Adhyaya 128

Verse 1

सूत उवाच । सत्यसन्धोपि हृष्टात्मा सतां दृष्ट्वा सुखान्विताम् । अभीष्टपतिना युक्तां कृतकृत्यो बभूव ह

ସୂତ କହିଲେ—ସତ୍ୟସନ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା; ସତୀକୁ ସୁଖସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଅଭୀଷ୍ଟ ପତିସହ ଯୁକ୍ତ ଦେଖି ସେ କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲା।

Verse 2

ततस्तस्यैव लिंगस्य दक्षिणां मूर्तिमाश्रितः । दृढं पद्मासनं कृत्वा सम्यग्ध्यानपरायणः

ତାପରେ ସେଇ ଲିଙ୍ଗର ଦକ୍ଷିଣ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଦୃଢ଼ ପଦ୍ମାସନ କରି, ସମ୍ୟକ୍ ଧ୍ୟାନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିମଗ୍ନ ହେଲେ।

Verse 3

आत्मानमात्मनैवाथ ब्रह्मद्वारेण संस्थितः । ततो निःसारयामास पुलकेन समन्वितः

ତାପରେ ‘ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱାର’ରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିଜ ଅନ୍ତଃଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା, ପୁଲକରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଦେହରୁ ନିଷ୍କାସିତ କଲେ।

Verse 4

अथ ते ब्राह्मणास्तस्य चमत्कारपुरोद्भवाः । देवता दर्शनार्थाय प्राप्ता दृष्ट्वा कलेवरम्

ତାପରେ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାରେ ଚମତ୍କୃତ ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେବଦର୍ଶନାର୍ଥେ ସେଠାକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ କଲେବରକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 5

अप्रियं तेजसा हीनं मृतमस्पृश्यतां गतम् । लिंगस्य नातिदूरस्थं दाह्यार्थं यत्नमास्थिताः

ଅପ୍ରିୟ, ତେଜହୀନ, ମୃତ ଓ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ସେଇ ଶବକୁ ଦେଖି, ଲିଙ୍ଗରୁ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ ଏମିତି ସ୍ଥାନରେ ଦାହାର୍ଥେ ସେମାନେ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 6

यावद्गुर्वीं चितां कृत्वा तमन्वेष्टुं समुद्यताः । तावन्नष्टं शवं तच्च ज्ञायते नैव कुत्रचित्

ସେମାନେ ଭାରୀ ଚିତା ତିଆରି କରି ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେବାମାତ୍ରେ, ସେଇ ଶବ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ତାହାର ସନ୍ଧାନ ମିଳିଲା ନାହିଁ।

Verse 7

ततश्च विस्मयाविष्टास्तं प्रशंसासमन्वितैः । वचनैर्बहुशो भूयो विकथ्य च मुहुर्मुहुः

ତେବେ ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ଅନେକ ପ୍ରଶଂସାପୂର୍ଣ୍ଣ ବଚନରେ ତାଙ୍କୁ ମୁହୁର୍ମୁହୁ, ପୁନଃପୁନଃ, ବାରମ୍ବାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ।

Verse 8

ततस्तस्योत्थलिंगस्य सर्वं पूजादिकं च यत् । सर्वे निरूपयामासुः सप्तविंशतिमध्यतः

ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଇ ପ୍ରକଟ (ଉତ୍ଥିତ) ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା ଆଦି ସମସ୍ତ ବିଧିବିଧାନକୁ ସତାଇଶ କ୍ରମର ମଧ୍ୟରେ, ଯଥାକ୍ରମେ ସୁସଂଗଠିତ ଭାବେ ନିରୂପଣ କଲେ।

Verse 9

लिंगानां तद्भवेन्नित्यं सत्यसंधस्य भूपतेः । कामदं भक्तजंतूनां सर्वपातकनाशनम्

ସେଇ ଲିଙ୍ଗ ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ ରାଜାଙ୍କର ନିତ୍ୟ-ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗ ହେଲା; ଭକ୍ତଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କାମନାପ୍ରଦ ଓ ସର୍ବପାପନାଶକ।

