Adhyaya 188

Verse 1

सूत उवाच । ततस्तु पंचमे चाह्नि संजाते ते द्विजोत्तमाः । श्वेतधौतांबराः सर्वे सुस्नाताः शुचयः स्थिताः

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ପଞ୍ଚମ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ସମସ୍ତେ ଧୋଇଥିବା ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଚି ହୋଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଲେ।

Verse 2

चक्रुः सर्वाणि कर्माणि पुलस्त्येन प्रबोधिताः । सदोमध्ये गताश्चैव ऋत्विग्वरणपूर्वकाः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବିଧିକର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ବରଣ କରି ଯଜ୍ଞଶାଳାର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଗଲେ।

Verse 3

अध्वर्युणा समादिष्टान्प्रैषान्प्रोचुर्यथा क्रमम् । होमार्थं दीप्तवह्नौ च ऋत्विग्भिः सुसमाहितैः

ଅଧ୍ୱର୍ୟୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ପ୍ରୈଷଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଗଲା; ଏବଂ ସୁସମାହିତ ଋତ୍ୱିଜମାନେ ହୋମାର୍ଥେ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 4

एतस्मिन्नेव काले तु ह्युद्गात्रा कर्म योजितम् । शंकुभिः क्रियते यच्च साम गीतिप्रसूचितम्

ସେହି ସମୟରେ ଉଦ୍ଗାତା ସେଇ କର୍ମକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କଲେ; ଯାହା ଶଙ୍କୁ (ଚିହ୍ନଦଣ୍ଡ) ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ ଏବଂ ସାମଗାନର ସ୍ୱରରେ ସୂଚିତ ହୁଏ।

Verse 5

सप्तावर्तं द्विजश्रेष्ठाः सदोमध्यगतेन च । यत्राऽगच्छंति ते सर्वे देवा यज्ञांशलालसाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସଦୋମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ସପ୍ତାବର୍ତ୍ତ କର୍ମସ୍ଥଳେ ଯଜ୍ଞଭାଗଲାଲସାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେଠାକୁ ଆସନ୍ତି।

Verse 6

सोमपानकृते चैव विशेषेण मुदान्विताः । प्रारब्धे सोमभक्ष्येऽथ गीते चोद्गातृनिर्मिते

ସୋମପାନ ନିମିତ୍ତେ ସେମାନେ ବିଶେଷ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସୋମଭକ୍ଷ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଉଦ୍ଗାତାଙ୍କ ଗୀତ ଉଠିଲେ ଯଜ୍ଞର ମଙ୍ଗଳବଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 7

आगता कन्यका चैका सामगीतिसमुत्सुका । शंकुकर्णनजं चित्रं वांछमाना विचक्षणा

ତେବେ ସାମଗୀତ ପ୍ରତି ଉତ୍ସୁକ ଏକ କନ୍ୟା ଆସିଲା। ସେ ବିଚକ୍ଷଣ ଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ; ଶଙ୍କୁ-କର୍ଣ୍ଣଜ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲା।

Verse 8

छन्दोगस्य सुता श्रेष्ठा देवशर्माभिधस्य च । औदुम्बरीति नाम्ना सा सामश्रवणलालसा

ସେ ଦେବଶର୍ମା ନାମକ ଛାନ୍ଦୋଗଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା। ତାହାର ନାମ ଔଦୁମ୍ବରୀ, ସାମସ୍ୱର ଶ୍ରବଣ ପାଇଁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଲସାମୟୀ ଥିଲା।

Verse 9

उद्गातारं च सदसि वचनं व्याजहार सा । यथायथा प्रवर्तंते शंकवः सामसूचिताः

ସଭାରେ ସେ ଉଦ୍ଗାତାଙ୍କୁ କହିଲା—ସାମଗୀତର ସୂଚନା ଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞରେ ଶଙ୍କୁ (କୀଳ) ଗୁଡ଼ିକ କିପରି କ୍ରମେ କ୍ରମେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 10

दक्षिणाग्नौ द्रुतं गत्वा कुरु होमं यथोदितम् । येन त्वं मुच्यसे पापान्न चेद्व्यर्थो भविष्यति

ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ପାଖକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଯଥାବିଧି ହୋମ କର। ତାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ; ନଚେତ୍ ତୁମ ପ୍ରୟାସ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ।

Verse 11

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा साभिप्रायं द्विजोत्तमाः । ततः स चिन्तयामास यावत्तद्व्याहृतं वचः

ତାହାର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅର୍ଥ ସହିତ ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଥମ୍କିଲେ। ପରେ ସେ କିଛି ସମୟ ତାଙ୍କ କହିଥିବା କଥା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 12

