Adhyaya 191

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतपुत्र त्वया प्रोक्तं सावित्री नागता च यत् । कौटिल्येन समायुक्तैराहूता वचनैस्तथा । पुलस्त्येन पुनश्चैव प्रसक्ता गृहकर्मणि

ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ହେ ସୂତପୁତ୍ର! ତୁମେ କହିଲ ଯେ ସାବିତ୍ରୀ ଆସିଲେ ନାହିଁ। କୌଟିଲ୍ୟଯୁକ୍ତ ମନୋହର ବଚନରେ ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଗୃହକର୍ମରେ ଲଗାଇଦେଲେ। ଯାହା ସତ୍ୟରେ ଘଟିଲା, ତାହା ଆମକୁ ବିସ୍ତାରେ କୁହ।

Verse 2

ततस्तु ब्रह्मणा कोपाद्गायत्री च समाहृता । देवैर्विप्रेश्चे साऽतीव शंसिता भार्यतां गता

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଣାଗଲା। ଦେବମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ସେ (ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ) ପତ୍ନୀପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 3

सावित्री च कथं जाता तां ज्ञात्वा यज्ञमण्डपे । पत्नीशालां प्रविष्टां च सर्वं नो विस्तराद्वद

ସାବିତ୍ରୀ ଏଥିରେ କିପରି ଜଡିତ ହେଲେ? ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରେ ଯାହା ଘଟିଲା ତାହା ଜାଣି, ସେ ପତ୍ନୀଶାଳାକୁ କିପରି ପ୍ରବେଶ କଲେ—ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ ବିସ୍ତାରେ କୁହ।

Verse 4

सूत उवाच । सावित्री वशगं कांतं ज्ञात्वा विश्वासमागता । स्थिरा भूत्वा तदा सर्वा देवपत्नीः समानयत्

ସୂତ କହିଲେ— ନିଜ ପ୍ରିୟ କାନ୍ତ ପରବଶ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି ସାବିତ୍ରୀ ଧୈର୍ୟ ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରି ସେ ସମସ୍ତ ଦେବପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କଲେ।

Verse 5

गौरी लक्ष्मीः शची मेधा तथा चैवाप्यरुन्धती । स्वधा स्वाहा तथा कीतिर्बुद्धिः पुष्टिः क्षमा धृतिः । तथा चान्याश्च बहवो ह्यप्सरोभिः समन्विताः

ଗୌରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶଚୀ, ମେଧା ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ; ସ୍ୱଧା ଓ ସ୍ୱାହା; ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ପୁଷ୍ଟି, କ୍ଷମା, ଧୃତି—ଏମାନଙ୍କ ସହ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କ ସମେତ ସେଠାରେ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 6

घृताची मेनका रंभा उर्वशी च तिलोत्तमा । अप्सराणां गणाः सर्वे समाजग्मुर्द्विजोत्तमाः

ଘୃତାଚୀ, ମେନକା, ରମ୍ଭା, ଉର୍ବଶୀ ଓ ତିଲୋତ୍ତମା—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣ ସେଠାରେ ଆସି ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 7

सा ताभिः सहिता देवीपूर्णहस्ताभिरेव च । संप्रहृष्टमनोभिश्च प्रस्थिता मण्डपं प्रति

ସେଇ ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ, ହାତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଘ୍ୟ-ଉପହାର ଧାରଣ କରି, ହର୍ଷିତ ମନର ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ମଣ୍ଡପ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 8

वाद्यमानेषु वाद्येषु गीतध्वनियुतेषु च । गन्धर्वाणां प्रमुख्यानां किन्नराणां विशेषतः

ବାଦ୍ୟ ବାଜୁଥିବାବେଳେ ଓ ଗୀତଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜୁଥିବାବେଳେ—ବିଶେଷକରି ପ୍ରମୁଖ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ସେଇ ମଙ୍ଗଳମୟ ଯାତ୍ରା ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 9

प्रस्थिता सा महाभागा यावत्तद्यज्ञमण्डपम् । तावत्तस्यास्तदा चक्षुः प्रास्फुरद्दक्षिणं मुहुः

ସେଇ ମହାଭାଗା ଦେବୀ ଯେତେବେଳେ ସେହି ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଚକ୍ଷୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ଫୁରିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 10

अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तथान्येऽपि खगादयः । विपर्यस्तेन संयाति शब्दान्कुर्वंति चासकृत्

ହରିଣମାନେ ଅପସବ୍ୟ (ବାମ) ଦିଗକୁ ଅଶୁଭ ଭାବେ ଚାଲିଲେ; ପକ୍ଷୀ ଆଦି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବିପରୀତ ଗତିରେ ଘୁରି ଘୁରି, ପୁନଃପୁନଃ କର୍କଶ ଶବ୍ଦ କଲେ।

Verse 11

दक्षिणानि तथाऽङ्गानि स्फुरमाणानि वै मुहुः । तस्या मनसि संक्षोभं जनयति निरर्गलम्

ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ (ଡାହାଣ) ଅଙ୍ଗମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ଫୁରିତ ଓ କମ୍ପିତ ହେଲା; ତାହା ତାହାର ମନରେ ଅବିରତ, ନିୟନ୍ତ୍ରଣହୀନ ଉଦ୍ବେଗ ଜନ୍ମାଇଲା।

Verse 12

ताश्च देवस्त्रियः सर्वा नृत्यंति च हसंति च । गायंति च यथोत्साहं तस्याः पार्श्वे व्यवस्थिताः

ସେଇ ସମସ୍ତ ଦେବସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ହସିଲେ, ଏବଂ ଯଥାସମ୍ଭବ ଉତ୍ସାହରେ ଗାଇଲେ।

Verse 13

न जानंति च संक्षोभं तथा शकुनजं हृदि । अन्योन्यस्पर्द्धया सर्वा गीतनृत्यपरायणाः

ତାହାର ହୃଦୟର ସଂକ୍ଷୋଭ ଓ ଶକୁନଜନ୍ୟ ଅଶାନ୍ତି ସେମାନେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ; ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧାରେ ସମସ୍ତେ ଗୀତ-ନୃତ୍ୟରେ ହିଁ ଲୀନ ରହିଲେ।

Verse 14

अहंपूर्वमहंपूर्वं प्रविशामि महामखे । इत्यौत्सुक्यसमोपेतास्ता गच्छंति तदा पथि

“ମୁଁ ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ମହାଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି”—ଏହି ଉତ୍ସୁକତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନେ ତେବେ ପଥରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।

Verse 191

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सावित्र्या यज्ञागमनकालिकोत्पाताद्यपशकुनोद्भववर्णनंनामैकनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ “ସାବିତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞାଗମନକାଳେ ଉଦ୍ଭୂତ ଉତ୍ପାତ ଓ ଅପଶକୁନର ବର୍ଣ୍ଣନା” ନାମକ ୧୯୧ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।