Adhyaya 177

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति गौरी वै पञ्चपिंडिका । लक्ष्म्या संस्थापिता चैव मानुषत्वंव्यवस्थया

ସୂତ କହିଲେ—ସେଠାରେ ଆଉ ଏକ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଅଛି—‘ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡିକା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୌରୀ। ମାନବହିତର ବ୍ୟବସ୍ଥାନୁସାରେ ସ୍ୱୟଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

Verse 2

तस्या दर्शनमात्रेण नारी सौभाग्यमामुयात् । ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे वृषस्थे च दिवाकरे

ତାଙ୍କର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ନାରୀ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଏ—ବିଶେଷକରି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୃଷ ରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ।

Verse 3

तस्या उपरि नारी या जलयन्त्रं दधाति वै । स्राव्यमाणं दिवानक्तं सौभाग्यं परमं लभेत्

ଯେ ନାରୀ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଜଲଯନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରେ, ଯାହା ଦିନରାତି ଜଳ ଟପଟପ ଝରାଏ, ସେ ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 4

यत्फलं लभते नारी समस्तैर्विहितैर्व्रतैः । गौरीसमुद्भवैश्चैव दानैर्दत्तैस्तदिष्टजैः । तत्फलं लभते सर्वं जलयन्त्रस्य कारणात्

ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ବ୍ରତରୁ, ଏବଂ ଗୌରୀସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଦାନ-ଉପହାରରୁ ନାରୀ ଯେ ଫଳ ପାଏ—ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଜଲଯନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନର କାରଣରେ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 5

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्त्रीभिः सौभाग्यकारणात् । जलयन्त्रं विधातव्यं ज्येष्ठे गौर्याः प्रयत्नतः

ଏହେତୁ ସୌଭାଗ୍ୟହେତୋଃ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସର୍ବପ୍ରୟତ୍ନରେ, ବିଶେଷକରି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ, ଗୌରୀଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ଓ ସାବଧାନତାସହ ଜଲଯନ୍ତ୍ର ବିଧାନ କରିବେ।

Verse 6

किं व्रतैर्नियमैर्वापि स्त्रीणां ब्राह्मणसत्तमाः । जपैर्होमैः कृतैरन्यैर्बहुक्लेशकरैश्च तैः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବ୍ରତ-ନିୟମର କି ଆବଶ୍ୟକତା? ଏବଂ ବହୁ କ୍ଲେଶକର ଜପ, ହୋମ ଆଦି ଅନ୍ୟ କର୍ମମାନଙ୍କର କି ଦରକାର?

Verse 7

स्त्रीणां ब्राह्मणशार्दूला जलेयन्त्रे धृते सति । गौर्या उपरि सद्भक्त्या वृषस्थे तीक्ष्णदीधितौ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶାର୍ଦୂଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିରଣବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ବୃଷରାଶିରେ ଥାଏ, ଗୌରୀଙ୍କ ଉପରେ ସଦ୍ଭକ୍ତିସହ ଜଲଯନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।

Verse 8

नैवं संजायते वंध्या काकवन्ध्या न जायते । न दौर्भाग्यसमोपेता सप्तजन्मांतराणि सा

ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ବନ୍ଧ୍ୟା ହୁଏ ନାହିଁ, ‘କାକ-ବନ୍ଧ୍ୟା’ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ; ଏବଂ ସେ ସାତ ଜନ୍ମାନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ପୀଡିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 9

ऋषय ऊचुः । गौरी चतुर्भुजा प्रोक्ता दृश्यते परमेश्वरी । पञ्चपिंडा कथं जाता ह्येतं नः संशयं वद

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଗୌରୀ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଚତୁର୍ଭୁଜା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ସେହିପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ତେବେ ‘ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡା’ ରୂପ କିପରି ଜନ୍ମିଲା? ଆମର ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ।

Verse 10

सूत उवाच । यदा च प्रलयो भावि तदा त्मानं करोत्यसौ । पश्चपिंडीमयं विप्राः कुरुते रूपमुत्तमम्

ସୂତ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଳୟକାଳ ଆସେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ଦେବୀ ନିଜକୁ ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡମୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 11

एषा सा परमा शक्तिः सर्वं व्याप्य सुरेश्वरी । तया सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ସେଇ ପରମା ଶକ୍ତି—ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧୀଶ୍ୱରୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପିନୀ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ଚରାଚର ସହିତ ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 12