ततः पप्रच्छ तां कन्या मुद्गाता विस्मयान्वितः । कुतस्त्वमसि चाऽयाता सुता कस्य वदस्व मे

ତାପରେ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ଗାତ ସେ କନ୍ୟାକୁ ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କାହାର କନ୍ୟା? ମୋତେ କୁହ।”

Verse 13

औदुम्बर्युवाच । पर्वतस्य सुता चास्मि विख्याता देवशर्मणः । जातिस्मरा महाभाग प्राप्ता गन्धर्वलोकतः

ଔଦୁମ୍ବରୀ କହିଲା—“ମୁଁ ପର୍ବତଙ୍କ କନ୍ୟା; ‘ଦେବଶର୍ମା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ମହାଭାଗ, ମୋତେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ ଅଛି; ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବଲୋକରୁ ଆସିଛି।”

Verse 14

उद्गातोवाच । गन्धर्वस्य सुता कस्य केन शप्तासि पुत्रिके । कदा ते भविता मोक्षो मानुषत्वस्य कीर्त्तय

ଉଦ୍ଗାତ କହିଲେ—“ହେ ପୁତ୍ରିକେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ କାହାର କନ୍ୟା? କିଏ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଛି? ଏହି ମାନବ ଅବସ୍ଥାରୁ ତୁମର ମୋକ୍ଷ କେବେ ହେବ—ମୋତେ କୁହ।”

Verse 15

औदुम्बर्युवाच । नारदः पर्वतश्चैव गन्धर्वौ विदितौ जनैः । पर्वतस्य सुता चास्मि शप्ताहं नारदेन हि

ଔଦୁମ୍ବରୀ କହିଲେ—ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ ଦୁହେଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗନ୍ଧର୍ବ। ମୁଁ ପର୍ବତଙ୍କ କନ୍ୟା; ନାରଦ ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ।

Verse 16

विपंचीं वादयन्स्वैरं दृष्टः स मुनिसत्तमः । अजानंत्या च तानानां विशेषं मूर्च्छनोद्भवम् । मया स हसितोऽतीव तानभंगतया गतः

ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ବିପଞ୍ଚୀ ବାଜାଉଥିବା ଦେଖାଗଲେ। ମୂର୍ଛନାଜନିତ ସ୍ୱର-ତାନର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭେଦ ନ ଜାଣି, ତାଙ୍କ ତାନ ‘ଭାଙ୍ଗିଗଲା’ ବୋଲି ଭାବି ମୁଁ ଅତ୍ୟଧିକ ହସି ଉପହାସ କଲି।

Verse 17

ततः स कुपितो मह्यं ददौ शापं द्विजोत्तमः । मिथ्यापहसितो यस्मादहं शापमतोऽर्हसि

ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ସେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ—“ତୁମେ ମିଥ୍ୟାଭାବେ ମୋତେ ଉପହାସ କରିଛ; ତେଣୁ ତୁମେ ଶାପର ଯୋଗ୍ୟ।”

Verse 18

मानुषाणामयं धर्मस्तस्मात्त्वं मानुषी भव । मया प्रसादितः सोऽथ पित्रा सार्धं मुनीश्वरः

“ଏହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଧର୍ମ; ତେଣୁ ତୁମେ ମାନୁଷୀ ହେଉ।” ପରେ ମୁଁ ଓ ମୋ ପିତା ସହିତ ମିଶି ସେ ମୁନୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲୁ।

Verse 19

शापांतं कुरु मे नाथ बालिशाया विशेषतः । मानुषत्वं च मे भूयात्सुस्थाने सुकुले विभो

ହେ ନାଥ! ମୋ ଶାପର ଅନ୍ତ କରନ୍ତୁ—ବିଶେଷକରି ମୁଁ ବାଳିଶା ଥିଲି। ହେ ବିଭୋ, ମୋର ମାନବଜନ୍ମ ସୁସ୍ଥାନରେ ଓ ସୁକୁଳରେ ହେଉ।

Verse 20

सुस्थाने चांतकालश्च ब्राह्मणस्य निवेशने । ततोऽहं तेन संप्रोक्ता चमत्कारपुरें शुभे

(ସେ ବରଦାନ ଦେଲେ ଯେ) ମୋର ଅନ୍ତକାଳ ଏକ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନରେ, ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିବାସରେ ହେଉ । ତତ୍ପରେ ସେ ମୋତେ ଶୁଭ ଚମତ୍କାରପୁର ଯିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ ।

Verse 21

देवशर्मा तु विप्रेंद्रः कुलीनः सर्वशास्त्रवित् । तस्य तु ब्राह्मणी नाम्ना सत्यभामेति विश्रुता