Verse 10

ऋषय ऊचुः । चमत्कारनरेंद्रस्य वंशे क्षीणे महामते । आनर्त्ताधिपतिः कोऽन्यस्तत्र राजा बभूव ह

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାମତେ! ଚମତ୍କାର ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଂଶ କ୍ଷୀଣ ହେଲାପରେ, ସେଠାରେ ଆନର୍ତ୍ତର ଅଧିପତି ଭାବେ ଅନ୍ୟ କିଏ ରାଜା ହେଲେ?

Verse 11

सूत उवाच । बृहद्बले हते भूपे संग्रामे द्विजसत्तमाः । पुत्रबंधुसमायुक्ताः सर्व लोकाः समाययुः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ! ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ରାଜା ବୃହଦ୍ବଳ ହତ ହେଲାପରେ, ପୁତ୍ର ଓ ବନ୍ଧୁଜନ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 12

यत्रस्थः स महीपालः सत्यसंधस्तपोन्वितः । शोकोद्विग्नास्ततः प्राहुस्तं भूपं रहसि स्थितम्

ସେଠାରେ ପୃଥିବୀର ପାଳକ ରାଜା ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ତପସ୍ୟାସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେମାନେ ଏକାନ୍ତରେ ବସିଥିବା ସେହି ଭୂପଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 13

क्षीणोऽयं तावको वंशो न कश्चिद्विद्यते यतः । दायादोऽपि कथं पृथ्वी संप्रतीयं भविष्यति

ଆପଣଙ୍କ ବଂଶ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଗଲା; କେହି ଅବଶିଷ୍ଟ ନାହାନ୍ତି। ଦାୟାଦ ନଥିଲେ ଏହି ଭୂରାଜ୍ୟ ଏବେଠାରୁ କିପରି ଚାଲିବ?

Verse 14

अराजके नृपश्रेष्ठ मात्स्यो न्यायः प्रवर्तते । राष्ट्रे चैव पुरे चैव ग्रामे चैव विशेषतः

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ରାଜା ନଥିଲେ ‘ମାତ୍ସ୍ୟ-ନ୍ୟାୟ’ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ—ରାଷ୍ଟ୍ରରେ, ପୁରରେ ଓ ବିଶେଷକରି ଗ୍ରାମରେ।

Verse 15

परदाररता ये च ये च तस्करवृत्तयः । सर्वे राजभयाद्राजन्मर्यादां पालयंति वै

ପରସ୍ତ୍ରୀରତ ଓ ଚୋରିବୃତ୍ତି ଥିବା—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ହେ ରାଜନ୍, କେବଳ ରାଜଦଣ୍ଡର ଭୟରୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଳନ କରନ୍ତି।

Verse 16

तस्मात्त्वं तप उत्सृज्य राज्यं पूर्वक्रमागतम् । कुरु राज्यं तथा दारान्पुत्रार्थं प्राप्य मा चिरम्

ଏହେତୁ ଆପଣ ତପସ୍ୟା ତ୍ୟାଗ କରି ପୂର୍ବକ୍ରମରେ ପ୍ରାପ୍ତ ରାଜ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 17

राजोवाच । संन्यस्तोऽहं द्विजश्रेष्ठा न राज्यं कर्तुमुत्सहे । न सुतानां न दाराणां संग्रहं च कथंचन

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିଛି; ରାଜ୍ୟ କରିବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ। ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ପତ୍ନୀଙ୍କ ଭାର ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନେବାକୁ ଚାହେଁନି।

Verse 18

तत्पुत्रार्थं प्रवक्ष्यामि युष्माकं स्वामिनः कृते । उपायं येन राजा स्यादानर्त्तो लोकपालकः

ତୁମମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପୁତ୍ରପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ଗୋଟିଏ ଉପାୟ କହିବି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷକହୀନ ରାଜା ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଲୋକପାଳକ ହେବ।

Verse 19

जामदग्न्येन रामेण यदा क्षत्रं निपातितम् । गर्भस्थमपि कार्त्स्न्येन कोपोपहतचेतसा

ଯେତେବେଳେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ (ପରଶୁରାମ) କ୍ରୋଧାକ୍ରାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ କ୍ଷତ୍ରିୟବର୍ଗକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିପାତ କଲେ—ଗର୍ଭସ୍ଥମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅବଶେଷ ରଖିଲେ ନାହିଁ—

Verse 20

ततः क्षत्रियभार्याः प्रागृतुस्नानात्समाययुः । ब्राह्मणान्पुत्रजन्मार्थं न कामार्थं कथंचन

ତାପରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ପ୍ରଥମେ ଋତୁସ୍ନାନ କରି, ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ନିମିତ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ; କାମାର୍ଥରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନୁହେଁ।

Verse 21

ततः पुत्राः समुत्पन्नास्तेजोवीर्यसमन्विताः । क्षेत्रजा भूमिपालानां संजाताश्च महीक्षितः

ତାପରେ ତେଜ ଓ ବୀର୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଭୂମିପାଳମାନଙ୍କ ‘କ୍ଷେତ୍ରଜ’ ସନ୍ତାନ ଭାବେ—ଏବଂ ସେମାନେ ହିଁ ପରେ ରାଜା ହେଲେ।

Verse 22

तस्माद्बृहद्बलस्यैता भार्यास्तिष्ठंति या जनाः । ब्राह्मणांस्ता उपागम्य ऋतुस्नाता यथोचितान्

ଏହେତୁ ଏଠାରେ ରହୁଥିବା ବୃହଦ୍ବଳଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ଋତୁକାଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମୀପଗତ ହୋଇ ବିଧିମତ୍ ଆଚରଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 23

लभिष्यंति च पुत्रांस्तास्तेभ्यः क्षत्रियपुंगवान् । ये भूमिं पालयिष्यंति पालयिष्यंति च प्रजाः

ଏବଂ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଇବେ—କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଯେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରିବେ।

Verse 24

तथाऽत्रास्ति शुभं कुण्डं वासिष्ठं पुत्रजन्मदम् । यत्र स्नाता ऋतौ नारी सद्यो गर्भवती भवेत् । अमोघरेताः कांता च स्नानादत्र प्रजायते

ଅଧିକରେ ଏଠାରେ ‘ବାସିଷ୍ଠ କୁଣ୍ଡ’ ନାମକ ଶୁଭ କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ଦାନ କରେ। ଋତୁକାଳରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ନାରୀ ସତ୍ୱର ଗର୍ଭବତୀ ହୁଏ; ଏବଂ ଏଠାରେ ସ୍ନାନରେ ଅମୋଘବୀର୍ୟ ଥିବା ପ୍ରିୟ ପତି ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 25

ये पूर्वं क्षत्रिया जाता ब्राह्मणैः क्षत्रिणीषु च । ते सर्वे तत्प्रभावेन संजाता नात्र संशयः

ପୂର୍ବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେହି (ତୀର୍ଥ) ପ୍ରଭାବରେ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 26

ययायया द्विजो यश्च क्षत्रिण्याऽभूद्वृतः पुरा । तया सह समागत्य स्नातं मन्त्रपुरस्कृतम्

ଏବଂ ଯେଉଁ ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାରୀ ପୂର୍ବେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହି ନାରୀ ସହ ଆସି ଏଠାରେ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାର ପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 27

सकृन्मैधुनसंसर्गात्ततस्तीर्थप्रभावतः । सर्वासां यत्सुता जाता दुहिता न कथंचन

ଏକବାର ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ସଂଯୋଗ ହେବା ପରେ, ସେହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଘରେ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; କୌଣସି ପ୍ରକାରେ କନ୍ୟା ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 28

