Adhyaya 133

Verse 1

सूत उवाच । तथाऽन्यापि च तत्रास्ति देवता द्विजसत्तमाः । अजागृहेति विख्याता सर्वरोगक्षयावहा

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ! ସେଠାରେ ଆଉ ଏକ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ‘ଅଜାଗୃହା’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ରୋଗର କ୍ଷୟ କରନ୍ତି।

Verse 2

अजापालो यदा राजा सर्वलोकहिते रतः । अजारूपाः प्रयांति स्म व्याधयः सकला द्विजाः । तदा रात्रौ समानीय तस्मिन्स्थाने दधाति सः

ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଅଜାପାଳ ସର୍ବଲୋକହିତରେ ରତ ଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସମସ୍ତ ରୋଗ ଛାଗର ରୂପ ଧରି ଆସୁଥିଲେ। ତେବେ ସେ ରାତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ସେହି ସ୍ଥାନରେ ରଖି (ନିର୍ବନ୍ଧ କରି) ଦେଉଥିଲେ।

Verse 3

ततस्तदाश्रयात्स्थानमजागृहमिति स्मृतम् । सर्वैर्जनैर्धरा पृष्ठेदर्शनाद्व्याधिनाशनम्

ଏହିପରି ଆଶ୍ରୟସ୍ଥାନ ହେବାରୁ ସେ ସ୍ଥାନ ‘ଅଜାଗୃହ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହେଲା। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ରୋଗନାଶ ହୁଏ।

Verse 4

तत्रैश्वर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः । अहं वः कीर्तयिष्यामि श्रोतव्यं सुसमाहितैः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମମାନେ, ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ବେ ଦିବ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରକାଶ ଘଟିଥିଲା। ମୁଁ ତାହା ତୁମମାନଙ୍କୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରି କହିବି; ସୁସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ।

Verse 5

तत्रागतो द्विजः कश्चित्क्षेत्रे तापसरूपधृक् । तीर्थयात्राप्रसंगेन रात्रौ प्राप्तः श्रमान्वितः

ସେଠାରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ଆସିଲେ; ସେ ତପସ୍ବୀର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେ ରାତିରେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 6

अजावृंदमथालोक्य निविष्टं सुसुखान्वितम् । रोमंथ कर्मसंयुक्तं विश्वस्तमकुतोभयम्

ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ—ଛାଗମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖରେ ବସିଛି, ଜବର ଚବାଉଛି, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଓ ବିଶ୍ୱସ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୟରହିତ।

Verse 7

स ज्ञात्वा मानुषेणात्र भवितव्यमसंशयम् । न शून्याः पशवो रात्रौ स्थास्यंति विजने वने

ସେ ନିଃସନ୍ଦେହ ଜାଣିଲେ—ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଅଛି; କାରଣ ନିର୍ଜନ ବନରେ ରାତିବେଳେ ପଶୁମାନେ ଏକା ଓ ଅରକ୍ଷିତ ରହନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 8

ततः फूत्कृत्य फूकृत्य दिवं यावन्न संदधे । कश्चिद्वाचं प्रसुप्तश्च तावत्तत्रैव चिंतयन्

ତାପରେ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଫୁତ୍କାର/ଡାକ ଦେଲେ, କିଛି ସମୟ ନିଦ୍ରାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେଇ ଚିନ୍ତା କରୁ କରୁ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ନିରବ ହେଲା ଏବଂ ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଘୁମେଇ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 9

अवश्यं मानुषेणात्र पशूनां रक्षणाय च । आगंतव्यं कुतोऽप्याशु तस्मात्तिष्ठामि निर्भयः

ଏହି ପଶୁମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ କେଉଁଠୁ ନ କେଉଁଠୁ ଶୀଘ୍ର ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିବା ନିଶ୍ଚିତ; ତେଣୁ ମୁଁ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଏଠାରେଇ ରହିବି।

Verse 10

एवं तस्य प्रसुप्तस्य गता सा रजनी ततः । ततस्त्वरितवत्तस्य सुश्रांतस्य द्विजोत्तमाः

ଏଭଳି ସେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ସେଇ ରାତି କଟିଗଲା; ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ତାହାର ଉପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଘଟଣାମାନେ ଶୀଘ୍ର ଘଟିଲା।

Verse 11

अथ यावत्प्रभाते स प्रपश्यति निजां तनुम् । तावत्कुष्ठादिभी रोगैः समंतात्परिवारिताम्