ଦେବଶର୍ମା ନାମକ ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ କୁଳୀନ ଏବଂ ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସତ୍ୟଭାମା ନାମରେ ସୁବିଖ୍ୟାତ ଥିଲେ ।

Verse 22

तस्या गर्भं समासाद्य मानुषत्वं समाचर । यदा पैतामहो यज्ञस्तस्मिन्क्षेत्रे भविष्यति

"ତୁମେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ଧାରଣ କର । ଯେବେ ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ 'ପୈତାମହ' ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ (ସେତେବେଳେ ନିୟତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ) ।"

Verse 23

उद्गातुः समये तस्य शंकोश्चैव विपर्यये । तदा तु स त्वया वाच्यो ह्यस्थाने शंकुराहितः । सर्वदेवसभा मध्ये तदा मोक्षो भविष्यति

"ଉଦ୍ଗାତାଙ୍କ ସମୟରେ ଏବଂ ଯେବେ ଶଙ୍କୁ (ଖୁଣ୍ଟ) ବିପରୀତ ସ୍ଥିତିରେ ଥିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମକୁ କହିବାକୁ ହେବ: 'ଶଙ୍କୁ ଭୁଲ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି ।' ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସଭା ମଧ୍ୟରେ, ସେତେବେଳେ ତୁମର ମୋକ୍ଷ ହେବ ।"

Verse 24

इमां मे दैविकीं कांतां तनुं पश्य द्विजोत्तम । विमानं पश्य चायातं पित्रा संप्रेषितं मम

"ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୋର ଏହି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ କାନ୍ତିମାନ ଶରୀରକୁ ଦେଖ । ଏବଂ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଏହି ବିମାନକୁ ଦେଖ ଯାହା ଏଠାକୁ ଆସିଛି ।"

Verse 25

उद्गातोवाच । तुष्टोऽहं ते विशालाक्षि यज्ञस्याऽविघ्नकारके । न वृथा दर्शनं मे स्याद्विशेषाद्देवसंभवे । वरं वरय मत्तस्त्वं तस्मादौदुम्बरीप्सितम्

ଉଦ୍ଗାତା କହିଲେ—ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ଯଜ୍ଞର ବିଘ୍ନନାଶିନୀ! ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ଥିବାରୁ ମୋର ଦର୍ଶନ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ହେ ଔଦୁମ୍ବରୀ, ମୋଠାରୁ ଇଚ୍ଛିତ ବର ମାଗ।

Verse 26

औदुम्बर्युवाच । यदि मे यच्छसि वरं सन्तुष्टो ब्राह्मणोत्तम । सर्वेषामेव देवानां पुरतश्च ददस्व तम्

ଔଦୁମ୍ବରୀ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମ! ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋତେ ବର ଦେବେ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହିଁ ସେହି ବର ମୋତେ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।

Verse 27

अद्यप्रभृति यः कश्चिद्यज्ञं भूमौ समाचरेत् । तस्मिन्सदसि मध्यस्था मूर्तिः कार्या यथा मम

ଆଜିଠାରୁ ପୃଥିବୀରେ ଯେ କେହି ଯଜ୍ଞ କରିବ, ସେହି ଯଜ୍ଞସଭା (ସଦସ)ର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମୋ ରୂପସଦୃଶ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି ସ୍ଥାପନ କରାଯିବ।

Verse 28

ततो मत्पुरतश्चैव कार्यं शकुप्रचारणम् । स्वर्गस्थाया भवेत्तुष्टिर्मम तेन कृतेन च

ତାପରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ ‘ଶକୁ-ପ୍ରଚାରଣ’ କରାଯିବ; ସେହି କର୍ମ ହେଲେ ସ୍ୱର୍ଗସ୍ଥା ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି।

Verse 29

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा उद्गाता तामथाब्रवीत् । अद्यप्रभृति यः कश्चिद्यज्ञमत्र करिष्यति

ସୂତ କହିଲେ—ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଉଦ୍ଗାତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆଜିଠାରୁ ଯେ କେହି ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ କରିବ…”

Verse 30

सदोमध्ये तु तां स्थाप्य पूजयित्वा विलेपनैः । वस्त्रैराभरणैश्चैव गन्धपुष्पानुलेपनैः

ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଲେପନ-ଚନ୍ଦନାଦିଦ୍ୱାରା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଅର୍ପଣ କରି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପର ଅନୁଲେପନ ସହିତ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ।

Verse 31

ततः शंकुप्रचारं तु करिष्यति तदग्रतः । एतद्वाक्यं मया प्रोक्तं सर्वदेवसमा गमे

ତାପରେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଶଙ୍କୁ-ପ୍ରଚାର (ଖୁଣ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମାପ ଓ ଚିହ୍ନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା କ୍ରିୟା) ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଯିବ। ଏହି ବାକ୍ୟ ମୁଁ ସର୍ବଦେବ ସମାଗମରେ କହିଛି।