ये केचित्पुत्रदा मंत्राश्चातुश्चरणासंभवाः । ते सर्वेऽत्र वसिष्ठेन प्रयुक्ताः क्षत्त्रमिच्छता

ଯେଉଁ ପୁତ୍ରଦାୟକ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି—ଚତୁର୍ଚ୍ଚରଣ ପବିତ୍ର ପରମ୍ପରାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ—ସେସବୁକୁ ଏଠାରେ ବସିଷ୍ଠ ଖ୍ଷତ୍ରିୟ-ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପନ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ।

Verse 29

दंपत्योः स्नानमात्रेण जातेऽत्र स्यात्सुपुत्रकः । तस्मात्सुपुत्रदंनाम कुण्डमेतन्निगद्यते

ଏଠାରେ ଦମ୍ପତି ମାତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସୁପୁତ୍ର ଜନ୍ମେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତେଣୁ ଏହି କୁଣ୍ଡର ନାମ ‘ସୁପୁତ୍ରଦା’ ବୋଲି ପ୍ରଖ୍ୟାତ।

Verse 30

तस्माद्भार्याः समस्तास्ता बृहद्बलसमुद्भवाः । अत्र स्नानं प्रकुर्वंतु यथोक्तविधिना जनाः

ତେଣୁ ମହାବଳରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସେ ସମସ୍ତ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ହେ ଜନମାନେ, ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ।

Verse 31

नैव किंचिदसत्यं स्यान्न च निंदाकरं तथा । श्रूयते च यतः श्लोकः पूर्वाचार्यैरुदाहृतः

ଏଠାରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ନା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନିନ୍ଦନୀୟ; କାରଣ ପୂର୍ବାଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଉଚ୍ଚାରିତ କରିଥିବା ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣାଯାଏ।

Verse 32

अद्भ्योऽग्निर्ब्रह्मतः क्षत्त्रमश्मनो लोहमुच्छ्रितम् । तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति

ଜଳରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ବ୍ରହ୍ମରୁ କ୍ଷାତ୍ରଶକ୍ତି ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ଏବଂ ପାଥରରୁ ଲୋହା ଆହରଣ କରାଯାଏ। ତଥାପି ସର୍ବତ୍ରଗ ତେଜ ନିଜ ନିଜ ଯୋନିରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

Verse 33

तच्छ्रुत्वा जनाः सर्वे सचिवानां वचोखिलम् । तदाचख्युर्द्रुतं गत्वा सत्यसंधस्य भूपतेः

ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ସତ୍ୟସନ୍ଧ ରାଜାଙ୍କୁ ସେହି ବିଷୟ ଜଣାଇଲେ।

Verse 34

ततस्ताः सर्वशो दारा ब्राह्मणानतिसुन्दरान् । ऋतुस्नाताः समाजग्मुर्नृपपत्न्यः सुहर्षिताः

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଭାବେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଋତୁସ୍ନାନ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ଅତିସୁନ୍ଦର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

Verse 35

यत्र तत्पुत्रदं तीर्थं वसिष्ठेन विनिर्मितम् । तत्र स्नात्वा सकृत्संगं समासाद्य द्विजोद्भवम्

ଯେଉଁଠାରେ ବଶିଷ୍ଠ ନିର୍ମିତ ସେହି ପୁତ୍ରଦ ତୀର୍ଥ ଥିଲା, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏକବାର ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରି—

Verse 36

सर्वास्ताः पुत्रवत्यश्च संजाता द्विजसत्तमाः । आसीत्तस्य नरेंद्रस्य शतं पंचभिरन्वितम्

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ! ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁତ୍ରବତୀ ହେଲେ। ଏବଂ ସେହି ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶତ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ତାହା ସହ ଆଉ ପାଞ୍ଚ ଅଧିକ।

