
ସୂତ କହନ୍ତି—କ୍ଷେତ୍ରର ଦେବାଳୟ-ପରିସରରେ ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସକୁ ପୁଷ୍ପ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଆସେ; ଶଙ୍ଖ-ଭେରୀ ଓ ଢୋଲ-ନଗାଡ଼ାର ମଙ୍ଗଳଧ୍ୱନି ଉଠେ। ଭାସ୍କରଦେବଙ୍କ କୃପାରୁ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ ହୋଇଛି—ଏହି ଭାବ କଥାରେ ପ୍ରକାଶିତ। ପୁଷ୍ପ ନିଜ କୁଟୁମ୍ବକୁ ଡାକି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳତା ସ୍ମରଣ କରେ ଏବଂ ପୂର୍ବର ଦୀର୍ଘ କଷ୍ଟମୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଚିନ୍ତନ କରେ। ଧନର ଅନିତ୍ୟତା ବୁଝି ସେ ସତ୍ୟବ୍ରତ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ବିଶାଳ ଦାନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥାଏ। ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦାଅନୁସାରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ବଣ୍ଟନ କରେ; ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଧନ-ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ; ନଟ-ଗାୟକ ଆଦିଙ୍କୁ ଅନ୍ନ-ବସ୍ତ୍ର ଦେଇଥାଏ; ବିଶେଷକରି ଦରିଦ୍ର ଓ ଅନ୍ଧମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ। ଶେଷରେ ସେ ପତ୍ନୀ ସହ ଭୋଜନ କରି ସମାଗତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଉଛି ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତ ସମ୍ପଦ ସହ ଶୃଙ୍ଖଳିତ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଦାନଧର୍ମ ଓ ସମୁଦାୟ-ସେବା ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି ଧର୍ମସମ୍ମତ ହୁଏ ବୋଲି ଦର୍ଶାଏ।
Verse 1
सूत उवाच । पुष्पोऽपि तां समादाय माहिकाख्यां वरांगनाम् । स तदा प्रययौ हृष्टो मणिभद्रस्य मंदिरम्
ସୂତ କହିଲେ—ପୁଷ୍ପ ମଧ୍ୟ ‘ମାହିକା’ ନାମକ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀକୁ ସହ ନେଇ, ସେତେବେଳେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲା।
Verse 2
शंखतूर्यनिनादेन सर्वैस्तैः स्वजनैर्वृतः । न कस्य तत्र संभूतो विकल्पस्तत्समुद्भवः
ଶଙ୍ଖ ଓ ତୂର୍ୟର ନିନାଦ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ସ୍ୱଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଥିଲା; ସେଠାରେ ସେଇ ପରିସ୍ଥିତିରୁ ଜନ୍ମ ନେବା କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ବିକଳ୍ପ କାହାର ମନେ ହେଲା ନାହିଁ।
Verse 3
भास्करस्य प्रसादेन तथैवान्यस्य कर्हिचित् । सोऽपि मंदिरमासाद्य यथात्मपितृसंभवम्
ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ—ଏବଂ କେବେ କେବେ ଅନ୍ୟ କାହାର ପ୍ରସାଦରେ ମଧ୍ୟ—ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବଂଶ ଓ ପିତୃ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସେଇ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
Verse 4
उपविश्य ततो मध्ये बन्धून्सर्वान्समाह्वयत् । अद्य तावद्दिने मह्यं तुलाग्रं कमला श्रिता
ସେ ତାପରେ ମଧ୍ୟରେ ବସି ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ହର୍ଷରେ କହିଲେ—“ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ତୁଳାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ କମଳା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ବିରାଜିଛନ୍ତି।”
Verse 5
चलितापि पुनश्चास्याः सुपत्न्या वाक्यतः स्थिता । कियंतं चैव कालं मे कार्पण्यं महदास्थितम्
ସେ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ପୁନର୍ବାର ଚାଲିଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ସତୀ ସହପତ୍ନୀର ବଚନରେ ରୁକି ରହିଲେ। ତେବେ ସେ ଭାବିଲା—“କେତେ କାଳ ଧରି ମୋତେ ଏହି ମହା କାର୍ପଣ୍ୟ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଆବର୍ତ୍ତି ରହିଛି!”
Verse 6
ज्ञातमद्य चला लक्ष्मीस्तेन त्यक्तं सुदूरतः । तस्माद्बंधुजनैः सार्धं देवैर्विप्रैश्च कृत्स्नशः । संविभक्तां करिष्यामि सत्येनात्मानमालभे
ଆଜି ମୁଁ ଜାଣିଲି—ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚଞ୍ଚଳା; ତେଣୁ ମୁଁ ତାକୁ ଅତି ଦୂରେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲି। ଏହିପରି ବନ୍ଧୁଜନଙ୍କ ସହ, ଦେବମାନଙ୍କ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଭାଗଭାଗ କରି ବଣ୍ଟନ କରିବି। ସତ୍ୟରେ ଏହି ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ମୁଁ ନିଜେ ବାନ୍ଧୁଛି।
Verse 7
एवमुक्त्वा ततः सर्वान्समाहूय पृथक्पृथक् । स नामभिर्ददौ वस्त्रं भूषणानि यथार्हतः
ଏଭଳି କହି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକେକରି ଡାକି, ନାମ ଉଚ୍ଚାରି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦାନ କଲେ।
Verse 8
ततो वेदविदो विप्रान्समाहूय स नामभिः । एकैकस्य ददौ वित्तं सवस्त्रं श्रद्धयान्वितः
ତାପରେ ସେ ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନାମ ଧରି ଡାକିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଏକେକଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ରସହ ଧନ ଦାନ କଲେ।
Verse 9
ततस्तु नर्तकेभ्यश्च दीनांधेभ्यो विशेषतः । ददौ भोज्यं समि ष्टान्नं सवस्त्रं च द्विजोत्तमाः
ତାପରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ବିଶେଷକରି ନର୍ତ୍ତକ, ଦୀନ ଓ ଅନ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ପକ୍କା ଭୋଜନ ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ।
Verse 10
ततस्तु स्वयमेवान्नं बुभुजे भार्यया सह । विसृज्य तान्समायातान्स्वजनान्ब्राह्मणैः सह
ତାପରେ ସେ ନିଜେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଭୋଜନ କଲେ; ଆସିଥିବା ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ବିଦାୟ କଲେ।
Verse 11
एवं तेन तदा प्राप्तं वित्तं च परसंभवम् । बुभुजे स्वेच्छया नित्यं तदा भार्यासमन्वितः
ଏଭଳି ତାହାବେଳେ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଧନ ସେ ପାଇଲା; ଏବଂ ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ନିତ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଜୀବନ ଯାପନ କରି ଭୋଗ କଲା।
Verse 159
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पविभवप्राप्तिवर्णनंनामैकोनषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ପୁଷ୍ପବିଭବପ୍ରାପ୍ତିବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଉଣଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।