Adhyaya 176

Verse 1

सूत उवाच । दृष्ट्वा प्रतिष्ठितं लिंगं याज्ञवल्क्येन धीमता । स्वमातुः शुद्धिहेतोः स तन्नाम्ना लिंगमुत्तमम्

ସୂତ କହିଲେ—ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ନିଜ ମାତାଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧିହେତୁ ଯେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ତାହା ଦେଖି ସେ ଏହି ନାମରେ ହିଁ ସେଇ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 3

स्थापयामास विप्रेंद्राः श्रद्धया परया युतः । ततश्चानीय विप्रेंद्रं मध्यगं नागरोद्भवम् । गर्तातीर्थसमुद्भूतमाहिताग्निं प्रयाजिनम् । यथैतन्नगरस्थानं तथा त्वमपि दीक्षितः

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ (ଲିଙ୍ଗକୁ) ସ୍ଥାପନ କଲେ। ପରେ ଗର୍ତାତୀର୍ଥରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ନାଗରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ, ଆହିତାଗ୍ନି ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଏମିତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଆଣି କୁହାଗଲା—“ଯେପରି ଏହା ନଗରସ୍ଥାନ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଉ।”

Verse 4

अष्टषष्टिषु गोत्राणां नायकत्वे व्यवस्थितः । तव वाक्येन सर्वाणि गोत्राणि द्विजसत्तम

ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ଗୋତ୍ରର ନାୟକତ୍ୱରେ ତୁମେ ସ୍ଥାପିତ; ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ! ତୁମ ବାକ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଗୋତ୍ର (ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ) ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେବେ।

Verse 5

वर्तयिष्यंति कृत्येषु यावच्चन्द्रार्कतारकाः । गोवर्धन त्वया चिंता कार्या चास्य समुद्भवा

ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ରହିବେ। ଏବଂ ହେ ଗୋବର୍ଧନ! ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଦ୍ଭବ ଓ ବୃଦ୍ଧିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଚିନ୍ତା ତୁମେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 6

लिंगस्य पूजनार्थाय प्रेरणीयाश्च नागराः । पूजया तस्य लिंगस्य वृद्धिं यास्यति तेऽन्वयः

ଲିଙ୍ଗପୂଜାର୍ଥେ ନାଗରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରିବା ଉଚିତ। ସେହି ଲିଙ୍ଗର ପୂଜାରେ ତୁମ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇବ।

Verse 7

अपूजया विनाशं च यास्यत्यत्र न संशयः । तव वंशोद्भवा ये च पूजयित्वा प्रभक्तितः

ପୂଜାକୁ ଅବହେଳା କଲେ ଏଠାରେ ବିନାଶ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ତୁମ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଯେମାନେ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ (ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ) ପୂଜିବେ, ସେମାନେ ଶୁଭଫଳ ପାଇବେ।

Verse 8

एतल्लिंगं करिष्यंति कृत्यानि विविधानिच । तानि सिद्धिं प्रयास्यंति प्रसादादस्य दीक्षित

ଦୀକ୍ଷିତମାନେ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର କୃତ୍ୟ କରିବେ; ଏହାର ପ୍ରସାଦରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସିଦ୍ଧି ଓ ସଫଳତା ପାଇବ।

Verse 9

गोवर्धन उवाच । अहमर्चां करिष्यामि लिंगस्यास्य सदा द्विज । भक्तिं च प्रकरिष्यामि हेतोरस्य हेतोरस्य कृते द्विज । पूजार्थं चैव ये चान्ये मम वंशसमुद्रवाः

ଗୋବର୍ଧନ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜ! ମୁଁ ଏହି ଲିଙ୍ଗର ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବି। ଏହି ହେତୁରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୁଁ ଭକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ାଇବି। ଏବଂ ପୂଜାର୍ଥେ ମୋ ବଂଶର ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଗେଇ ଆସିବେ।

Verse 10

पिप्पलाद उवाच । गोवर्धन द्रुतं विप्रांस्तत्र चानय नागरान् । तेषां मतेन देवस्य नाममात्रं करोम्यहम्

ପିପ୍ପଲାଦ କହିଲେ—ଗୋବର୍ଧନ, ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ନାଗରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଣ। ସେମାନଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଦେବଙ୍କ ନାମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବି।

Verse 11

ततश्चानाययामास विप्रांश्चैव विचक्षणान् । श्रुताध्ययनसंपन्नान्यज्ञकर्मपरायणान्

ତାପରେ ସେ ବିଚକ୍ଷଣ ଓ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଆଣିଲେ—ଯେମାନେ ଶ୍ରୁତି-ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 12

तानब्रवीत्प्रणम्योच्चैः पिप्पलादो महामुनिः । मम माता मृता पूर्वं कंसारीति च नामतः

ମହାମୁନି ପିପ୍ପଲାଦ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—“ମୋ ମାତା ପୂର୍ବରୁ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ନାମ କଂସାରୀ।”

Verse 13

तस्या उद्देशतो लिंगं मयैतत्संप्रतिष्ठितम् । युष्मद्वाक्यात्प्रसिद्धिं च प्रयातु द्विजसत्तमाः

“ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛି; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆପଣମାନଙ୍କ ପ୍ରମାଣବାକ୍ୟରୁ ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଉ।”