Verse 32

नान्यथा भावि भद्रं ते त्वं संतोषं परं व्रज । त्वया विरहितं भद्रे सदःकर्म करिष्यति

ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ—ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏବେ ତୁମେ ପରମ ସନ୍ତୋଷକୁ ଯାଅ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ସଦଃକର୍ମ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ।

Verse 33

वृथा भावि च तत्सर्वं यथा भस्महुतं तथा । या नारी सदसो मध्ये फलैस्त्वां पूजयिष्यति

ନହେଲେ ସେ ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ, ଯେପରି ଭସ୍ମରେ ଆହୁତି ଦିଆଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେ ନାରୀ ସଭାମଧ୍ୟରେ ଫଳଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପୂଜିବ…

Verse 34

फलेफले कोटिगुणं तस्याः श्रेयो भविष्यति । सफलाश्च दिशः सर्वा भविष्यंति न संशयः

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫଳ ଅର୍ପଣରେ ତାହାର ଶ୍ରେୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ କୋଟିଗୁଣ ହେବ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଫଳଦାୟକ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 35

वस्त्रमाभरणं या च पुष्पधूपादिकं तथा । तुभ्यं दास्यति तत्सर्वं तस्याः कोटिगुणं फलम्

ଯେ ନାରୀ ତୁମକୁ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଏବଂ ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଆଦି ଯାହା କିଛି ଅର୍ପଣ କରିବ, ତାହାର ସମସ୍ତ ଦାନଫଳ ତାଙ୍କୁ କୋଟିଗୁଣ ମିଳିବ।

Verse 36

परं तावत्प्रतीक्षस्व मा विमानं समारुह । देवि केनापि कार्येण तव पूजां समाचरे

କିନ୍ତୁ ଏବେ କିଛି ସମୟ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର; ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରନି। ହେ ଦେବୀ, କୌଣସି ଉପାୟରେ ତୁମ ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉ।

Verse 37

देवा ऊचुः । युक्तं त्वया द्विजश्रेष्ठ वचनं समुदाहृतम् । अस्माकमपि वाक्येन सत्यमेतद्भविष्यति

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେ ବଚନ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲ, ତାହା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ। ଆମ ବାକ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ ହେବ।

Verse 38

सूत उवाच । उद्गात्रा सैतमुक्ता च तिष्ठतिष्ठेत्यथोदिता । देवी वरविमानेन गृहीता सांऽबरे स्थिता

ସୂତ କହିଲେ—ଉଦ୍ଗାତା ଏପରି କହି, ପୁଣି ‘ଥାଅ, ଥାଅ’ ବୋଲି ରୋକିଲେ; ଦେବୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଗୃହୀତ ହୋଇ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 39

एतस्मिन्नेव काले तु देवशर्मसुताऽभवत् । देवी नगरमध्यस्थां सर्वा नार्यो द्विजोत्तमाः

ସେହି ସମୟରେ ଦେବଶର୍ମାଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଦେବୀ ନଗରମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ; ସମସ୍ତ ନାରୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ ସମବେତ ହେଲେ)।

Verse 40

कुतूहलात्समायातास्तस्या दर्शनलालसाः । काचित्फलानि चादाय काचिद्वस्त्राणि भक्तितः । यथार्हं पूजिता ताभिः सर्वाभिश्च द्विजोत्तमाः

କୁତୁହଳରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନଲାଲସାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ। କେହି ଫଳ ଆଣିଲେ, କେହି ଭକ୍ତିରେ ବସ୍ତ୍ର ଆଣିଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସମସ୍ତେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।

Verse 41

श्रुत्वा स्वदुहितुः सोऽपि देवशर्मा समाययौ । सपत्नीकः प्रहृष्टात्मा विस्मयोत्फुल्ललोचनः

ନିଜ କନ୍ୟାର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ଦେବଶର୍ମା ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେ ପତ୍ନୀସହିତ ଥିଲେ; ହର୍ଷରେ ମନ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ, ବିସ୍ମୟରେ ଚକ୍ଷୁ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା।

Verse 42

सोऽपि यावत्प्रणामं च तस्याश्चक्रे द्विजो त्तमाः । सपत्नीकस्तदा प्रोक्त्वा निषिद्धस्तु तथा तया

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ପତ୍ନୀସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ତାଙ୍କୁ ସେ କହି ତାହା କରିବାରୁ ନିଷେଧ କଲା।

