Adhyaya 160

Verse 1

सूत उवाच । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते रहस्युक्तः स भार्यया । रात्रौ प्रसुप्तः पार्श्वे च पादौ संस्पृश्य तत्क्षणात्

ସୂତ କହିଲେ—ଅନ୍ୟ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତଭାବେ ଏକାନ୍ତରେ କହିଲେ। ରାତିରେ ସେ ଶୋଇଥିଲେ; ପାଖକୁ ଆସି ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସହିତ ସେଇ କ୍ଷଣରେ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 2

त्वं तावन्मम भर्त्तासि यावज्जीवमसंशयम् । तद्वदस्व विभोऽस्माकं त्वदर्थं स मयोज्झितः

ମୁଁ ଯେତେଦିନ ଜୀବିତ ରହିବି, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ମୋର ପତି। ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମ ହିତ ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ କହ; ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି।

Verse 3

इन्द्रजालमिदं किं ते किं वा मंत्रप्रसाधनम् । देवानां वा प्रसादोऽयं यत्त्वं चैतादृशः स्थितः

ଏହା କଣ—ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳ ପରି ମାୟା କି? ନା ମନ୍ତ୍ରସାଧନାର ଶକ୍ତି? କିମ୍ବା ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଯେ ତୁମେ ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏଠାରେ ଅଛ?

Verse 4

मया त्वं हि तदा ज्ञातः प्रथमेऽपि दिने स्थिते । यदा संभूषिता वस्त्रैस्तथा वस्तुविभूषणैः

ତୁମେ ଆସିଥିବା ପ୍ରଥମ ଦିନେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିଥିଲି; ସେତେବେଳେ ତୁମେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଆଭୂଷଣରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲ।

Verse 5

यद्यहं तव वार्तां च सर्वां कपटसंभवाम् । कथयामि द्वितीयस्य तत्ते पादौ स्पृशाम्यहम्

ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ଛଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଉ, ତେବେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରିବି।

Verse 6

सूत उवाच । एवमुक्तो विहस्योच्चैः स तदा ब्राह्मणोत्तमाः । तामालिंग्य ततः प्राह वचनं मधुराक्षरम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେବେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ହସିଲେ; ପରେ ତାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମଧୁର ଅକ୍ଷରରେ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 7

साधु प्रिये त्वया ज्ञातं सर्वं मम विचेष्टितम् । अहं स विप्रः सुभगे मणिभद्रेण यः पुरा

ସାଧୁ, ପ୍ରିୟେ! ତୁମେ ମୋର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାକଳାପ ଜାଣିଲ। ହେ ସୁଭଗେ, ମୁଁ ସେଇ ବିପ୍ର, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ମଣିଭଦ୍ର (ତଥା) କରିଥିଲେ।

Verse 8

विडंबितो मुखं पश्यंस्त्वदीयं चंद्रसन्निभम् । चमत्कारपुरं गत्वा मया चाराधितो रविः । तेन तुष्टेन मे दत्तं तद्रूपं ज्ञानमेव च

ବିଡ଼ମ୍ବିତ ହୋଇ, ତୁମ ଚନ୍ଦ୍ରସନ୍ନିଭ ମୁଖକୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଚମତ୍କାରପୁରକୁ ଯାଇ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲି। ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋତେ ସେଇ ରୂପ ଓ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।

Verse 9

माहिकोवाच । त्वदीयदर्शनेनाहं कामदेववशं गता

ମାହିକା କହିଲା— ତୁମ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ କାମଦେବଙ୍କ ବଶରେ ପଡ଼ିଗଲି।

Verse 10

तस्मादाराधयिष्यामि तं गत्वा दिननायकम् । येन ते तादृशं भूयः प्रतुष्टो विदधाति सः

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ଯାଇ ଦିନନାୟକ (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବି, ଯେପରି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତୁମକୁ ପୁନଃ ସେହିପରି ରୂପ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 11

किं मे चैतेन रूपेण तारुण्येनापि च प्रभो । यत्ते तथाविधं रूपं संभजामि दिवानिशम्

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଏହି ରୂପ ଓ ଏହି ତାରୁଣ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ କ’ଣ କାମ, ଯଦି ମୁଁ ଦିବାନିଶି ତୁମ ସେହି ରୂପକୁ ସାଙ୍ଗ କରି ଆସ୍ୱାଦନ କରିପାରୁନାହିଁ?

Verse 12

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा गुटिकां पुष्प समादाय मुखान्ततः । दधार तादृशं रूपं यादृग्दृष्टं पुरा तया

ସୂତ କହିଲେ—ତାହା ଶୁଣି ସେ ପୁଷ୍ପସଦୃଶ ଗୁଟିକାକୁ ନେଇ ମୁଖମଧ୍ୟରେ ରଖିଲା; ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେ ତାହାର ପୂର୍ବେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ସେଇ ରୂପକୁ ଧାରଣ କଲା।

Verse 13

ततः सा हर्षिता माही पुलकेन समन्विता । तमालिंग्याभजद्गाढं वाक्यमेतदुवाच ह

ତାପରେ ମାହୀ ହର୍ଷିତା ହୋଇ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା; ତାକୁ ଗାଢ଼ ଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 14

अद्य मे सफलं जन्म यौवनं रूपमेव च । यत्त्वं हृद्वांछितः कांतः प्रलब्धो मदनोपमः

ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ, ମୋର ଯୌବନ ଓ ରୂପ ମଧ୍ୟ ସଫଳ; କାରଣ ହୃଦୟେ ଆକାଂକ୍ଷିତ କାନ୍ତ, ମଦନସମ ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ।

