Adhyaya 187

Verse 1

सूत उवाच । चतुर्थे दिवसे प्राप्ते ततो यज्ञसमुद्भवे । ऋत्विग्भिर्याज्ञिकं कर्म प्रारब्धं तदनंतरम्

ସୂତ କହିଲେ—ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଆସିଲାପରେ, ସେଇ ଆରମ୍ଭିତ ଯଜ୍ଞରେ ଋତ୍ୱିଜମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଯାଜ୍ଞିକ କର୍ମ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 2

सोमपानादिकं सर्वं पशोर्हिंसादिकं तथा । पशोर्गुदं समादाय प्रस्थाता च व्यधारयत्

ସୋମପାନ ଆଦି ସମସ୍ତ ବିଧି, ଏବଂ ପଶୁସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ହିଂସା ଆଦି କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପ୍ରସ୍ଥାତା ପଶୁର ଆନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି ବିଧିମତେ ପୃଥକ୍ କରି ରଖିଲେ।

Verse 3

एकांते सदसो मध्ये होमार्थं द्विजसत्तमाः । तस्मिन्व्याकुलतां याते ब्राह्मणः कश्चिदागतः

ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ଯଜ୍ଞସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ହୋମାର୍ଥେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ସେଠାରେ ହଳଚଳ ହେଲା, ଏବଂ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 4

युवा तत्र प्रविष्टस्तु मांस भक्षणलालसः । ततो गुदं पशोर्दृष्ट्वा भक्षयामास चोत्सुकं

ଜଣେ ଯୁବକ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣର ଲୋଭରେ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ପରେ ପଶୁର ଆନ୍ତ୍ର ଦେଖି ଉତ୍ସୁକତାରେ ସେ ତାହା ଭକ୍ଷିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 5

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः प्रस्थाता तस्य संनिधौ । भक्षमाणं समालोक्य तं शशाप ततः परम्

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରସ୍ଥାତା (ଆଚାର୍ଯ୍ୟ) ତାହାର ସମୀପକୁ ଆସିଲେ। ତାକୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ଦେଖି ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 6

धिग्धिक्पापसमाचार होमार्थं यद्गुदं धृतम् । तत्त्वया दूषितं लौल्याद्यज्ञविघ्नकरं कृतम्

ଧିକ୍ ଧିକ୍, ପାପାଚାରୀ! ହୋମ ପାଇଁ ରଖାଯାଇଥିବା ଗୁଡ଼କୁ ତୁମେ ଲୋଭରେ ଅପବିତ୍ର କରି ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କଲ।

Verse 7

उच्छिष्टेन मया होमः कर्तव्यो नैव सांप्रतम् । राक्षसानामिदं कर्म यत्त्वया समनुष्ठितम्

ଏବେ ଯାହା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ (ଅପବିତ୍ର) ହୋଇଗଲା, ତାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ହୋମ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମେ କରିଥିବା କାମ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର କର୍ମ।

Verse 8

तस्मात्त्वं मम वाक्येन राक्षसो भव मा चिरम्

ଏହେତୁ ମୋର ବାକ୍ୟଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ରାକ୍ଷସ ହେଉ।

Verse 9

एतस्मिन्नेव काले तु ह्यूर्ध्वकेशोऽभवद्धि सः । रक्ताक्षः शंकुकर्णश्च कृष्णदन्तोऽतिभैरवः

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଊର୍ଧ୍ୱକେଶ ହେଲା—ରକ୍ତାକ୍ଷ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, କୃଷ୍ଣଦନ୍ତ ଏବଂ ଅତିଭୟଙ୍କର।

Verse 10

लम्बोष्ठो विकरालास्यो मांसमेदोविवर्जितः । त्वगस्थिस्नायुशेषश्च ।चामुण्डाकृतिरेव च

ଝୁଲିଥିବା ଓଠ ଓ ବିକରାଳ ଫାଟିଥିବା ମୁହଁ; ମାଂସ-ମେଦ ଶୂନ୍ୟ—କେବଳ ଚର୍ମ, ଅସ୍ଥି ଓ ସ୍ନାୟୁ ଶେଷ—ସେ ଚାମୁଣ୍ଡା-ସଦୃଶ ଭୟାନକ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲା।