ତାପରେ ପ୍ରଭାତେ ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ଦେଖିଲେ, ତେବେ କୁଷ୍ଠ ଆଦି ରୋଗମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଦେଖିଲେ।

Verse 12

अशक्तश्चलितुं स्थानादपि चैकं पदं क्वचित् । तेजो हीनोऽपि रौद्रेण चिन्तयामास वै ततः

ସେ ସ୍ଥାନରୁ ଚଳିବାକୁ ଅଶକ୍ତ ହେଲା, କେବେ ଏକ ପଦ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ତେଜ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦହନମୟ ରୌଦ୍ର ବେଦନାରେ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲା।

Verse 13

किमिदं कारणं येन ममैषा संस्थिता तनुः । अकस्मादेव रोगोऽयं चलितुं नैव च क्षमः

କେଉଁ କାରଣରୁ ମୋ ଦେହ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା? ହଠାତ୍ ଏହି ରୋଗ ଉଦ୍ଭବିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚଳି ପାରୁନି।

Verse 14

एवं चिन्तयमानस्य तस्य विप्रस्य तत्क्षणात् । द्वादशार्कप्रतीकाशः पुरुषः समुपागतः

ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସେହି ବିପ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ପୁରୁଷ ଆସିଲେ।

Verse 15

तं यूथं कालयामास ततः संज्ञाभिराह्वयन् । पृथक्त्वेन समादाय यष्टिं सव्येन पाणिना

ତାପରେ ସେ ସଞ୍ଜ୍ଞାଦ୍ୱାରା ଡାକି ସେହି ଝୁଣ୍ଡକୁ ପାଖକୁ ସରାଇଲେ; ଅଲଗା କରି ବାମହସ୍ତରେ ଏକ ଦଣ୍ଡ ଧରିଲେ।

Verse 16

अथापश्यत्स तं विप्रं व्याधिभिः सर्वतो वृतम् । अशक्तं चलितुं क्वापि ततः प्रोवाच सादरम्

ତାପରେ ସେ ସେହି ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବ୍ୟାଧିଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, କେଉଁଠିକୁ ମଧ୍ୟ ଚଳିପାରୁନଥିଲେ—ଏବଂ ସାଦରରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 17

कस्त्वमेवंविधः प्राप्तः स्थाने चात्र द्विजोत्तम । नास्ति राज्ये मम व्याधिः कस्यचित्कुत्रचित्स्फुटम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ତୁମେ ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ଏଠାରେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ କିପରି ଆସିଲ? ମୋ ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ରୋଗ ନାହିଁ।

Verse 18

अजोनाम नरेन्द्रोऽहं यदि ते श्रोत्रमागतः । व्याधींश्च च्छागरूपेण रक्षामि जनकारणात्

ମୁଁ ‘ଅଜୋ’ ନାମକ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଯଦି ମୋ ନାମ ତୁମ କାନକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ପ୍ରଜାହିତ ପାଇଁ ମୁଁ ଛାଗରୂପ ଧାରଣ କରି ବ୍ୟାଧିମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।

Verse 19

तस्माद्ब्रूहि शरीरस्थो यस्ते व्याधिर्व्यवस्थितः । येनाऽहं निग्रहं तस्य करोमि द्विजसत्तम

ତେଣୁ କୁହ, ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ! ତୁମ ଶରୀରରେ କେଉଁ ବ୍ୟାଧି ନିବାସ କରିଛି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ନିଗ୍ରହ କରିପାରିବି।

Verse 20

ब्राह्मण उवाच । तीर्थयात्रापरोऽहं च भ्रमामि क्षितिमंडले । क्रमेणाऽत्र समायातः क्षेत्रेऽस्मिन्हाटकेश्वरे

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ମୁଁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ପୃଥିବୀମଣ୍ଡଳରେ ଭ୍ରମଣ କରେ। କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଚାଲି ଏହି ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛି।

Verse 21

निशावक्त्रे नृपश्रेष्ठ वासः संचिंतितो मया । दृष्ट्वाऽमूंश्च पशून्भूप मानुषं भाव्यमेव हि

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ରାତି ଆସିବାବେଳେ ମୁଁ ଏଠାରେ ବାସ କରିବାକୁ ଭାବିଲି। ହେ ଭୂପ! ଏହି ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଭାବିଲି ଯେ ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦେଖାଶୁଣାରେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 22

