Adhyaya 161

Verse 1

सूत उवाच । अथ तेन द्विजाः सर्वे ब्रह्मस्थाने निवेशिताः । चातुश्चरणसंज्ञाश्च ततस्तस्य निवेशिताः

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନରେ (ପବିତ୍ର ସଭାସ୍ଥଳରେ) ଆସନେ ବସାଯାଇଲେ; ଏବଂ ‘ଚାତୁଶ୍ଚରଣ’ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତମାନେ ମଧ୍ୟ ପରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ।

Verse 2

सोऽपि केशान्परित्यज्य सर्वगात्रसमुद्भवान् । निजपत्न्या समोपेतः प्रणम्य च द्विजोत्तमान्

ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କେଶ/ରୋମ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଆସି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 3

कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह । भास्करस्यास्य विहितः प्रासादोयं मया द्विजाः

କରଯୋଡ଼ି ସେ ଏହି ବଚନ କହିଲା—“ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହି ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରାସାଦ ମୁଁ ନିର୍ମାଣ କରିଛି।”

Verse 4

पुष्पादित्य इति ख्यातिं प्रयातु भुवनत्रये । ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तिं नेष्यामहे क्षयम्

“ଏହା ‘ପୁଷ୍ପାଦିତ୍ୟ’ ନାମରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ଖ୍ୟାତି ପାଉ।” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—“ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି କ୍ଷୟ ହେବାକୁ ଆମେ ଦେବୁ ନାହିଁ।”

Verse 5

प्रायश्चित्तं प्रदास्यामश्चित्तस्य हृदयंगमम् । अन्ये च ब्राह्मणाः प्रोचुः केचिन्मध्यस्थवृत्तयः

“ଚିତ୍ତକୁ ହୃଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛୁଇଁ ଶୋଧନ କରେ ଏମିତି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆମେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବୁ।” ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ; କେହି କେହି ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଓ ସମଭାବୀ ଥିଲେ।

Verse 6

वृत्त्यर्थमस्य देवस्य लक्षं होमेऽत्र कल्प्यताम् । लक्षं तु सर्वविप्राणां प्रायश्चित्तविशुद्धये

ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ସେବା-ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ଏଠାରେ ହୋମରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଆହୁତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉ। ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ-ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ଏକ ଲକ୍ଷ (ଆହୁତି) ହେଉ।

Verse 7

पुष्प उवाच । तस्मात्सर्वे द्विजश्रेष्ठा मन्नाम्ना कीर्तयंत्विमम् । पुष्पादित्यमिति ख्यातिं कीर्तयंतु तथानिशम्

ପୁଷ୍ପ କହିଲେ—“ଏହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ମୋ ନାମରେ କୀର୍ତ୍ତନ କର। ‘ପୁଷ୍ପାଦିତ୍ୟ’ ବୋଲି ଏହାର ଖ୍ୟାତିକୁ ନିରନ୍ତର ଉଚ୍ଚାରଣ କର।”

Verse 8

अनया भार्यया मह्यं मान्या या स्थापिता पुरा । दुर्गाऽस्याश्चात्र नाम्ना वै भूयात्ख्याताऽत्र सत्पुरे

ଏବଂ ଏହି ପତ୍ନୀ ମୋ ପାଇଁ ପୂର୍ବେ ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଏହି ପୂଜ୍ୟ ଦେବୀ—ଏହି ସତ୍ପୁରରେ ‘ଦୁର୍ଗା’ ନାମରେ ନିଶ୍ଚୟ ଖ୍ୟାତି ପାଉନ୍ତୁ।

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । दुःशीलेन पुराऽकारि प्रासादो हरसंभवः । दुर्वासःस्थापितस्यापि भवद्भिस्तुष्ट मानसैः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ଦୁଶ୍ଚରିତ୍ର ଜଣେ ହର (ଶିବ) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରାସାଦ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲା। ତଥାପି ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଜିନିଷକୁ ମଧ୍ୟ ଆପଣମାନେ ପ୍ରସନ୍ନମନେ ଅନୁମୋଦନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 10

तथाप्यस्य तु दीनस्य प्रासादः क्रियतां द्विजाः

ତଥାପି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହି ଦୀନ ଭକ୍ତ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରାସାଦ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉ।

Verse 11

नाममात्रेण देवस्य दुःशीलेन यया पुरा । अनेनाराधितः पूर्वं स्वमांसैरेष भास्करः

ପୂର୍ବେ ସେ ଦୁଶ୍ଚରିତ୍ର କେବଳ ନାମମାତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲା। ଆଉ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଲୋକଟି ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ନିଜ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲା।

Verse 12

तस्मान्न क्षतिरस्याथ दत्ते नाम्नि यथा पुरा । नाम्ना माहिकया नाम माहीत्येव च सा भवेत्

ଏହେତୁ ପୂର୍ବବତ୍ ନାମ ଦିଆଗଲେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନାହିଁ। ‘ମାହିକା’ ନାମରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ‘ମାହୀ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 13

सूत उवाच । पुष्पेण दाने दत्तेऽथ संमतेनाग्रजन्मनाम् । मध्यमेन कृतं नाम पुष्पादित्य इति श्रुतम्

ସୂତ କହିଲେ—ଅଗ୍ରଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ପୁଷ୍ପ ଦାନ ଦେଲା ପରେ, ମଧ୍ୟସ୍ଥ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନାମ ‘ପୁଷ୍ପାଦିତ୍ୟ’ ବୋଲି ଶୁଣାଗଲା।

Verse 14

तत्पत्न्या चापि या तत्र दुर्गा देवी द्विजोत्तमाः । नाम्ना माहिकया नाम माहीत्येव च साऽभवत्

ଏବଂ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀରୂପେ ଯେ ଦୁର୍ଗାଦେବୀ ଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ—ସେ ‘ମାହିକା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ତେଣୁ ‘ମାହୀ’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ।

Verse 15

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । पुष्पा दित्यो यथा जातो याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି—ପୁଷ୍ପାଦିତ୍ୟ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ ଏବଂ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 16

अद्यापि कलिकाले स दृष्टो भक्त्या सुरेश्वरः । नाशयेद्दिनजं पापं नराणां नात्र संशयः

ଆଜି ମଧ୍ୟ କଳିଯୁଗରେ ସେ ସୁରେଶ୍ୱର ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଦିନଜ ପାପକୁ ନାଶ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 17

तथा च सप्तमीयुक्ते रवेर्वारे द्विजोत्तमाः । अष्टोत्तरशतंयावत्फलहस्तः करोति यः । प्रदक्षिणां च सद्भक्त्या स लभेद्वांछितं फलम्

ଏବଂ ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସପ୍ତମୀଯୁକ୍ତ ରବିବାର ଦିନ ଯେ କେହି ହାତରେ ଫଳ ଧରି ଏକଶେ ଆଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଖ୍ୟାରେ ସଦ୍ଭକ୍ତିସହ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ।

Verse 18

माहीकामपि यो दुर्गां नित्यमेव प्रपश्यति । न स पश्यति कष्टानि तस्मिन्नहनि कर्हिचित्

ଯେ ମାହିକା-ରୂପା ଦୁର୍ଗାଦେବୀଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ସେହି ଦିନ କେବେ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 19

चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां यस्तां पूजयते नरः । तस्य संवत्सरंयावन्नापत्संजायते क्वचित्

ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଯେ ପୁରୁଷ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରେ, ତାହାର ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଆପଦ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 161

इति श्रीस्कांदेमहापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ପୁଷ୍ପାଦିତ୍ୟ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଏକଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।