Verse 15

एतावंति दिनान्येव न मया कामजं सुखम् । अपि स्वल्पतरं लब्धं कथंचिद्वृद्धसेवया

ଏତେ ଦିନ ଧରି ମୋତେ କାମଜ ସୁଖ ମିଳିଲା ନାହିଁ—ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କିପରି ହେଉ ମାତ୍ର ଜଣେ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସେବାରେ ଦିନ କଟିଗଲା।

Verse 16

भजस्व स्वेच्छया विप्र दासी तेऽहं व्यवस्थिता

ହେ ବିପ୍ର, ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଗ କର; ମୁଁ ତୁମର ଦାସୀ ଭାବେ ଏଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି।

Verse 17

पुष्प उवाच । प्रविशामि किमंगेषु भवन्तीं किं मिलाम्यहम् । प्रिये चिरेण लब्धासि न जाने कर वाणि किम्

ପୁଷ୍ପ କହିଲା—ମୁଁ କି ତୁମ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ନା ତୁମ ସହ ଏକତ୍ୱ ପାଇବି? ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପରେ ମିଳିଛ; ମୁଁ କ’ଣ କରିବି ଜାଣେନି।

Verse 19

अथ रात्र्यां व्यतीतायामुदिते सूर्यमण्डले । वक्त्रे तां गुटिकां कृत्वा स पुष्पस्तादृशोऽभवत्

ତାପରେ ରାତି ଅତିତ ହୋଇ ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଳ ଉଦିତ ହେଲାବେଳେ, ସେ ତାକୁ ଛୋଟ ଗୁଟିକା କରି ମୁଖରେ ରଖିଲା; ତେବେ ପୁଷ୍ପ ସେହିପରି (ସେଇ ଅବସ୍ଥାରେ) ହେଲା।

Verse 20

एवं तस्य स्थितस्यात्र महान्कालो व्यजायत । पुत्राः पौत्रास्तथा जाताः कन्यकाश्च तथैव च

ଏଭଳି ସେ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ କଟିଗଲା। ପୁଅ ଓ ନାତି ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 21

स वृद्धत्वं यदा प्राप्तो जराविप्लवतां गतः । तदा स चिन्तयामास मया पापं महत्कृतम्

ସେ ଯେତେବେଳେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି ଜରାର ଉଥଳପାଥଳରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲା—‘ମୋ ଦ୍ୱାରା ମହାପାପ ହୋଇଛି।’

Verse 22

मणिभद्रो वराकोऽसौ मिथ्याचारेण घातितः । तस्य भार्या हृता चैव प्रसूतिं च नियोजिता

‘ସେ ଦୁର୍ଭାଗା ମଣିଭଦ୍ର ମିଥ୍ୟାଚାର ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲା; ତାହାର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ହରଣ କରାଗଲା, ଏବଂ ତାକୁ ପ୍ରସୂତି ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରାଗଲା।’

Verse 23

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तस्माद्गत्वा करोम्य हम् । पुरश्चरणसंज्ञं च येन शुद्धिः प्रजायते

ଏହେତୁ ମୁଁ ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ ‘ପୁରଶ୍ଚରଣ’ ନାମକ ବିଧି କରିବି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ଜନ୍ମେ।

Verse 24

एवं स निश्चयं कृत्वा पुष्पश्चित्ते निजे तदा । असंख्यं वित्तमादाय चमत्कारपुरंगतः

ଏଭଳି ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପୁଷ୍ପ ଅସଂଖ୍ୟ ଧନ ନେଇ ‘ଚମତ୍କାରପୁର’ ନାମକ ନଗରକୁ ଯାତ୍ରା କଲା।

Verse 25

पुत्रेभ्योऽपि यथासंख्यं दत्त्वा चैव पृथक्पृथक् । प्रासादं कारयामास तस्य सूर्यस्य शोभनम्

ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାଗ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦେଇ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋଭନ ପ୍ରାସାଦ-ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଇଲା।

Verse 26

यस्मिन्सिद्धिं गतः सोऽत्र याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठिते । ततो मध्यममाहूय प्रणिपत्याभिवाद्य च । सोऽब्रवीद्ब्राह्मणानां मे चातुश्चरणमानय

ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସେହି ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା, ସେ ତାହାପରେ ମୁଖ୍ୟକୁ ଡାକି, ପ୍ରଣାମ କରି ସମ୍ମାନରେ ଅଭିବାଦନ କରି କହିଲା— “ମୋ ପାଇଁ ‘ଚାତୁଶ୍ଚରଣ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ସମୂହକୁ ଆଣ।”

Verse 27

येनाहमग्रतो भूत्वा प्रायश्चित्तं विशुद्धये । पुरश्चरणसंज्ञं तु प्रार्थयामि यथाविधि

ଯେପରି ମୁଁ ଅଗ୍ରେ ରହି ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିପାରିବି, ସେହିପାଇଁ ନିୟମାନୁସାରେ ‘ପୁରଶ୍ଚରଣ’ ନାମକ କର୍ମକୁ ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି।

Verse 160

इति स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे हाट केश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पस्य पापक्षालनार्थं हाटकेश्वरक्षेत्रगमनपुरश्चरणार्थब्राह्मणामन्त्रणवर्णनंनाम षष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ‘ପୁଷ୍ପଙ୍କ ପାପକ୍ଷାଳନାର୍ଥେ ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରଗମନ ଓ ପୁରଶ୍ଚରଣାର୍ଥେ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଆମନ୍ତ୍ରଣ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଷାଠିଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 198

एवमुक्त्वा ततस्तौ च मैथुनाय कृतक्षणौ । प्रवृत्तौ ब्राह्मणश्रेष्ठाः कामदेववशंगतौ

ଏପରି କହି, ସୁଯୋଗ ଉପଯୁକ୍ତ ଜାଣି, ସେ ଦୁଇଜଣ ମୈଥୁନରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କାମଦେବଙ୍କ ବଶରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।