’—ଏପରି ଗୋତ୍ର-ପ୍ରବର ସହିତ ବଂଶ ଜାଣି, ପରେ ଶୁଦ୍ଧିକର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 4

प्रष्टव्या च ततो माता तस्याश्चापि च या भवेत् । जननी चापि प्रष्टव्या तस्याश्चापि च या भवेत्

ତାପରେ ତାହାର ମାତାଙ୍କୁ ପଚାରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ତାହାର ମାତାଙ୍କ ମାତା (ନାନୀ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଏହିପରି ମାତୃପରମ୍ପରାର ପୂର୍ବଜ ମାତୃମାନଙ୍କୁ ପଚାରି ମାତୃବଂଶକୁ ସାବଧାନରେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

ज्ञातव्या सापि यत्नेन ब्राह्मणैः शुद्धि कर्मणि

ଶୁଦ୍ଧିକର୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 6

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । शोधनीयाः प्रयत्नेन त्रयश्चैतेऽपि तस्य च

ପିତା, ପିତାମହ ଏବଂ ପ୍ରପିତାମହ—ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାହାର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପରୀକ୍ଷା କରି ଶୋଧନ/ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

तथा पितामहीपक्षे त्रय एते द्विजोत्तमाः । मातामहस्ततस्तस्य पिता तस्यापि यः पिता

ସେହିପରି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ପିତାମହୀ-ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତିନିଜଣ ଗଣ୍ୟ—ମାତାମହ, ତାହାପରେ ତାଙ୍କ ପିତା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପିତା।

Verse 8

माता मातामही चैव तथैवान्या प्रपूर्विका । पितामह्याश्च या माता सापि शोध्या सभर्तृका

ମାତା, ମାତାମହୀ ଏବଂ ସେହିପରି ପୂର୍ବତର ଅନ୍ୟ ପୂର୍ବଜା; ଏବଂ ପିତାମହୀଙ୍କ ଯେ ମାତା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଶୋଧନୀୟ।

Verse 9

एवं शाखाऽगमं ज्ञात्वा तस्य सर्वं यथाक्रमम् । मूलवंशादधिष्ठानं न्यग्रोधस्येव सर्वतः

ଏହିପରି ସେହି ବଂଶର ଶାଖା-ପରମ୍ପରାକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଜାଣି, ତାହାକୁ ମୂଳବଂଶର ଅଧିଷ୍ଠାନରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ—ବଟବୃକ୍ଷର ଆଶ୍ରୟ ମୂଳରୁ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହେବା ପରି।

Verse 10

ततः शुद्धिः प्रदातव्या सिन्दूरति लकेन तु । चातुश्चरणमंत्रैश्च दत्त्वाशीर्वचनं क्रमात्

ତାପରେ ସିନ୍ଦୂର-ତିଳକ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଚତୁଷ୍ପାଦ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କ୍ରମେ ଆଶୀର୍ବାଦବାକ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 11

ततो वाच्यं नृपश्रेष्ठ मध्यस्थेन तदग्रतः । दत्त्वा तालत्रयं राजञ्छुद्धोऽयं नागरो द्विजः । सामान्यपदयोग्यश्च संजातः सांप्रतं द्विजः

ତାପରେ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହିପରି କହିବା ଉଚିତ—“ରାଜନ, ତିନି ତାଳ ଦାନ କରି ଏହି ନାଗର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି; ଏବଂ ଏବେ ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସାଧାରଣ ପଦ-ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଛି।”

Verse 12

ततोऽग्निशरणं गत्वा संतर्प्य च हुताशनम् । पञ्चवक्त्रेण मंत्रेण दत्त्वा पूर्णाहुतिं ततः । विप्रेभ्यो दक्षिणां दद्यात्स्वशक्त्या भोजनान्विताम्

ତାପରେ ଅଗ୍ନିଶରଣକୁ ଯାଇ ହୁତାଶନଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପିତ କରି, ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ତଦନନ୍ତରେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଭୋଜନସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 13

सिन्दूरतिलके जाते ब्रह्माग्रे द्विजवाक्यतः । पितॄणां जायते तुष्टिर्वंशो नोऽद्य प्रतिष्ठि तः

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟାନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସିନ୍ଦୂର-ତିଳକ ହେଲେ, ପିତୃମାନେ ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଆମ ବଂଶ ଆଜି ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

Verse 14

यस्य नो जायते शुद्धिः शाखाभिर्मूलवंशगा । निग्रहस्तस्य कर्तव्यो द्विजार्हो द्विजसत्तमैः

ମୂଳବଂଶସଂଲଗ୍ନ ଶାଖାପରମ୍ପରାଦ୍ୱାରା ଯାହାର ଶୁଦ୍ଧି ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ, ତାହାର ଦ୍ୱିଜାର୍ହତା ବିଷୟରେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ ଯଥୋଚିତ ନିଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 15

यथा नान्यो हि जायेत शुद्धि स्तस्य प्रकल्पिता । एवं संशोधितो विप्रः श्राद्धार्हो जायते ततः

ତାହାର ଶୁଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନ ଉଠିବା ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧିବିଧି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଏଭଳି ଶୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଅର୍ହ ହୁଏ।

Verse 16

अपि चाष्टकुलोत्पन्नः सामान्यः किं पुनर्हि यः । अशुद्धेन तु विप्रेण यः श्राद्धा द्यं करोति हि । तस्य भस्महुतं यद्वत्सर्वं तज्जायते वृथा

ଅଷ୍ଟକୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା କଣ—ଅଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କର୍ମ କରେ, ତେବେ ସେ ସବୁ ଭସ୍ମରେ ଦିଆ ଆହୁତି ପରି ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।

Verse 17

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शोध्योऽयं नागरो द्विजः । स्वस्थानस्य विशुद्ध्यर्थं तथैव स्वकु लस्य च

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏହି ନାଗର ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଶୋଧନ କରିବା ଉଚିତ—ନିଜ ସ୍ଥାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଏବଂ ନିଜ କୁଳର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।

Verse 203

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागरविशुद्धिप्रकारवर्णनंनाम त्र्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ନାଗର-ବିଶୁଦ୍ଧି-ପ୍ରକାର-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱିଶତତ୍ର୍ୟୁତ୍ତର (203ତମ) ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।