पृथिव्यापश्च तेजश्च वायुराकाशमेव च । सृष्ट्यर्थं रक्षयेदेषा ततः स्यात्पंचपिंडिका

ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ତେଜ, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟିକୁ ସୃଷ୍ଟିହିତାର୍ଥେ ସେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ସେ ‘ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡିକା’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 13

यदस्यां पूजितायां तु प्रत्यक्षायां प्रजायते । सहस्रत्रिगुणं तच्च यत्र स्यात्पञ्चपिण्डिका

ସେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପୂଜାରୁ ଯେ ଫଳ ଜନ୍ମେ, ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡିକା ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି ସେଠାରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ସହସ୍ରଗୁଣ ଏବଂ ପୁନଃ ତ୍ରିଗୁଣ ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 14

ज्येष्ठे मासि विशेषेण जलयंत्रार्चनेन च । अत्र वः कीर्तयिष्यामि त्विति हासं पुरातनम्

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ବିଶେଷଭାବେ, ଏବଂ ଜଳଯନ୍ତ୍ର ଅର୍ଚ୍ଚନା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଏହି ପୁରାତନ ଆଖ୍ୟାନ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବି।

Verse 15

यद्वृत्तं काशिराजस्य भार्याया द्विजसत्तमाः । यच्च प्रोक्तं पुरा लक्ष्म्या विष्णवे परिपृष्टया

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! କାଶୀରାଜଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯେ ଘଟିଥିଲା ସେଇ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ କହିବି; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ପଚାରିଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂର୍ବେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେଥି ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 16

लक्ष्मी रुवाच । काशिराजः पुरा ह्यासीज्जयसेन इति श्रुतः । तस्य भार्यासहस्रं तु ह्यासीद्रूपसमन्वितम्

ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ—ପୁରାତନ କାଳରେ କାଶୀରେ ‘ଜୟସେନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ରୂପସମ୍ପନ୍ନ ହଜାର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ।

Verse 17

अथ चान्या प्रिया तेन लब्धा भार्या सुशोभना । मनुष्यत्वव्यवस्थाया मम चांशकला हि या । सुता मद्राधिराजस्य विष्वक्सेनस्य धीमतः

ତାପରେ ସେ ଆଉ ଜଣେ ଅତି ଶୋଭନ, ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପାଇଲେ—ମନୁଷ୍ୟଲୋକର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସେ ମୋର ଅଂଶକଳା ଥିଲେ। ସେ ଧୀମାନ୍ ମଦ୍ରାଧିରାଜ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ।

Verse 18

सा गत्वा प्रातरुत्थाय शुभे गंगातटे तदा । पञ्चपिंडात्मिकां गौरीं कृत्वा कर्द्दमसंभवाम्

ସେ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସେତେବେଳେ ଶୁଭ ଗଙ୍ଗାତଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପବିତ୍ର କର୍ଦ୍ଦମରୁ ‘ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡାତ୍ମିକା’ ଗୌରୀଙ୍କ ରୂପ ଗଢ଼ିଲେ।

Verse 19

ततः संपूजयामास मन्त्रैः पंचभिरेव च । ततो गन्धैः परैर्माल्यैर्धूपै र्वस्त्रैः सुशोभनैः

ତାପରେ ସେ ପାଞ୍ଚଟି ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କଲେ। ପରେ ଉତ୍ତମ ଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଧୂପ ଓ ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କରି ଦେବୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 20

नैवेद्यैः परमान्नैश्च गीतैर्नृत्यैः प्रवादितैः । ततो विसृज्य तां देवीं तदुद्देशेन वै ततः

ନୈବେଦ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ଅନ୍ନ-ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟନାଦ ସହ ସେ ପୂଜା କଲା। ପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବିସର୍ଜନ କରି, ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗୃହୀତ ବ୍ରତାଚରଣ ଅନୁସାରେ ଆଗେଇଲା।

Verse 21

दत्त्वा दानानि भूरीणि गौरिणीनां द्विजन्मनाम् । ततश्च गृहमभ्येति भूरिवादित्रनिःस्वनैः

ପୂଜ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଦେଇ, ବହୁ ବାଦ୍ୟର ଗଞ୍ଜନାତ୍ମକ ନାଦ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଘରକୁ ଫେରିଆସେ।

