Adhyaya 163

Verse 1

सूत उवाच । अथ ते नागराः सर्वे दृष्ट्वा तद्वित्तभाजनम् । न केनापि ग्रहीतव्यं सर्वान्कामान्निरस्य च

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ନାଗର ଲୋକେ ସେ ଧନଭାଜନକୁ ଦେଖି “ଏହା କେହି ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ” ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରି ସଂଯମ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 2

ततस्ते समयं कृत्वा समानीय च मध्यगम् । तस्यास्येन ततः प्रोचुर्ब्रह्मस्थाने व्यवस्थि ताः

ତାପରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ସମୟ (ସମ୍ମତି) କରି ତାକୁ ମଧ୍ୟରେ ଆଣିଲେ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ।

Verse 3

अनेन लोभयुक्तेन तिरस्कृत्य द्विजोत्तमान् । पुष्पवित्तमुपादाय प्रायश्चित्तं प्रकीर्तितम्

“ଲୋଭଯୁକ୍ତ ଏହି ଲୋକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରିଛି। ପୁଷ୍ପଙ୍କ ଧନବିଷୟରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଏଠାରେ ଘୋଷିତ ହେଉଛି।”

Verse 4

तथा चैव तु षड्भागो गृहीतो विभवस्य च । तस्मादेष समस्तानां बाह्यभूतो भविष्यति

“ଅଧିକରେ ସମ୍ପତ୍ତିର ଷଷ୍ଠାଂଶ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ତେଣୁ ସେ ସମଗ୍ର ସମୁଦାୟରୁ ବହିଷ୍କୃତ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବାହାରେ—ହେବ।”

Verse 5

नागराणां द्विजेद्राणां यथान्यः प्राकृतस्तथा

“ନାଗର ଓ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅନ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକ ପରି ହିଁ ଗଣ୍ୟ ହେବ—କୌଣସି ଭେଦ ରହିବ ନାହିଁ।”

Verse 6

अद्यप्रभृति चानेन यः संबंधं करिष्यति । सोऽपि बाह्यस्तु सर्वेषां नागराणां भविष्यति

ଆଜିଠାରୁ ଯେ କେହି ତାହା ସହିତ କୌଣସି ସମ୍ବନ୍ଧ କରିବ, ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ନାଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହିଷ୍କୃତ ହେବ।

Verse 7

भोजनं वाथ पानीयं योऽस्य सद्मनि कर्हिचित् । करिष्यति स चाऽप्येवं पतितः संभविष्यति

ଯେ କେହି କେବେ ତାହାର ଘରେ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ପାନୀୟ ଜଳ ଦେବ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପତିତ ହେବ।

Verse 8

एवमुक्त्वा ततस्तेन दत्तं तालत्रयं द्विजाः । ब्रह्मस्थाने द्विजश्रेष्ठाः कृत्वा पुष्पसमं च तम्

ଏଭଳି କହି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ତିନି ତାଳମାପ ଦ୍ୱିଜମାନେ গ্ৰହଣ କଲେ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନରେ ସେହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତାହାକୁ ‘ପୁଷ୍ପସମ’ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରି (ପୁଷ୍ପ ପକ୍ଷରେ) ବିଷୟଟି ମିମାଂସା କଲେ।

Verse 9

अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे जग्मुः स्वंस्वं निवेशनम् । चंडशर्मा स चोद्विग्नः पुष्पपार्श्वं तदा गतः

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜନିଜ ନିବାସକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ଚଣ୍ଡଶର୍ମା ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ସେତେବେଳେ ପୁଷ୍ପଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 10

एतेषामेव सर्वेषां संमतेन मया तव । प्रायश्चित्तं तदा दत्तं तथा पि पतितः कृतः

ଏମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ମୁଁ ସେତେବେଳେ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲି; ତଥାପି ତୁମକୁ ‘ପତିତ’ ବୋଲି ଘୋଷିତ କରାଗଲା।