Verse 37

तासां समभवद्विप्राः शतं पंचाधिकं तथा

ସେମାନଙ୍କଠାରୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଶତ ଓ ପଞ୍ଚ—ମୋଟ ଏକଶ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 38

प्रत्येकं वरपुत्राणां वंशवृद्धिकरं परम् । आनंदजननं सम्यक्सर्वेषां राष्ट्रवासिनाम्

ସେହି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକେ ରାଜବଂଶ-ବୃଦ୍ଧିର ପରମ କାରଣ ହେଲେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟବାସୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ ହେଲେ।

Verse 39

तत्र श्रेष्ठोऽभवत्पुत्रो य आनर्तपतिर्भुवि । अटोनाम सुविख्यातः सर्वशत्रुनिबर्हणः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଆନର୍ତର ଅଧିପତି ହେଲେ—‘ଅଟ’ ନାମରେ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 40

अटेश्वरैति ख्यातो येन देवोऽत्र निर्मितः । सुभक्त्या येन दृष्टेन वंशोच्छित्तिर्न जायते

ସେ ଏଠାରେ ‘ଅଟେଶ୍ୱର’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ଯାହାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ଦର୍ଶନ କଲେ ବଂଶୋଚ୍ଛେଦ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 41

ऋषय ऊचुः । कस्मात्तस्य कृतं नाम एतच्चाऽट इति स्मृतम् । अन्वयेन परित्यक्तं तस्मात्कीर्तय सूतज

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ତାହାର ଏହି ନାମ କେଉଁ କାରଣରୁ ରଖାଗଲା, ଏବଂ ସେ ‘ଅଟ’ ବୋଲି କାହିଁକି ସ୍ମରଣୀୟ? ଏହା ତ ବଂଶାନୁସାର ନାମକରଣରୁ ଭିନ୍ନ; ତେଣୁ କହ, ହେ ସୂତପୁତ୍ର।”

Verse 42

सचिवैर्ब्राह्मणैर्वापि तस्यैतन्नाम निर्मितम् । मात्रा वा तत्समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

ଏହି ନାମଟି କି ତାଙ୍କର ସଚିବମାନେ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନାହିଁଲେ ମାତା ଗଢ଼ିଥିଲେ? ଆମକୁ କହ; ଆମର କୌତୁହଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼।

Verse 43

सूत उवाच । न मात्रा तत्कृतं नाम न विप्रैः सचिवैर्नृप । तत्कृतं देवदूतेन व्योमस्थेन द्विजोत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ନୃପ, ସେ ନାମ ମାତା ଦେଇନଥିଲେ, ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନ ସଚିବମାନେ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଆକାଶସ୍ଥ ଦେବଦୂତ ତାହା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।

Verse 45

सा रूपयौवनोपेता रूपाढ्यं प्राप्य सद्द्विजम् । प्रस्थिता स्नातुकामाथ पुत्रतीर्थे मृगेक्षणा

ସେ ମୃଗନୟନୀ, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଯୁକ୍ତ, ଶୋଭାଢ୍ୟ ସଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପାଇ, ପୁତ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 46

सहिता तेन विप्रेण कंदर्पप्रतिमेन च । अथ ताभ्यां महान्रामो मिथः संदर्शनात्स्थितः

କନ୍ଦର୍ପସଦୃଶ ସୁନ୍ଦର ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହ ସେ ଥିଲା; ଏବଂ ପରସ୍ପର ଦର୍ଶନମାତ୍ରରୁ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ଅନୁରାଗ ଜାଗିଉଠିଲା।

Verse 47

तादृङ्मात्रं सुकृच्छ्रेण प्राप्तं तीर्थं सुतप्रदम् । ततः स्नात्वा जले तस्मिन्निष्क्रांतौ तौ सुकामुकौ

ବହୁ କଷ୍ଟରେ ପୁତ୍ରପ୍ରଦ ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସେହି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ପରେ କାମାକୁଳ ଦୁହେଁ ଜଳରୁ ବାହାରିଲେ।