Verse 11

स च विश्वावसुर्नाम पुलस्त्यस्य सुतो मुनिः । मंत्रपूतस्य मांसस्य भक्षणार्थं समागतः

ସେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିଶ୍ୱାବସୁ ନାମକ ମୁନି; ମନ୍ତ୍ରପୂତ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲା।

Verse 12

वेदवेदांगतत्त्वजः पौत्रस्तु परमेष्ठिनः । तं दृष्ट्वा राक्षसाकारं वित्रेसुः सर्वतो द्विजाः

ସେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ପରମେଷ୍ଠିଙ୍କ ପୌତ୍ର; କିନ୍ତୁ ତାକୁ ରାକ୍ଷସାକାର ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଚାରିଦିଗରେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।

Verse 13

राक्षोघ्नानि च सूक्तानि जजपुश्चापरे तथा । केचिच्छरणमापन्ना विष्णो रुद्रस्य चापरे

କେହି ରାକ୍ଷସନାଶକ ସୂକ୍ତ ଜପ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାର କଲେ; କେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ, ଆଉ କେହି ରୁଦ୍ରଙ୍କ।

Verse 14

पितामहस्य चान्ये तु गायत्र्याः शरणं गताः । रक्षरक्षेति जल्पन्तो भयसंत्रस्तमानसाः

କେହି ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ, ଆଉ କେହି ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ଭୟରେ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତ ମନେ ସେମାନେ ‘ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର’ ବୋଲି ପୁନଃପୁନଃ ଆର୍ତ୍ତନାଦ କଲେ।

Verse 15

सोऽपि दृष्ट्वा तदात्मानं गतं राक्षसतां द्विजाः । बाष्पपूर्णेक्षणो दीनः पितामहमुपाद्रवत्

ନିଜକୁ ରାକ୍ଷସତାରେ ପତିତ ଦେଖି ସେ ଦ୍ୱିଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ହେଲା। ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ ଶରଣ ପାଇଁ ସେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା।

Verse 16

स प्रणम्य ततो वाक्यं कृतांजलिरुवाच तम्

ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ, ପରେ ଏହି ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କହିଲା।

Verse 17

पौत्रोऽहं तव देवेश पुलस्त्यस्य सुतो द्विजः । नीतो राक्षसतामद्य प्रस्थात्रा कोपतो विभो

ହେ ଦେବେଶ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୌତ୍ର—ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱିଜ। ହେ ବିଭୋ! ଆଜି ପ୍ରସ୍ଥାତୃଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ମୁଁ ରାକ୍ଷସତାକୁ ନୀତ ହୋଇଛି।

Verse 18

जिह्वालौल्येन देवेश पशोर्गुदमजानता । भक्षितं तन्मया देव होमार्थं यत्प्रकल्पितम्

ହେ ଦେବେଶ! ଜିହ୍ୱାର ଲୋଭରୁ, ଏହା ପଶୁର ଗୁଦ ବୋଲି ନ ଜାଣି, ହେ ଦେବ, ହୋମାର୍ଥେ ଯାହା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲା ସେହିଟିକୁ ମୁଁ ଭକ୍ଷଣ କରିଦେଲି।

Verse 19

तस्मान्मानुषताप्राप्त्यै मम देहे दयां कुरु । राक्षसत्वं यथा याति तथा नीतिर्विधीयताम्

ଏହେତୁ ମୋପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୁଁ ପୁନଃ ମାନବ ଅବସ୍ଥା ପାଇପାରିବି। ଯେ ଉପାୟରେ ଏହି ରାକ୍ଷସ-ସ୍ୱଭାବ ଦୂର ହୁଏ, ସେହି ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 20

तच्छ्रुत्वा जल्पितं तस्य दयां कृत्वा पितामहः । प्रतिप्रस्थातरं सामवाक्यमेतदुवाच ह