ततश्चात्र प्रसुप्तोऽहं पशूनामंतिके नृप

ତତଃ, ହେ ନୃପ, ମୁଁ ଏଠାରେ ପଶୁମାନଙ୍କ ସମୀପରେ ନିଦ୍ରାଗତ ହେଲି।

Verse 23

अथ यावत्प्रभातेऽहं प्रपश्यामि निजां तनुम् । तावत्कुष्ठादिरोगैश्च समंतात्परिवारिताम्

ତାପରେ ପ୍ରଭାତେ, ମୁଁ ନିଜ ଦେହକୁ ଦେଖିବା ସହିତ, କୁଷ୍ଠ ଆଦି ରୋଗମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଦେଖିଲି।

Verse 24

नान्यत्किंचिन्नृपश्रेष्ठ कारणं वेद्मि तत्त्वतः । किमेतेन नृपश्रेष्ठ भूयोभूयः प्रजल्पता । बहुत्वात्कुरु तस्मान्मे यथा स्यान्नीरुजा तनुः

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତତ୍ତ୍ୱତଃ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ଜାଣେନି। ହେ ରାଜନ୍, ପୁନଃପୁନଃ କଥା କହି କ’ଣ ଲାଭ? ତେଣୁ ତୁମ ମହାଶକ୍ତିରେ ମୋ ଦେହ ନୀରୋଗ ହେଉ ଭଳି କର।

Verse 25

ततस्ते व्याधयः प्रोक्ता अजापालेन भूभुजा । केनाज्ञा खंडिता मेऽद्य को वध्यः सांप्रतं मम

ତେବେ ପ୍ରଜାପାଳକ ରାଜା ସେଇ ବ୍ୟାଧିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆଜି ମୋ ଆଜ୍ଞା କିଏ ଭଙ୍ଗ କଲା? ଏବେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କିଏ ଦଣ୍ଡନୀୟ?”

Verse 26

व्याधय ऊचुः । मा कोपं कुरु भूपाल कृत्येऽस्मिंस्त्वं कथंचन । यस्मादेष द्विजो विष्टः सांप्रतं व्याधिभिस्त्रिभिः

ବ୍ୟାଧିମାନେ କହିଲେ—“ହେ ଭୂପାଳ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ କରନି; କାରଣ ଏହି ଦ୍ୱିଜ ଏବେ ତିନିଟି ବ୍ୟାଧିଦ୍ୱାରା ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇଛି।”

Verse 27

राजयक्ष्मा च कुष्ठं च पामा च द्विजसत्तम । एते संसर्गजा दोषास्त्रयोऽद्यापि प्रकीर्तिताः

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ! ରାଜୟକ୍ଷ୍ମା, କୁଷ୍ଠ ଓ ପାମା—ଏ ତିନୋଟି ଆଜି ମଧ୍ୟ ସଂସର୍ଗଜ ଦୋଷ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାବରେ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 28

एतेषां प्रथमौ यौ द्वौ निवृत्तिरहितौ स्मृतौ । औषधैश्चैव मंत्रैश्च शेषा नाशं व्रजंति च

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ନିବୃତ୍ତିରହିତ (ଦୂର କରିବା କଠିନ) ବୋଲି ସ୍ମୃତ; କିନ୍ତୁ ଶେଷଟି ଔଷଧ ଓ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 29

आभ्यां च ब्रह्मशापोस्ति येन नास्ति निवर्तनम् । तस्मादत्र नृपश्रेष्ठ कुरु यत्ते क्षमं भवेत्

ଏହି ଦୁଇଟିର ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଶାପ ଅଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ନିବର୍ତ୍ତନ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ସମ୍ଭବ, ସେହି କର।

Verse 30

एतेन ब्राह्मणेनैते स्पृष्टा राजंस्त्रयोपि च । तस्मात्तावत्तनुं चास्याविशतां तावसंशयम्

ହେ ରାଜନ! ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏ ତିନୋଟିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି; ତେଣୁ ନିଶ୍ଚୟ ତତ୍ପରିମାଣରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।

Verse 32

यत्र स्थानं चिरं तत्र मेदिन्यां विहितं नृप । पुरीषं च समाविद्धा तेनैषा मेदिनी द्रुतम्

ହେ ନୃପ! ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା ହୋଇଥିଲା, ସେଠାରେ ସେଠାରେ ଏହି ଭୂମି ମଳରେ ମଧ୍ୟ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଦୂଷିତ ହେଲା; ଏଭଳି ଏହି ମେଦିନୀ ତୁରନ୍ତ କଲୁଷିତ ହୋଇଗଲା।