Verse 43

ताततात नमस्कारं मा मे कुरु सहांबया । प्राप्ता स्वर्गगतिर्नाम मम नाशं प्रया स्यति

“ହେ ପିତା, ପିତା! ମାତା ସହିତ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି; (ଏମିତି କଲେ) ମୋର ସେ ପ୍ରାପ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେବ।”

Verse 44

तिष्ठात्रैव सपत्नीको यावदद्य दिनं विभो । त्वामादाय सपत्नीकं यास्यामि त्रिदिवालयम् । अनेनैव शरीरेण याचयित्वा सुरो त्तमान्

“ହେ ପୂଜ୍ୟ! ଆଜି ଦିନ ସାରା ଆପଣ ପତ୍ନୀସହିତ ଏଠିଏ ରୁହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପତ୍ନୀସହିତ ନେଇ ତ୍ରିଦିବାଳୟକୁ ଯିବି, ଏହି ଦେହରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବି।”}]}}

Verse 45

ततस्तौ हर्षितौ तत्र पितरौ हि व्यवस्थितौ । प्रेक्षमाणौ सुतायास्तां पूजां जनविनिर्मिताम् । मन्यमानौ तदात्मानमधिकं सर्व देहिनाम्

ତେବେ ସେଇ ଦୁଇ ପିତାମାତା ସେଠାରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ, ଲୋକମାନେ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଯେ ପୂଜା ଗଢ଼ିଥିଲେ ତାହା ଦେଖୁଥିଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାକୁ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କଲେ।

Verse 46

तस्य ये स्वजनाः केचित्सर्वे तेऽपि द्विजोत्तमाः । शंसमाना सुतां तां तु तत्समीपं व्यवस्थिताः

ତାଙ୍କର ଯେ କିଛି ସ୍ୱଜନ ସେଠାରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ; ସେମାନେ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କରି ତାହାର ସମୀପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो भृगुर्यत्र पितामहः । निष्क्रम्य सदसस्तस्मात्कृताञ्जलिरुवाच तम्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଭୃଗୁ ଯେଉଁଠାରେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଥିଲେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଇ ସଭାରୁ ବାହାରି କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 48

उद्गात्रा देव चात्मीयो मार्गः श्रुतिविवर्जितः । विहितः कन्यकां धृत्वा सदोमध्ये सुरेश्वर

ହେ ଦେବ! ସେଇ ଉଦ୍ଗାତା ଶ୍ରୁତି-ପ୍ରମାଣ ହୀନ ନିଜସ୍ୱ ମାର୍ଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛି; ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ସଭାମଧ୍ୟରେ କନ୍ୟାକୁ ରଖି ଏହି ବିଧି କରାଯାଇଛି।

Verse 49

देवत्वं जल्पितं तस्या नागर्याः सुरसंनिधौ । सोमपानं तथा कुर्मो वयं तत्र तया सह

ଦେବମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ସେଇ ନଗରୀ-କନ୍ୟା ନିଜ ଦେବତ୍ୱ କଥା କହିଛି; ଏବଂ ସେଠାରେ ଆମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସୋମପାନ ମଧ୍ୟ କରୁଛୁ।

Verse 51

सोऽब्रवीच्छापभ्रष्टेयं गन्धर्वी ब्राह्मणालये । अवतीर्णा विधेर्यज्ञे मुक्ति रस्याः प्रकीर्तिता

ସେ କହିଲେ—ଶାପରେ ପଦଭ୍ରଷ୍ଟ ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗୃହରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ତାହାର ମୁକ୍ତି ପ୍ରକୀର୍ତିତ ହୋଇଛି।

Verse 52

नारदेन पुरा देव कोपेन च तथा मुदा । तस्या देव वरो दत्तो मया तुष्टेन सांप्रतम्

ହେ ଦେବ! ପୂର୍ବକାଳେ ନାରଦଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ—କେବେ କ୍ରୋଧରେ, କେବେ ଆନନ୍ଦରେ—ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏବେ ତାକୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ବର ଦେଇଛି।

Verse 53

शंकुप्रचारं नो बाह्यं तव संपत्स्यते क्वचित् । देवैः सर्वैः समानीता प्रतिष्ठां प्रपितामह

ହେ ପ୍ରପିତାମହ! ଶଙ୍କୁଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ସୀମାର ବାହାରେ ତୁମ ଗମନ କେବେ ହେବ ନାହିଁ; କାରଣ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ର ହୋଇ ତୁମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 54

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः कैलासाच्च द्विजोत्तमाः । श्रुत्वा चौदुंबरीजातं माहात्म्यं धरणीतले

ଏହି ମଧ୍ୟରେ କୈଲାସରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଧରଣୀତଳରେ ଉଦୁମ୍ବରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସେଇ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସେମାନେ ଶୁଣିଥିଲେ।