ତାହାର ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ପିତାମହ କରୁଣାରେ ଦ୍ରବିତ ହେଲେ। ପରେ ସେ ପ୍ରସ୍ଥାତୃଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ ସାମବାକ୍ୟରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 21

बालोऽयं मम पौत्रस्तु कृत्याकृत्यं न वेत्ति च । तस्मात्त्वं राक्षसं भावं हरस्वास्य द्विजोत्तम

ଏହା ମୋର ପୌତ୍ର, ଏଯାବତ୍ ଶିଶୁ; କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ କ’ଣ ଅନୁଚିତ, ସେ ଜାଣେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏହାର ରାକ୍ଷସ-ଭାବ ହରଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 22

तच्छ्रुत्वा स मुनिः प्राह प्रायश्चित्तं मखे तव । अनेन जनितं देव गुदं दूषयता विभो

ତାହା ଶୁଣି ମୁନି କହିଲେ—ହେ ଦେବ, ତୁମ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହିଜଣ ପଶୁର ଗୁଦଭାଗ (ଯଜ୍ଞନିୟତ ଅଂଶ) କୁ ଦୂଷିତ କରିଛି, ହେ ବିଭୋ।

Verse 23

तस्मादेष मया शप्तो यज्ञविघ्नकरो मम । नाहमस्य हरिष्यामि राक्षसत्वं कथंचन

ଏହେତୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ମୋ ଯଜ୍ଞର ବିଘ୍ନକାରୀ ବୋଲି ଶାପ ଦେଇଛି। ଏବଂ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ରାକ୍ଷସତ୍ୱ ହରଣ କରିବି ନାହିଁ।

Verse 24

नर्मणापि मया प्रोक्तं कदाचिन्नानृतं वचः

ମୁଁ ପରିହାସରେ ମଧ୍ୟ କେବେ କୌଣସି ସମୟରେ ମିଥ୍ୟା ବଚନ କହିନାହିଁ।

Verse 25

ब्रह्मोवाच । प्रायश्चित्तं करिष्येऽहं यज्ञस्यास्य प्रसिद्धये । दक्षिणा गौर्यथोक्ता च कृत्वा होमं विधानतः । त्वमस्य राक्षसं भावं हरस्व मम वाक्यतः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏହି ଯଜ୍ଞର ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି। ଗୌରୀଙ୍କୁ ଯଥାକଥିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ବିଧିମତେ ହୋମ ସମାପ୍ତ କରି, ମୋର ଆଦେଶରେ ଏହାର ରାକ୍ଷସଭାବ ଦୂର କର।

Verse 26

सोऽब्रवीच्छीतलो वह्निर्यदि स्यादुष्णगुः शशी । तन्मे स्यादन्यथा वाक्यं व्याहृतं प्रपितामह

ସେ କହିଲା—ଯଦି ଅଗ୍ନି ଶୀତଳ ହୁଏ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଷ୍ଣତାଦାୟକ ହୁଏ, ତେବେ ମାତ୍ର, ହେ ପ୍ରପିତାମହ, ମୋର କହିଥିବା ବଚନ ଅନ୍ୟଥା ହେବ।

Verse 27

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा चैव तु निश्चितम् । विश्वावसुं विधिः प्राह ततो राक्षसरूपिणम्

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ଓ ବିଷୟଟି ନିଶ୍ଚିତଭାବେ ଜାଣି, ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମା ତେବେ ରାକ୍ଷସରୂପଧାରୀ ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 28

त्वं वत्सानेन रूपेण तिष्ठ तावद्वचो मम । कुरुष्व ते प्रयच्छामि येन स्थानमनुत्तमम्

ମୋର ବଚନ ଅନୁସାରେ ତୁମେ ଏବେ ବଛଡ଼ାମୁଖ ରୂପରେ ହିଁ ରୁହ। ମୁଁ କହୁଥିବା ପରି କର; ତାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ଦେବି।

Verse 29

चमत्कारपुरस्यास्य पश्चिमस्थानमाश्रिताः । सन्त्यन्ये राक्षसास्तत्र मर्यादायां व्यवस्थिताः

ଏହି ଚମତ୍କାରପୁରର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସନ୍ତି; ସେମାନେ ସେଠାରେ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ସୀମାରେ ସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।