Verse 22

यथायथा च तां पूजां तस्या गौर्या करोति सा । तथातथा तु सौभाग्यं तस्याश्चाप्यधिकं भवेत्

ସେ ଗୌରୀଙ୍କ ସେହି ପୂଜା ଯେପରି ଓ ଯେତେ ପରିମାଣରେ କରେ, ସେହି ପରିମାଣରେ ତାହାର ସୌଭାଗ୍ୟ ବଢ଼େ—ଏବଂ ଅଧିକାଧିକ ହୋଇଯାଏ।

Verse 23

सर्वासां च सपत्नीनां सौभाग्यं वाधिकं भवेत्

ଏବଂ ସମସ୍ତ ସପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହାର ସୌଭାଗ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଯାଏ।

Verse 24

अथ तस्याः सपत्न्यो याः सर्वा दुःखसमन्विताः । दृष्ट्वा सौभाग्यवृद्धिं तां तस्या एव दिनेदिने

ତାପରେ ଦୁଃଖରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ତାହାର ସମସ୍ତ ସପତ୍ନୀମାନେ, ତାହାର ସୌଭାଗ୍ୟ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି…

Verse 25

एकाः प्रोचुः कर्म चैतद्यदेषा कुरुते सदा । मृन्मयांश्च समादाय पूजयेत्पंचपिंडकान्

କେତେକେ କହିଲେ—ଏହି ତାହାର ନିତ୍ୟକର୍ମ; ସେ ମୃଣ୍ମୟ ପିଣ୍ଡ ନେଇ ପଞ୍ଚ ପିଣ୍ଡକଙ୍କୁ ପୂଜେ।

Verse 26

अन्यास्तां मंत्रसंसिद्धां प्रवदंति महर्षयः । अन्या वदन्ति पुण्यानि ह्यस्याः पूर्वकृतानि च

ଅନ୍ୟେ କହିଲେ—ମହର୍ଷିମାନେ ତାକୁ ‘ମନ୍ତ୍ରସଂସିଦ୍ଧା’ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି; ଆଉ କେହି—ଏହା ତାହାର ପୂର୍ବକୃତ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ।

Verse 27

एवं तासां सुदुःखानां महान्कालो जगाम ह । कस्यचित्त्वथ कालस्य सर्वाः संमंत्र्य ता मिथः

ଏଭଳି ଗଭୀର ଦୁଃଖିତା ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘକାଳ କଟିଗଲା; ପରେ ଏକ ସମୟରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପର ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।

Verse 28

तस्याः संनिधिमाजग्मुस्तस्मिन्नेव जलाशये । यत्र सा पूजयेद्गौरीं कृत्वा तां पञ्च पिंडिकाम्

ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାହାର ସନ୍ନିଧିକୁ, ସେଇ ଜଳାଶୟକୁ ଆସିଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପଞ୍ଚ ଛୋଟ ପିଣ୍ଡିକା କରି ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜୁଥିଲା।

Verse 29

ततः सर्वाः समालोक्य त्यक्त्वा गौरीप्रपूजनम् । संमुखी प्रययौ तूर्णं कृतांजलिपुटा स्थिता

ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଗୌରୀପୂଜା ଛାଡ଼ି ତୁରନ୍ତ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲା; କରଯୋଡ଼ି ଭକ୍ତିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା।

Verse 30

स्वागतं वो महा भागा भूयः सुस्वागतं च वः । कृत्यं निवेद्यतां शीघ्रं येनाशु प्रकरोम्यहम्

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ନାରୀମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ—ପୁନର୍ବାର ସୁସ୍ୱାଗତ। କରଣୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୀଘ୍ର କୁହ, ଯେଣୁ ମୁଁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସମ୍ପାଦନ କରିପାରିବି।

Verse 31

सपत्न्य ऊचुः । वयं सर्वाः समायाताः कौतुके तवांतिकम् । दौर्भाग्यवह्निनिर्दग्धास्तव सौभाग्यजेनच

ସପତ୍ନୀମାନେ କହିଲେ: କୌତୁହଳବଶେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛୁ। ଆମ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ତୁମ ସୌଭାଗ୍ୟର ତେଜରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 32

तस्माद्वद महाभागे मृन्मयां पंचपिंडिकाम् । नित्यमर्चयसि त्वं किं सौभा ग्यस्य विवर्धनम्

ଏହେତୁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, କୁହ—ତୁମେ ନିତ୍ୟ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିବା ମୃଣ୍ମୟ ‘ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡିକା’ କ’ଣ? ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୌଭାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 33

किं ते कारणमेतद्धि किं वा मन्त्रसमुद्भवः । प्रभावोऽयं महाभागेगुह्यं चेन्नो वदस्व नः

ଏହାର କାରଣ କ’ଣ? କିମ୍ବା ଏହି ପ୍ରଭାବ ମନ୍ତ୍ରଜନ୍ୟ କି? ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଯଦି ଏହା ଗୁପ୍ତ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେବେ ଆମକୁ କୁହ।

Verse 34

पद्मावत्युवाच । रहस्यं परमं गुह्यं यत्पृष्टास्मि शुभाननाः । अवक्तव्यं वदिष्यामि भवतीनां तथापि च

ପଦ୍ମାବତୀ କହିଲେ: ହେ ଶୁଭାନନାମାନେ, ତୁମେ ମୋତେ ପରମ ରହସ୍ୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁହ୍ୟ ବିଷୟ ପଚାରିଛ। ଯାହା କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତଥାପି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ତାହା କହିବି।

Verse 35

गौरीपूजनकाले तु यस्माच्चैव समागताः । सर्वा मम भगिन्यः स्थ ईर्ष्याधर्मो न मेऽस्ति च

ଗୌରୀପୂଜାର ସମୟରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଛ; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ପାଇଁ ଭଗିନୀସମାନ। ମୋ ମନରେ ଈର୍ଷ୍ୟାଭାବ ନାହିଁ।

Verse 36

अहमासं पुरा कन्या पुरे कुसुमसंज्ञिते । वीरसेनस्य शूद्रस्य वणिक्पुत्रस्य धीमतः । तेन दत्ताऽस्मि धर्मेण विवाहार्थं महात्मना

ପୂର୍ବେ ମୁଁ ‘କୁସୁମ’ ନାମକ ନଗରରେ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲି। ସେଠାରେ ବଣିକ୍କୁଳଜ ଓ ଶୂଦ୍ରସ୍ଥିତିର ଜ୍ଞାନୀ ବୀରସେନଙ୍କୁ ସେଇ ମହାତ୍ମା ଧର୍ମାନୁସାରେ ବିବାହାର୍ଥେ ମୋତେ ଦାନ କରିଥିଲେ।

Verse 37

ततो विवाहसमये मम दत्तानि वृद्धये । पंचाक्षराणि श्रेष्ठानि योषिता दीक्षया सह । गौरी पूजाकृते चैव प्रोक्ता चाहं ततः परम्

ତାପରେ ମୋ ବିବାହ ସମୟରେ ମୋର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେଇ ନାରୀ ଦୀକ୍ଷାସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ମୋତେ ଦେଲେ; ତାହା ପରେ ଗୌରୀପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ମୋତେ ଆହୁରି ଉପଦେଶ ମିଳିଲା।

Verse 38

यावत्पुत्रि त्वमात्मानमेतैः पूजयसेऽक्षरैः । जलपानं न कर्तव्यं तावच्चैव कथञ्चन

‘କନ୍ୟେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଏହି ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରୁଛ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ପୂଜା ସମାପ୍ତି ପୂର୍ବରୁ—କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଜଳପାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।’

Verse 39

येन संप्राप्स्यसेऽभीष्टं तत्प्रभावाद्यदीप्सितम् । तथेति च मया प्रोक्तं तस्याश्चैव वरानने

‘ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ତୁମ ଅଭୀଷ୍ଟ, ଇପ୍ସିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ’ ବୋଲି ସେ କହିଲେ। ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲି।

Verse 40

ततो विवाहे निर्वृत्ते गताऽहं पतिना सह । श्वशुर स्तिष्ठते यत्र श्वश्रूश्चैव सुदारुणा

ତାପରେ ବିବାହ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ ମୁଁ ପତିଙ୍କ ସହ ସେଠାକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ୱଶୁର ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ୱଶ୍ରୂ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଥିଲେ।

Verse 41

गौरीपूजाकृते मां च निवारयति सर्वदा । ततोऽहं भयसन्त्रस्ता गौरीभक्तिपरायणा । जलार्थं यत्र गच्छामि तस्मिंश्चैव जलाश्रये