Verse 33

कालांतरेपि ये मर्त्या भूम्यामस्यां समागताः । भूमेः स्पर्शं करिष्यंति ते भविष्यंति चेदृशाः

ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଏହି ଭୂମିକୁ ଆସି ଏଠାର ମାଟିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି (ପୀଡିତ) ହେବେ।

Verse 34

वयं शेषा महाराज व्याधयो ये व्यवस्थिताः । त्वया मुक्त्वा भविष्यामो मन्त्रौषधवशानुगाः

ହେ ମହାରାଜ, ଆମେ ଏଠାରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ଶେଷ ବ୍ୟାଧିମାନେ। ଆପଣ ମୁକ୍ତ କରିଲେ ଆମେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧର ଅଧୀନ ହେବୁ।

Verse 35

नैतौ पुनस्तु दुर्ग्राह्यौ ब्रह्मशाप समुद्भवौ

କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଟି ନିଶ୍ଚୟ ଦୁର୍ଗ୍ରାହ୍ୟ; କାରଣ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

Verse 36

तच्छ्रुत्वा पार्थिवः सोऽपि तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । तं ब्राह्मणं पुनः प्राह न भेतव्यं त्वया द्विज

ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ପୁଣି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଭୟ କରନି।”

Verse 37

अहं त्वां रक्षयिष्यामि व्याधेरस्मात्सुदारुणात् । अत्र तस्मात्प्रतीक्षस्व कञ्चित्कालं ममाज्ञया

ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ବ୍ୟାଧିରୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ତେଣୁ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଏଠାରେ କିଛି ସମୟ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର।

Verse 38

एवमुक्त्वा ततश्चक्रे तदर्थं सुमहत्तपः । आराधयन्प्रभक्त्या च सम्यक्तां क्षेत्रदेवताम्

ଏପରି କହି ସେ ତଦର୍ଥେ ମହାତପ କଲା ଏବଂ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରଦେବତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଆରାଧନା କଲା।

Verse 39

मुंडेनाथर्वशीर्षेण दिवारात्रमतंद्रितः । क्षेत्रपालोत्थसूक्तेन वास्तुसूक्तेन च द्विजाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ ପାଠରେ ସେ ଦିନରାତି ଅକ୍ଳାନ୍ତ ରହିଲା; ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରପାଳୋତ୍ଥ ସୂକ୍ତ ଓ ବାସ୍ତୁ-ସୂକ୍ତରେ ମଧ୍ୟ (କ୍ରିୟା) କଲା।

Verse 41

अथ नक्तावसानेन तस्य होमस्य चोत्थिता । भित्त्वा धरातलं देवी मन्त्राकृष्टा विनिर्गता

ତାପରେ ରାତିର ଶେଷରେ, ସେହି ହୋମ ସମାପ୍ତ ହେବା ସହିତ, ମନ୍ତ୍ରାକୃଷ୍ଟା ଦେବୀ ଧରାତଳକୁ ଭେଦି ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 42

देवता तस्य क्षेत्रस्य ततः प्रोवाच तं नृपम्

ତେବେ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରର ଦେବତା ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 43

एकाहं तव भूपाल होमस्यास्य प्रभावतः । विनिर्गता धरापृष्ठात्क्षेत्रस्यास्याधिपा स्मृता

ହେ ଭୂପାଳ! ଏହି ହୋମର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ଏକ ଦିନରେ ଧରାପୃଷ୍ଠରୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି; ମୁଁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଅଧିପା ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 44

तस्माद्वद महाभाग यत्ते कृत्यं करोम्यहम् । परां तुष्टिमनुप्राप्ता तस्माद्ब्रूहि यदीप्सितम्

ଏହେତୁ, ହେ ମହାଭାଗ, କୁହ—ତୋର କେଉଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମୁଁ ସମ୍ପାଦନ କରିବି? ମୁଁ ପରମ ତୁଷ୍ଟ; ତେଣୁ ଯାହା ଅଭୀଷ୍ଟ, ତାହା କୁହ।

Verse 45

राजोवाच । अत्र स्थाने सदा स्थेयं त्वया देवि विशेषतः । व्याधिसंसर्गजो दोषो भूमेरस्या यथा व्रजेत्