Verse 48

व्रजमानौ च मार्गेऽपि कामधर्ममुपागतौ । अत्यौत्सुक्यात्सुसंहृष्टौ लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः

ମାର୍ଗରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦୁଇଜଣ କାମଧର୍ମର ବଶ ହେଲେ। ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ସୁକତାରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଲଜ୍ଜାକୁ ଦୂରେ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 49

यथा तथा प्रवक्ष्यामि श्रोतव्यं सुसमाहितैः । यया स भूपतिर्जातो दशार्णाधिपतेः सुता

ଯେପରି ଘଟିଲା ସେପରି ମୁଁ କହିବି; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ସୁସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ—ଦଶାର୍ଣାଧିପତିଙ୍କ କନ୍ୟାଠାରୁ ସେ ରାଜା କିପରି ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 50

तावदाकाशगा वाणी सहसा देवनिर्मिता । अटताराजमार्गेण विप्रेणानेन वै यतः

ସେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ଚଳିତ, ଦେବମାନେ ସହସା ନିର୍ମିତ କରିଥିବା ଦିବ୍ୟବାଣୀ କହିଲା; କାରଣ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜମାର୍ଗରେ ଅଟୁଟି ଘୁରୁଥିଲେ।

Verse 51

उत्पादितस्तु पुत्रोऽयमौत्सुक्याद्ब्राह्मणेन तु । अटाख्यो भूपतिस्तस्माल्लोके ख्यातो भविष्यति

ଏହି ପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉତ୍ସୁକତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ତେଣୁ ସେ ରାଜା ‘ଅଟ’ ନାମରେ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।

Verse 52

दीर्घायुर्बहुपुत्रश्च शत्रुंपक्षक्षयावहः । एतस्मात्कारणाद्विप्रा अटाख्यः स बभूव ह

ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବହୁପୁତ୍ରସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକ୍ଷୟକାରୀ ହେବେ; ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେ ‘ଅଟ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

Verse 53

स्ववंशोद्धरचंद्रोऽत्र वांछितार्थप्रदोऽर्थिनाम् । तेनैतत्क्षेत्रमासाद्य स्थापितं लिंगमुत्तमम् । स्वनाम्ना ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वदेष्टप्रदं नृणाम्

ଏଠାରେ ସେ ନିଜ ବଂଶୋଦ୍ଧାରକ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ହେଲେ ଏବଂ ଅର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ଦେବାଳୁ ହେଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ଉତ୍ତମ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ ଓ ନିଜ ନାମରେ ତାହାକୁ ନାମିତ କଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ—ଯାହା ନରମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ।

Verse 54

यस्तन्माघचतुर्दश्यां पूजयेच्छ्रद्धयान्वितः । न तस्य जायते किंचिद्दुःखं संतानसंभवम्

ଯେ ମାଘ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସେହି (ଲିଙ୍ଗ)ର ପୂଜା କରେ, ତାହାର ସନ୍ତାନଜନିତ କୌଣସି ଦୁଃଖ କେବେ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।

Verse 55

अपि वर्षशतानारी स्नात्वा कुण्डे सुतप्रदे । अटेश्वरं ततः पश्येच्छिवभक्तिपरायणा

ଶତବର୍ଷ ଧରି ନିଃସନ୍ତାନ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରପ୍ରଦ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ଶିବଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ଅଟେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରୁ।

Verse 56

सद्यः पुत्रमवाप्नोति वंशवृद्धिकरं परम् तत्प्रसादान्न संदेहः कार्तिकेय वचो यथा

ସେ ସଦ୍ୟଃ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେ ପରମ ଭାବେ ବଂଶବୃଦ୍ଧିକାରକ। ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏହା କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ବଚନ।

Verse 128

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽटेश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଅଟେଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଅଠାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।