Verse 11

तस्मादहं पतिष्यामि सुसमिद्धे हुताशने । नैव जीवितुमिच्छामि स्वजनैः परिवर्जितः

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ସୁପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁତାଶନରେ ନିଜକୁ ନିକ୍ଷେପ କରିବି; ସ୍ୱଜନମାନେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିବାରୁ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହିଁ।

Verse 12

पुष्प उवाच । न विषादस्त्वया कार्यः कार्येऽस्मिद्विजसत्तम । वित्तार्थं दूषितस्त्वंहि यतो ब्राह्मणसत्तमैः

ପୁଷ୍ପ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ବିଷାଦ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଧନାର୍ଥେ ମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତୁମକୁ ଦୂଷିତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 13

नागरांस्तोषयिष्यामि तानहं विविधैर्धनैः । याचयिष्यंति यन्मात्रं तव गात्रविशुद्धये

ମୁଁ ସେହି ନଗରବାସୀମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଧନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି; ସେମାନେ ଯେତେ ମାଗିବେ, ତୁମ ଗାତ୍ର-ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେତେଇ ଦେବି।

Verse 14

तावन्मात्रं प्रदास्यामि तेभ्यो हि तव कारणात् । एवमुक्त्वा समागत्य ब्रह्मस्थानं त्वरान्वितः

ତୁମ ହେତୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସେତେମାତ୍ର ଦେବି। ଏମିତି କହି ସେ ତ୍ୱରାସହିତ ଆସି ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 15

चातुश्चरणमानीय मध्यगास्येन सोऽब्रवीत् । चंडशर्मा द्विजो यश्च मदर्थे पतितः कृतः

ଚାରିଜଣଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ସଭାମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶି ସେ କହିଲା—‘ମୋ ହେତୁ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଚଣ୍ଡଶର୍ମା ପତିତ କରାଯାଇଛି…’

Verse 16

युष्माभिर्वित्तलोभेन तद्वित्तं वो ददाम्यहम् । समस्तं मद्गृहे यच्च क्रियतां वचनं द्विजैः

ତୁମ୍ଭେମାନେ ଧନ ଲୋଭରେ ଥିବାରୁ ମୁଁ ତୁମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ସେହି ଧନ ଦେଉଅଛି। ମୋ ଗୃହରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବଚନ ଅନୁସାରେ କରାଯାଉ।

Verse 17

अथ ते कुपिताः प्रोचुः सर्व एव द्विजोत्तमाः । सीत्कारान्विविधान्कृत्वा क्रोध संरक्तलोचनाः

ତତ୍ପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ; କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନେତ୍ର ହୋଇ ସେମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର ସୀତ୍କାର ଶବ୍ଦ କଲେ।

Verse 18

धिग्धिक्पापसमाचार जिह्वा ते शतधा ततः । किं न याति यदेवं त्वं प्रजल्पसि विगर्हितम्

ଛିଃ, ହେ ପାପାଚାରୀ, ତୁମ୍ଭକୁ ଧିକ୍କାର! ତୁମ୍ଭ ଜିହ୍ୱା କାହିଁକି ଶତଖଣ୍ଡ ହୋଇଯାଉ ନାହିଁ? ଯେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭେ ଏପରି ନିନ୍ଦନୀୟ କଥା କହୁଛ, ତାହା କାହିଁକି ଖସି ପଡୁନାହିଁ?