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ବିଶେଷତଃ ସଦା ବସିବା ଉଚିତ; ଯେପରି ଏହି ଭୂମିର ରୋଗ-ସଂସର୍ଗଜ ଦୋଷ ଦୂର ହେଉ।

Verse 46

अद्यप्रभृति देवेशि तथा नीतिर्विधीयताम् । नो चेदस्याः प्रसंगेन प्रभविष्यंति मानवाः

ଆଜିଠାରୁ, ହେ ଦେବେଶୀ, ଏପରି ନୀତି ସ୍ଥାପିତ ହେଉ; ନଚେତ୍ ଏହାର ସଂସର୍ଗରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବେ।

Verse 47

व्याधिग्रस्ता यथा विप्रो योऽयं संदृश्यते पुरः । मयात्र व्याधयः कालं चिरं संस्थापिता यतः । भविष्यति च मे दोषो नो चेद्देवि न संशयः

ଯେପରି ଏହି ବ୍ୟାଧିଗ୍ରସ୍ତ ବିପ୍ର ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେପରି ମୁଁ ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ବ୍ୟାଧିମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ କରିରଖିଛି; ଯଦି ଉପାୟ ନ ହୁଏ, ହେ ଦେବୀ, ମୋ ପାଇଁ ଦୋଷ ହେବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 48

तथायं ब्राह्मणो रोगात्त्वत्प्रसादात्सुरेश्वरि । मुक्तो भवतु मेदिन्यामत्र स्थेयं सदा त्वया

ସେହିପରି, ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ; ଏବଂ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ଏଠାରେ ସଦା ବସ।

Verse 49

क्षेत्रदेवतोवाच । एतत्स्थानं मया सर्वं व्याधिदोषविवर्जितम् । विहितं सर्वदैवात्र स्थास्येऽहमिह सर्वदा

କ୍ଷେତ୍ରଦେବତା କହିଲେ—ଏହି ସମଗ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ମୁଁ ବ୍ୟାଧି-ଦୋଷରହିତ କରି ସଜାଇଛି। ଏବଂ ମୁଁ ଏଠାରେ ସଦା, ନିତ୍ୟ, ଚିରକାଳ ବସିବି।

Verse 50

सांप्रतं योऽत्र मे स्थाने व्याधिग्रस्तः समेष्यति । पूजयिष्यति मां भक्त्या नीरोगः स भविष्यति

ଏହା ପରେ ଯେ କେହି ବ୍ୟାଧିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ମୋର ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସି ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ପୂଜିବ, ସେ ନିରୋଗ ହେବ।

Verse 51

तस्मादद्य द्विजेंद्रोऽयं मां पूजयतु सादरम् । भक्त्या परमया युक्तः शुचिर्भूत्वा समाहितः

ଏହେତୁ ଆଜି ଏହି ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ର ଆଦରସହିତ ମୋତେ ପୂଜା କରୁ—ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ଶୁଚି ହୋଇ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି।

Verse 52

अत्र क्षेत्रे पराऽन्यास्ति विख्याता चंद्रकूपिका तस्यां स्नातु यथान्यायं नित्यमेव महीपते

ହେ ମହୀପତେ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ ଅଛି—ଚନ୍ଦ୍ରକୂପିକା। ସେଠାରେ ଯଥାନ୍ୟାୟ ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 53

दक्षशापप्रशप्तेन या चंद्रेण पुरा कृता । स्वस्नानार्थं क्षयव्याधिप्रग्रस्तेन महात्मना

ସେଇ ଚନ୍ଦ୍ରକୂପିକା ପୂର୍ବେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ ଶପ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା; କ୍ଷୟବ୍ୟାଧିରେ ପୀଡିତ ସେଇ ମହାତ୍ମା ନିଜ ସ୍ନାନାର୍ଥେ ଏହା କରିଥିଲେ।

Verse 54

तथा खण्डशिलानाम देवता चात्र तिष्ठति । सौभाग्यकूपिकास्नानं कृत्वा तां च प्रपश्यतु

ସେହିପରି ଏଠାରେ ‘ଖଣ୍ଡଶିଳା’ ନାମକ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ବିରାଜିତ। ସୌଭାଗ୍ୟ-କୂପିକାରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 55

या कृता कामदेवेन कुष्ठग्रस्तेन वै पुरा । स्नपनार्थं च कुष्ठस्य विनाशाय च सादरम्

ଏହି (ପବିତ୍ର କୂପିକା) ପୂର୍ବେ କୁଷ୍ଠରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ କାମଦେବ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ—ସ୍ନାନ ନିମିତ୍ତ ଏବଂ ସେଇ କୁଷ୍ଠର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ ପାଇଁ।