Verse 55

यज्ञे पैतामहे चैव हाटकेश्वरसंभवे । क्षेत्रे पुण्यतमे तत्र पूजार्थं द्विजसत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେମାନେ ପୂଜାର୍ଥେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ, ପୈତାମହ ଯଜ୍ଞରେ, ଏବଂ ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ-ସ୍ଥାନରେ।

Verse 56

हृष्टा मातृगणा ये च अष्टषष्टिप्रमाणतः । पूज्यंते ये च गन्धर्वैः सिद्धैः साध्यैर्मरुद्गणैः

ହର୍ଷିତ ମାତୃଗଣ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ସଂଖ୍ୟାର; ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ ଓ ମରୁଦ୍ଗଣ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

Verse 57

पृथक्पृथग्विधै रूपैर्लोकविस्मयकारकैः । नृत्यंत्यश्च हसंत्यश्च गायंत्यश्च तथापराः

ଲୋକକୁ ବିସ୍ମୟ କରାଉଥିବା ନାନା ରୂପରେ; କେହି ନୃତ୍ୟ କଲେ, କେହି ହସିଲେ, ଅନ୍ୟେ ଗାଇଲେ।

Verse 58

तासां कोलाहलं श्रुत्वा ब्रह्मविष्णुपुरःसराः । विस्मयं परमं प्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः

ତାଙ୍କର ମହା କୋଲାହଳ ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ ଅଗ୍ରଣୀ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ସମସ୍ତ ଦେବ ପରମ ବିସ୍ମୟ ପାଇଲେ।

Verse 59

किमेतदिति जल्पंतः प्रोत्थिता यज्ञमंडपात् । एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः सर्वास्ता यत्र पद्मजः

“ଏହା କଣ?” ବୋଲି କହି ସେମାନେ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରୁ ଉଠିଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ଯେଉଁଠି ଥିଲେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 60

प्रणम्य शिरसा हृष्टास्ततः प्रोचुस्तु सादरम् । वयमेवं समायाताः श्रुत्वा ते यज्ञमुत्तमम्

ସେମାନେ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସାଦରେ କହିଲେ—“ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞର କଥା ଶୁଣି ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ।”

Verse 61

आमंत्रिताश्च देवेश वायुना जगदायुना । यज्ञभागा न चास्माकं विद्यंते यज्ञकर्मणि

ହେ ଦେବେଶ! ଜଗତର ପ୍ରାଣସ୍ୱରୂପ ବାୟୁ ଆମକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ଆମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞଭାଗ ନାହିଁ।

Verse 62

एतान्येव दिनानीह नायातास्तेन पद्मज । औदुंबरीं वयं श्रुत्वा ह्यपूर्वां तेन संगताः

ହେ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା)! ସେଥିଠାରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏତିକି କିଛି ଦିନମାତ୍ର ଗତ ହୋଇଛି। ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ, ଅପୂର୍ବ ଔଦୁମ୍ବରୀର କଥା ଶୁଣି ଆମେ ସମେତ ହୋଇ ଆସିଛୁ।

Verse 63

सा दृष्ट्वा पूजिताऽस्माभिः प्रणिपातपुरःसरम् । पर्वतस्य सुता यस्माद्गन्धर्वस्य महात्मनः

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଣାମ କରି ପରେ ପୂଜା କଲୁ; କାରଣ ସେ ‘ପର୍ବତ’ ନାମକ ମହାତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ କନ୍ୟା।

Verse 64

सर्वकामप्रदा स्त्रीणां सर्वदेवैः प्रतिष्ठिता । स्थानं दर्शय चास्माकं त्वं देव प्रपितामह

ସେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ହେ ଦେବ ପ୍ରପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)! ଆମ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶାନ୍ତୁ।

Verse 65

अष्टषष्टिप्रमाणश्च गणोऽस्माकं व्यवस्थितः । तच्छ्रुत्वा पद्मजो ज्ञात्वा संकीर्णं यतमंडपम् । व्याप्तं देवगणैः सर्वैस्त्रयस्त्रिंशत्प्रमाणकैः

ଆମର ଗଣ ଅଠଷଠି ସଂଖ୍ୟାରେ ସୁସଂଗଠିତ। ଏହା ଶୁଣି ପଦ୍ମଜ ଜାଣିଲେ ଯେ ଯତମଣ୍ଡପ (ସଭାମଣ୍ଡପ) ଭିଡ଼ରେ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି—ତେତ୍ରିଶ ପ୍ରକାର ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 66

ततो मध्यगमाहूय स तदा नगरोद्भवम् । श्रुताध्ययनसंपन्नं वृहस्पतिमिवापरम् । अब्रवीच्छ्लक्ष्णया वाचा त्यक्ता मौनं पितामहः