Verse 14

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां यश्चैतत्स्नापयिष्यति । याज्ञवल्क्येश्वरोत्थं च स वै श्रेयो ह्यवाप्स्यति

ଯେ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଏହି (ଲିଙ୍ଗର) ସ୍ନାନ-ଅଭିଷେକ କରିବ ଏବଂ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟେଶ୍ୱର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୂଜା ମଧ୍ୟ କରିବ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପରମ ଶ୍ରେୟ ପାଇବ।

Verse 15

सूत उवाच । अथ तैर्ब्राह्मणैः सर्वैस्तस्य नाम प्रतिष्ठितम् । कंसारीश्वर इत्येवं गौरवात्तस्य सन्मु नेः

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାହା ସତ୍ମୁନିଙ୍କ ଗୌରବରୁ ଦେବତାଙ୍କ ନାମ ‘କଂସାରୀଶ୍ୱର’ ବୋଲି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 16

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्ठोऽस्मि द्विजोत्तमाः । कंसारीश्वरसंज्ञस्तु यथा जातस्तु पापहा । स्थापितः पिप्पलादेन स्वयं चैव महात्मना

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି—ପାପହାରୀ ପ୍ରଭୁ ‘କଂସାରୀଶ୍ୱର’ ନାମରେ କିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ପିପ୍ପଲାଦ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କୁ କିପରି ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 17

यश्चैतत्पुण्यमाख्यानं तस्य देवस्य संनिधौ । संपठेच्छृणुयाद्वापि सम्यक्छक्तिसमन्वितः

ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆତ୍ମିକ ସାମର୍ଥ୍ୟ ସହିତ ଯେ ଏହି ପୁଣ୍ୟାଖ୍ୟାନ ପାଠ କରେ କିମ୍ବା କେବଳ ଶୁଣେ, ସେ ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 18

मनसा चिंतितं पापं परदारकृतं च यत् । तस्य तन्नाशमायाति पिप्पलाद वचो यथा

ମନରେ ଚିନ୍ତିତ ପାପ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ପରସ୍ତ୍ରୀ/ପରପୁରୁଷଗମନର ପାପ ମଧ୍ୟ—ତାହାର ନାଶ ହୁଏ; ଏହିପରି ପିପ୍ପଲାଦଙ୍କ ବଚନ।

Verse 19

यस्तस्य पुरतो भक्त्या नीलरुद्रा न्सदा जपेत् । प्राणरुद्रान्विशेषेण भवरुद्रसमन्वितान्

ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସଦା ନୀଳରୁଦ୍ରମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି—ବିଶେଷକରି ଭବରୁଦ୍ର ସହିତ ପ୍ରାଣରୁଦ୍ରମାନଙ୍କୁ—ଇଷ୍ଟଫଳ ପାଏ।

Verse 20

ब्रह्महत्योद्भवं चैव अपि तस्य प्रणश्यति । परचक्रभये जाते ह्यना वृष्टिभये तथा

ତାହା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାଜନିତ କଳୁଷ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ; ଶତ୍ରୁସେନାର ଭୟ ହେଲେ କିମ୍ବା ଅନାବୃଷ୍ଟି (ବର୍ଷାଭାବ)ର ଭୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ମିଳେ।

Verse 21

अथर्ववेदे साद्यंते पठिते तस्य चाग्रतः । शत्रुर्विलयमभ्येति वृष्टिः सञ्जायते द्रुतम्

ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଥର୍ବବେଦର ରକ୍ଷାକ୍ରିୟା ବିଧିପୂର୍ବକ ପଠିତ ହେଲେ ଶତ୍ରୁ ଲୟ ପାଏ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ବର୍ଷା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 22

राजदौःस्थ्ये समुत्पन्ने राजा भवति धार्मिकः । सर्वरोगविनिर्मुक्तः प्रजापालनतत्परः

ରାଜ୍ୟରେ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ରାଜା ଧାର୍ମିକ ହୁଏ—ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରଜାପାଳନରେ ତତ୍ପର ରହେ।

Verse 23

उपसर्गभये जाते तस्य दोषः प्रशाम्यति । शनैः शनैरसंदिग्धं पिप्पलादवचो यथा

ଉପସର୍ଗ କିମ୍ବା ମହାମାରୀର ଭୟ ହେଲେ ତାହାର ଦୋଷ ଶାନ୍ତ ହୁଏ—ଧୀରେ ଧୀରେ, ନିଃସନ୍ଦେହ—ଏହି ପିପ୍ପଲାଦଙ୍କ ବଚନ।

Verse 24

किं वा ते बहुनोक्तेन यत्किंचिद्व्यसनं महत् । तत्तस्य व्यसनं किंचिदथर्वणः प्रकी र्तनात्

ଆଉ କ’ଣ ଅଧିକ କହିବି? ଯେକୌଣସି ମହା ବିପତ୍ତି ଅଥର୍ବଣ-ଶକ୍ତିର କୀର୍ତ୍ତନ/ପାଠ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁଚ୍ଛ ହୋଇଯାଏ।

Verse 25

अस्य देवस्य पुरतो याति नाशं च वै द्रुतम्

ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଶୀଘ୍ର ନାଶ ପାଏ।

Verse 176

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कंसारेश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्सप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡସ୍ଥ ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ “କଂସାରେଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ଏକଶେ ଛଅସତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।