Verse 57

सूत उवाच । ततः स ब्राह्मणः प्राप्य सुपुण्यां चन्द्रकूपिकाम् । स्नानं कृत्वा च तां देवीं पूजयामास भक्तितः । यावन्मासं ततो मुक्तः सत्वरं राजयक्ष्मणा

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତିପୁଣ୍ୟମୟ ଚନ୍ଦ୍ର-କୂପିକାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତିସହିତ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲା; ଏବଂ ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ରାଜୟକ୍ଷ୍ମାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 58

ततः सौभाग्यकूपीं तां दृष्ट्वा कामविनिर्मिताम् । तथा स्नानं विधायाथ पश्यन्खंडशिलां च ताम्

ତାପରେ କାମଦେବ ନିର୍ମିତ ସେଇ ସୌଭାଗ୍ୟ-କୂପୀକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କଲା ଏବଂ ସେଇ ଖଣ୍ଡଶିଳାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲା।

Verse 59

तद्वन्मासेन निर्मुक्तः कुष्ठेन द्विजसत्तमाः । तस्या देव्याः प्रभावेन कूपिकायां विशेषतः

ସେହିପରି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସେ କୁଷ୍ଠରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା—ବିଶେଷତଃ ସେଇ କୂପିକାରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ।

Verse 60

ततश्चाप्सरसां कुंडे स्नात्वैकं रविवासरम् । पामया संपरित्यक्तो बुद्ध्येव विषयात्मकः

ତତଃ ସେ ଏକ ରବିବାର ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କଲା; ଏବଂ ପାମା (ଚର୍ମରୋଗ) ତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛାଡ଼ିଦେଲା—ଯେପରି ସମ୍ୟକ୍ ବୁଦ୍ଧିରେ ମନ ବିଷୟକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 61

ततः स ब्राह्मणो जातो द्वादशार्कसमप्रभः । तोषेण महता युक्तो दत्ताशीस्तस्य भूपतेः

ତାପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ମହା ସନ୍ତୋଷରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲା।

Verse 62

प्रययौ वांछितं देशमनुज्ञातश्च भूभुजा । देवतायां प्रणामं च ताभ्यां कृत्वा पुनःपुनः

ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଦେଶକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲା; ଏବଂ ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି ଗଲା।

Verse 63

सोपि राजा सदोषांस्तानजारूपान्विलोक्य च । स्वस्यैव ब्राह्मणं दृष्ट्वा तं तथा संप्रहर्षितः

ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ସେହି ଛାଗରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ପୁଣି ନିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ (ପୂର୍ବବତ୍) ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲା।

Verse 64

स्वयं च प्रययौ तत्र यत्रस्थो हाटकेश्वरः । तेनैव च शरीरेण निजकांतासमन्वितः

ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ହାଟକେଶ୍ୱର ବିରାଜିତ, ସେଠାକୁ ଗଲା—ସେହି ଏକେ ଶରୀରରେ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ରାଣୀ ସହିତ।

Verse 65

अजागृहे स्थिता यस्मात्सा देवी क्षेत्रदेवता । अजागृहा ततः ख्याता सर्वत्रैव द्विजोत्तमाः

ଯେହେତୁ ସେଇ ଦେବୀ—ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ—ଅଜାଗୃହ (ଛାଗ-ଗୃହ) ମଧ୍ୟରେ ବସନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତେଣୁ ସେ ସ୍ଥାନ ସର୍ବତ୍ର ‘ଅଜାଗୃହା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 66

अद्यापि यक्ष्मणा ग्रस्तो यस्तां पूजयते नरः । तैनैव विधिना सम्यक्स नीरोगो द्रुतं भवेत्

ଆଜି ମଧ୍ୟ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଯକ୍ଷ୍ମାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ ଯଥାବିଧି ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ନିରୋଗ ହୋଇଯାଏ।

Verse 96

तथा चाप्सरसां कुण्डमत्रास्ति नृपसत्तम । तत्र स्नात्वा रवेरह्नि ततः पामा प्रशाम्यति

ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ କୁଣ୍ଡ ଅଛି। ରବିବାର ଦିନ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପରେ ପାମା (ଚର୍ମରୋଗ) ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

Verse 133

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽजागृहोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଅଜାଗୃହୋତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ତେତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।