Adhyaya 189

Verse 1

सूत उवाच । अथ यावच्च ताः शप्ता मातरो द्विजसत्तमाः । सावित्र्या तास्तु गंधर्व्यः प्राप्ताः सा यत्र तिष्ठति

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ତାପରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶପ୍ତ ସେଇ ମାତୃମାନେ; ସେ ଗନ୍ଧର୍ବୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁଠି ସେ (ସାବିତ୍ରୀ) ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 2

ततः प्रणम्य ता ऊचुः सर्वा दीनतरं वचः । वयं समागता देवि सर्वास्तव मखे यतः

ତାପରେ ପ୍ରଣାମ କରି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ଭାବରେ କହିଲେ—‘ହେ ଦେବୀ! ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆସିଛୁ; କାରଣ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ମଖ (ଯଜ୍ଞ) ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ।’

Verse 3

यज्ञभागं लभिष्याम औदुंबर्याः प्रसादतः । न चास्माभिः परिज्ञाता सावित्री चात्र तिष्ठति

ଔଦୁମ୍ବରୀଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆମେ ଯଜ୍ଞଭାଗ ପାଇବାକୁ ଥିଲୁ; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ସାବିତ୍ରୀଦେବୀ ଅବସ୍ଥିତା ବୋଲି ଆମେ ଚିହ୍ନି ପାରିଲୁ ନାହିଁ।

Verse 4

दौर्भाग्यदोषसंपन्ना नागरीभिः समावृता । अस्माकं सुखमार्गोऽयं नृत्यगीतसमुद्भवः

ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଦୋଷରେ ଯୁକ୍ତା, ନଗରୀସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ସେ କହିଲା—“ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଏହିଏ ଆମ ସୁଖମାର୍ଗ।”

Verse 5

तत्कुर्वाणास्ततो रात्रौ शप्ता गांधर्वसत्तमे । स्त्रीणां दुःखेन दुःखार्ता जायंते सर्वयोषितः

ହେ ଗାନ୍ଧର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ସେଇ ରାତିରେ ଶପ୍ତ ହେଲେ; ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ଯୋଷିତା ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି।

Verse 6

यूयमानंदिताः सर्वाः सपत्न्या मम चोत्सवे । तां प्रणम्य प्रपूज्याद्य नाहं संभाषितापि च

“ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ସପତ୍ନୀ ସହିତ ମୋ ଉତ୍ସବରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲ; କିନ୍ତୁ ଆଜି ତାକୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପୂଜା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲ ନାହିଁ।”

Verse 7

विशेषान्नृत्यगीतं च प्रारब्धं मम चाग्रतः । तस्माद्व्योमगति र्नैव भवतीनां भविष्यति

“ଏବଂ ବିଶେଷକରି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ତେଣୁ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟୋମଗତି—ଆକାଶଗମନ—କେବେ ହେବ ନାହିଁ।”

Verse 8

अस्मिन्स्थाने सदा दीनास्तथाऽश्रयविवर्जिताः । संतिष्ठध्वं न वः पूजां करिष्यंति च मानवाः

ଏହି ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ସଦା ଦୀନ ଓ ଆଶ୍ରୟହୀନ ହୋଇ ରୁହ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମ ସମ୍ମାନରେ ପୂଜା କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 9

दीनानामसमर्थानां यात्राकृत्येषु सर्वदा । तस्यास्तद्वचनं देवि नान्यथा संभविष्यति

ହେ ଦେବୀ! ଦୀନ ଓ ଅସମର୍ଥମାନଙ୍କର ଯାତ୍ରାକୃତ୍ୟରେ ସଦା ତାହାର ବଚନ ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 10

औदुम्बर्याः पूजनाय गत्वा तस्यै निवेद्यताम् । सा हि व्यपनयेद्दुःखं ध्रुवं सा हि प्रकामदा

ଔଦୁମ୍ବରୀଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କର; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଃଖ ହରଣ କରନ୍ତି, ନିଶ୍ଚୟ ଇଷ୍ଟଫଳଦାୟିନୀ।

Verse 11

तेनाऽत्र सहसा प्राप्ता यावन्नष्टमनोरथाः

ସେହି ଉପଦେଶରେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ଆଶା ନଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନେ ନିରାଶ ଥିଲେ।