ତେବେ ସେ ମଧ୍ୟକୁ ଡାକି ନାଗରମଧ୍ୟେ ଜନ୍ମିତ, ଶ୍ରୁତି-ଅଧ୍ୟୟନେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଅପର ବୃହସ୍ପତି ସଦୃଶ ତାହାକୁ ଆଗେ ଆଣିଲେ। ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମୌନ ତ୍ୟାଗ କରି ମୃଦୁ ବାଣୀରେ କହିଲେ।

Verse 67

त्वं गत्वा मम वाक्येन विप्रान्नागरसंभवान् । प्रब्रूहि गोत्रमुख्यांश्च ह्यष्टषष्टिप्रमाणतः

ତୁମେ ମୋର ବାକ୍ୟ ନେଇ ଯାଇ ନାଗରସମ୍ଭବ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ କହ; ଏବଂ ଗୋତ୍ରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ସଂଖ୍ୟାନୁସାରେ ଘୋଷଣା କର।

Verse 68

एते मातृगणाः प्राप्ता अष्टषष्टिप्रमाणकाः । एकैक गोत्रमुख्याश्च एकैकस्य प्रमाणतः

ଏହି ମାତୃଗଣ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋତ୍ରର ଏକେକ ମୁଖ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସମାଗତ।

Verse 69

स्वेस्वे भूमिविभागे च स्थानं यच्छतु सांप्रतम् । एतत्साहाय्यकं कार्यं भवद्भिर्मम नागराः । प्रसादं प्रचुरं कृत्वा येन तुष्टिं प्रयांति च

ଏବେ ନିଜନିଜ ଭୂମିବିଭାଗରେ ତାଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସ୍ଥାନ ଦିଅ। ହେ ମୋ ନାଗରମାନେ, ଏହି ସାହାଯ୍ୟକ ସେବା ତୁମେ କରିବାକୁ ହେବ—ପ୍ରଚୁର ପ୍ରସାଦ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଯେପରି ସେମାନେ ତୁଷ୍ଟି ପାଆନ୍ତି।

Verse 70

ततः स सत्वरं गत्वा तान्समाहूय नागरान् । प्रोवाच विनयोपेतः प्रणिपत्य ततः परम्

ତାପରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ସେହି ନାଗରମାନଙ୍କୁ ଡାକି ସମାହୂତ କଲା; ବିନୟସହିତ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 71

तच्छ्रुत्वा नागराः सर्वे संतोषं परमं गताः । एकैकस्य गणस्यैव ददुः स्थानं निजं तदा

ସେ କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ନାଗର ପରମ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ। ତାପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଣକୁ ତାହାର ନିଜ ଯଥୋଚିତ ସ୍ଥାନ ଦିଆଗଲା।

Verse 72

ततस्ताः मातरः सर्वाः प्रणिपत्य पितामहम् । तदनन्तरमेवाथ गायत्रीं भक्तिपूर्वकम्

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ମାତୃଦେବୀମାନେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତଦନନ୍ତରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମୀପେ ଯାଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।

Verse 73

विप्रसंसूचिते स्थाने सर्वाश्चैव व्यवस्थिताः । पूजितास्तर्पिताश्चैव बलिभिर्विविधैरपि

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେ ସ୍ଥାନ ସୂଚିତ କଲେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିତ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ବଳି-ନୈବେଦ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ କରାଗଲା।

Verse 74

ततो गायन्ति ता हृष्टा नृत्यंति च हसंति च । तर्पिता ब्राह्मणेन्द्रैश्च प्रोचुश्च तदनन्तरम्

ତାପରେ ସେମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଗାଇଲେ, ନୃତ୍ୟ କଲେ ଓ ହସିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପରେ କହିଲେ।

Verse 75

न यास्यामो परं स्थानं स्थास्यामोत्रैव सर्वदा । ईदृशा यत्र विप्रेन्द्राः सर्वे भक्तिसमन्विताः

ଆମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନକୁ ଯିବୁନାହିଁ; ଆମେ ସଦା ଏଠାରେଇ ବସିବୁ—ଯେଉଁଠି ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିପ୍ରମାନେ ସମସ୍ତେ ଭକ୍ତିସମନ୍ୱିତ।

Verse 76

ईदृशं च महाक्षेत्रं हाटकेश्वरसंभवम् । एतस्मिन्नेव काले तु सावित्री तत्र संस्थिता

ଏପରି ମହାକ୍ଷେତ୍ର ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରଭାବରୁ ଉଦ୍ଭବିତ। ସେହି ସମୟରେ ସେଠାରେ ସାବିତ୍ରୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 77