Verse 31

तत्र प्रभुत्वमातिष्ठ नागराणां हिते स्थितः । राक्षसा बहवः संति कूष्मांडाश्च पिशाचकाः

ସେଠାରେ ନାଗରମାନଙ୍କ ହିତରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କର। ସେଠାରେ ବହୁ ରାକ୍ଷସ, କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ପିଶାଚ ଅଛନ୍ତି।

Verse 32

ये चान्ये राक्षसाः केचिद्दुष्टभावसमाश्रिताः । तत्र गच्छंति ये सर्वे निगृह्णंति च तत्क्षणात्

ଏବଂ ଯେ କେହି ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ଦୁଷ୍ଟଭାବ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି—ସେଠାକୁ ଯାଉଥିବା ସମସ୍ତେ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ଦମିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 33

भूताः प्रेताः पिशाचाश्च कूष्मांडाश्च विशेषतः । नागरं तु पुरो दृष्ट्वा तद्भयाद्यांति दूरतः

ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଏବଂ ବିଶେଷକରି କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ—ନାଗରକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖି ତାହାର ଭୟରେ ଦୂରକୁ ପଳାନ୍ତି।

Verse 34

तद्गच्छ पुत्र तत्र त्वं सर्वेषामधिपो भव । राक्षसानां मया दत्तं तव राज्यं च सांप्रतम्

ଏହେତୁ, ପୁତ୍ର, ସେଠାକୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଧିପତି ହେଉ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।

Verse 35

राक्षस उवाच । आधिपत्ये स्थितस्यैवं राक्षसानां पितामह । किं मया तत्र भोक्तव्यं तेभ्यो देयं च किं वद

ରାକ୍ଷସ କହିଲା— ହେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପିତାମହ! ମୁଁ ଏଭଳି ରାକ୍ଷସାଧିପତ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସେଠାରେ ମୁଁ କ’ଣ ଭୋଗ କରିବି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ କ’ଣ ଦେବା ଉଚିତ? କହନ୍ତୁ।

Verse 36

राज्ञा चैव यतो देयं भृत्यानां भोजनं विभो । तन्ममाचक्ष्व देवेश दयां कृत्वा ममोपरि

ହେ ବିଭୋ! ରାଜାଙ୍କର ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ନିଶ୍ଚୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ; ତେଣୁ ହେ ଦେବେଶ! ମୋପରେ ଦୟା କରି ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କହନ୍ତୁ।

Verse 37

न करोति च यो राजा ।भृत्यवर्गस्य पोषणम् । रौरवं नरकं याति स एवं हि श्रुतं मया

ଯେ ରାଜା ଭୃତ୍ୟବର୍ଗର ପୋଷଣ କରେନାହିଁ, ସେ ‘ରୌରବ’ ନାମକ ନରକକୁ ଯାଏ—ଏହିପରି ମୁଁ ଶୁଣିଛି।

Verse 38

ब्रह्मोवाच । यच्छ्राद्धं दक्षिणाहीनं तिलैर्दर्भैर्विवर्जितम् । तत्सर्वं ते मया दत्तं यद्यपि स्यात्सुतीर्थगम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦକ୍ଷିଣା ବିନା, ତିଳ ଓ ଦର୍ଭ ବିନା କରାଯାଏ, ସେ ସବୁର ଫଳ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି, ଯଦିଓ ତାହା ସୁତୀର୍ଥରେ କରାଯାଇଥାଏ।

Verse 39

यच्छ्राद्धं सूकरः पश्येन्नारी वाथ रजस्वला । कौलेयकोऽथ वालेयस्तत्सर्वं ते भविष्यति

ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଶୂକର ଦେଖେ, କିମ୍ବା ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ ଦେଖେ, ଅଥବା କୁକୁର (ନୀଚ ଜାତିର ହେଉ କି ଭ୍ରମଣଶୀଳ) ଦେଖେ—ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମସ୍ତ ଦୋଷ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବ।