Verse 12

तस्मात्कुरुष्व कल्याणि यथास्माकं गतिर्भवेत् । माहात्म्यं तव वर्द्धेत त्रैलोक्येऽपि चराचरे

ଏହେତୁ ହେ କଲ୍ୟାଣୀ! ଆମର ଶୁଭ ଗତି ହେବ ଏମିତି କର; ତୁମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକରେ ମଧ୍ୟ, ଚରାଚର ସମସ୍ତରେ, ବୃଦ୍ଧି ପାଉ।

Verse 13

औदुम्बर्युवाच । का शक्तिर्विद्यतेऽस्माकं कृतं सावित्रिसंभवम् । अन्यथा कर्तुमेवाद्य सर्वैरपि सुरासुरैः

ଔଦୁମ୍ବରୀ କହିଲେ—ସାବିତ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ବିଧାନରୁ ଯାହା ଘଟିଛି, ତାହାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ପାଇଁ ଆମର କେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି? ଆଜି ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁର ଏକତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

Verse 14

तथापि शक्तितो देव्यो यतिष्यामि हिताय वः । अष्टषष्टिषु गोत्रेषु भवत्यः संनियोजिताः

ତଥାପି, ହେ ଦେବୀମାନେ, ଯଥାଶକ୍ତି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିବି। ତୁମେ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ଗୋତ୍ରରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ନିୟୋଜିତ ହେବ।

Verse 15

पितामहेन तुष्टेन तत्र पूजामवाप्स्यथ । यूयं रात्रौ च संज्ञाभिर्हास्यपूर्वाभिरेव च

ସେଠାରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ତୁମେ ପୂଜା ପାଇବ। ଏବଂ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ—ପୂର୍ବନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସଙ୍କେତ ଦ୍ୱାରା, ହାସ୍ୟକୁ ପୂର୍ବଭୂମି କରି—ତୁମକୁ ସମୀପ କରାଯିବ।

Verse 16

अद्यप्रभृति यस्यात्र नागरस्य तु मंदिरे । वृद्धिः संपत्स्यते काचिद्वि शेषान्मंडपोद्भवा

ଆଜିଠାରୁ ଏଠାରେ ଯେ କୌଣସି ନାଗରିକଙ୍କ ଘରେ କିଛି ବୃଦ୍ଧି ଘଟିବ—ବିଶେଷକରି ମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ/ପ୍ରତିଷ୍ଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ବୃଦ୍ଧି—ତାହାର ଏହି ଫଳ ହେବ।

Verse 17

तथा या योषितः काश्चित्पुरद्वारं समेत्य च । अदृष्टहास्यमाध्याय क्षपिष्यंति बलिं ततः

ସେହିପରି କିଛି ନାରୀ ନଗରଦ୍ୱାରକୁ ଆସି, ଗୁପ୍ତ ହାସ୍ୟକୁ ଆବରଣ କରି, ପରେ ବଳି (ନୈବେଦ୍ୟ-ଆହୁତି) ଅର୍ପଣ କରିବେ।

Verse 18

तेन वो भविता तृप्तिर्देवानां च यथा मखैः । याः पुनर्न करिष्यंति पूजामेतां मयोदिताम्

ତାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତୃପ୍ତ ହେବ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ମୋ କହିଥିବା ଏହି ପୂଜା କରିବେ ନାହିଁ—

Verse 19

युष्माकं नगरे तासां सुपुत्रो नाशमाप्स्यति । युष्माकमपमाने न सदा रोगी भविष्यति

ତୁମ ନଗରରେ ସେମାନଙ୍କ (ଯେମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି) ସୁପୁତ୍ରମାନେ ବିନାଶ ପାଇବେ ନାହିଁ। ଏବଂ ତୁମ ଅପମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସଦା ରୋଗୀ ହେବେ ନାହିଁ।

Verse 20

तस्मात्तिष्ठध्वमत्रैव रक्षार्थं नगरस्य च । शापव्याजेन युष्माकं वरोऽयं समुपस्थितः

ଏହେତୁ ନଗରର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ତୁମେ ଏଠାରେଇ ରୁହ। ଶାପର ବ୍ୟାଜରେ ଏହି ବର ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो देवशर्मा द्विजोत्तमाः । गंधर्वः पर्वतो जातः स्वपत्न्या सहितस्तदा

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଦେବଶର୍ମା ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ପର୍ବତ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହିତ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା।