प्रणिपत्य द्विजैः सर्वैर्गच्छमाना निवारिता । मा देवयजनं गच्छ सावित्रि पतिवल्लभे

ଯାଉଥିବା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ନମସ୍କାର କରି ରୋକିଲେ ଏବଂ କହିଲେ— ‘ହେ ପତିବଲ୍ଲଭେ ସାବିତ୍ରୀ, ଦେବଯଜନ (ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ)କୁ ଯାଅ ନାହିଁ।’

Verse 78

ब्रह्मणा परिणीतास्ति गायत्रीति वरांगना

‘ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରାଙ୍ଗନା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ବିବାହ କରିଛନ୍ତି।’

Verse 79

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सावित्री भ्रांतलोचना । दुःखशोकसमोपेता बाष्पव्याकुललोचना

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲା; ଦୁଃଖ-ଶୋକରେ ଆବୃତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅଶ୍ରୁରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା।

Verse 80

दृष्ट्वा ता नृत्यमानाश्च गायमानास्तथैव च । उत्कूर्दतीर्धरापृष्ठे संतोषं परमं गताः

ସେମାନଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଓ ସେହିପରି ଗାନ କରୁଥିବା ଦେଖି—ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ଉଛଳିକୁଦି—ସେମାନେ ପରମ ସନ୍ତୋଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 81

शशापाथ च सावित्री बाष्पगद्गदया गिरा । सपत्न्या मम यत्पूजां कृत्वा वै सुसमागताः

ତେବେ ସାବିତ୍ରୀ ଅଶ୍ରୁଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ ଶାପ ଦେଲେ— “ସପତ୍ନୀ ସହିତ ମୋ ପୂଜା କରି, ତୁମେ ସମ୍ମତିରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆସିଛ…”

Verse 82

न प्रणामः कृतोऽस्माकं मम दुःखेन दुःखिताः । तस्मान्नैवापरं स्थानं गमिष्यथ कथंचन

“ତୁମେ ଆମକୁ ପ୍ରଣାମ କରିଲ ନାହିଁ, ମୋ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ମଧ୍ୟ ହେଲ ନାହିଁ। ତେଣୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବ ନାହିଁ।”

Verse 83

नागराणां च नो पूजा कदाचित्प्रभविष्यति । न प्रासादोऽथ युष्माकं कदाचित्संभविष्यति

“ନାଗରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ପୂଜା କେବେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବ ନାହିଁ; ତୁମମାନଙ୍କର ପ୍ରାସାଦ-ଦେଉଳ ମଧ୍ୟ କେବେ ସମ୍ଭବ ହେବ ନାହିଁ।”

Verse 84

शीतकाले तु शीतेन ह्युष्णकाले च रश्मिभिः । वर्षाकाले तु तोयेन क्लेशं यास्य थ भूरिशः

“ଶୀତକାଳେ ଶୀତରେ, ଉଷ୍ଣକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟରଶ୍ମିରେ, ବର୍ଷାକାଳେ ଜଳରେ— ତୁମେ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଲେଶ ଭୋଗିବ।”

Verse 85

एवमुक्त्वा ततो देवी सा तत्रैव व्यवस्थिता । नागराणां वरस्त्रीभिः सर्वाभिः परिवारिता

ଏପରି କହି ସେ ଦେବୀ ସେଠାରେଇ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ; ନାଗରମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ରହିଲେ।

Verse 86

संबोध्यमाना सततं सुस्त्रीणां चेष्टितेन च । एतस्मिन्नेव काले तु भगवांस्तीक्ष्णदीधितिः

ସାଧ୍ବୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର ସମ୍ବୋଧନ ଓ ସେବାଚେଷ୍ଟାରେ ଉପଚରିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସେହି ସମୟରେ ଭଗବାନ ତୀକ୍ଷ୍ଣକିରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ…

Verse 87

अस्तं गतो महाञ्छब्दः प्रस्थितो यज्ञमंडपे । याज्ञिकानां तु विप्राणां सुमहाञ्छास्त्रसंभवः

ମହାଶବ୍ଦ ଅସ୍ତମିତ ହେଲା (ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସହ), କାର୍ଯ୍ୟ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା; ଯାଜ୍ଞିକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରଜନ୍ୟ ଅତିମହାନ ଜପୋଚ୍ଚାର ଉଦ୍ଭବିଲା।

Verse 188

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये मातृगणगमनसावित्रीदत्त मातृगणशापवर्णनंनामाष्टाशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ମାତୃଗଣଗମନ ଓ ସାବିତ୍ରୀଦତ୍ତ ମାତୃଗଣଶାପବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୧୮୮ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।