Verse 40

विधिहीनं तु यच्छ्राद्धं दर्भेर्वा मूलवर्जितैः । वितस्तेरधिकैर्वापि तत्सर्वं ते भविष्यति

ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧିହୀନ ଭାବେ କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ମୂଳବିହୀନ ଦର୍ଭରେ, ଅଥବା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ‘ବିତସ୍ତି’ ପ୍ରମାଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି—ସେ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ତୁମ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଲାଗିବ।

Verse 41

तिलं वा तैलपक्वं वा शूकधान्यमथापि वा । न यत्र दीयते श्राद्धे तत्ते श्राद्धं भविष्यति

ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତିଳ, କିମ୍ବା ତେଲରେ ପକା ଅନ୍ନ, ଅଥବା ଛୋଳାସହିତ ଧାନ୍ୟ (ଶୂକଧାନ୍ୟ) ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ—ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତୁମ ପାଇଁ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 42

अस्नातैर्यत्कृतं श्राद्धं यच्चाधौतांबरैः कृतम् । तैलाभ्यंगयुतैश्चैव तत्ते सर्वं भविष्यति

ସ୍ନାନ ନ କରି, କିମ୍ବା ଧୋଇନଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଏବଂ ତେଲ-ଅଭ୍ୟଙ୍ଗର ତେଲ ଲାଗିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ—ତାହାର ସମସ୍ତ ଦୋଷ ତୁମ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଲାଗିବ।

Verse 43

यद्वा माहिषिको भुंक्ते श्वित्री वा कुनखोऽपि वा । कुष्ठी वाथ द्विजो भुंक्ते तत्ते श्राद्धं भविष्यति

ଅଥବା ମାହିଷିକ, ଶ୍ୱିତ୍ରୀ (ଶ୍ୱେତକୁଷ୍ଠ), କୁନଖ (ନଖରୋଗୀ), କିମ୍ବା କୁଷ୍ଠରୋଗୀ—ଏମିତି ଜଣେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଭୋଜନ କଲେ, ସେ ଦୋଷ ତୁମ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଲାଗିବ।

Verse 44

हीनांगो वाऽथ यद्भुंक्तेऽधिकांगो वाथ निंदितः । महाव्याधिगृहीतो वा चौरो वार्द्धुषिकोऽपि वा । यत्र भुंक्तेऽथवा श्राद्धे तत्ते श्राद्धं भविष्यति

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅଙ୍ଗହୀନ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ଅଙ୍ଗଯୁକ୍ତ, କିମ୍ବା ନିନ୍ଦିତ, କିମ୍ବା ଗୁରୁତର ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ, କିମ୍ବା ଚୋର, କିମ୍ବା ସୁଦଖୋର—ଏମିତି ଜଣେ ଭୋଜନ କଲେ, ସେ ଦୋଷ ତୁମ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଲାଗିବ।

Verse 45

श्यावदन्तस्तु यद्भुंक्ते यद्भुंक्ते वृषलीपतिः । विनग्नो वाथ यद्भुंक्ते तत्ते श्राद्धं भविष्यति

ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କଳା ଦାନ୍ତ ଥିବା ଲୋକ ଭୋଜନ କରେ, କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରା-ନାରୀର ପତି ଭୋଜନ କରେ, ଅଥବା ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଅର୍ଧନଗ୍ନ/ନଗ୍ନ ହୋଇ କେହି ଭୋଜନ କରେ—ତେବେ ସେ ଦୋଷ ତୁମ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଲାଗିବ।

Verse 46

यो यज्ञो दक्षिणाहीनो यश्चाशौचयुतैः कृतः । ब्रह्मचर्यविहीनस्तु तत्फलं ते भविष्यति

ଦକ୍ଷିଣା ବିନା କରାଯାଇଥିବା ଯଜ୍ଞ, କିମ୍ବା ଅଶୌଚରେ ଦୂଷିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଯଜ୍ଞ, ଅଥବା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ନିୟମ ବିନା କରାଯାଇଥିବା ଯଜ୍ଞ—ତାହାର ଫଳ, ହେ ସମ୍ବୋଧିତ, ତୁମ ଭାଗକୁ ପଡ଼ିବ।