Verse 19

पतितोऽयं कृतो ऽस्माभिर्नैव वित्तस्य कारणात् । प्रायश्चित्तं यतो दत्तमेकेनापि दुरात्मना

ଆମ୍ଭେମାନେ ଏହାକୁ ଧନ ନିମନ୍ତେ 'ପତିତ' କରିନାହୁଁ, ବରଂ ଜଣେ ଦୁରାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯାଇଥିବାରୁ ଏପରି କରିଅଛୁ।

Verse 20

स्मृतयो दूषितास्तेन पुराणानि विशेषतः । स्थानं चैवास्म दीयं च कर्म चैतत्प्रकुर्वता

ଏପରି କର୍ମ କରୁଥିବା ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ମୃତିଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବିଶେଷତଃ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂଷିତ କରିଅଛି; ସେ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଓ ଏହି କର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି।

Verse 21

प्रायश्चित्तं प्रदातव्यं चतुर्भिरपरैः सह । संमन्त्र्य मनुना प्रोक्तमेतदेव द्विजोत्तमाः

ଚାରିଜଣ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ବିଚାର କରି ମନୁ ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚୟ କହିଛନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ।

Verse 22

त्वदीयं पातकं चास्य शरीरेऽद्य व्यवस्थितम् । एकाकिना यतो दत्तं तेनायं पतितः स्थितः

ତୁମ ପାପ ଆଜି ତାହାର ଶରୀରରେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବସିଗଲା; ତୁମେ ଏକାକୀ ଏହା କରିଥିବାରୁ ସେ ପତିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି।

Verse 23

सूत उवाच । एवमुक्त्वा द्विजाः सर्वे जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम् । पुष्पोपि च समुद्विग्नो वैलक्ष्यं परमं गतः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି କହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ; ପୁଷ୍ପ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ପରମ ଲଜ୍ଜା ଓ ବିଷାଦରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 24

जगामाथ निजावासं निःश्वसन्नुरगो यथा

ତାପରେ ସେ ନିଜ ଆବାସକୁ ଗଲା, ସର୍ପ ପରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିବା ଭଳି।

Verse 25

ततः स चिन्तयामास यावन्नो साहसं कृतम् । तावत्सिद्धिर्मनुष्याणां न कथंचित्प्रजायते

ତାପରେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲା—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମର ଏହି ଦୁସ୍ସାହସିକ ଅପରାଧ ସଂଶୋଧିତ ହୁଏନି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସିଦ୍ଧି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

Verse 26

तस्मादहं करिष्यामि चण्डशर्मकृते महत् । कृतघ्नता यथा न स्यात्प्रोक्तं चैव यतो बुधैः

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ଚଣ୍ଡଶର୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ଯେପରି ମୋ ପାଖେ କୃତଘ୍ନତାର ଦୋଷ ନ ହେଉ—ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି।

Verse 27

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ସୁରାପାନୀ, ଚୋର ଓ ଭଙ୍ଗବ୍ରତ—ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦ୍ଜନମାନେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କୃତଘ୍ନ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ।

Verse 28

एवं निश्चित्य मनसा सूर्यवारेण सप्तमी । यदाऽयाता द्विजश्रेष्ठास्तदा चाष्टोत्तरं शतम्

ଏଭଳି ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଯେତେବେଳେ ରବିବାରରେ ସପ୍ତମୀ ଆସିଲା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେତେବେଳେ (ବିଧି) ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ଶତ ସଂଖ୍ୟାନୁସାରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

Verse 29

प्रदक्षिणाः कृतास्तेन पुष्पादित्यस्य धीमता । तीक्ष्णं शस्त्रं समादाय पूर्वोक्तविधिना ततः । छित्त्वाछित्त्वा निजांगानि जुहुयाज्जातवेदसि

ସେ ଧୀମାନ୍ ପୁଷ୍ପାଦିତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ। ପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ, ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଛେଦି ଜାତବେଦ (ଅଗ୍ନି) ମଧ୍ୟରେ ଆହୁତି ଦେଲେ।

Verse 30

ततः पूर्णाहुतिं यावत्कायशेषेण यच्छति । तावत्प्रत्यक्षतां गत्वा स प्रोक्तो भास्वता स्वयम्

ତାପରେ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦେହର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗଦ୍ୱାରା ଆହୁତି ଦେଇ ଯେତେଦିନ ଚାଲିଲେ, ସେତେଦିନ ଭାସ୍ୱାନ୍ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

Verse 31

पुष्प मा साहसं कार्षीः परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ । भूय एव महाभाग ब्रूहि किं ते ददाम्यहम्

ପୁଷ୍ପା, ଏପରି ଅତିସାହସ କରନି; ହେ ନିର୍ଦୋଷ, ମୁଁ ତୁମପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏବେ ପୁଣି, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, କୁହ—ମୁଁ ତୁମକୁ କେଉଁ ବର ଦେବି?