ଗୌରୀପୂଜା କରିବାକୁ ନେଇ ସେ ମୋତେ ସଦା ରୋକୁଥିଲା। ତେଣୁ ମୁଁ ଭୟସନ୍ତ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗୌରୀଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ହୋଇ, ଯେତେବେଳେ ଜଳ ପାଇଁ ଯାଏ, ସେହି ଜଳାଶ୍ରୟକୁ ହିଁ ଯାଏ।

Verse 42

ततः कर्द्दममादाय मन्त्रैः पंचभिरेवच । तैरेव पूजयाम्येव गौरीं भक्तिपरायणा

ତାପରେ ମୁଁ କର୍ଦ୍ଦମ (କାଦୁଆ/ମାଟି) ନେଇ କେବଳ ପାଞ୍ଚଟି ମନ୍ତ୍ରରେ, ସେହି ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିପରାୟଣ ହୋଇ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ।

Verse 43

प्रक्षिपामि तत स्तोये ततो गच्छामि मन्दिरम् । कस्यचित्त्वथ कालस्य भर्ता मे प्रस्थितः शुभः । देशांतरं वणिग्वृत्त्या सोऽपि मार्गं तमाश्रितः

ତାପରେ ମୁଁ ସେହିଟିକୁ ଜଳରେ ପକାଇ ଦେଇ, ପରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଏ। କିଛି ସମୟ ପରେ ମୋର ଶୁଭ ପତି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ବଣିକବୃତ୍ତିରେ ସେ ଦେଶାନ୍ତରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେହି ମାର୍ଗକୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।

Verse 44

स गच्छन्मरुमार्गेण मां समादाय स्नेहतः । संप्राप्तो निर्जलं देशं सुरौद्रं मरुमंडलम्

ସେ ମରୁମାର୍ଗରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ସ୍ନେହବଶତଃ ମୋତେ ସହ ନେଇ, ନିର୍ଜଳ ଦେଶ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ମରୁମଣ୍ଡଳ—କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 45

तथा रौद्रतरे काले वृषस्थे दिवसाधिपे । ततः सार्थः समस्तश्च विश्रांतः स्थलमध्यगः

ସେଇ ଅତ୍ୟଧିକ ଦାହକ କାଳରେ, ଦିବସାଧିପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୃଷଭରାଶିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ସମଗ୍ର ସାର୍ଥ ଭୂମିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରୁକି ବିଶ୍ରାମ କଲା।

Verse 46

कूपमेकं समाश्रित्य गम्भीरं जलदोपमम् । एतस्मिन्नेव काले तु मया दृष्टः समीपगः । तोयाकारो मरु द्देशस्तश्चित्ते विचिन्तितम्

ଜଳମେଘ ସଦୃଶ ଗଭୀର ଏକ କୂପକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସେଇ ସମୟରେ ମୁଁ ସମୀପରେ ଜଳପରି ଦିଶୁଥିବା ମରୁଦେଶ ଦେଖିଲି ଏବଂ ମନରେ ତାହାକୁ ବିଚାର କଲି।

Verse 47

यत्तच्च दृश्यते तोयं समीपस्थं तथा बहु । अत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः । पिबामि सलिलं पश्चात्सुस्वादु सरसीभवम्

ଏଠାରେ ସମୀପରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଦିଶୁଥିବା ସେଇ ଜଳରେ ମୁଁ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ, ଭକ୍ତିରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନା କରେ; ତାପରେ ସରୋବରଜନ୍ୟ ପରି ଅତିମଧୁର ଜଳ ପାନ କରେ।

Verse 48

ततः संप्रस्थिता यावत्प्रगच्छामि पदात्पदम् । यावद्दूरतरं यामि तावत्सा मृगतृष्णिका

ତାପରେ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ପଦେ ପଦେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲି; ଯେତେ ଯେତେ ଦୂରକୁ ଯାଏ, ସେତେ ତେଣୁ ସେଇ ମୃଗତୃଷ୍ଣିକା ରହିଥାଏ।

Verse 49

एतस्मिन्न न्तरे प्राप्तो नभोमध्यं दिवाकरः । वृषस्थो येन दह्यामि ह्युपरिष्टाच्छुभानना