Verse 22

यदा चौदुम्बरी शप्ता नारदेन सुरर्षिणा । मानुषी भव क्रुद्धेन तदा संप्रार्थितस्तया

ଯେତେବେଳେ ସୁରର୍ଷି ନାରଦ କ୍ରୋଧରେ ‘ମାନୁଷୀ ଭବ’ ବୋଲି ଚୌଦୁମ୍ବରୀକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କୁ ବିନତି କଲା।

Verse 23

मदर्थं मानुषो भूत्वा तता त्वं चानया सह । सृज मां मानुषीं चेव येन गच्छामि नो भुवि

ମୋ ପାଇଁ, ହେ ପିତା, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ହେଉ ଏବଂ ସେଇ ନାରୀ ସହିତ ମଧ୍ୟ। ମୋତେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟୀ ନାରୀରୂପେ ଜନ୍ମ ଦିଅ, ଯେପରି ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଯାଇ ବସିପାରିବି।

Verse 24

विण्मूत्रसंयुते गर्भे सर्वदोषसमन्विते । ततः सा कृपया तस्याः सत्पत्न्या देवशर्मणः

ମଳମୂତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦୋଷରେ ଯୁକ୍ତ ଗର୍ଭରେ ଥାଇ, ସେ କୃପାବଶେ ଦେବଶର୍ମଣଙ୍କ ସତ୍ପତ୍ନୀ ସେଇ ନାରୀ ପ୍ରତି ମନ ଦେଲା।

Verse 25

अवतीर्णा धरापृष्ठे वानप्रस्थाश्रमे ततः । एवं सा पञ्चमी रात्रिस्तस्य यज्ञस्य सत्तमाः

ତାପରେ ସେ ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରି ଵାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଏଭଳି ସେଇ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞର ପଞ୍ଚମ ରାତ୍ରି ଅତିତ ହେଲା।

Verse 26

उत्सवेन मनोज्ञेन चौदुम्बर्या व्यतिक्रमात् । प्रत्यूषे च ततो जाते यदा तेन विसर्जिता

ମନୋହର ଔଦୁମ୍ବରୀ ଉତ୍ସବ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଭାତ ହେଲାବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଦାୟ ପାଇଲା।

Verse 27

औदुम्बरी तदा प्राह पर्वतं जनकं निजम् । कल्येऽत्रावभृथो भावी विधियज्ञसमुद्भवः

ତେବେ ଔଦୁମ୍ବରୀ ନିଜ ପିତା ପର୍ବତଙ୍କୁ କହିଲା—“ଆସନ୍ତାକାଲି ଏଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପନ୍ନ ଯଜ୍ଞରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ ହେବ।”

Verse 28

सर्वतीर्थमयस्तस्मिन्स्नानं न स्यात्ततः परम् । यास्यामः स्वगृहान्भूयः सर्वैर्देवैः समन्विताः

ସର୍ବତୀର୍ଥମୟ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନାନ ନାହିଁ। ତାପରେ ଆମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ପୁନର୍ବାର ନିଜ-ନିଜ ଧାମକୁ ଫେରିଯିବୁ।

Verse 30

अनेनैव विमानेन त्रयो वापि यथासुखम् । ममापि च वरो जातो यः शापान्नारदोद्भवात् । यज्ञभागो मया प्राप्तो देवानामपि दुर्लभः । पौर्णमासीदिने प्राप्ते विशेषात्स्त्रीजनैः कृतः

“ଏହି ଏକେ ବିମାନରେ ଆମେ ତିନିଜଣ ଯଥାସୁଖ ଭ୍ରମଣ କରିବୁ। ନାରଦଉଦ୍ଭବ ଶାପର ଫଳରେ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ବର ହୋଇଛି—ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଯଜ୍ଞଭାଗ ମୁଁ ପାଇଛି; ବିଶେଷତଃ ପୌର୍ଣ୍ଣମୀ ଦିନେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କରିଥିଲେ।”

Verse 189

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य औदुंबर्युत्पत्तिपूर्वकतत्प्राग्जन्मवृत्तांतवर्णनंनामैकोननवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଔଦୁମ୍ବରୀର ଉତ୍ପତ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂର୍ବଜନ୍ମବୃତ୍ତାନ୍ତବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 189ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।