Verse 32

पुष्प उवाच । चण्डशर्मा द्विजेन्द्रोऽयं मदर्थे पतितः कृतः । समस्तैर्नागरैर्देव तं तैर्नय समानताम्

ପୁଷ୍ପ କହିଲା—ଏହି ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ର ଚଣ୍ଡଶର୍ମା ମୋ ନିମିତ୍ତେ ପତିତ କରାଯାଇଛି। ହେ ଦେବ, ସେ ସମସ୍ତ ନାଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ପୁଣି ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 33

शास्त्रं दृष्ट्वा प्रदत्तं मे प्रायश्चित्तं महात्मना । तथापि दूषितः क्षुद्रैः समस्तैरसहिष्णुभिः

ମହାତ୍ମା ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖି ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ; ତଥାପି ସେ ସମସ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ ଲୋକେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କଲେ।

Verse 34

भगवानुवाच । एकस्यापि वचो नैव शक्यते कर्तुमन्यथा । नागरस्य द्विजश्रेष्ठ समस्तानां च किं पुनः

ଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୋଟିଏ ନାଗରର ବଚନ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା କରିହେବ ନାହିଁ; ତେବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଏକତ୍ର ବଚନ ତ କେତେ ଅଧିକ।

Verse 35

परमेष द्विजः पूतश्चंडशर्मा भविष्यति । ब्राह्मोऽयं नागरः ख्यातः समस्ते धरणीतले

ହେ ପରମେଶ, ଚଣ୍ଡଶର୍ମା ନାମକ ଦ୍ୱିଜ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର ହେବ। ଏହି ନାଗର ‘ବ୍ରାହ୍ମ’ ନାମରେ ସମଗ୍ର ଧରଣୀତଳରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିବ।

Verse 36

एतस्य ये सुताश्चैव भविष्यंति धरातले । विख्यातिं तेऽपि यास्यंति मान्याः पूज्या महीभृताम्

ଏହାଙ୍କର ଯେ ପୁତ୍ରମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମିବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତି ଲାଭିବେ; ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟ ଓ ପୂଜ୍ୟ ହେବେ।

Verse 37

ये चापि बांधवा श्चास्य सुहृदश्च समागमम् । करिष्यंति समं तेऽपि भविष्यंति सुशोभनाः

ଏହାଙ୍କର ବାନ୍ଧବମାନେ ଓ ହିତେଷୀ ସୁହୃଦମାନେ ଯେମାନେ ସମଭାବେ ଏକତ୍ର ସମାଗମ କରିବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଓ କାନ୍ତିମାନ୍ ହେବେ।

Verse 38

त्वं चापि मत्प्रसादेन संपूर्णांगो भविष्यसि

ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ-ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହବାନ୍ ହେବ।

Verse 39

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्ततश्चादर्शनं गतः । पुष्पोऽपि चाक्षतांगत्वं तत्क्षणात्समपद्यत

ଏଭଳି କହି ସହସ୍ରାଂଶୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ପୁଷ୍ପ ମଧ୍ୟ ସେହି କ୍ଷଣରେ ଅକ୍ଷତ ଅଙ୍ଗସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହାବସ୍ଥା ପାଇଲା।

Verse 163

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागररखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्राह्मनागरोत्पत्तिवृत्तांतवर्णनंनाम त्रिषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ବ୍ରାହ୍ମଣ-ନାଗର ଉତ୍ପତ୍ତି-ବୃତ୍ତାନ୍ତ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।