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦିବାକର ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଭୋମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ବୃଷଭରାଶିରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରୁ ମୋତେ ଦହାଉଛନ୍ତି, ହେ ଶୁଭାନନା।

Verse 50

अधोभागे सुतप्ताभिर्वालुकाभिः समंततः । तृष्णार्ताऽहं ततस्तस्मिन्मरुदेशे समाकुला

ତଳେ ଚାରିଦିଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପ୍ତ ବାଲୁକା ପ୍ରସାରିତ ଥିଲା। ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ମୁଁ ସେହି ମରୁଦେଶରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଓ ଭ୍ରମିତ ହୋଇପଡ଼ିଲି।

Verse 51

ततश्च पतिता भूमौ विस्फोटकसमावृता । ततो मया स्मृता चित्ते कथा भारतसंभवा

ତାପରେ ମୁଁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲି; ମୋ ଦେହ ଫୋଡ଼ା-ଫୁସିରେ ଆବୃତ ହେଲା। ସେହି କ୍ଷଣେ ଭାରତ-ପରମ୍ପରାଜନିତ ଏକ କଥା ମୋ ଚିତ୍ତରେ ଉଦିତ ହୋଇ ହୃଦୟରେ ସ୍ମରଣ ହେଲା।

Verse 52

नृगेण तु यथा यज्ञो वालुकाभिर्विनिर्मितः । कूपान्तः क्षिप्यमाणेन तृणलोष्टांबुवर्जितम्

ମୋତେ ସ୍ମରଣ ହେଲା—ରାଜା ନୃଗଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ କୂପର ତଳକୁ ଛାଡ଼ାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ସେ ତୃଣ, ମାଟିର ଢେଲା ଓ ଜଳରୁ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିତ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ କେବଳ ବାଲୁକାରେ ଯଜ୍ଞ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 53

भक्तिग्राह्यास्ततो देवास्तुष्टास्तस्य महात्मनः । तदहं वालुकाभिश्च पूजयामि हरप्रियाम्

ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହ୍ୟ ଦେବଗଣ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବାଲୁକା ଅର୍ପଣ କରି ହରପ୍ରିୟା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛି।

Verse 54

तेन तुष्टा तु सा देवी मम राज्यं प्रयच्छति । अद्य देहान्तरे प्राप्ते मनोभीष्टमनंतकम्

ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେହି ଦେବୀ ମୋତେ ରାଜ୍ୟାଧିକାର ଦାନ କରନ୍ତି। ଆଜି ମଧ୍ୟ, ଦେହାନ୍ତର (ନବଜନ୍ମ) ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ସେ ମୋ ମନୋଭୀଷ୍ଟକୁ ଅନନ୍ତ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 55

ततस्तु पंचभिर्मन्त्रैस्तैरेव स्मृतिमागतैः । पंचभिर्मुष्टिभिर्देवी वालुकोत्थैः प्रपूजिता

ତାପରେ ସ୍ମୃତିକୁ ଫେରିଆସିଥିବା ସେଇ ପାଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା, ବାଳୁକାର ପାଞ୍ଚ ମୁଠି ନେଇ ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କଲି।

Verse 56

ततः पञ्चत्वमापन्ना तत्कालेऽहं वरांगनाः । दशार्णाधिपतेर्जाता सदने लोकविश्रुते

ତାପରେ ସମୟ ଆସିଲେ ମୋର ଦେହତ୍ୟାଗ ହେଲା; ଏବଂ ମୁଁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇ ଏକ କୁଳୀନ ନାରୀ ହୋଇ—ଦଶାର୍ଣ୍ଣାଧିପତିଙ୍କ ଲୋକବିଶ୍ରୁତ ଗୃହରେ ଜନ୍ମିଲି।

Verse 57

जातिस्मरणसंयुक्ता तस्या देव्याः प्रसादतः । भवतीनां कनिष्ठास्मि ज्येष्ठा सौभाग्यतः स्थिता

ସେଇ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ମୋତେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ-ସ୍ମରଣ ଅଛି; ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କନିଷ୍ଠା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଅଛି।

Verse 58

एत स्मात्कारणाद्गौरीं मुक्त्वैतान्पञ्चपिण्डकान् । कर्द्दमेन विधायाथ पूजयामि दिनेदिने

ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏହି ପାଞ୍ଚ ପିଣ୍ଡକୁ ଅଲଗା କରି ରଖି, କାଦୁଆରେ ଗଢ଼ି, ଗୌରୀଙ୍କୁ ଦିନେଦିନେ ପୂଜା କରେ।

Verse 59

एतद्गुह्यं मया ख्यातं भवतीनामसंशयम् । सत्येनानेन मे गौरी मनोभीष्टं प्रयच्छतु

ଏହି ଗୁହ୍ୟ କଥା ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ନିଃସନ୍ଦେହରେ କହିଦେଲି; ଏହି ସତ୍ୟବଳରେ ମୋର ଗୌରୀ ମୋ ମନୋଭୀଷ୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 61

प्रसादं कुरु चास्माकं दीयतां मन्त्रपंचकम् । तदेव येन ते देवी तुष्टा सा परमेश्वरी

ଆମ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସାଦ କର; ଆମକୁ ମନ୍ତ୍ରପଞ୍ଚକ ଦିଅ। ହେ ଦେବୀ, ସେଇ ମନ୍ତ୍ରପଞ୍ଚକ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେ ପରମେଶ୍ୱରୀ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 62

मया प्रोक्ताश्च ता सर्वाः प्रार्थयध्वं यथेच्छया । अहं सर्वं प्रदास्यामि तत्सत्यं वचनं मम

ମୁଁ ସେସବୁ କହିଦେଇଛି; ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କର। ମୁଁ ସବୁକିଛି ଦେବି—ଏହା ମୋର ସତ୍ୟ ବଚନ।

Verse 63

ततो देव मया प्रोक्तं तासां तन्मंत्रपंचकम् । शिष्यत्वं गमितानां च वाङ्मनःकायकर्मभिः

ତାପରେ, ହେ ଦେବ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସେଇ ମନ୍ତ୍ରପଞ୍ଚକ ଉପଦେଶ କଲି। ଏବଂ ବାଣୀ, ମନ ଓ ଶରୀରକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଶିଷ୍ୟତ୍ୱରେ ଗ୍ରହଣ କଲି।

Verse 64

विष्णुरुवाच । ममापि वद देवेशि कीदृक्तन्मन्त्रपञ्चकम् । यत्त्वयाऽनुष्ठितं पूर्वं तया तासां निवेदि तम्

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶୀ, ସେଇ ମନ୍ତ୍ରପଞ୍ଚକ କିପରି ଅଟେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ କୁହ। ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲ, ସେପରି ସେମାନଙ୍କୁ ତାହା ନିବେଦନ କର।

Verse 65

लक्ष्मीरुवाच । नमः पृथिव्यै क्षांतीशि नम आपोमये शुभे । तेजस्विनि नमस्तुभ्यं नमस्ते वायुरूपिणि

ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ—ହେ କ୍ଷାନ୍ତୀଶି, ପୃଥିବୀରୂପିଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଶୁଭେ, ଜଳମୟୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ତେଜସ୍ୱିନୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବାୟୁରୂପିଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 66

आकाशरूपसंपन्ने पंचरूपे नमोनमः

ଆକାଶସ୍ୱରୂପେ ସମ୍ପନ୍ନା, ପଞ୍ଚରୂପିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 67

एभिर्मन्त्रैर्मया पूर्वं पूजिता परमेश्वरी । तेन राज्यं मया प्राप्तं सर्वस्त्रीणां सुदुर्लभम्

ପୂର୍ବେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲି; ତାହାର ଫଳରେ ମୋତେ ରାଜ୍ୟପ୍ରାପ୍ତି ହେଲା—ଯାହା ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 68

ततश्च स्थापिता देवी कृत्वा रत्नमयी शुभा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मया तत्र सुरेश्वर

ତାପରେ ମୁଁ ଶୁଭା ଦେବୀଙ୍କୁ ରତ୍ନମୟୀ ରୂପରେ ଗଢ଼ି ସେଠାରେ ହିଁ ସ୍ଥାପନ କଲି; ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଲି।

Verse 69

तां या पूजयते नारी सद्योऽपि पतिवल्लभा । जायते नात्र सन्देहः सर्वपापविवर्जिता

ଯେ ନାରୀ ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ସତ୍ୱରେ ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 177

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चपिंडिकोत्पत्ति माहात्म्य वर्णनं नाम सप्तसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡିକା ଉତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ସତସତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।