Verse 47

यस्मिन्नैवातिथिः पूज्यः श्राद्धे वा यज्ञकर्मणि । संप्राप्ते वैश्वदेवांते तत्ते सर्वं भविष्यति

ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ଆସିଥିବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ପୂଜା-ସତ୍କାର କରାଯାଏ ନାହିଁ—ବିଶେଷକରି ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅନ୍ତିମ ଆହୁତି ସମୟରେ—ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ତୁମର ହେବ।

Verse 48

आवाहनात्परं यत्र मौनं न श्राद्धदश्चरेत् । ब्राह्मणो वाऽथ भोक्ता च तत्ते श्राद्धं भविष्यति

ଆବାହନ ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧବିଧିର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମୌନ ପାଳନ ହୁଏ ନାହିଁ—ବ୍ରାହ୍ମଣ କରୁନ୍ତୁ କି ଭୋକ୍ତା—ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତୁମର ହେବ।

Verse 49

मृन्मयेषु च पात्रेषु यः श्राद्धं कुरुते नरः । भिन्नपात्रेषु वा यच्च तत्ते सर्वं भविष्यति

ଯେ ଲୋକ ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, କିମ୍ବା ଭାଙ୍ଗା/ଫାଟିଥିବା ପାତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ—ସେ ସବୁ ତୁମ ଭାଗକୁ ଯିବ।

Verse 50

प्रत्यक्षलवणं यत्र तक्रं वा विकृतं भवेत् । जातीपुष्पप्रदानं च तत्ते सर्वं भविष्यति

ଯେଉଁଠି ଅନୁଚିତ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ଲୁଣ ପରିବେଶନ କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ତକ୍ର (ଛାଛ) ବିକୃତ/ଦୂଷିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ସେହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଅନର୍ହ ଭାବେ ଜାତୀ (ଜୁଇ) ପୁଷ୍ପଦାନ ହୁଏ—ସେ ସବୁ ତୋର ଭାଗ ହେବ।

Verse 51

यजमानो द्विजो वाथ ब्रह्मचर्यविवर्जितः । तच्छ्राद्धं ते मया दत्तं त्रिपात्रेण विवर्जितम्

ଯଜମାନ—ଦ୍ୱିଜ ହେଉ କି ଅନ୍ୟ—ଯଦି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ନିୟମବିହୀନ ହୁଏ, ତେବେ ତ୍ରିପାତ୍ର-ବିଧାନ ନଥିବା ସେହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୋତେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରି ଗଣ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 52

आयसेन तु पात्रेण यत्रान्नं च प्रदीयते । तच्छ्राद्धं ते मया दत्तं तथान्यदपि हीयते

ଯେଉଁଠି ଲୋହା ପାତ୍ରରେ ଅନ୍ନ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୋତେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରି ଧରାଯାଏ; ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ ପାଏ।

Verse 53

मंत्रक्रियाभ्यां यत्किचिद्रात्रौ दत्तं हुतं तथा । सक्रांतिसोमपर्वभ्यां व्यति रिक्तं तु कुत्सितम्

ମନ୍ତ୍ର ଓ କ୍ରିୟା ସହିତ ରାତିରେ ଯାହା କିଛି ଦାନ କିମ୍ବା ହୋମ କରାଯାଏ—ଯଦି ତାହା ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତି ଓ ସୋମପର୍ବ ଅବସର ବ୍ୟତୀତ ହୁଏ—ତେବେ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ନିନ୍ଦନୀୟ।

Verse 54

इत्युक्त्वा विररामाशु ब्रह्मा लोकपितामहः । राक्षसः सोऽपि तत्रापि लेभे स्थानं तु राक्षसम्

ଏପରି କହି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଶୀଘ୍ର ନିରବ ହେଲେ; ଏବଂ ସେହି ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେଇ ରାକ୍ଷସ-ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 187

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठ नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये राक्षसप्राप्यश्राद्धवर्णनंनाम सप्ताशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ-ସହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ “ରାକ୍ଷସପ୍ରାପ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ଏକଶେ ସତ୍ୟାଶୀତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।